საქმე №ას-934-2021 28 ივნისი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „მ.ა–რა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ჯ–ნი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 27.05.2021 წლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, კომპენსაციის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 27.02.2020 წლის გადაწყვეტილებით გ.ჯ–ნის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“ ან „დასაქმებული“) სარჩელი შპს „მ.ა–რას“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „დამსაქმებელი“ ან „კასატორი“) მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი დამსაქმებლის 25.10.2019 წლის №1910-001 ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის - 2670 ლარის (ხელზე ასაღები) გადახდა. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

1.1. მოსარჩელე 01.07.2019 წლიდან, შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, მუშაობდა მოპასუხესთან არქიტექტორის პოზიციაზე და მისი ყოველთვიური ხელზე ასაღები შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 800 ლარს. შრომითი ხელშეკრულება მხარეთა შორის დადებული იყო 01.01.2020 წლამდე.

1.2. 13.09.2019 წელს, მოსარჩელეს დამსაქმებლის დირექტორმა აცნობა, რომ გათავისუფლებული იყო სამსახურიდან. მოსარჩელე 16.09.2019 წლის შემდეგ არ გამოცხადებულა სამსახურში. 25.09.2019 წელს მოპასუხემ გამოსცა №1909-002 ბრძანება მოსარჩელის მიმართ დისციპლინური საქმის წარმოების შესახებ.

1.3. მოპასუხის 25.10.2019 წლის №1910-001 ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. მოპასუხემ მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძვლად მიუთითა შრომითი ხელშეკრულებისა და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული ვალდებულებების უხეში დარღვევა. მოპასუხემ მოსარჩელეს გათავისუფლების შემდეგ გადაუხადა შრომის ანაზღაურება 20.09.2019 წლის ჩათვლით.

1.4. მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში სშკ) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი - დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

1.5. მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, კერძოდ, მოსარჩელე სისტემატურად, გაუფრთხილებლად აგვიანებდა სამსახურში, ვერ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ ვალდებულებებს და 16.09.2019 წლის შემდგომ არ გამოცხადებულა სამუშაო ადგილზე. შესაბამისად, მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ ბრძანება კანონიერი და დასაბუთებულია. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მას არ დაურღვევია შრომითი ხელშეკრულება, მასზე დაკისრებულ ვალდებულებებს ასრულებდა ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად და ყოველთვის აფრთხილებდა ადამიანური რესურსების მართვის მენეჯერს დაგვიანების შემთხვევაში. ამასთან, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 16.09.2019 წლის შემდგომ მისი გამოუცხადებლობა განპირობებული იყო მასსა და კომპანიის დირექტორს შორის 13.09.2019 წელს შემდგარი საუბრით, როდესაც მას აცნობეს, რომ გათავისუფლებული იყო დაკავებული თანამდებობიდან.

1.6. მოსარჩელე გათავისუფლდა მას შემდეგ, რაც მოსარჩელე ინფორმირებული იყო უშუალოდ მოპასუხე კომპანიის დირექტორისგან მისი სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე. სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოსარჩელე კანონიერად გათავისუფლდა სამსახურიდან, ეკისრება მოპასუხეს. შესაბამისად, მასვე ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთიც, რომ მოსარჩელემ დაარღვია შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებები და შრომის შინაგანაწესი. მოპასუხეს არ წარმოუდგენია სასამართლოსთვის მტკიცებულებები, რომ მოსარჩელე ჯეროვნად ვერ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ სამსახურებრივ ვალდებულებებს. რაც შეეხება მოსარჩელის დაგვიანებებს, სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ წარმოდგენილი მიმოწერებით, მოსარჩელესა და ადამიანური რესურსების მართვის მენეჯერს შორის, ცალსახად დგინდება ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ყოველთვის აცნობებდა ხელმძღვანელობას მისი დაგვიანების შემთხვევაში. ამასთან, სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოპასუხის არგუმენტს, რომ მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა ხელმძღვანელობის „პოსტ ფაქტუმ“ გაფრთხილებას, ვინაიდან თუკი ხელმძღვანელობას ჰქონდა რაიმე პრეტენზია მოსარჩელესთან აღნიშნულთან დაკავშირებით, მას მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში შეეძლო დაეკისრებინა მოსარჩელისთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობა, რაც დამსაქმებელს არ განუხორციელებია.

1.7. საფუძველს მოკლებულია მოპასუხის მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელე არ ცხადდებოდა მის სამუშაო ადგილზე, ვინაიდან მოსარჩელე დარწმუნებული იყო, რომ აღარ წარმოადგენდა მოპასუხის თანამშრომელს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნაკლებად სავარაუდო იყო მოსარჩელისთვის ის გარემოება, რომ შემდგომში მის სამსახურში გამოუცხადებლობას მოსარჩელე გამოიყენებდა მისი სამსახურიდან დათხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად. გაუგებარია, თუ მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი გახდა 16.09.2019 წლის შემდგომ მისი გამოუცხადებლობა, რატომ ეცნობა მოსარჩელეს 13.09.2019 წელს მისი გათავისუფლების შესახებ. სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებლის ქმედებები მოსარჩელის მიმართ, 13.09.2019 წლის შემდეგ, ემსახურება დასაქმებულის გათავისუფლებისათვის საჭირო სშკ-ით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლების ხელოვნურად შექმნას, რაც დაუშვებელია.

1.8. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის 25.10.2019 წლის ბრძანება იყო უკანონო და ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა, დისციპლინური წარმოების შესახებ 25.09.2019 წლის ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, რადგან ამ ბრძანებას რაიმე იურიდიული შედეგი არ მოჰყოლია და, შესაბამისად, მისი უკანონოდ აღიარებისა და ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი არ არსებობდა.

1.9. სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოსარჩელე 01.07.2019 წლიდან შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მუშაობდა მოპასუხე კომპანიაში არქიტექტორის პოზიციაზე და მისი ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 800 ლარს (ხელზე ასაღები). შრომითი ხელშეკრულება მხარეთა შორის დადებული იყო 6 თვის ვადით, 01.01.2020 წლამდე. შესაბამისად, სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის, მხარეთა შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების ვადა ამოწურულია, რის გამოც შეუძლებელია მოსარჩელის სამსახურში აღდგენა. დადგენილია, რომ მოპასუხის ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ უკანონოა. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურების გათვალისწინებით, ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს აუნაზღაურა ხელფასი 20.09.2019 წლამდე, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა კომპენსაციის ანაზღაურება 2670 ლარის (ხელზე ასაღები) ოდენობით, რაც წარმოადგენს მოსარჩელის 2019 წლის სექტემბრის (10 დღის), ოქტომბრის, ნოემბრისა და დეკემბრის შრომით ანაზღაურებას.

2. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 27.05.2021 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, მათ სამართლებრივ შეფასებებს და დამატებით აღნიშნა შემდეგი:

3.1. 12.10.2019 წლით დათარიღებულ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთებაში აღნიშნულია, რომ დასაქმებულის მიერ ადგილი ჰქონდა შრომითი ხელშეკრულებისა და შინაგანაწესის არაერთგზის დარღვევას, რაც გამოიხატებოდა სისტემატურ დაგვიანებაში, სამსახურებრივ მოვალეობათა არაჯეროვან შესრულებასა და სამუშაო საათებში არასამსახურებრივი აქტივობებით დაკავებაში. დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ დასაქმებულს მიეცა წინადადება საქმის გასაცნობად და ახსნა-განმატებების მისაცემად გამოცხადებულიყო 16.10.2019 წლიდან 18.10.2019 წლის ჩათვლით, მაგრამ არ გამოცხადდა, რაც ბუნდოვანია, რადგან, დასაბუთება თარიღდება 12.10.2019 წლით. უხეშ დისციპლინურ გადაცდომად და შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად დასაბუთებაში მითითებულია 16.09.2019 წლიდან 5 სამუშაო კვირის განმავლობაში სამსახურში გამოუცხადებლობა, მაშინ როდესაც, ჯერ კიდევ 23.09.2019 წელს, დამსაქმებლის ადამიანური რესურსების მართვისა და ადმინისტრაციის მენეჯერი წერილით განუმარტავდა მოსარჩელეს, რომ მასთან შრომითი ურთიერთობა წყდებოდა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

3.2. საქმეში წარმოდგენილია მიმოწერა დამსაქმებლის ადამიანური რესურსების მართვისა და ადმინისტრაციის მენეჯერთან 2019 წლის სექტემბრის თვეში, როდესაც იგი განუმარტავს მოსარჩელეს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის გამო მიიღებდა კომპენსაციას 2019 წლის სექტემბრის თვისა და ოქტომბრის თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით, წერილში მითითებული არაა, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა არ შეწყვეტილა და მოსარჩელე ვალდებული იყო გამოცხადებულიყო სამსახურში. აღნიშნულის შემდეგ, კომპანიის ადამიანური რესურსების მართვისა და ადმინისტრაციის მენეჯერი 23.09.2019 წლის წერილით განუმარტავს მოსარჩელეს, რომ მასთან შრომითი ურთიერთობა წყდებოდა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, მაშინ, როდესაც დისციპლინური საქმის წარმოების დაწყების შესახებ ბრძანება დათარიღებულია 25.09.2019 წლით, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებული დასაბუთება დათარიღებულია 12.10.2019 წლით და შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ბრძანება დათარიღებულია 25.10.2019 წლით. სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად მოპასუხე მიუთითებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე 16.09.2019 წლიდან არ ცხადდებოდა სამსახურში (სხდომის ოქმი 11.02.2020, 12:01:17-12:01:46), მაშინ, როდესაც თავადვე მიუთითებს, რომ ორი სამუშაო დღე, ანუ 2019 წლის 16-17 სექტემბერი მოსაფიქრებლად მიეცა, ხოლო 2019 წლის სექტემბრის თვეში განუმარტავენ მოსარჩელეს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის გამო მიიღებდა სექტემბრისა და ოქტომბრის ხელფასს კომპენსაციის სახით. შემდეგ განხორციელებული მიმოწერით, მენეჯერი მიუთითებს მოსარჩელეს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლებული არაა, ვალდებულია გამოცხადდეს კომპანიაში, რასაც მოსარჩელე პასუხობს, რომ წერილები ურთიერთგამომრიცხავია და კვლავ სვამს კითხვას, გამოცხადდეს თუ არა სამსახურში.

3.3. სააპელაციო პალატამ, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოპასუხის მხრიდან განხორციელებული ზემოაღნიშნული ურთიერთგამომრიცხავი ქმედებების გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მხრიდან დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა არ დასტურდებოდა, რის გამოც სადავო ბრძანება სამართლიანად იქნა ბათილად ცნობილი პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ და რომ მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული კომპენსაცია იყო გონივრული.

3.4. სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე მოპასუხის მითითებასთან დაკავშირებით, პალატამ აღნიშნა შემდეგი: მოპასუხე თავადვე უთითებს, რომ მათი მხრიდან აღნიშნულზე არ ყოფილა მითითება პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვისას. ხანდაზმულობა არის ფაქტი და არა სამართლებრივი კვალიფიკაცია. მოთხოვნის ხანდაზმულობას სასამართლო იკვლევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე მოთხოვნის ხანდაზმულობის საფუძვლით სასარჩელო მოთხოვნას სათანადო წესით წარდგენილი შესაგებლით უარყოფს საქმის განსახილველად მომზადების სტადიაზე, რაც მოპასუხეს არ განუხორციელებია.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. წინამდებარე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სასამართლოს მსჯელობის საგანია მოსარჩელის გათავისუფლების თაობაზე ბრძანების კანონიერება.

9. დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი სიმძიმისა და დარღვევით გამოწვეული შედეგის თვალსაზრისით. დამსაქმებლის მიერ, დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას, გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უკეთეს შრომის მოტივაციას შეუქმნის. ამდენად, იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად ჩაითვალოს, აუცილებელია, იყოს ისეთი დარღვევა, როდესაც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენება მიზანშეუწონელია (შდრ. სუსგ №ას-295-279-2017, 19.05.2017წ; №ას-997-2020, 10.02.2021წ; №ას-658-2020, 04.12.2020წ.).

10. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა უკიდურესი ღონისძიებაა, რომელიც გამოყენებულ უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას მოქმედებს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. სუსგ №ას-941-891-2015, 29.01.2016წ; №ას-1421-2020, 05.03.2021წ; №ას-512-2020, 18.02.2021წ.).

11. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესი, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). შრომითსამართლებრივ დავებში კი მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი განსხვავებული და თავისებურია. ამ წესის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია, ადასტუროს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერი და საკმარისი საფუძვლის არსებობა. ეს იმითაა გამოწვეული, რომ მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს არათანაბარი შესაძლებლობები გააჩნიათ, დამსაქმებელს მტკიცებითი უპირატესობა აქვს, სასამართლოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები წარუდგინოს. ამდენად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი სამსახურიდან უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს დამსაქმებლის მხარეს აბრუნებს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (შდრ. სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016წ; №ას-483-457-2015, 07.10.2015წ.).

12. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ბრძანების სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი (წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია და შეფასებულია სშკ-ის ნორმები დასაქმებულის გათავისუფლების მომენტში მოქმედი რედაქციით), რომლითაც: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია, დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

13. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის მიერ უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან განთავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ №ას-861-861-2018, 25.09.2018წ; №ას-483-457-2015, 07.10.2015წ.).

14. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დამსაქმებელმა დამაჯერებლად ვერ დაასაბუთა იმ კონკრეტული სამართლებრივი საფუძვლის კანონიერება, რომელიც მიუთითა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ სადავო ბრძანებაში. მოსარჩელის მითითებით, 13.09.2019 წელს დამსაქმებელმა აცნობა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. დადგენილია, რომ დამსაქმებლის ადამიანური რესურსების მართვისა და ადმინისტრაციის მენეჯერი 2019 წლის სექტემბრის თვეში განუმარტავდა მოსარჩელეს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის გამო მიიღებდა კომპენსაციას 2019 წლის სექტემბრისა და ოქტომბრის თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით; 23.09.2019 წლის წერილით მანვე განუმარტა მოსარჩელეს, რომ მასთან შრომითი ურთიერთობა წყდებოდა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. ამ პირობებში, სასამართლო მოპასუხის პოზიციას ვერ გაიზიარებს და შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად 16.09.2019 წლიდან მოსარჩელის სამსახურში გამოუცხადებლობაზე მითითებას სადავო ბრძანების კანონიერების დამადასტურებელ გარემოებად ვერ მიიჩნევს. დასაქმებულის მიმართ უკიდურესი ღონისძიების გამოყენებისათვის - შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარის წინაპირობად ვერ შეფასდება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთებაში მითითებული მოსარჩელის დათხოვნის სხვა ფაქტობრივი საფუძვლებიც. წამოყენებული არ არის აღნიშნულის საწინააღმდეგო დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ არსებობდა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის წინაპირობა.

15. ვინაიდან პრეზუმირებულია, რომ დასაქმებული სახელშეკრულებო პერიოდში შეასრულებდა შრომით მოვალეობებს, მას კი არამართლზომიერად არ მიეცა შესაძლებლობა, ხელშეკრულების დარჩენილ ვადაში ემუშავა და მიეღო შესაბამისი ანაზღაურება, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა კომპენსაციის გონივრულ ოდენობად მიიჩნიეს მიუღებელი თანხა (შდრ.სუსგ.-ებები: №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015წ; №ას-368-342-2017, 24.05.2017წ; №ას-862-862-2018, 15.03.2019წ.). რადგან კანონიერად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობა, არ არსებობს დამსაქმებლის საკასაციო საჩივრის ფარგლებში კომპენსაციის დაკისრებაზე უარის ან მისი შემცირების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობა.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

17. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

18. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „მ.ა–რას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შპს „მ.ა–რას“ (ს/ნ: .....) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება №1626331602, გადახდის თარიღი 15.07.2021წ.) 70% – 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია