საქმე №ას-633-2022 16 სექტემბერი, 2022 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ. ვ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ვ-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - საზიარო უფლების გაუქმება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილებით ნ. ვ-ის (შემდეგში: მოსარჩელე ან კასატორი) სარჩელი ნ. ვ-ის ( შემდეგში: მოპასუხე ან აპელანტი) მიმართ დაკმაყოფილდა:

1.1. მოსარჩელისა და მოპასუხის თანასაკუთრებაში არსებული, ქ. თბილისში, ------- გამზირ N-- „-“-ში მდებარე N-----საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან განაშენიანებისაგან თავისუფალ 330 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში - ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო) 2021 წლის 14 აპრილის N----- დასკვნის N- დანართის შესაბამისად, გაუქმდა საზიარო უფლება.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით გაუქმდა და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3. სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებზე გაამახვილა ყურადღება:

3.1. მხარეთა თანასაკუთრებაა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისში, - ----- გამზირის №--- ,,---ში’’, ს/კ N------. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობიდან მოსარჩელის საკუთრებაა 487.10 კვ.მ პირველი სართულზე, 370.55 კვ.მ მეორე სართულზე და 256.67 კვ.მ მესამე სართულზე , ხოლო მოპასუხის - N-, N-და N--შენობა-ნაგებობა საერთო ფართით - 1 299.21 კვ.მ (მათ შორის, პირველ სართულზე 657.61 კვ.მ და მეორე სართულზე 641.60 კვ.მ).

3.2. მოსარჩელისა და მოპასუხის თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე მდებარე შენობა-ნაგებობის ფართები მხარეებმა ფაქტობრივად გამიჯნეს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რიცხული მონაცემების საფუძველზე. მოსარჩელის კუთვნილ ფართს ამჟამად ფაქტობრივად ფლობს შპს ,,----- -----’’ და ეს უკანასკნელი რეგისტრირებულია ,,თბილისი ე----ის’’, შპს ,,ჯ----ნ უ----რ ე---დ ფ----ის’’ და სს ,,თ-----ს’’ აბონენტად.

3.3. საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული, ქ.თბილისში, ------ გამზირ N--- ,----ში მდებარე N------ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან განაშენიანებისაგან თავისუფალ 330 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით გაყოფა მისი დანიშნულების ღირებულების შემცირების გარეშე შესაძლებელია ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 14 აპრილის №----- დასკვნის N--- დანართის შესაბამისად.

3.4. მოპასუხემ სადავოდ გახადა მოსარჩელის მითითება ნატურით საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობაზე, ვინაიდან ნატურით გამიჯვნის შემთხვევაში მცირდება მიწის ნაკვეთის ფუნქციური დანიშნულება.

3.5. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 14 აპრილის N----- დასკვნის თანახმად: ,,ქალაქ თბილისში, ----- გამზირი N-- ---ში, მდებარე N------საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან განაშენიანებისგან თავისუფალი 330 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მოპასუხეს შესაძლებელია, გამოეყოს მისი ----- ნაწილის შესაბამისი 178 კვ.მ ფართი, რაც შეესაბამება მისი წილის შესაბამის 178 კვ.მ ფართს (იხ.დანართი N--- ნარინჯისფერით აღნიშნული), ხოლო მოსარჩელეს მისი ----- ნაწილის შესაბამისი 152 კვ.მ ფართი, რაც შეესაბამება მისი წილის შესაბამის 152 კვ.მ ფართს (იხ. დანართი N---- ლურჯი ფერით აღნიშნული). ხოლო ½ და ½ ნაწილებად გამიჯვნის შემთხვევაში, განაშენიანებისგან თავისუფალი 330 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, მოპასუხეს შესაძლებელია გამოეყოს ½ წილის შესაბამისი 165 კვ.მ ფართი, რაც შეესაბამება ½ წილის შესაბამის 165 კვ.მ ფართს (იხ. დანართი N--- ნარინჯისფერით აღნიშნული). ხოლო მოსარჩელეს ½ წილის შესაბამისი 165 კვ.მ ფართი, რაც შეესაბამება ½ წილის შესაბამის 165 კვ.მ ფართს (იხ. დანართი N-- ლურჯი ფერით აღნიშნული). ქ. თბილისში, --- გამზირი №----ში, მდებარე N----საკადასტრო კოდზე რეგისტრირებულ უძრავ ქონებას პირდაპირი (უშუალო) კავშირი საჯარო გზასთან არ გააჩნია. მასში მოხვედრა შესაძლებელია N------და N-----საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გავლით, კერძოდ, N-----საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის შიდა ეზოში გამავალი შენობის გამჭოლი გასასვლელის, მასზე არსებული სერვიტუტის და N-----საკადასტრო კოდებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გავლით. სამშენებლო ნორმებისა და წესების 2.08.01-89-ის პუნქტი 1.10-ის თანახმად, ,,შენობაში გამჭოლი გასასვლელები საჭიროა მოეწყოს სიგანით არანაკლებ 3.5მ, სიმაღლით არანაკლებ 4.25მ’’. ფაქტობრივად გასასვლელის სიგანე შეადგენს 2.79მ- დან 3.05მ-მდე, ხოლო სიმაღლე 3.06 მ-დან 3.95 მეტრამდე. აღნიშნულის გათვალისწინებით არსებული გასასვლელის პარამეტრები (სიგანე და სიმაღლე) სამშენებლო ნორმებითა და წესებით დადგენილ ნორმებს არ აკმაყოფილებს’’. აღნიშნული დასკვნის თანახმად, ,,რაც შეეხება სახანძრო მანქანის გარე მოხაზულობის (პარამეტრების) ცოდნა სცდება მშენებელ-ინჟინერ ექსპერტის კომპეტენციას’’.

4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის განხილვის შედეგად პირველი ინსტანციის სასამართლომ გაიზიარა მასში მითითებული დასკვნა საზიარო საგნის გაყოფის შესაძლებლობასთან მიმართებით, სწორედ N--დანართის შესაბამისად, რა შემთხვევაშიც თითოეულ მხარეს შესაძლოა, მიეკუთვნოს 165 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. გასათვალისწინებელია მოპასუხის (აპელანტის) შედავება იმის თაობაზე, რომ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, უძრავი ქონების გაყოფისას უძრავ ქონებას აღარ ექნება მისასვლელი საჯარო გზასთან, რაც მას ფუნქციურ დანიშნულებას უკარგავს. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარდგენილ შედავებას სრულად აქარწყლებს სსიპ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 14 აპრილის N---- დასკვნა, რამდენადაც მასში ცალსახადაა მითითებული, რომ უძრავ ქონებას ამჟამადაც არ გააჩნია პირდაპირი (უშუალო) კავშირი საჯარო გზასთან. ამასთან, ექსპერტიზის დასკვნა აღწერს უძრავ ქონებამდე ავტომობილის გადაადგილების შესაძლებლობას, რის გამოც მოპასუხის მიერ ავტომობილის პარამეტრებზე მითითებით დამყარებული შედავება ვერ განიხილება რაიმე სახის დამაბრკოლებელ ან ამ უძრავი ქონების ფუნქციური დანიშნულების შემამცირებელ ფაქტობრივ გარემოებად. საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 30 აპრილის N----- დასკვნა, რომელიც უძრავი ქონების გამიჯვნის შეუძლებლობაზე მიუთითებს და პასუხობს კითხვაზე - შესაძლებელია თუ არა მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა მხარეთა შორის არსებული 1/2-1/2 წილების შესაბამისად. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე განაშენიანებისგან თავისუფალი 330 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნას მოითხოვს.

5. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკაზე მიუთითა (იხ. სუსგ-ები Nას- 41-41-2016, 4.07.2016წ; Nას-39-39-2016, 1.03.2016წ; Nას-1080-1000-2017, 27.10.2017წ; Nას-49-2020, 20.02.2020წ.) და დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ იურიდიულად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება მიიღო, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 963-ე მუხლი (საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე) არასწორად განმარტა და საზიარო უფლება მხოლოდ ნაწილობრივ გააუქმა. გარდა ამისა, საზიარო უფლების ნაწილობრივ გაუქმებაც დაუსაბუთებელია, რადგან შესრულებული არაა მითითებული ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობები.

6. საქმეზე წარდგენილი საჯარო რეესტრის მიხედვით, მხარეთა თანასაკუთრებაა უძრავი ქონება, ს/კ-ით №------, რომლის მახასიათებლებია: მიწის ნაკვეთი - თანასაკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება - არასასოფლოსამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი - 1681.00 კვ.მ, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი - N-, N-და N-, საერთო ფართი - 2413.53 კვ.მ (მათ შორის, N-, N- და N--ის პირველი სართული - 1144.71 კვ.მ, N- და N--ის მეორე სართული - 1012.15 კვ.მ, N--ის მესამე სართული - 256.67 კვ.მ). ამასთან, მხარეთა შეთანხმებით, შენობა-ნაგებობების ფართი განაწილებულია ფაქტობრივი მფლობელობის მიხედვით, კერძოდ, მოსარჩელე ფლობს შენობა-ნაგებობა N--ში, N--ში და N--ში საერთო ფართს - 1299.21 კვ.მ-ს (მათ შორის, პირველ სართულზე - 657.61 კვ.მ-ს და მეორე სართულზე - 641.60 კვ.მ-ს), ხოლო მოპასუხე -შენობა-ნაგებობება N--სა და N--ში საერთო ფართს - 1114.32 კვ.მ-ს (მათ შორის, პირველ სართულზე 487.10 კვ.მ-ს, მეორე სართულზე 370.55 კვ.მ-ს და N--ში მესამე სართულზე 256.67 კვ.მ-ს). შენობა-ნაგებობათა ფართების გამიჯვნის მიუხედავად, მხარეთა საერთო საკუთრებაში 1681.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დარჩა. მოსარჩელე ამ მიწის ნაკვეთის მხოლოდ ერთ ნაწილზე, კერძოდ, 330 კვ.მ-ზე მოითხოვს საზიარო უფლების გაუქმებას.

7. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ეს ფართი განაშენიანებისაგან თავისუფალია, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთისაგან დამოუკიდებელი საკადასტრო ერთეულია. აქედან გამომდინარე, სსკ-ის 963-ე მუხლის გათვალისწინებით, მოსარჩელის ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილება - საზიარო უფლების ნაწილობრივ გაუქმება დაუშვებელია. ამავე არგუმენტების გათვალისწინებით, ვერ დაკმაყოფილდება საზიარო საგნის გაყიდვისა და ამონაგები თანხის განაწილების შესახებ მოსარჩელის ალტერნატიული მოთხოვნაც. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სსკ-ის 964.1 მუხლიც (თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით. მიწის ნაკვეთის შემთხვევაში გამოიყენება აუქციონზე უძრავი ქონების იძულებით გაყიდვის წესები. თუ დაუშვებელია საზიარო საგნის გასხვისება მესამე პირზე, მაშინ საგანი აუქციონზე უნდა გაიყიდოს მოწილეებს შორის) იმგვარად უნდა განიმარტოს, რომ აუქციონზე დასაშვებია მხოლოდ საზიარო საგნის მთლიანად გაყიდვა. მოსარჩელე მოითხოვს საზიარო საგნის ნაწილის გაყიდვას, რაც მითითებული ნორმის შინაარსიდან არ გამომდინარეობს. სადავო მიწის ნაკვეთის აუქციონზე გასხვისება იმიტომაცაა შეუძლებელი, რომ ეს ნაკვეთი არ წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთისაგან დამოუკიდებელ საკადასტრო ერთეულს. გარდა ამისა, საზიარო უფლების ნაწილობრივ გაუქმებაც არაა დასაბუთებული, რადგან არ არსებობს სსკ-ის 963-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები (იხ. სუსგ-ები Nას-1217-2018, 13.12.2018წ.; Nას-1389-1309-2017, 30.04.2018წ). მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 14 აპრილის N---- დასკვნა, რომელსაც გადაწყვეტილების გამოტანისას დაეყრდნო საქალაქო სასამართლო, არ შეიცავს მითითებას იმის შესახებ, რომ შესაძლებელია საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფა მისი ფუნქციური ღირებულების შემცირების გარეშე. ამასთან, სასამართლომ თუნდაც მიიჩნიოს, რომ ექსპერტის დასკვნა ასეთ შესაძლებლობას გულისხმობს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 105-ე მუხლის თანახმად, საბოლოოდ, სასამართლოს გადასაწყვეტია, გაიზიარებს თუ არა ექსპერტის ამ შეფასებას. მხარეთა ახსნა-განმარტებებით ირკვევა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს მხარეები ავტოსადგომად იყენებენ. გარდა ამისა, ეს ნაკვეთი გამოიყენება შენობა-ნაგებობაში შესასვლელად. ზემოხსენებული დასკვნის მიხედვით სადავო მიწის ნაკვეთის გაყოფის შემთხვევაში, შეუძლებელი იქნება ამ ნაკვეთის ფუნქციური დანიშნულებით გამოყენება. დასკვნით ირკვევა, რომ ნაკვეთის შიგნით მდებარე შენობა-ნაგებობებთან მოსახვედრად არსებობს 4.63მ სიგანის გზა, რაც უზრუნველყოფს სადავო ნაკვეთში ავტომანქანების შესვლას. ეს გზა, ექსპერტის მიერ მომზადებული N- დანართის მიხედვით, გაყოფილია იმგვარად, რომ მოსარჩელის მხარეს რჩება 2.23მ სიგანის გზა, ხოლო მოპასუხის მხარეს - 2.40მ. შესაბამისად, ეს გზა იმ დანიშნულებით აღარ გამოდგება, რასაც გაყოფამდე ასრულებდა.

8. სააპელაციო სასამართლოს განსჯით, მართალია, საზიარო საგანს საჯარო გზასთან პირდაპირი (უშუალო) კავშირი არ გააჩნია, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ის საჯარო გზას საერთოდ ვერ უკავშირდება. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაში მოხვედრა მეზობელი მიწის ნაკვეთების გავლითაა შესაძლებელი, საიდანაც ერთ-ერთზე სერვიტუტია დადგენილი. თავის მხრივ, ეს ნაკვეთები საჯარო გზას უკავშირდებიან და, შესაბამისად, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული ნაკვეთის საჯარო გზასთან კავშირს უზრუნველყოფენ. ამასთან, მხარეები ამ დრომდე სწორედ ამ გზით სარგებლობენ თავიანთ ნაკვეთში მისასვლელად. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლოს არგუმენტი, რომ რადგან საზიარო საგანს ისედაც არ გააჩნია ცენტრალურ გზასთან მისასვლელი, შიდა გზის მოწყობის საკითხი მნიშვნელოვანი აღარაა, დაუსაბუთებელია. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, თუკი საზიარო ნაკვეთი იმგვარად გაიყოფა, რომ ამ ნაკვეთში განთავსებულ შენობა-ნაგებობასთან მისასვლელი შიდა სამანქანო გზა მოისპობა, ანუ ამ დანიშნულებით გამოუსადეგარი გახდება, თავად გაყოფილი ნაწილებიც დაკარგავს ფუნქციურ დანიშნულებასა და ღირებულებას, თუნდაც ისინი მათემატიკურად ტოლი იყოს, როგორც ეს ექსპერტის დასკვნის N- დანართშია მოცემული. ამავე მიზეზით, ღირებულებას დაკარგავს N.---- საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობაც.

9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გამოვლენილია სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი, ამასთან, სარჩელი უსაფუძვლოა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს. შედეგად, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

10. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

10.1. მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, მისი ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

10.2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 ივნისის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

12. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

14. საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

15. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახულ ფაქტობრივ და სამართლებრივ მსჯელობასა და დასკვნებს.

16. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია, შესაძლებელია თუ არა მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოდავე მხარეთა შორის წარმოშობილია სსკ-ის 953-968-ე მუხლებით მოწესრიგებული კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობები, კერძოდ, დადგენილია, რომ მხარეთა თანასაკუთრებაშია უძრავი ქონება, ს/კ N-----; ამ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობიდან მოსარჩელის საკუთრებაა 487.10 კვ.მ პირველ სართულზე, 370.55 კვ.მ მეორე სართულზე და 256.67 კვ.მ მესამე სართულზე , ხოლო მოპასუხის - N-, N- და N--შენობა-ნაგებობაა საერთო ფართით - 1 299.21 კვ.მ (მათ შორის, პირველ სართულზე 657.61 კვ.მ და მეორე სართულზე 641.60 კვ.მ). მოსარჩელე მოითხოვს მხარეთა საერთო სარგებლობაში არსებული განაშენიანებისგან თავისუფალი 330 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნას ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2021 წლის 14 აპრილის N----- დასკვნის N---- დანართის შესაბამისად.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება.

19. სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას: საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ განჩინებაში განმარტებულია შემდეგი: „საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე, მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სსკ-ის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა“ (იხ. სუსგ-ები Nას-39-39-2016, 1.03.2016წ; Nას-67-65-2014, 31.07.2017წ; Nას-774-741-2014, 20.07.2015წ; Nას-59-58-2014, 29.06.2015წ).

21. საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე - საერთო საკუთრება (იხ. სუსგ Nას-1080-1000-2017, 27.10. 2017წ).

22. კანონმდებლის ნება ნათელი და ცალსახაა. საზიარო უფლების მქონეს ნებისმიერ დროს შეუძლია, მოითხოვოს თავისი იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა. ერთადერთი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებელი აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნებისათვის აწესებს არის ის, რომ საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებით, გააუქმოს საზიარო საკუთრება, არ უნდა შეილახოს სხვა თანაზიარი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ხელშეუვალობა. სწორედ ამიტომ, სსკ-ის 963-ე მუხლი ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

23. ამდენად, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტით ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება) (იხ. სუსგ-ები Nას-1977-2018, 22.03.2019წ; Nას-1080-1000-2017, 27.10.2017წ) .

24. კასატორის მტკიცებით, საქმის მასალებში წარდგენილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ორივე დასკვნა ადასტურებს, რომ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის შემთხვევაში მისი ფუნქციონალური დანიშნულება არ მცირდება და საკუთრებით სარგებლობას მხარეები კვლავ განაგრძობენ შეუფერხებლად; სააპელაციო სასამართლო არასწორად ცდილობს მოსარჩელის მოთხოვნის ფორმირებას, რამდენადაც მეორე მოთხოვნა უძრავი ქონების სრულ რეალიზაციას გულისხმობდა და არა მხოლოდ 330 კვ.მ-ის გაყოფას, როგორც ეს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშია მითითებული.

25. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიებს და მიიჩნევს, რომ მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ საზიარო უფლების გაუქმება საზიარო საგნის იმგვარად გაყოფით, რაც საქმეში წარდგენილ საექსპერტო დასკვნაშია მითითებული, არღვევს ღირებულების შემცირების გარეშე საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფის პრინციპს და არსებითად ლახავს მოპასუხის კონსტიტუციით გარანტირებულ საკუთრების უფლებას. ამასთან, მოსარჩელე მხარემ ვერ დაარწმუნა სასამართლო, რომ სადავო ქონების ნატურით გაყოფის შესაძლებლობა სრულად ამოწურა და საზიარო საგნის რეალიზაცია გარდაუვალია.

26. საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნის შეუძლებლობა არ უკარგავს პირს უფლებას, საზიარო საგანზე საკუთრების უფლება დაიცვას კანონით გათვალისწინებული სხვა წესით საზიარო საგნის გაყიდვის შედეგად ამ უფლების გაუქმებით, კერძოდ, სსკ-ის 964-ე მუხლის თანახმად, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით, რაც მოცემულ შემთხვევაში შესაძლებელია დამოუკიდებელი სარჩელის საგანი გახდეს (იხ. სუსგ Nას-451-2019, 17.02.2021წ).

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ დავაში სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა და განმარტა სსკ-ის 963-ე მუხლი, სწორად წარმართა ის საპროცესო მოქმედებები, რომლებიც, მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პირობებში, საჭირო იყო საქმის გარემოებათა დადგენისა და, მხარეთათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის შესაბამისად, მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისათვის, რაც ცხადყოფს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

28. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, სადაც საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმების ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლებია განმარტებული.

29. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

30. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ნ. ვ-ეს (პ/ნ -----) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი ----, მიმღების ანგარიშის №----, სახაზინო კოდი ----) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება N----, გადახდის თარიღი 2022 წლის 8 ივნისი), 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური