საქმე № ას-265-2021 4 მაისი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ. თ-ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „აკადემიკოს ------ სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო, შეგებებული სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს „აკადემიკოს ----- სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრის“ (შემდეგში: მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე, აპელანტი, დამსაქმებელი ან სამედიცინო ცენტრი) გენერალური დირექტორის 2013 წლის 28 ივნისის ბრძანებით გ. თ-ძე (შემდეგში: მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე, დასაქმებული, კასატორი) დაინიშნა კლინიკის ზოგადი ქირურგიის განყოფილების ჩირქოვანი ქირურგიის სექტორის უფროსის თანამდებობაზე, სადაც მოსარჩელე მუშაობდა 5 წლის განმავლობაში, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტამდე (ტ.1,ს.ფ. 20-20; 275).

2. მოსარჩელე შრომითი ურთიერთბოის დროს ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად ასრულებდა ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს და მის მიმართ რაიმე სახის დისციპლინური სახდელი არ გამოყენებულა.

3. მოპასუხემ, 2018 წლის 29 ოქტომბრიდან შეწყვიტა კლინიკაში პაციენტების მიღება და ზოგადად ჩირქოვანი ქირურგიის განყოფილებამ შეწყვიტა სამუშაო პროცესი. 2018 წლის 29 ოქტომბრის შემდეგ ამ განყოფილებას ახალი პაციენტი აღარ მიუღია, მხოლოდ ძველ პაციენტებთან დასრულდა სამედიცინო მომსახურება (ტ.1,ს.ფ. 23).

4. სამედიცინო ცენტრის 2018 წლის 29 ნოემბრის ბრძანებით სამსახურში გამოუცხადებლობის გამო მოპასუხეს დაეკისრა დისციპლინური სახდელი სასტიკი საყვედურის სახით და ფულადი თანხის გადახდა ერთჯერადად 1 თვის ხელფასის 50%-ის ოდენობით.

5. მოპასუხეს 2018 წლის 3 დეკემბერს დამსაქმებლისგან ჩაერიცხა ოქტომბრის თვის ხელფასის ნახევარი 6 735.41 ლარი (ტ.1,ს.ფ. 77-82).

6. მოპასუხეს გაეგზავნა სამედიცინო ცენტრის დირექტორის მ/შ-ს მ. ბ-ის წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ დასაქმებული 2018 წლის 29 ოქტომბრიდან არ ცხადდება სამსახურში, რის გამოც დამსაქმებელი მას მიმართავს მოთხოვნით გამოცხადდეს სამსახურში, ან თუ აღარ სურს შრომითი ურთიერთობის გაგრძელება დაწეროს განცხადება დაკავებული პოზიციიდან გათავისუფლების შესახებ. წერილში ასევე მითითებულია გაფრთხილება, რომ წინააღმდეგ შემთხვევაში 2013 წლის 1 ოქტომბრის შრომითი ხელშეკრულების 10.3 პუნქტის შესაბამისად კლინიკა უფლებამოსილია დააკისროს მატერიალური პასუხისმგებლობა. აღნიშნული წერილი ადრესატს ჩაბარდა 2018 წლის 28 დეკემბერს (ტ.1,ს.ფ. 167).

7. სამედიცინო ცენტრის 2019 წლის 14 იანვრის №-- ბრძანებით კლინიკის ჩირქოვანი ქირურგიის სექტორის უფროსი (მოსარჩელე) გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და გათავისუფლების საფუძვლად მიეთითა საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტები (სშკ-ის მოქმედი რედაქციის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტები) (ტ.1,ს.ფ. 166).

8. დამსაქმებლის სასარჩელო მოთხოვნები

8.1. დამსაქმებელმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას დასაქმებულის წინააღმდეგ, მოითხოვა მიყენებული ზიანის 254 358.87 ლარის ანაზღაურება, ასევე მიუღებელი შემოსავლის სახით 11 903 ლარის გადახდა.

9. მოპასუხის შესაგებელი/შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა

9.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა მოპასუხის ქმედების გამო კლინიკისთვის ფაქტობრივი დანაკლისის სახით - 254 358.87 ლარის ზიანის დადგომას.

9.2. წარდგენილი შეგებებული სარჩელით მოპასუხემ სამედიცინო ცენტრის გადაწყვეტილების - მოპასუხისთვის დისციპლინური სახდელის სახით 2018 წლის ოქტომბრის თვის ხელფასის ნახევრის დაქვითვის, ბათილად ცნობა, აგრეთვე სახელფასო ანაზღაურების დაყოვნების ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის პირგასამტეხლოს, დაყოვნებული თანხის 0.07%ის გადახდა მოითხოვა გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, აგრეთვე, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების ბრძანების ბათლად ცნობა, და იმავე თანამდებობაზე აღდგენის ნაცვლად კომპენსაციის - 50 000 ლარის გადახდა მოითხოვა.

10. მოსარჩელის პასუხი შეგებებულ სარჩელზე

10.1. მოსარჩელემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

11.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით სამედიცინო ცენტრის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, დასაქმებულის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სამედიცინო ცენტრს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაევალა სახელფასო დავალიანების 6 735.41 ლარის გადახდა, ასევე ამავე თანხის 0.07%-ის გადახდა 2018 წლის 3 დეკემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, რაც დღეში შეადგენდა 4.72 ლარს.

12. სამედიცინო ცენტრის სააპელაციო მოთხოვნა

12.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა სამედიცინო ცენტრმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებისა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

13.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

13.2. სააპელაციო სასამართლომ უპირველესად ყურადღება გაამახვილა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე გათავისუფლების შემდეგ დასაქმდა აკადემიკოს ------- კლინიკაში სადაც დასაქმებულია დღემდე. აღსანიშნავია, რომ საქმეში წარმოდგენილი აკადემიკოს ----- კლინიკის 18.10.2019 წლის ცნობიდან (ტ. 2, ს.ფ. 68) დგინდება, რომ მოპასუხე 2014 წლიდან ცნობის გაცემის დღემდე უწყვეტად იყო დასაქმებული ზემოხსენებულ კლინიკაში სხვადასხვა პოზიციაზე. იმავე ცნობიდან დგინდება, რომ 2018 წლის ნოემბრიდან აღნიშნულ კლინიკაში დასაქმდა ექიმ-ორდინატორად და შესაბამისად გაიზარდა მისი ყოველთვიური ხელფასი. ამდენად, დადგნილია, რომ მოპასუხე, არა 2018 წლიდან, არამედ 2014 წლიდან მუშაობდა სხვა კლინიკაში, ხოლო, 2018 წლიდან პოზიცია შეიცვალა.

13.3. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ მხარეთა შორის 2013 წლის 1 ოქტომბერს დაწყებული შრომითი ურთიერთობა არ შემწყდარა 2018 წლის 26 ოქტომბერს.

13.4. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტი უთითებდა, რომ შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა 2019 წლის 14 იანვარს და მტკიცებულებად წარდგენილი ჰქონდა ამ თარიღის ბრძანება მოპასუხის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, შესაბამისად აპელანტი უარყოფს 2018 წლის 26 ოქტომბერს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ფაქტს. იმ პირობებში, როდესაც დასაქმებული - უთითებდა, რომ სწორედ 2018 წლის 26 ოქტომბერს მოხდა ურთიერთობის შეწყვეტა, დამსაქმებელს, რომელიც ამას უარყოფს, მისი მტკიცების ტვირთი ვერ დაეკისრება, ვინაიდან მხარეს ვერ დაევალება იმ ფაქტის მტკიცება, რომელსაც მისი განმარტებით ადგილი არ ჰქონია.

13.5. დასახელებული გარემოებიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ 2018 წლის 26 ოქტომბერს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მტკიცების ტვირთი სწორედ დასაქმებულს ეკისრებოდა და არა სამედიცინო ცენტრს, როგორც ეს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშია მითითებული, კერძოდ, დასაქმებულს უნდა დაედასტურებინა, რომ შრომითი ურთიერთობა შეწყდა არა 2019 წლის 14 იანვარს, როგორც ეს ბრძანებაშია მოცემული, არამედ უფრო ადრე, მის მიერ მითითებულ თარიღში.

13.6. დასაქმებულის განმარტებით, მხარეთა შორის მოხდა გარკვეული უთანხმოება, რის შემდეგაც დამსაქმებელი კომპანიის უფლებამოსილმა პირმა და დასაქმებულმა გადაწყვიტეს, რომ შეეწყვიტათ მხარეთა შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა, „ჩამოართვეს ხელი ერთმანეთს და დაშორდნენ“ (იხ. 2020 წლის 28 იანვრის სხდომის ოქმი - მხარის ასხნა-განმარტება - 16:16:02-16:29:19). სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ურთიერთშეთანხმებით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას ითვალისწინებს სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია მხარეთა წერილობითი შეთანხმება. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე პალატა აღნიშნავს, რომ ურთიერთშეთანხმებით შეწყვეტილი შრომითი ურთიერთობა მოითხოვს სავალდებულო წერილობით ფორმას, შესაბამისად, იმ ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად, რომ სწორედ 2018 წლის ოქტომბრის თვეში განხორციელდა ურთიერთობის შეწყვეტა, მოითხოვს შესაბამის წერილობით მტკიცებულებას, რომლის წარმოდგენის ვალდებულება, როგორც განიმარტა, დასაქმებულს ეკისრებოდა. ამასთან, პალატამ დასაქმებულისა და დამსაქმებლის არათანაბარ შესაძლებლობების გათვალისწინებით, რომლის გამოც შესაძლოა დამსაქმებელს არ მოემზადებინა შესაბამისი წერილობითი დოკუმენტი, თუმცა, დასაქმებულს, მისი სამართლებრივი პოზიციის გასამყარებლად, შეეძლო მაგალითად, წარედგინა წერილობითი მიმართვა კლინიკისადმი შრომითი ხელშეკრულების ურთიერთშეთანხმებით შეწყვეტის წერილობით გაფორმების მოთხოვნით. აღსანიშნავია, რომ რაიმე მტკიცებულება რაც დაადასტურებდა მოპასუხის მითითებებას, რომ 2018 წლის ოქტომბრის თვეში მხარეებმა „ჩამოართვეს ხელი ერთმანეთს და დაშორდნენ“, კერძოდ, შეწყვიტეს შრომითი ურთიერთობა ურთიერთშეთანხმებით საქმეში წარმოდგენილი არ არის. პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოპასუხის მიერ წარდგენილ ი. კ-ის წერილზე (ტ.1,ს.ფ.96), სადაც ის დამსაქმებელს სთხოვა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების შედგენას, ვინაიდან დაიხურა ჩირქოვანი ქირურგიის განყოფილება. აღსანიშნავია, რომ წერილი შედგენილია 2018 წლის 20 დეკემბერს და მასში არ არის კონკრეტულად აღნიშნული თუ როდის მოხდა განყოფილების დახურვა და ი. კ-ის გათავისუფლება, ამასთან, აღნიშნული წერილი ვერ იქნება მიჩნეული იმ მტკიცებულებად, რაც დაადასტურებდა, რომ გ. თ-ან მოხდა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. იმ შემთხვევშიც კი, თუ დადგინდება, რომ გ. თ-სა და ხელმძღვანელ პირს შორის მოხდა კონფლიქტი, აღნიშნული აპრიორი არ გულისხმობს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დადასტურებას, ისევე როგორც განყოფილების გაუქმება ყველა შემთხვევაში არ გულისხმობს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებას. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას კანონით დადგენილი სპეციალური ფორმა და პროცედურა აქვს და აღნიშნული სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებას შესაბამისი კანონით დადგენილი მტკიცებულებები სჭირდება. პალატა აქვე განმარტავს, რომ კანონით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისთვის სპეციალური პროცედურების და წერილობითი დოკუმენტების შედგენის ვალდებულების დადგენა მიმართულია სწორედ დასაქმებულთა უფლებების დასაცავად, რათა დამსაქმებლის მხრიდან არ მოხდეს მისი უპირატესი მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება და დასაქმებულის სიტყვიერი ბრძანების საფუძველზე გათავისუფლება, რაც შემდგომ გაართულებს დასაქმებულისთვის დარღვეული უფლებების თაობაზე დავას.

13.7. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით მიუთითა, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საკითხთან დაკავშირებით მოცემული იყო ურთიერთსაწინააღმდეგო მსჯელობები, კერძოდ ერთ შემთხვევაში სასამართლო ადგენს, რომ „მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა ფაქტობრივად შეწყდა 2018 წლის 26 ოქტომბრიდან, თუმცა აღნიშნულის გაფორმება სშკ-ის 37.1. მუხლის „ე“ პუნქტის შესაბამისად წერილობითი ფორმით არ მომხდარა, შესაბამისად ზემოაღნიშნული ნების გამოვლენა ბათილია“ (გვ. 12, მე-2 აბზაცი), (პალატა აქვე განმარტავს, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს 2020 წლის 29 სექტემბრის ცვლილების შემდგომ საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლი ითვალისწინებს), შემდეგ სასამართლო დასკვნის სახით უთითებდა - „სასამართლომ საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებული შრომითი სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეწყვეტილია საქართველოს შრომის კოდექსის 37.1. მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, რაც გულისხმობს მხარეთა წერილობით შეთანხმებას, თუმცა არა წერილობითი არამედ ზეპირი შეთანხმებით“ (გვ. 14, მე-2 აბზაცი), „დაუსაბუთებელი და დაუდასტურებელია თუ რა ზიანი მიადგა მოსარჩელეს, იმ პირობებში, როდესაც მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა შეწყდა შეთანხმებით, ხოლო დამსაქმებელის ნების გამოვლენა სასამართლომ ბათილად მიიჩნია“ (გვ. 16, პირველი აბზაცი). აღნიშნული განმარტებებიდან არ დგინდება სასამართლომ მხარეთა შეთანხმება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ბათილად მიიჩნია კანონით დადგენილი ფორმის დაუცველობის გამო, თუ დაადგინა აღნიშნული ნების გამოვლენა. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც მითითებულ თარიღში ხელშეკრულების შეწყვეტა სადავოა მხარეთა შორის და საქმეში წარმოდგენილი არ არის კანონით დადგენილი წერილობითი მტკიცებულება, დაუსაბუთებელია, რის საფუძველზე მიიჩნია სასამართლომ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დადგენილად. პალატა ასევე განმარტავს, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტი იმპერატიულად ადგენს ურთიერთშეთანხმების წერილობით ფორმას, შესაბამისად შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა ხსენებული საფუძვლით ზეპირად ვერ განხორციელდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძველი არასწორად განსაზღვრა.

13.8. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა 2018 წლის 26 ოქტომბერს, ვინაიდან, მოსარჩელე არ ეთანხმებოდა მხარეთა შორის ოქტომბრის თვეში შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას, ამასთან განმარტავდა რომ დასაქმებული პერიოდულად ცხადდებოდა სამსახურში, ხოლო, დამსაქმებელი პერიოდულად სთხოვდა ვალდებულებების შესრულებას, მეტიც, მოსარჩელე ორგანიზაციის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, მოპასუხეს მეორე სამსახურში აკითხავდა, სამედიცინო ცენტრში დაბრუნების თხოვნით, ასევე 2018 წლის 14 დეკემბრის წერილის გაგზავნით.

14. დასაქმებულის საკასაციო მოთხოვნა

14.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დასაქმებულმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

14.2. კასატორის მტკიცებით, შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში დამსაქმებლის დომინანტური მდგომარეობის გამო, მას არ ჰქონდა შესაძლებლობა მის მიერ მითითებული ფაქტები ემტკიცებინა წერილობითი სახის მტკიცებულებებით, თუმცა საქმეზე გამოკითული მოწმეები ადასტურებდნენ, რომ მხარეთა შორის კონფლიქტის შემდეგ 2018 წლის 26 ოქტომბერს, დასაქმებულს განემარტა, რომ კლინიკაში ვეღარ იმუშავებდა, ხოლო, 29 ოქტომბერს დამსაქმებლის თანამშრომლების მეშვეობით იძულებით გამოიყვანეს კასატორი და დახურეს განყოფილება.

14.3. კასატორის მთავარი პრეტენზია, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თარიღს უკავშირდება, რომლის მიხედვითაც, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ თითქოს დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთი იყო დაემტკიცებინა, რომ შრომითი ურთიერთობა არ შემწყდარა 2018 წლის 26 ოქტომბერს. პირიქით პირველი ინსტანციის სასამართლო უთითებდა, რომ როდესაც საქმეში წარდგენილი სხვა მტკიცებულებებით აშკარად დგინდებოდა, რომ 2019 წლის 14 იანვრამდე გაცილებით ადრე დასრულდა შრომითი ურთიერთობა, მოსარჩელეს ევალებოდა დაემტკიცებინა ხელშეკრულების მართლაც ამ თარიღში შეწყვეტის მომენტი.

15. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

15.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 აპრილის განჩინებით საკასაციო განაცხადი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში კასატორის პრეტენზია სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის პირველ ინსტანციაში ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას ეხება, იმ მოტივით, რომ სათანადო გამოკვლევისა და მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილების გარეშე არ ირკვევა, თუ როდის შეწყდა მხარეთა შორის შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა.

21. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს და დამატებით განმარტავს, რომ სამედიცინო ცენტრის დირექტორის დროებით მოვალეობის შემსრულებელს მ. ბ-ეს 2018 წლის 2 ნოემბრის მოხსენებითი ბარათით მიმართა ამავე ცენტრის ქირურგიული სამსახურის უფროსმა ზ. თ-ამ, რომელმაც განმარტა, რომ 2018 წლის 29 ოქტომბრიდან მოპასუხემ და იმავე სექტორის უმცროსმა ექიმმა შეწყვიტეს სამედიცინო ცენტრში პაციენტების მიღება სავარაუდოდ სხვა კლინიკაში გადასვლის მიზეზით (ტ.1,ს.ფ. 23).

22. საქმეზე დაკითხული მოწმეთა ჩვენებებით დგინდებოდა რომ მხარეთა შორის ოქტომბრის თვეში არსებობდა გარკვეული უთანხმოება, ასევე დაადასტურეს, რომ მოპასუხეს, სამედიცინო ცენტრის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა რამდენჯერმე მიაკითხა ახალ სამსახურში და სთხოვა დაბრუნება.

23. საქმეში ასევე წარდგენილია 2018 წლის 14 დეკემბრის წერილი, რომლითაც მოპასუხეს მიმართა სამედიცინო ცენტრმა და მოსთხოვა შრომითი ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულება, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი განცხადების დაწერა დაკავებული პოზიციიდან გათავისუფლების მოთხოვნით (ტ.1,ს.ფ.167). ზ. თ-ას 2019 წლის 14 იანვრის მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე ირკვევა, რომ მოპასუხე არაერთგზის მოთხოვნის მიუხედავად არ ცხადდებოდა სამსახურში (ტ.1,ს.ფ. 288).

24. წარმოდგენილი საბანკო ამონაწერით ირკვეოდა, რომ ოქტომბრის თვეში მოპასუხეს ჩაერიცხა მთლიანი ხელფასის ნახევარი - 6 735.41 ლარი (ტ.1,ს.ფ.82).

25. საქმეში წარმოდგენილი სამედიცინო ცენტრის 2019 წლის 14 იანვრის ბრძანებით ირკვევა, რომ მოპასუხე თანამდებობიდან ამავე დღეს გათავისუფლდა, ხოლო, საფუძვლად მითითებულია სშკ-ის 37-ე მუხლის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტები.

26. საქმეში წარმოდგენილია აგრეთვე ცნობა, რომ მოპასუხე, 2014 წლიდან 2019 წლის ჩათვლით, ცნობის გაცემის დროისთვის მუშაობდა აკადემიკოს - -------- კლინიკაში სხვადასხვა პოზიციებზე (ტ.2,ს.ფ.68).

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე დამატებით შეფასებას საჭიროებდა, სამედიცინო ცენტრის ჩირქოვანი ქირურგიის სექტორის დახურვის საკითხი, კერძოდ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ დასახელებული სექტორის უფროსს მოპასუხე, ხოლო, უმცროს ექიმს ი.კ-რი წარმოადგენდნენ, ამავე საკითხთან დაკავშირებით მოსარჩელემ წარადგინა წერილი, რომლის მიხედვითაც დასტურდებოდა, რომ დასახელებული ექიმები არ ცხადდებოდნენ სამსახურში, ამდენად შეფასებისა და კვლევის საგანია, ჩირქოვანი ქირურგიის სექტორი დაიხურა სამედიცინო ცენტრის გადაწყვეტილებით, თუ დასახელებული ექიმების გამოუცხადებლობის გამო ვეღარ ფუნქციონირებდა. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე მხოლოდ ზეპირსიტყვიერად უთითებდა 2018 წლის ოქტომბერში შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ, დასადგენია, მოსარჩელის მიერ, 2019 წლის 14 იანვარს შედგენილი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანებისა და მანამდე ქრონოლოგიურად განვითარებული მოვლენების გათვალისწინებით კონკრეტულად რა მომენტიდან უნდა ჩაითვალოს მხარეთა შორის ურთიერთობა შეწყვეტილად და რა საფუძვლით.

28. საპროცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). საკასაციო პალატამ არაერთხელ აღნიშნა და ამ შემთხვევაშიც ამახვილებს ყურადღებას, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია წინამდებარე პუნქტებში ასახულ ფაქტები და მათი მტკიცების შესაძლებლობა, თუნდაც დამსაქმებლის დომინანტური მდგომარეობის გათვალისწინებით შრომით ურთიერთობაში, კერძოდ, მოპასუხის მითითების პასუხად, მოსარჩელემ რამდენიმე თვის შემდეგ გაცემული ბრძანება წარმოადგინა, ამასთან მიუთითა ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც დამატებითი კვლევის გარეშე მხოლოდ ამცირებს რწმენას შრომითი ურთიერთობის სადავო პერიოდში დასრულების შესახებ, აღნიშნულის გაქარწყლება კი მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს.

29. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველთან დაკავშირებით ურთიერთსაწინააღმდეგო დასკვნებს შეიცავს, კერძოდ, ერთ შემთხვევაში, სასამართლო შრომითი ურთიერთობის მხარეთა შეთანხმების შეწყვეტაზე მიუთითებდა, თუმცა, კანონით გათვალისწინებული წერილობითი ფორმის დაუცველობაზე მიუთითებდა, ხოლო, მეორე შემთხვევაში მხარეთა შორის ურთიერთობის დასრულებას მხარეთა ზეპირ შეთანხმებას უკავშირებდა, რის გამოც გამორიცხავდა მოსარჩელის მოთხოვნას ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

30. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში კასატორის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნების სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 38.8 (იხ. შრომის კოდექსის მოქმედი რედაქციის 48.8 მუხლი) „სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, .... ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“ (შენიშვნა: აღსანიშნავია, რომ მოპასუხე შეგებებული სარჩელით აღდგენის ნაცვლად კომპენსაციის მიღებას ითხოვდა)(დამატ. იხ. სშკ-ის 2.1, 2.2 მუხლი), 44-ე (იხ. შრომის კოდექსის მოქმედი რედაქციის 58-ე მუხლი) „შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით“, ეს წესი არ ვრცელდება ამ კანონის 48-ე მუხლის მე-9 პუნქტით გათვალისწინებული იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაზე“ 41.4-ე (მოქმედი რედაქცია) „დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისთვის დასაქმებულს გადაუხადოს დაყოვნებული თანხის 0.07%.“ ასევე, სსკ-ის 394.1 „მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება“. და 409-ე „თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება, მიეცეს ფულადი ანაზღაურება“ მუხლები. საპირისპიროდ კი მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს სშკ-ის 44-ე, სსკ-ის 394-ე და 408-ე მუხლები წარმოადგენს.

31. ამდენად, ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო კვლავ განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავოა და დამატებით გამოკვლევას საჭიროებს როგორც მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი, აგრეთვე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მომენტი, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დასაბუთებულია, ხოლო კასატორს არ წარუდგენია სარწმუნო მტკიცებულებები გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების შესახებ.

32. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. გ. თ-ეს (-----) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი -----, მიმღების ანგარიშის №----, სახაზინო კოდი ----) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №----, გადახდის თარიღი 2021 წლის 14 აპრილი), 300 ლარის 70% - 210 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე