24 მაისი 2022 წელი

საქმე №ას-1017-2021 ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ნ.შ–ა

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.გ–ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი - ზიანის ა.ზღაურება, უძრავი ქონების გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის ა.ზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. ს–ძის სარჩელი ნ.გ–ძის მიმართ 59800 ლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. ნ.გ–ძის შეგებებული სარჩელი ჯ., ა., ვ. ს–ძეებისა და ნ.შ–ას მიმართ 12800 ლარის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 25 აგვისტოს განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება - ნ.გ–ძისათვის ქ. თბილისში, ...... 204-ე კორპუსში (ს/კ .....) მდებარე #18 ბინის გასხვისებისა და იპოთეკით დატვირთვის აკრძალვის შესახებ.

2. ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 01 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ს. ს–ძის სარჩელი ნ.გ–ძის მიმართ 59800 ლარის დაკისრებისა და ზიანის სახით 6488.30 ლარის დაკისრების შესახებ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხე ნ.გ–ძეს ს. ს–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა ქ.თბილისში, ....., ბინა #18-ის (ს/კ ..........) შიდა რემონტისათვის და კორპუსში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩატარებული სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების ღირებულების - 59800 ლარის გადახდა. უძრავი ქონების გაუმჯობესების დროულად გადაუხდელობის გამო მიყენებული მატერიალური ზიანის (6488.30 ლარის) ანაზღაურების მიზნით თანხის დაკისრების ნაწილში, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3. ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ჯ., ა., ვ. ს–ძეებმა და ნ.შ–ამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

4. ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 01 ნოემბრის გადაწყვეტილება კი, თავის მხრივ, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ.გ–ძემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, ს. ს–ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 მაისის განჩინებით ზემოაღნიშნული ორი საქმე ერთ წარმოებად გაერთიანდა. ამავე პალატის 2020 წლის 01 ოქტომბრის განჩინებით მოცემულ სამოქალაქო საქმეზე გარდაცვლილი ს. ს–ძის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ნ.შ–ა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ.შ–ას, ჯ., ა. და ვ. ს–ძეების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში. ნ.გ–ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებულ ნაწილში ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 01 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ს. ს–ძის (უფლებამონაცვლე ნ.შ–ა) სარჩელი უძრავი ქონების გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის - 59 800.00 ლარის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება, დაეფუძნა შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებს:

6.1. 2003 წლიდან ს. ს–ძე ოჯახთან (მეუღლე - ნ.შ–ა, შვილები: ჯ., ა. და ვ. ს–ძეები) ერთად ცხოვრობდა თბილისში, ...... ბინა N18-ში, თუმცა, ხსენებულ უძრავ ქონებაზე მან საკუთრების უფლების მოპოვება ვერ შეძლო.

6.2. 2014 წლის 26 თებერვლიდან ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ნ.გ–ძის საკუთრების უფლება, რასაც საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის მიერ 2014 წლის 17 იანვარს გაცემული საკუთრების მოწმობა.

6.3. 2016 წლის 24 აგვისტოს ა. ს–ძემ (ს. ს–ძის შვილმა), ხოლო 2018 წლის 19 ივლისს ს. ს–ძემ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ბინის მესაკუთრე - ნ.გ–ძის მიმართ და თბილისში ...... ბინა N18-ში მდებარე ქონების გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯი და ზიანის ანაზღაურება მოითხოვეს. მოსარჩელეთა განმარტებით, 2003 წელს, როდესაც მათ ზემოაღნიშნული ფართი როგორც ლტოლვილებმა ისე დაიკავეს, მრავალბინიან სახლს (კორპუსს) არ ჰქონდა სახურავი, არ იყო ელექტროენერგია, წყალი, გაზი, კანალიზაცია, გზა, კიბის უჯრედებს არ ჰქონდათ მოაჯირები, არ იყო წვიმის წყლის სანიაღვრე არხი. მოსარჩელეებმა საცხოვრებელი პირობების შესაქმნელად საჭირო სამუშაოები საკუთარი ხარჯებით განახორციელეს.

6.4. ს. ს–ძის ოჯახმა ქ. თბილისში ..... კორპუსის მობინადრეებთან ერთად, გაიღო ხარჯი ბინების ინდივიდუალური გაზიფიცირების, ელექტრო გამრიცხველიანებისა და საკუთარი საცხოვრებელი ბინის გაუმჯობესებისათვის. საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით დადასტურდა, რომ აბონენტად რეგისტრირებულია ს. ს–ძის მეუღლე - ნ.შ–ა.

6.5. იმ პერიოდში, როდესაც ს. ს–ძე საკუთარი სახსრებით ახორციელებდა საცხოვრებელი ბინის გაუმჯობესებას, მას მიმართა შ.პ.ს. „თ–ის“ ადმინისტრაციამ (რომლის დაკვეთითაც მოხდა კორპუსის აშენება საკუთარ თანამშრომლებზე განაწილების მიზნით), რომ თავი შეეკავებინა სარემონტო თუ სხვა სახის სამუშაოების შესრულებისაგან.

6.6. ინდივიდუალური აუდიტორის - მ.გ–ას 2016 წლის 29 ივლისის N16-ქ/27 დასკვნის შესაბამისად, სადავო უძრავი ქონების კარკასის ღირებულებაა 8 000 აშშ დოლარი, ბინაში შესრულებული შიდა სამუშაოების ღირებულება შეადგენს 11 700 აშშ დოლარს, ხოლო კორპუსის დღევანდელ მდგომარეობამდე მისაყვანად გაწეული გარე სამშენებლო და საკომუნიკაციო ხარჯების წილი - 12 960 აშშ დოლარს. მთლიად მოსარჩელე მხარეს დახარჯული აქვს 24 660 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში, რაც სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის შეადგენდა 59 800 ლარს.

6.7. ნ.გ–ძის სააპელაციო საჩივარი (ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 01 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე) არსებითად დაემყარა იმ გარემოებას, რომ სადავო ბინაში სამუშაოები შესრულებულია მა.მ, სა.მ ნ.გ–ძე უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდებოდა. შესაბამისად, უძრავ ნივთზე 2014 წლამდე გაწეული ხარჯის მისთვის დაკისრება არამართლზომიერი იყო, ვინაიდან იგი მოცემულ საქმეში არასათანადო მოპასუხეა. ამდენად, სააპელაციო პალატის კვლევის საგანს წარმოადგენდა წარმოიშვა თუ არა ნ.გ–ძის ვალდებულება ნივთზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების შესახებ.

6.8. სააპელაციო პალატის დასკვნით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ისე მიიჩნია მოპასუხე ნ.გ–ძე მოსარჩელის მიერ უძრავი ქონების გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით, რომ ყოველმხრივად, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია და სათა.დოდ არ შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სახელდობრ, სარჩელის ის ფაქტობრივი შემადგენლობა (მოცემულობა), რომლებიც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4 და 178-ე მუხლების საფუძველზე, მოსარჩელის ვალდებულებას წარმოადგენდა, ხოლო იმის შეფასება იძლეოდა თუ არა სარჩელში მოცემული ფაქტობრივი შემადგენლობა (სარჩელის აღწერილობა) სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას მოპასუხედ დასახელებული პირის მიმართ, საჭიროებდა სასამართლოს მხრიდან საფუძვლიან შემოწმებას, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების ეტაპზე.

6.9. პალატამ აღნიშნა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა სადავო უძრავი ქონების გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯების ა.ზღაურების შესახებ ეფუძნებოდა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ს. ს–ძემ საკუთარი სახსრებით გაარემონტა სადავო უძრავი ქონება, რომელიც მისი ოჯახის მხრიდან დაუფლებისას არ იყო საცხოვრებლად ვარგისი. ამასთან, სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების დროისათვის, ნივთზე მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯებით მოპასუხე ნ.გ–ძე გამდიდრდა.

6.10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო ნივთის არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნა ნივთზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე შეიძლება გამომდინარეობდეს სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის მესამე წინადადებიდან (ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესებანი მას შეუძლია მხოლოდ მაშინ მოითხოვოს, თუ მათ ნივთის უკან დაბრუნების მომენტისათვის უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვა შედეგად) და 987-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან (პირს, რომელმაც შეგნებულად ან შეცდომით ხარჯები გასწია მეორე პირის ქონებაზე, შეუძლია მისგან მოითხოვოს თავისი და.ხარჯების ა.ზღაურება, თუ მეორე პირი ამით გამდიდრდა). ამდენად, მოთხოვნა უნდა შემოწმებულიყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 987-ე ან 164-ე მუხლებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის პირველ ნაწილზე (პირს, რომელმაც შეგნებულად ან შეცდომით ხარჯები გასწია მეორე პირის ქონებაზე, შეუძლია მისგან მოითხოვოს თავისი დანახარჯების ანაზღაურება, თუ მეორე პირი ამით გამდიდრდა) და განმარტა, რომ ნორმა წარმოადგენს ე.წ. დანახარჯების კონდიქციას, რომლითაც განისაზღვრება იმ პირის უფლებები, ვინც სხვის ქონებაზე გაწია ხარჯი, მაგრამ ამ ნორმის გამოყენებისას მნიშვნელობა ენიჭება განსახილველ ფაქტობრივ სიტუაციას, რომლის თანახმად, არა მარტო მოსარჩელემ შეგნებულად თუ შეცდომით სხვის ქონებაზე გაწია ხარჯი, არამედ, თავის მხრივ, ნივთის უკანონო მფლობელობით სარგებელი მიიღო. ამ ფაქტობრივ სიტუაციაზე სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის პირველი ნაწილის გამოყენებას გამორიცხავს ამავე კოდექსის 984-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თა.ხმად ხელმყოფი პირის მიერ გამოყენებული სიკეთის მიმართ გაწეული ხარჯები არ ამცირებს მისი გამდიდრების ოდენობას. ჩარევის კონდიქციის განსახილველი ნორმიდან გამომდინარე, თუ ხელმყოფი პირი გამდიდრდა გამოყენებული სიკეთით, ამ გამდიდრების ოდენობა ვერ შემცირდება მის(ხელმყოფი პირის) მიერ გამოყენებული სიკეთის მიმართ გაწეული ხარჯებით, ანუ განსახილველი ნორმა ითვალისწინებს არა მარტო იმ შემთხვევას, როდესაც სხვისი სიკეთის მიმართ ხდება ხარჯების გაწევა, არამედ, ასევე შემთხვევას, როდესაც ამით ხელმყოფი პირი მდიდრდება.

6.11 უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტი სუბსიდიური ხასიათისაა, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ამ ინსტიტუტის გამოყენება შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, თუ არ არსებობს ურთიერთობის მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნის წარმატებულობა უნდა შემოწმებულიყო არა სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლთან, არამედ სანივთო-სამართლებრივი ურთიერთობის მარეგულირებელ საფუძვლებთან, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლთან მიმართებით (არაკეთილსინდისიერმა მფლობელმა უფლებამოსილ პირს უნდა დაუბრუნოს როგორც ნივთი, ასევე მიღებული სარგებელი, ნივთის ან უფლების ნაყოფი. მფლობელი ვალდებულია აა.ზღაუროს ის ნაყოფი, რომელიც მან ბრალეულად არ მიიღო. ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესებანი მას შეუძლია მხოლოდ მაშინ მოითხოვოს, თუ მათ ნივთის უკან დაბრუნების მომენტისათვის უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვა შედეგად.სხვა მოთხოვნები არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მიმართ უცვლელი რჩება).

6.12. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იმ სუბიექტთა წრის განსაზღვრა, ვინც პასუხი უნდა აგოს მოსარჩელის მიმართ, მოსარჩელის მტკიცების ვალდებულების ნაწილია (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 178-ე მუხლები), თუმცა, საბოლოოდ, სარჩელის დაკმაყოფილების მიზნისთვის სასამართლო ამოწმებს ნორმით გათვალისწინებულ სამართლებრივ შედეგზე პასუხს აგებს თუ არა ის პირი, რომელიც დასახელებულია მოპასუხედ (სათა.დო მოპასუხე). ამდენად, სწორი სამართლებრივი შედეგის დადგომისთვის მნიშვნელოვანია სათა.დო მოპასუხის განსაზღვრა. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის კონტექსტში მნიშვნელოვანი იყო იმის განსაზღვრა, თუ როდის მოხდა უძრავი ნივთის გაუმჯობესება და ვინ იყო იმ დროს სადავო ნივთის მესაკუთრე.

6.13. განსახილველ შემთხვევაში, უდავოდ დადგენილი გარემოება იყო, რომ ს–ძეების ოჯახი სადავო ბინაში 2003 წლიდან ცხოვრობდა, ხოლო ნ.გ–ძე ბინის მესაკუთრე 2014 წელს გახდა. საქმეში წარმოდგენილი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის სახელზე წარდგენილი ნაძალადევის რაიონის გამგებლის მოხსენებითი ბარათით ირკვეოდა, რომ 2007 წლის 23 სექტემბერს ზღვის უბნის კორპუსები ჯერ კიდევ არ იყო ინდივიდუალურ საკუთრებაში და ირიცხებოდა ეკონომიკის სამინისტროს ბალანსზე.

6.14. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2013 წლის 02 აგვისტოს საინფორმაციო წერილის თა.ხმად, უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...... (ს/კ.....) და N204 (ს/კ .....) საკუთრების თავდაპირველი რეგისტრაცია განხორციელდა 22.05.2006 წელს.

- 22.05.2006-30.08.2006 წლებში უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იყო სახელმწიფო საკუთრების უფლება;

- 30.08.2006-16.01.2008 წლებში უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იყო შ.პ.ს. „თ–ის“ საკუთრების უფლება, 16.01.2008-19.03.2008 წლებში უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იყო სახელმწიფოს საკუთრების უფლება;

- 19.03.2008-05.08.2010 წლებში უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იყო ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლება;

- 05.08.2010-12.08.2010 წლებში უძრავ ნივთზე მიტოვებული იყო საკუთრების უფლება;

- 12.08.2010 წლიდან უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულია სახელმწიფოსა და ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრება (ტ.1, ს.ფ. 87-89).

6.15. უდავო იყო ის ფაქტი, რომ ნ.გ–ძის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ნივთზე წარმოიშვა ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 17 იანვრის #191 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე. საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში იმავე წლის 26 თებერვალს დარეგისტრირდა.

6.16. ამდენად, იმ ვითარებაში, როდესაც სადავო უძრავ ნივთზე სხვადასხვა პერიოდში რეგისტრირებული იყო სხვადასხვა პირის საკუთრების უფლება, ხოლო მოპასუხის საკუთრების უფლება წარმოშობილია 2014 წლიდან, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის იყო იმის დადგენა, თუ რა პერიოდში განხორციელდა უძრავი ნივთის გაუმჯობესება.

6.17. სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ანალიზით, დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ქონების გაუმჯობესება მოხდა 2014 წლამდე, რაც გამომდინარეობდა როგორც თავად ს. ს–ძის სარჩელის შინაარსიდან, ასევე, ეს ფაქტი დადასტურდა საქმის მასალებში წარმოდგენილი არაერთი მტკიცებულებით. კერძოდ, ტ.1. ს.ფ. 78-81-ზე წარმოდგენილია ს. ს–ძის ახსნა-განმარტება, სადაც მოსარჩელე თავადვე მიუთითებს, რომ მოპასუხეს 2014 წელს გადაეცა მისი ოჯახის თავდაუზოგავი შრომის შედეგად გამზადებული ბინა. ასეთივე შინაარსისაა ჯ., ა., ვ. ს–ძეებისა და ნ.შ–ას (ს. ს–ძის ოჯახის წევრები - შვილები და მეუღლე) სააპელაციო საჩივარიც, სადაც აპელანტები ადასტურებენ, რომ „2014 წელს, როდესაც ნ.გ–ძე მესაკუთრე გახდა, მას „დახვდა“ საცხოვრებლად გამზადებული ბინა უნაკლო მდგომარეობაში“. საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რაც წინააღმდეგობაში მოვიდოდა მითითებულ ფაქტთან.

6.18. ზემოაღნიშნული გარემოებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საცხოვრებელ ფართზე უფლების მოპასუხისათვის გადაცემის მომენტში სარემონტო სამუშოები უკვე განხორციელებული იყო, აღნიშნული გარემოება კი, საბოლოოდ, საფუძველს ქმნიდა დასკვნისათვის, რომ სასარჩელო მოთხოვნაზე პასუხისმგებელ პირს მოსარჩელის მიერ მოპასუხედ დასახელებული პირი არ წარმოადგენდა.

6.19. პალატამ განმარტა, რომ სარჩელში მითითებულ ფაქტებს სჭირდება მტკიცება (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102 მუხლები). მოსარჩელეა ვალდებული სათანადო მტკიცებულებებით ამტკიცოს მოთხოვნის წარმოშობა შესაბამისი პირის მიმართ. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხე ნ.გ–ძის მხრიდან უძრავ ნივთზე უფლების მოპოვების მომენტისათვის (2014 წელი) სარემონტო სამუშაოები უკვე განხორციელებული იყო, რაც გამორიცხავდა გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას ამ მოპასუხის მიმართ (სუსგ 08.02.2019წ., #ას-1163-2018).

6.20. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი იყო ასევე ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე ჯ., ა., ვ. ს–ძეებისა და ნ.შ–ას მიერ წარდგენილი სააპელაციო პრეტენზია. პალატამ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე მიიჩნია, რომ მითითებული საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

6.21. დადგენილი იყო, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა ნ.გ–ძის სარჩელი და ..... მიკრორაიონის 204-ე კორპუსში მდებარე მე-18 ბინა გამოთხოვილ იქნა უკანონო მფლობელობიდან. გადაწყვეტილებაში, სხვებთან ერთად, მოპასუხეებად მითითებულია ნ.შ–ა, ა., ჯ. და ვ. ს–ძეები (ტ.1, ს.ფ.154-157).

6.22. ნ.გ–ძის შეგებებული სარჩელის თა.ხმად, მიუხედავად კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებისა, რომლის მიხედვით, სასარჩელო მოთხოვნა მოსარჩელეთა უკანონო მფლობელობიდან სადავო ქონების გამოთხოვის თაობაზე დაკმაყოფილდა, ისინი კვლავ განაგრძობენ სადავო საცხოვრებელ ბინაში ცხოვრებას და არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, არ ათავისუფლებენ მას. მოსარჩელეთა არაკანონიერი ქმედებების შედეგად, ილახება მისი, როგორც მესაკუთრის უფლებები - იგი ვერ სარგებლობს კუთვნილი საცხოვრებელი ბინით და განიცდის მატერიალურ ზიანს, რომელიც აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, 2014 წლის 26 თებერვლიდან (საკუთრების უფლების რეგისტრაციის დღიდან) 12 800 ლარს შეადგენს.

6.23. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობდა სამოქალაქო კოდექსის 164-ე, 982-ე და 408-ე მუხლებიდან. მესაკუთრე შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას ამყარებდა მის მიერ წარდგენილ რიელტორულ დასკვნას, რომლის მიხედვით, სადავო ბინის ქირავნობის თანხა შეადგენდა ყოველთვიურად 400 ლარს, შესაბამისად, მთლიანობაში, მესაკუთრემ განიცადა 12 800 ლარის ოდენობის ზიანი.

6.24. მოპასუხეებს შეგებებული სარჩელის წინააღმდეგ შეტანილ შესაგებელში არ მიუთითებიათ ისეთი გარემოებები და არ წარუდგენიათ რაიმე მტკიცებულება, რაც გააქარწყლებდა ნ.გ–ძის მიერ წარდგენილ აუდიტორულ დასკვნას. აღნიშნული გარემოება კი, ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე წარდგენილი სააპელაციო საჩივრის უარყოფის საფუძველი იყო.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.შ–ამ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. სასამართლოს 13.12.2017 წლის განჩინებით დადგენილია პრეიუდიციული მნიშვნელობის ფაქტი, რომ „თ–ის“ საბინაო კომისიის 2005 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით, თბილისის, .... კორპუსში მდებარე მე-18 ბინა გადაეცა ნ.გ–ძეს. შესაბამისად, აღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე გაიცა №191 საკუთრების მოწმობა მოგვიანებით, 2014 წელს.

ამდენად, ნ.გ–ძისთვის აღნიშნული საბინაო კომისიის 2005 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება წარმოადგენს ბინაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გაცემის ერთადერთ კანონიერ საფუძველს და 2005 წლიდან ბინის მართლზომიერ მფლობელობაში გადაცემის დოკუმენტს, ვიდრე საკუთრების მოწმობა გაიცემოდა.

7.2. არასწორია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული მსჯელობა, რომ სასარჩელო მოთხოვნაზე პასუხისმგებელ პირს არ წარმოადგენს მოპასუხე. აღსანიშნავია, რომ მოწინააღმდეგე მხარე არც შესაგებლით და არც სასამართლო სხდომებზე არ მიუთითებდა, რომ არასათა.დო მოპასუხე იყო. პირიქით ის ამტკიცებდა, თითქოს აფრთხილებდა მოსარჩელეს, რომ არ ჩაეტარებინა ბინის რემონტი. მართალია აღნიშნულთან დაკავშირებით ნ.გ–ძეს საქმეში შესაბამისი წერილობითი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, მაგრამ ეს პირდაპირ ადასტურებს მოსარჩელის მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს ბინაზე უფლება წარმოეშვა კასატორის მიერ რემონტის დაწყებამდე. მოწინააღმდეგე მხარემ სათანადო მოპასუხეობის საკითხი სადავოდ მხოლოდ საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას გახადა.

7.3. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაასკვნა, რომ შეგებებული სარჩელის წინააღმდეგ წარდგენილ შესაგებელში მოსარჩელეებს არ მიუთითებიათ ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რაც გააბათილებდა ნ.გ–ძის მიერ წარმოდგენილ აუდიტორულ დასკვნას.

7.4. კასატორისათვის უცნობი იყო ბინის ნ.გ–ძისათვის გადაცემის ფაქტი. სარემონტო სამუშაოებისა და კომუნალური გამრიცხველიანების ხარჯები 204-ე კორპუსის მობინადრეების მიერ განხორციელდა იმდროინდელ მთავრობასთან შეთანხმებით, რაც მობინადრეებს უყალიბებდა რწმენას ნივთის სამომავლოდ საკუთრებაში მიღებასთან დაკავშირებით.

7.5. ქირით მცხოვრები ნ.გ–ძე არასდროს დაინტერესებულა თავისი ქონებით, რადგან მისთვის ცნობილი იყო, რომ სადავო ბინა არ იყო საცხოვრებლად ვარგისი. მას არასოდეს გაუსაჩივრებია არც ს–ძეების ოჯახის იქ ცხოვრების ფაქტი და არც მათ მიერ შესრულებული სამუშაოები.

7.6. ნ.გ–ძის მოწმის - ნ.კ–ის ჩვენებიდან ირკვევა, რომ ნ.გ–ძის განზრახვა იმთავითვე ს–ძეების მიერ ბინის გაუმჯობესება და საბოლოოდ მისი წარმთმევა იყო, რადგან იცოდა, რომ ბინის გაუმჯობესება იქ ყოფნას მოითხოვდა, ხოლო თვითონ მსგავს პირობებში ვერ შეძლებდა ცხოვრებას, ამასთან, არც ხარჯის გაწევა შედიოდა მის ინტერესებში.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მა.მდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

11. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც გა.პირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია არსებობს თუ არა მფლობელის მხრიდან უძრავი ნივთის გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის მესაკუთრეზე დაკისრების და ასევე, მფლობელის მხრიდან მესაკუთრისთვის უძრავი ნივთის დროულად დაუბრუნებლობის გამო, ამ უკანასკნელისთვის მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების წინაპირობები.

13. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ უძრავი ქონების გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯის ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნა სამოქალაქო კოდექსის 164-ე (ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესებანი არაკეთილსინდისიერ მფლობელს მხოლოდ მაშინ შეუძლია მოითხოვოს, თუ მათ ნივთის უკან დაბრუნების მომენტისათვის უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვა შედეგად) და 987.1 მუხლებიდან (პირს, რომელმაც შეგნებულად ან შეცდომით ხარჯები გასწია მეორე პირის ქონებაზე, შეუძლია მისგან მოითხოვოს თავისი დანახარჯების ანაზღაურება, თუ მეორე პირი ამით გამდიდრდა) გამომდინარეობს.

14. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია და არც საკასაციო საჩივრით არის შედავებული შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

14.1. ქ.თბილისში, ..... კორპუსი აშენდა შ.პ.ს. „თ–ის“ დაკვეთით, ბინების მის თა.მშრომლებზე გა.წილების მიზნით.

14.2. 2003 წლიდან ს. ს–ძე ოჯახთან (მეუღლე - ნ.შ–ა, შვილები: ჯ., ა. და ვ. ს–ძეები) ერთად ცხოვრობდა თბილისში, ..... ბინა N18-ში.

14.3. 2014 წლის 26 თებერვლიდან სადავო ბინაზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ნ.გ–ძის საკუთრების უფლება, რასაც საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის მიერ 2014 წლის 17 იანვარს გაცემული საკუთრების მოწმობა.

14.4. ს. ს–ძეს ქ. თბილისში ..... კორპუსის მობინადრეებთან ერთად, გაიღო ხარჯი ბინების ინდივიდუალური გაზიფიცირების, ელექტრო გამრიცხველიანებისა და საცხოვრებელი ბინის გაუმჯობესებისათვის.

14.5. იმ პერიოდში, როდესაც ს. ს–ძე საკუთარი სახსრებით ახორციელებდა სადავო საცხოვრებელი ბინის გაუმჯობესებას, მას მიმართა შ.პ.ს. „თ–ის“ ადმინისტრაციამ და მოსთხოვა თავი შეეკავებინა სარემონტო თუ სხვა სახის სამუშაოების შესრულებისაგან.

14.6. კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა ნ.გ–ძის სარჩელი და .... კორპუსში მდებარე მე-18 ბინა გამოთხოვილ იქნა ნ.შ–ას, ა., ჯ. და ვ. ს–ძეების უკანონო მფლობელობიდან.

14.7. მიუხედავად იმისა, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ნ.შ–ას, ა., ჯ. და ვ. ს–ძეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო უძრავი ქონება, ისინი კვლავ განაგრძობენ იქ ცხოვრებას და არ ათავისუფლებენ ბინას, შესაბამისად, მესაკუთრე ვერ სარგებლობს კუთვნილი საცხოვრებელი ბინით, რის გამოც მას ადგება მატერიალური ზიანი.

14.8. აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, სადავო ბინის გაქირავების შემთხვევაში, მესაკუთრე უკანონო მფლობელობაში არსებული ბინის გაქირავებით ყოველთვიურად 400 ლარის ოდენობით შემოსავალს მიიღებდა, შესაბამისად, მან 2014 წლის 26 თებერვლიდან (საკუთრების უფლების რეგისტრაციის დღიდან) სარჩელის აღძვრამდე 12 800 ლარის ზიანი განიცადა.

15. საკასაციო სასამართლომ არაერთხელ განმარტა, რომ: „უსაფუძვლო გამდიდრების მიზანი არის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შეძენილი ქონების ამოღება, რითაც უზრუნველყოფილი უნდა იყოს სამართლიანობის აღდგენა, ანუ იმ მდგომარეობის აღდგენა, რომელიც იარსებებდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ დაზარალებულის ხარჯზე გარკვეული შეღავათის, უფლების, უპირატესობის მიღებამდე“... უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის ნორმები აღჭურვილია დაცვითი ფუნქციით, უზრუნველყოფს რა არაუფლებამოსილი სუბიექტისაგან უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების ამოღებას და მისი უფლებამოსილი პირისათვის გადაცემას. შედეგობრივი თვალსაზრისით, სამართლისათვის არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ რა საშუალებით გამდიდრდა პირი – მიიღო თუ დაზოგა ქონება. ფაქტი ერთია - ვითომ კრედიტორის ქონებრივ სფეროში აღმოჩნდა ქონება, რომელსაც იქ არსებობის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია და, აქედან გამომდინარე, ექვემდებარება უფლებამოსილი პირისათვის დაბრუნებას“ (შდრ. სუსგ Nას-584-584-2018, 28 ივნისი, 2019 წელი).

16. საკასაციო პალატამ სხვა დავაში განმარტა, რომ „...კონდიქციური ვალდებულების წარმოშობისათვის ერთდროულად უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოვალის გამდიდრება; ამის შესაბამისად, კრედიტორის ქონებრივი დანაკლისი; კრედიტორიდან მოვალესთან სამართლებრივი სიკეთის გადანაცვლების უსაფუძვლობა/გაუმართლებლობა... (შდრ. №ას-1376-2019, 13 დეკემბერი, 2019 წელი).

17. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის პირველი ნაწილი წარმოადგენს ე.წ დანახარჯების კონდიქციას, რომლითაც განისაზღვრება იმ პირის უფლებები, ვინც სხვის ქონებაზე გასწია ხარჯები. ამ ნორმის უმთავრესი დებულება არის ის, რომ სხვა პირის ქონებაზე შეგნებულად ან შეცდომით გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირი ამით გამდიდრდა, ხოლო თუ გამდიდრების ფაქტი არ არსებობს, მაშინ მხოლოდ ხარჯების გაწევა არ წარმოშობს კონდიქციურ ვალდებულებას. კანონი ითვალისწინებს ისეთ კონკრეტულ გარემოებებს, რომელთა არსებობა გამორიცხავს სხვის ქონებაზე გაწეული ხარჯების მოთხოვნის უფლებას, მაგალითად, სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, მოთხოვნა გამორიცხულია, თუ პირმა, რომელსაც წაეყენება პრეტენზია, სადავო გახადა ხარჯები მათ განხორციელებამდე.

18. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ნ.გ–ძის უფლებრივმა წინამორბედმა - შ.პ.ს. „თ–მა“ სადავოდ გახადა მფლობელთა მხრიდან სადავო ბინის გაუმჯობესებაზე ხარჯების გაწევა მათ განხორციელებამდე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სახეზეა დანახარჯების კონდიქციის თაობაზე წარდგენილი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობა.

19. რაც შეეხება საკასაციო საჩივარს ნ.გ–ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იმ ვითარებაში, როდესაც მხარეები სამართლებრივ ურთიერთობაში არმყოფი პირები არიან და მოპასუხეები ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე ფლობენ მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებას, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლების კონკურენცია კონდიქციური ვალდებულების სასარგებლოდ უნდა გადაწყდეს, კერძოდ კი, ხელყოფის კონდიქციის ნორმების შესაბამისად. სასამართლოსთვის უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების გამოყენებას (მითითებას) სუბსიდიური ხასიათი გააჩნია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მხარეთა შორის არ უნდა არსებობდეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სახელშეკრულებო საფუძველი. სხვადასხვა საქმეებზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ კონდიქციური დანაწესების (სამოქალაქო კოდექსის 976-ე-991-ე მუხლები) გამოყენების უმთავრესი წინაპირობა მის სუბსიდიურობაში ვლინდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების წესები მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმებად გვევლინება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სასამართლო, მოვლენათა დინამიკის გათვალისწინებით, დაასკვნის, რომ გამორიცხულია სხვა უფრო სპეციალური ნორმის გამოყენება და იკვეთება უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის გამოყენების უპირატესობა (იხ. სუსგ: Nას-1266-2019, 29.05.2020წ; Nას-1671-2018, Nას-774-723-2017, 11.10.2017წ: Nას-664-635-2016წ; 2.03.2017წ).

20. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში, ყურადსაღებია, რომ ხსენებული ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათა.ბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ზემოხსენებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან“(შდრ. სუსგ-ები:№ას-1204-2018, 25.01.2019, პ.19; №ას-960-2018, 22.11.2018; № ას-472-448-2013, 05.12.2013). თუკი მოსარჩელემ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების უკანონო მფლობელობის გამო დაკარგა გარკვეული სიკეთის მიღების შესაძლებლობა, მას უფლება აქვს, ამოიღოს ეს ქონება ხელმყოფისაგან. სწორედ აღნიშნული ქონებრივი წონასწორობის აღდგენას ემსახურება სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა (სუსგ №ას-685-639-2017, 22.12.2017წ.).

21. ვინაიდან განსახილველ საქმეში სწორედ მიღებულის უკან დაბრუნების ობიექტური შეუძლებლობა იკვეთება, ქონებრივი წონასწორობის აღდგენის მიზნით ხელმყოფს (მოპასუხეს) ეკისრება, რომ მის მიერ დაზოგილი სიკეთე - მოცემულ შემთხვევაში დაზოგილი ქირა (რომელსაც იგი გადაიხდიდა, თუკი მესაკუთრესთან, ან სხვასთან, სამართალურთიერთობაში იქნებოდა) აუნაზღაუროს მესაკუთრეს, რომელმაც ვერ მიიღო შესაბამისი სარგებელი და განიცადა ქონებრივი დანაკლისი (იხ. სუსგ - ები: Nას-1399-2020, 08.04.2021წ; ას-519-2020, 17.03.2021წ; N ას-1100-2020, 23.12.2020წ; N ას-852-796-2017, 22.09.2017წ; N ას-308-293-2013, 30.05.2017წ; N ას-197-186-2017 -30.05.2017წ; N ას-472-448-2013, 5.12.2013წ).

22. განცდილი ზიანის ანუ დაზოგილი სიმდიდრის (გამდიდრების) ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს. ზიანის ანაზღაურება, ანუ გამდიდრების გათანაბრება, უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით ისე, რომ ამას მოჰყვეს დარღვეული ქონებრივი ბალანსის აღდგენა და არა პირუკუ შედეგი - დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება (იხ. სუსგ N ას-504-2019, 13.03.2020წ).

23. შეგებებული სარჩელის ავტორის მიერ წარდგენილი აუდიტორული დასკვნით დგინდება, რომ სადავო ბინის ქირავნობის ღირებულება შეადგენს ყოველთვიურად 400 ლარს, შესაბამისად, მთლიანობაში, მესაკუთრემ ხელყოფის შედეგად 12800 ლარის ოდენობით ზიანი განიცადა.

24. პალატა მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეები შესაგებლით კვალიფიციურად არ შედავებიან შეგებებული სარჩელის ფაქტობრივ საფუძველს ზიანის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში და სასამართლოსთვის არ წარუდგენიათ აუდიტორული დასკვნის სააწინააღმდეგო, გამაქარწყლებელი მტკიცებულება, რომელიც შეგებებული სარჩელის ავტორის მიერ მოთხოვნილი თანხის სხვაგვარ გაანგარიშებაზე მსჯელობას შესთავაზებდა სასამართლოს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სადავო უძრავი ქონების არამართლზომიერად გამოყენების შედეგად მიღებული სარგებლის (დაზოგილი ქირის) ანაზღაურების თაობაზე მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად 12800 ლარის დაკისრების თაობაზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სამართლიანი და კანონიერია, ხოლო კასატორის პრეტენზიები უსაფუძვლო.

25. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

26. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს.

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 იანვრის განჩინებით კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის – 3630 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე მის მიერ გადახდილი 300 ლარის გათვალისწინებით (3630-300=3330). ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს ზემოაღნიშნული განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 3630 ლარის, 30%-ის გადახდა უკვე გადახდილი 300 ლარის გამოკლებით, რაც შეადგენს 789 ლარს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.შ–ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ნ.შ–ას (პირადი №.....) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 789(შვიდასოთხმოცდაცხრა) ლარის გადახდა.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი