ას-900-2021

23 თებერვალი, 2022 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

რევაზ ნადარაია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თამარ ზამბახიძე, ლაშა ქოჩიაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ.რ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – რ.ფ–ძე, შ.ა–ძე, გ.ბ–ძე, ზ.ქ–ი, ხ.ფ–ძე, ლ.გ–ი, თ.გ–ი, ა.ე–ძე, დ.ე–ძე, ტ.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძე, ვ.კ–კი, მ.ბ–ი, გ.გ–ძე და ნ.რ–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.რ–მა (შემდგომში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში რ.ფ–ძის, შ.ა–ძის, გ.ბ–ძის, ზ.ქ–ის, ხ.ფ–ძის, ლ.გ–ის, თ.გ–ის, ტ.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძის, დ.ე–ძის, ა.ე–ძის, ვ.კ–კის, მ.ბ–ის, გ.გ–ძის, ნ.ღ–ის, გ.ნ–ძისა და ნ.რ–ძის მიმართ (შემდეგში - მოპასუხეები) შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

- მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 50000,00 აშშ დოლარის გადახდა;

- მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ ზიანის ასანაზღაურებლად დაგვიანებით გადახდილი თანხის წლიური 15,75%, 2012 წლის 12 მარტიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (სარჩელის შეტანის დღისათვის შეადგენს 15 159,00 ლარს).

1.1. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

2. გ.ნ–ძემ, ნ.ღ–მა, გ.გ–ძემ, მ.ბ–მა, ვ.კ–კმა და ნ.რ–ძემ შეგებებული სარჩელი წარადგინეს, რომლითაც გ.რ–ის მიმართ რ.ფ–ძის მიერ ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის სახელით 2010 წლის 10 თებერვალს გაფორმებული ვალის აღიარების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოითხოვეს.

2.1. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით შეგებებული სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, გ.რ–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეებს: რ.ფ–ძეს, შ.ა–ძეს, ტ.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძეს (მიღებული სამკვიდროს ფარგლებში) და დ.ე–ძეს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 50 000,00 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა; გ.რ–ის სარჩელი მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; ასევე, სარჩელი მოპასუხეების: ნ.რ–ძის, ვ.კ–კის, ც.ე–ძის უფლებემონაცვლე ა.ე–ძის, გ.გ–ძის, მ.ბ–ის, გ.ბ–ძის, ზ.ქ–ის, ხ.ფ–ძის, ლ.გ–ის, თ.გ–ის, გ.ნ–ძისა და ნ.ღ–ის მიმართ მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა; მხარეებს უარი ეთქვათ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზეც.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელე გ.რ–მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

- თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 ივნისის განჩინებით, გ.რ–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

5.1.სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

5.1.1. 2006 წლის 27 ივნისს, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) „ბ–ა ..“-ის დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულება დაიდო. ამხანაგობის მიზნად თბილისში, ......, ერთობლივი მოქმედებით მრავალსართულიანი სახლის მშენებლობა განისაზღვრა.

- ხელშეკრულების 1.2 მუხლის შესაბამისად, ამხანაგობის დამფუძნებლები - ც.ე–ძე და ვ.კ–კი, ხოლო, 3.2 მუხლის მიხედვით, ამხანაგობის წევრები - რ.ფ–ძე, შ.ა–ძე, გ.ბ–ძე, ზ.ქ–ი, ხ.ფ–ძე, ლ.გ–ი, თ.გ–ი, ტ.ე–ძე და დ.ე–ძე იყვნენ.

- ხელშეკრულების 4.1 მუხლის თანახმად, დამფუძნებლები შეთანხმდნენ, რომ ამხანაგობას გაუძღვებოდა ამხანაგობის თავმჯდომარე. ამხანაგობის თავმჯდომარედ დამფუძნებლებმა აირჩიეს რ.ფ–ძე, რომელიც ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობას წარმოადგენდა მესამე პირებთან ურთიერთობაში და ამხანაგობის სახელით გარიგებებს დებდა.

- ხელშეკრულების მე-6 მუხლის შესაბამისად, დამფუძნებელთა პასუხისმგებლობა განისაზღვრა; კერძოდ, 6.1 მუხლის თანახმად, დამფუძნებლები მესამე პირების წინაშე, ამხანაგობის საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის სოლიდარულად აგებენ პასუხს, გარდა მობინადრეებისა (ტომი I, ს.ფ. 30–38).

5.1.2. 2006 წლის 27 ივნისის ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) „ბ–ა ..“-ის დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულების თანახმად, ამხანაგობის წევრები 2 ჯგუფად დაიყო: 1) ამხანაგობის მობინადრე წევრებად და 2) ამხანაგობის ჩვეულებრივ წევრებად.

- დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ ც.ე–ძის და ვ.კ–კის შენატანს მათ საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები შეადგენდა, რაც შეეხება გ.გ–ძესა და მ.ბ–ს, მათი ამხანაგობის მობინადრე წევრობა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობა ბ–ა-..“-ის) შესახებ დამფუძნებელ სანოტარო აქტში დამატებებისა და ცვლილებების შეტანის შესახებ 2006 წლის 13 ოქტომბრის სანოტარო აქტის (რეგისტრაციის N1-3122, შეთანხმება N1) პუნქტი N2-ის შესაბამისად დასტურდება (ტომი I, ს.ფ. 351, 363, ტომი II, ს.ფ. 30-33).

5.1.3. საქმეში მოპასუხეებად მითითებული პირებიდან ამხანაგობის მობინადრე წევრებს - 1) გ.გ–ძე, 2) მ.ბ–ი, 3) ვ.კ–კი და 4) ა.ე–ძე (ც.ე–ძის უფლებამონაცვლე) წარმოადგენდნენ.

5.1.4. 2010 წლის 10 სექტემბერს, რ.ფ–ძესა და გ.რ–ს შორის ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის წევრის წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო. ხელშეკრულების მე-2 მუხლის თანახმად, ნასყიდობის საგანი ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის წევრის - რ.ფ–ძის წილის ნაწილს შეადგენდა, რომელსაც გამყიდველი ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულების საფუძველზე, საკუთრების უფლებით საკუთრებაში მყიდველს გადასცემდა.

- რ.ფ–ძის კუთვნილი წილი შემდეგი ფართების მიღების უფლებას იძლეოდა: საცხოვრებელი ფართი: 220.00 კვ.მ., მდებარე VII (VI საცხოვრებელი) სართული; ავტოსადგომი საერთო ავტოსადგომში. ნასყიდობის საგანი უნდა ყოფილიყო შენობა-ნაგებობის ნაწილი, რომელიც შემდეგი მახასიათებლების მქონე მიწის ნაკვეთზე შენდებოდა: ზონა - თბილისი, სექტორი - .... (ყოფილი ...), ნაკვეთის ფუნქცია არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი - 1221.00 კვ.მ. ხელშეკრულებაში მიეთითა, რომ გამყიდველს ამხანაგობაში შენატანი განხორციელებული არ ჰქონდა, შესაბამისად, ნასყიდობის საგანს ამხანაგობაში ფულადი/არაფულადი შენატანის შესახებ ვალდებულება მიჰყვებოდა. ხელშეკრულების თანახმად, მყიდველი ვალდებული იყო შეთანხმებული გრაფიკით, რომელიც აისახებოდა ძირითად ხელშეკრულებაში, ამხანაგობაში შენატანის სახით 70 400,00 აშშ დოლარი შეეტანა, ხოლო გამყიდველისათვის 6 600,00 აშშ დოლარი გადაეცა.

- ხელშეკრულების მე-4 მუხლის მიხედვით, ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულება მხარეებს შორის 2010 წლის 10 ოქტომბრამდე უნდა დადებულიყო. მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ რ.ფ–ძესა და გ.რ–ს შორის, 2010 წლის 10 სექტემბერის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ძირითადი ხელშეკრულება არ დადებულა (ტომი I, ს.ფ. 15-19).

5.1.5. 2012 წლის 10 თებერვალს, რ.ფ–ძესა და ა.რ–ს შორის ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულება გაფორმდა, რომელშიც მიეთითა, რომ ა.რ–ი გ.რ–ის სახელით, ხოლო, რ.ფ–ძე, როგორც „ბ–ა ...“-ის თავმჯდომარე მოქმედებდა.

- ხელშეკრულების 2.1 მუხლით, გ.რ–ის მიმართ 50 000 აშშ დოლარის ოდენობით ვალის არსებობის ფაქტია აღიარებული. ხელშეკრულების 2.3 მუხლის მიხედვით, ამხანაგობის თავმჯდომარემ ასევე აღიარა ის გარემოება, რომ მითითებული თანხა ამხანაგობის მიზნებისათვის იყო გამოყენებული.

- ხელშეკრულების 3.1 მუხლის შესაბამისად, მოვალეს თანხა 2012 წლის 11 მარტამდე უნდა დაებრუნებინა.

- გ.რ–ის მიმართ 2012 წლის 10 თებერვლის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება (50 000 აშშ დოლარის დაბრუნება) შესრულებული არ არის (ტომი I, ს.ფ. 25-29).

5.1.6. ტ.ე–ძის გარდაცვალების შემდეგ, ა.ე–ძე გარდაცვლილის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს (ტომი IV, ს.ფ. 400-403).

5.2.სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება:

5.2.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ 2010 წლის 10 სექტემბერს, რ.ფ–ძესა და გ.რ–ს შორის გაფორმებული ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის წევრის წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და 2012 წლის 10 თებერვალს, რ.ფ–ძესა და ა.რ–ს შორის გაფორმებული ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულების შესრულებაზე და მისი შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაზე უფლებამოსილ და ვალდებულ პირებს, მოპასუხედ დასახელებული ამხანაგობის წევრები არ წარმოადგენენ.

5.2.2. პალატამ მიიჩნია, რომ საკვლევ გარემოებათა წრეს იმ ფაქტობრივი გარემოების დადგენა წარმოადგენდა, ამხანაგობის თავმჯდომარე სადავოდ გამხდარი ხელშეკრულებების გაფორმებისას მოქმედებდა მისი, როგორც თავმჯდომარის უფლებამოსილებების ფარგლებში, თუ როგორც ფიზიკური პირი, რის შედეგადაც წარმოშობილ ვალდებულებაზე პასუხისმგებელ პირთა წრე უნდა განსაზღვრულიყო და შესაბამისად, სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნის დასაბუთებულობა შემოწმებულიყო.

5.2.3. სააპელაციო პალატის განმარტებით, სადავო ხელშეკრულების სათაური, შინაარსი და მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება ქმნიდა მტკიცებულებით გამყარებულ შინაგან რწმენას მასზედ, რომ გარიგება ბუნდოვანი არ იყო და განმარტებას არ საჭიროებდა, მასში გარკვევით და ცალსახად იყო მითითებული, რომ ხელშეკრულების საგანს ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის წევრის - რ.ფ–ძის წილის ნაწილი წარმოადგენდა. ამავე ხელშეკრულებაში დაკონკრეტებული იყო, თუ რას მოიცავდა რ.ფ–ძის წილი, კერძოდ, დეტალურად აღიწერა, რომ მისი კუთვნილი წილი შემდეგი ფართების მიღების უფლებას იძლეოდა: საცხოვრებელი ფართის ფართობი 220.00 კვ.მ., მდებარე VII (VI საცხოვრებელი) სართული; ავტოსადგომი საერთო ავტოსადგომში. ნასყიდობის საგანი უნდა ყოფილიყო შენობა-ნაგებობის ნაწილი, რომელიც შემდეგი მახასიათებლების მქონე მიწის ნაკვეთზე შენდებოდა: ზონა - თბილისი, სექტორი - ...... (ყოფილი .....), ნაკვეთის ფუნქცია არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი - 1221.00 კვ.მ.

5.2.4. სააპელაციო პალატის განმარტებით, შინაარსობრივად, მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადების მიზანი ამხანაგობაში რ.ფ–ძის კუთვნილი წილის აპელანტისთვის გადაცემა იყო. ამასთან, მყიდველი ვალდებული იყო შეთანხმებული გრაფიკით, რომელიც ძირითად ხელშეკრულებაში აისახებოდა, ამხანაგობაში შენატანის სახით 70 400,00 აშშ დოლარი შეეტანა, ხოლო გამყიდველისათვის 6 600,00 აშშ დოლარი გადაეცა. აღნიშნულ მიზანს, თავად ხელშეკრულების სათაურიც ცხადყოფდა, სადაც მითითებული იყო, რომ ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის წევრის წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება ფორმდებოდა. გარდა აღნიშნულისა, პალატამ ყურადღება მიაქცია მოხმობილი ხელშეკრულების დასკვნით ნაწილს, სადაც მხარეთა ხელმოწერები იყო განთავსებული. გარიგებას ხელს გამყიდველი რ.ფ–ძე და მყიდველი გ.რ–ი აწერდნენ; არსად იყო მითითება მასზედ, რომ გამყიდველი ამხანაგობის სახელითა და მისგან მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მოქმედებდა, რაც თანახმად ამხანაგობის დაფუძნების შესახებ აქტის 4.6 პუნქტისა, მისთვის სავალდებულო იყო, რაც პალატის მოსაზრებით, კიდევ ერთხელ ადასტურებდა, რომ გამყიდველი, როგორც ფიზიკური პირი, ისე მოქმედებდა.

5.2.5. ამასთანავე, პალატის განმარტებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სასამართლო მიიჩნევდა, რომ რ.ფ–ძე არა როგორც ფიზიკური პირი, არამედ როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე მოქმედებდა, სააპელაციო საჩივარს წარმატების პერსპექტივა მაინც არ ექნებოდა. ამ მიმართებით, სააპელაციო პალატამ განსაკუთრებული ყურადღება მიაპყრო წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არსებულ მითითებას მასზედ, რომ „გამყიდველი აცხადებს, რომ მას არ აქვს განხორციელებული შენატანი ამხანაგობაში და შესაბამისად, ნასყიდობის საგანს მიჰყვება ვალდებულება ამხანაგობაში ფულადი/არაფულადი შენატანის შესახებ. მყიდველი ვალდებულია ამხანაგობაში შენატანის სახით შეიტანოს 70 400 აშშ დოლარი. მყიდველი ვალდებულია, ამხანაგობაში შენატანი შეიტანოს გრაფიკით, რომელზეც მხარეები დამატებით შეთანხმდებიან და რომელიც ნასყიდობის ძირითად ხელშეკრულებაში აისახება“.

5.2.6. გარემოება მასზედ, რომ გამყიდველსა და მყიდველს შორის ძირითადი ხელშეკრულება არ დადებულა სადავო არ იყო, ამიტომ პალატამ მიიჩნია, რომ მას წინარე ნასყიდობით შეთანხმებული თანხის გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია, თუმცა, კიდეც რომ ასე ყოფილიყო და თანხის გადახდის ვალდებულება წარმოშობილად ჩათვლილიყო, საქმის მასალებში რაიმე სახის მტკიცებულება მასზედ, რომ მან შეთანხმებული თანხა ამხანაგობის ანგარიშზე შეიტანა, არ მოიპოვებოდა. მხოლოდ რ.ფ–ძის ის განცხადება, რომ აპელანტმა თანხა ნამდვილად ამხანაგობის წევრ კ–ძეს გადასცა და ამ თანხიდან მან მხოლოდ ნაწილი აიღო, რაც ამხანაგობის მიზნებს მოხმარდა, პალატის მოსაზრებით, გაზიარებული ვერ იქნებოდა, რადგან თანხის გადახდაზე ვალდებული პირის მიერ ვალდებულების შესრულების ფაქტის დადასტურება, ყოველთვის მოვალეს ეკისრება, სწორედ იგია ვალდებული კრედიტორისთვის თანხის გადაცემა და შესაბამისად, მის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ფაქტი დაადასტუროს, რაც მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებებიდან არ გამომდინარეობდა. ამხანაგობის თავმჯდომარის ზეპირი ახსნა-განმარტება, რომელსაც ამხანაგობის წევრები არ ეთანხმებიან და არც სხვა რელევანტური და განკუთვნადი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, ამხანაგობის წევრებისათვის ვალდებულების დაკისრების მიზნებისათვის გაზიარებული ვერ იქნებოდა, რადგან კანონით მტკიცებულების სანდოობისა და განკუთვნადობის ტესტს ვერ ლახავდა. ამასთან, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აპელირება მასზედ, რომ ვალის აღიარებაში არსებობს მითითება, რომლის თანახმადაც, აღებული ვალი ამხანაგობის მიზნებს მოხმარდა, სადავო თანხის ამხანაგობისთვის დაკისრების ფაქტობრივ საფუძველს არ ქმნიდა, რადგან თანხის მიღებაზე უფლებამოსილი პირი - ფიზიკური პირი რ.ფ–ძე, უფლებამოსილი იყო საკუთარი წილის გასხვისების შედეგად მიღებული თანხა მისი სურვილისამებრ განეკარგა, თუნდაც ამხანაგობის საერთო მიზნის მისაღწევად მიექცია, თუმცა აღნიშნული ფაქტის დადგენის შემთხვევაშიც კი, აპელანტის მიერ მოთხოვნილი თანხის დაბრუნებაზე ვალდებული პირი ამხანაგობა ან/და მისი წევრები ვერ იქნებოდნენ.

5.2.7. გარდა ყოველივე ზემოაღნიშნულისა, პალატის განმარტებით, დავის განხილვისას სადავო არ გამხდარა არც ის გარემოება, რომ წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებულ და დაკონკრეტებულ ქონებაზე რ.ფ–ძეს სამომავლო უფლება არ გააჩნდა და მითითებული უძრავი ქონება ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში შემავალ ქონებას წარმოადგენდა, რაც კიდევ ერთხელ ნათელყოფდა იმ გარემოებას, რომ რ.ფ–ძემ ამხანაგობაში იმ წილზე წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა, რომელზე საკუთრების უფლებასაც შენატანის შეტანისა და ამხანაგობის მიზნის წარმატებით მიღწევის შემთხვევაში მიიღებდა.

5.2.8. ყოველივე ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ რ.ფ–ძე სადავო გარიგების გაფორმებისას მოქმედებდა, როგორც ფიზიკური პირი და არა როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე; იგი განკარგავდა მის პირად საკუთრებას (საკუთარ წილს ამხანაგობაში) და არა ამხანაგობის ქონებას; შესაბამისად, ვინაიდან ამხანაგობა, კანონის თანახმად, რ.ფ–ძის, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ განხორციელებულ ქმედებაზე აგებდა პასუხს, მისი როგორც ფიზიკური პირის მოქმედების ფარგლებში წარმოშობილ სამართაურთიერთობაზე პასუხისმგებელი ვერ იქნებოდა, რაც მოწინააღმდეგე მხარეებს ამ მოქმედების ფარგლებში წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებაზე არავალდებულ პირებად აქცევდა.

5.2.9. პალატამ აქვე განმარტა, რომ განსახილველი დავის ფარგლებში, მიზანშეწონილად არ მიიჩნია გამოეკვლია მოპასუხედ დასახელებული პირები ამხანაგობის ე.წ. „დამფუძნებელ“ და „ჩვეულებრივ“ წევრთაგან რომელს მიეკუთვნებოდნენ, ვინაიდან საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ რ.ფ–ძე მოქმედებდა არა როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე, არამედ ფიზიკური პირი, რომლის შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებაც შესასრულებლად ამხანაგობის წევრებს ვერ შეერაცხებოდა, რადგანაც ამხანაგობის დაფუძნებისას მათ ფიზიკური პირის, რ.ფ–ძის ვალდებულებების საკუთარ თავზე აღების ტვირთი არ უკისრიათ, არამედ ამხანაგობის საერთო მიზნის მიღწევის ფარგლებში წარმოშობილი ვალდებულებების ზიდვის ტვირთი იკისრეს. აღნიშნული მსჯელობა სააპელაციო პალატის სამართლებრივი დასკვნა იყო, თუმცა, მისი გაუზიარებლობის შემთხვევაში, სააპელაციო პალატა ეთანხმებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნას, რომლის მიხედვითაც, სადავო თანხაზე პასუხისმგებელი წევრი ვერ იქნება ამხანაგობის ის წევრი, რომელიც ე.წ. „დამფუძნებელი“ წევრი არაა და რომელსაც ამხანაგობის მიერ საერთო-სამეურნეო მიზნის მიღწევაზე პასუხისმგბელობა არ უკისრია.

5.2.10. სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია სამოქალაქო კოდექსის 933-ე მუხლსაც, რომლის თანახმად, წილი ქონების ან უფლების სახით არ შეიძლება გადაეცეს მესამე პირს ხელშეკრულების სხვა მონაწილეთა თანხმობის გარეშე. უარი თანხმობაზე დაიშვება მხოლოდ პატივსადები მიზეზის არსებობისას. თუმცა, იმის გათვალისწინებით, რომ თანხმობის არარსებობის ფაქტი, საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე სადავოდ არ გამხდარა, მეტიც, ამხანაგობის დამფუძნებელი დოკუმენტის 3.8 პუნქტში ასეთი თანხმობის აუცილებლობის შესახებ დათქმა გაკეთებული არ იყო, სააპელაციო პალატა არ იყო უფლებამოსილი იმგვარ ფაქტობრივ გარემოებებზე ემსჯელა, სამართლებრივი შეფასება მიეცა და გადაწყვეტილებისთვის დაედო საფუძვლად, რომელიც მოდავე მხარეებს დავის განხილვის პროცესში არ მიუთითებიათ.

5.2.11. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ნეგატიური პასუხი უნდა გასცემოდა კითხვას იმის შესახებ, ამხანაგობისთვის/მისი წევრებისთვის ვალდებულების წარმოშობის საფუძველი 2012 წლის 10 თებერვალს რ.ფ–ძესა და ა.რ–ს შორის გაფორმებული ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულება ხომ არ უნდა გამხდარიყო.

5.2.12. პალატის განმარტებით, ვალის აღიარების ხელშეკრულებაში, ვალის წარმოშობის საფუძვლად 2010 წელს დადებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების მითითება ცხადყოფდა, რომ ვალის აღიარება სწორედ ფიზიკური პირის მიერ ნაკისრი ვალის დადასტურებას ისახავდა მიზნად. ვალის აღიარების ხელშეკრულებაში პირდაპირ, არაორაზროვნად და გარკვევით წილის წინარე ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულების მითითება, ქმნიდა მტკიცებულებით გამყარებულ შინაგან რწმენას მასზედ, რომ ამ ორი მტკიცებულების ცალ-ცალკე, განყენებულად განხილვა ვერ მოხდება, ვინაიდან ისინი სამართლებრივად ურთიერთკავშირში იყო და ერთიდაიგივე სამართლებრივ მიზანს - წარმოშობილი ვალის დაბრუნებისთვის გარანტიის შექმნას ემსახურებოდა. ამასთანავე, ის უდავო ფაქტობრივი გარემოება, რომ აპელანტის ვალის უზრუნველსაყოფად გირავნობით სწორედ რ.ფ–ძისა და სხვა მესამე პირების ავტოსატრანსპორტო საშუალებები და არა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებული რაიმე სამართლებრივი სიკეთე დაიტვირთა, ცხადყოფდა გარიგების დადების მთავარ მიზანს, რომ კრედიტორი ფიზიკური პირი რ.ფ–ძის ვალის დაბრუნების უზრუნველსაყოფად შესაბამის სამართლებრივ გარანტიებს ქმნიდა და ამ მოქმედებებთან ამხანაგობას და მის წევრებს კავშირი არ გააჩნდათ.

6. კასატორის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1.კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 431-ე მუხლი, როდესაც არ მიანიჭა ვალის აღიარების ხელშეკრულებას დამოუკიდებელი ხელშეკრულების ძალა. სასამართლო გასცდა მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს და იმსჯელა არა მხოლოდ ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებაზე, რომელსაც ემყარებოდა კასატორის მოთხოვნა, არამედ იმ გარიგებაზე, რომელიც წინ უძღვოდა მას, რითაც დაარღვია როგორც კანონი, ისე სასამართლოს მყარად ჩამოყალიბებული პრაქტიკა.

6.2.კასატორის განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი მოსარჩელესა და ამხანაგობა „ბ–ა-..“-ის თავმჯდომარე რ.ფ–ძეს შორის, 2012 წლის 10 თებერვალს წერილობით დადებული და ნოტარიუსის მიერ დამოწმებული ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულების მიხედვით, რ.ფ–ძემ, რომელიც იყო (და დღესაც არის) ამხანაგობის თავმჯდომარე და მოქმედებდა ამხანაგობის სახელით, აღიარა ის გარემოება, რომ გ.რ–ს გადახდილი აქვს ამხანაგობისთვის 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) აშშ დოლარი, რომელიც გამოყენებულ იქნა ამხანაგობის მიზნების მისაღწევად (ხელშეკრულების მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტი). შესაბამისად, აღიარა გ.რ–ის მიმართ არსებული ამხანაგობის ვალი 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) აშშ დოლარის ოდენობით და დათქმულ იქნა ამ ვალის დაბრუნების თარიღიც - 2012 წლის 11 მარტი, რაც არ იქნა შესრულებული.

6.3.კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ხელშეკრულებაში „მოვალის იდენტიფიცირება არაერთგვაროვნად ხდება“, კასატორის მოსაზრებით, ხელშეკრულების მე-3 მუხლში მითითებულნი არიან ხელშეკრულების მხარეების (კრედიტორის და მოვალის) წამომადგენლები, ხელმოწერაზე უფლებამოსილი პირები და ბუნებრივია, აქ წარმომადგენლების მაიდენტიფიცირებელი მონაცემები უნდა მითითებულიყო. რაც შეეხება მხარეებს, ხელშეკრულების პირველი მუხლის პირველ პუნქტში, გარკვევით წერია, რომ კრედიტორი არის გ.რ–ი, ხოლო მოვალე - ამხანაგობა „ბ–ა-..“. აქვე მითითებულია მათი საიდენტიფიკაციო მონაცემებიც.

6.4.ამდენად, კასატორის მითითებით, ხელშეკრულება დადებულია ამხანაგობის სახელით მისი წარმომადგენლის, თავმჯდომარის - რ.ფ–ძის მიერ და ხელშეკრულების არცერთი დანაწესი არ იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ მოხდეს მისი სხვაგვარი ინტერპრეტირება. ამ გარიგების დადების უფლებამოსილება ამხანაგობის თამჯდომარეს ჰქონდა სადამფუძნებლო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე. შესაბამისად, გარიგება ნამდვილია.

6.5. ვალის აღიარების ხელშეკრულების არსებობის პირობებში, კასატორისათვის გაუგებარია თუ რა დამატებითი მტკიცებულებები უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ 50000 აშშ დოლარი ამხანაგობას გადაეცა და არა რ.ფ–ძეს პირადად. კასატორის განმარტებით, ვალის აღიარების ხელშეკრულება დამოუკიდებელი გარიგებაა, რომელიც, მისი ნამდვილობის შემთხვევაში, სამართლებრივ შედეგებს წარმოშობს. შესაბამისად, კასატორისათვის ისიც გაუგებარია, რატომ იმსჯელა სასამართლომ იმ გარემოებაზე, თუ რა გარიგება დაიდო გ.რ–სა და რ.ფ–ძეს შორის 2010 წელს და რატომ უნდა იქნეს ვალის აღიარების ხელშეკრულება განხილული 2010 წლის ხელშეკრულებასთან ერთობლიობაში მაშინ, როცა როგორც კანონი, ისე სასამართლოს პრაქტიკა ვალის აღიარების ხელეკრულებას ცალსახად მიიჩნევს ახალ, დამოუკიდებელ გარიგებად, რომელიც წარმოადგენს სწორად ამ ხელშეკრულებით აღიარებული ვალდებულების გადახდის საფუძველს.

6.6. კასატორის მოსაზრებით, მხოლოდ ერთ პირზე - რ.ფ–ძეზე იმ ვალის გადახდის დაკისრება, რომელიც, ხელშეკრულების მიხედვით, ამხანაგობის გადასახდელია, ეწინააღმდეგება როგოც კანონს, ისე სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკას. ისეთ პირობებში, როდესაც ამხანაგობის თავმჯდომარემ ამხანაგობის სახელით აღიარა ამ უკანასკნელის ვალი გ.რ–ის მიმართ, თანხის გადახდა უნდა დაეკისროს ამხანაგობის იმ წევრებს, რომლებიც ირიცხებოდნენ ამხანაგობაში ამ ვალდებულების წარმოშობის მომენტისათვის.

6.7. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველსაყოფად გამოყენებული იყო რ.ფ–ძის პირადი ქონება (2 ავტომობილი), ეს ვერ გამოდგება იმის დასადასტურებლად, რომ ვალიც პირადად რ.ფ–ძის იყო, ვინაიდან კანონი ითვალისწინების იმის შესაძლებლობას, რომ ვალის დაბრუნება უზრუნველყოფილი იყოს არა მოვალის, არამედ მესამე პირის ქონებით, რაც მოხდა მოცემულ შემთხვევაში.

6.8.გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს გადაწყვეტილებას იმ ნაწილში, რომლითაც უარი ეთქვა მოპასუხეთათვის მიუღებელი შემოსავლის სახით სარგებლის (ბანკის წლიური პროცენტების) დაკისრების მოთხოვნაზე.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 02 ნოემბრის განჩინებით, გ.რ–ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

8. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

11. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო საქმეს იხილავს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში (სსსკ-ის 404.1 მუხლი) და დისპოზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, უფლება არ აქვს გასცდეს საკასაციო საჩივარში დაფიქსირებულ პრეტენზიებს.

13. განსახილველ შემთხვევაში, გ.რ–ის სარჩელი მოპასუხეთათვის თანხის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე, 2012 წლის 10 თებერვლის ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებას ეფუძნება. კერძოდ, მოსარჩელის განმარტებით, ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის თავმჯდომარემ აღიარა ამხანაგობის ფულადი ვალდებულების (50 000,00 აშშ დოლარი) არსებობა მოსარჩელის მიმართ.

14. დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, გ.რ–ის წინაშე 50 000,00 აშშ დოლარის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირებად სოლიდარულად - რ.ფ–ძე, შ.ა–ძე, დ.ე–ძე და ტ.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძე მიიჩნია, ხოლო, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ წარმოშობილი ვალდებულება ამხანაგობის ვალდებულებას არ წარმოადგენდა და იგი ერთპიროვნულად, ფიზიკური პირის - რ.ფ–ძის მიერ შესასრულებელი ვალდებულება იყო.

15. კასატორის მოსაზრებით, მხოლოდ ერთ პირზე - რ.ფ–ძეზე იმ ვალის გადახდის დაკისრება, რომელიც, ხელშეკრულების მიხედვით, ამხანაგობის გადასახდელს წარმოადგენდა, ეწინააღმდეგება როგოც კანონს, ისე სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკას. ისეთ პირობებში, როდესაც ამხანაგობის თავმჯდომარემ ამხანაგობის სახელით აღიარა ამ უკანასკნელის ვალი გ.რ–ის მიმართ, თანხის გადახდა უნდა დაკისრებოდა ამხანაგობის იმ წევრებს, რომლებიც ირიცხებოდნენ ამხანაგობაში ამ ვალდებულების წარმოშობის მომენტისათვის.

16. ზემოაღნიშნულთან მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 ივნისის განჩინებით, გ.რ–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მართალია დავის საგნის მიმართ მოპასუხეთა ვალდებულება წარმოშობილად არ მიიჩნია, თუმცა, დასაბამშივე განმარტა, რომ ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ მოსარჩელემ გაასაჩივრა, პალატის მსჯელობა მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში მოპასუხედ დასახელებულ პირებს შეეხებოდა და არ ვრცელდებოდა იმ პირებზე, რომელთა მიმართაც პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში იყო შესული. ამდენად, განსახილველ საქმეზე, ფულადი ვალდებულების ანაზღაურების წინაპირობები დადგენილია და რ.ფ–ძესთან ერთად, გ.რ–ის წინაშე თანხის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირებად სოლიდარულად შ.ა–ძე, დ.ე–ძე და ტ.ე–ძის უფლებამონაცვლე ა.ე–ძე მიიჩნევიან.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, განსახილველი დავის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს მხოლოდ დანარჩენ მოპასუხეთა მიმართ სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობების შემოწმება წარმოადგენს. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

18. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ჰ.ბოელინგი, ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.).

19. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხეებისათვის, როგორც სოლიდარული მოვალეებისათვის, თანხის დაკისრების თაობაზე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 463-ე (თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს), 464-ე (სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულებით, კანონით ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით) და 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის (ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს) შინაარსიდან გამომდინარეობს.

20. გასაჩივრებული განჩინების მიმართ კასატორის ერთ-ერთი პრეტენზია იმ გარემოებას ეხება, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი; კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 431-ე მუხლი, როდესაც ვალის აღიარების ხელშეკრულებას არ მიანიჭა დამოუკიდებელი ხელშეკრულების ძალა.

20.1. საკასაციო პალატა ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხედველობაშია მისაღები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის ნორმატიულ შინაარსის განმარტების საკითხზე სამართლის თეორიაში გაბატონებული შეხედულებები და დადგენილი სტაბილური სასამართლო პრაქტიკა, რომლის თანახმად, ვალის აღიარება საკმაოდ რთული და კომპლექსური ინსტიტუტია. იგი მხარეთა ნების თავისუფალ გამოვლენას მოიაზრებს, რაც მიზნად ისახავს გარკვეულ სამართლებრივ შედეგს. სამართლებრივად რელევანტური ნება შესაძლოა, მიმართული იყოს როგორც არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის დადასტურებისკენ (ვალის დეკლარაციული აღიარება), ისე ახალი ურთიერთობის წარმოშობისკენ (ვალის კონსტიტუციური აღიარება). აქედან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია, გაიმიჯნოს, ვალის აღიარების რომელ სახესთან გვაქვს საქმე, რამეთუ თითოეულ მათგანს თავისი მნიშვნელობა და განსხვავებული სამართლებრივი შედეგები აქვს.

20.2. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლი განამტკიცებს ე.წ. კონსტიტუტიურ (აბსტრაქტულ) ვალის აღიარებას, სადაც მხარეთა ნება მიმართულია ახალი ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობისკენ. ამ ხელშეკრულებით მოვალე აღიარებს გარკვეული სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას, თუმცა ამ ურთიერთობისგან დამოუკიდებლად კისრულობს კრედიტორის წინაშე გარკვეული შესრულების განხორციელებას, ანუ დგინდება ახალი, დამოუკიდებელი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, წარმოიშობა ახალი მოთხოვნა, რომელიც არ არის დამოკიდებული ძველი სამართლებრივი ურთიერთობის ნამდვილობაზე. ახალი ხელშეკრულება დამოუკიდებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლისგან და მისი მიზანი არ არის ე.წ. ძირითადი ვალდებულებიდან გამომდინარე შესრულების მოთხოვნა. ახალი ხელშეკრულების ძალით ვალდებულება შესრულებას მაშინაც ექვემდებარება, როცა ძველი ურთიერთობის არსებობა სადავო არის მხარეთათვის (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის კომენტარი, ეკატერინე ბაღიშვილი, გვ. 174, http://lawlibrary.info/ge/books/giz2019-ge-civil_code_comm_III_book.pdf). რაც შეეხება დეკლარაციულ (კაუზალურ) ვალის აღიარებას, იგი მხოლოდ ადასტურებს უკვე არსებულ ვალს, ანუ მიმართულია ძველი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის დადასტურებისკენ და არა ახალი ურთიერთობის დადგენისკენ. ამის საჭიროებას, ჩვეულებრივ, განაპირობებს მხარეთა შორის არსებული უთანხმოება ან გაურკვევლობა ვალდებულების არსებობის თაობაზე... დეკლარაციული აღიარების სამართლებრივი ძალა დამოკიდებულია შეთანხმების შინაარსზე და საჭიროებისამებრ დგინდება განმარტების მეშვეობით (იქვე, გვ.176).

20.3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკითაც დადგენილია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის გაგებით ვალის არსებობის აღიარებასთან არ გვაქვს საქმე, როდესაც მხარეები უკვე არსებული ვალდებულების შინაარსიდან გამოდიან ან ადასტურებენ მას ან მხარეები არსებული ვალდებულების შესასრულებლად ახალი ვალდებულების შესრულებას კისრულობენ. ამდენად, იგი არ უნდა უკავშირდებოდეს ძირითადი ვალდებულებიდან გამომდინარე შესრულების მოთხოვნას (იხ. სუსგ №ას-392-371-2013, 8 ნოემბერი, 2013 წელი).

20.4. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2006 წლის 27 ივნისის ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) „ბ–ა ..“-ის დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულების 4.1 მუხლის თანახმად, ამხანაგობის ხელმძღვანელად ამხანაგობის თავმჯდომარე რ.ფ–ძე დაინიშნა, რომელიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილის (თუ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა დაკისრებული აქვს ერთ-ერთ მონაწილეს, საეჭვოობისას ის წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია) და ამხანაგობა „ბ–ა-..“-ის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების 4.2 მუხლის (ამხნაგობის თავმჯდომარე წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობებში, დებს გარიგებებს ამხანაგობის სახელით) საფუძველზე, უფლებამოსილი იყო ემოქმედა ამხანაგობის სახელით და დაედო გარიგებები. ამასთან, ამხანაგობის სახელით წერილობითი გარიგების დადებისას, ამხანაგობის თავმჯდომარე ვალდებული იყო მიეთითებინა, რომ იგი მოქმედებდა ამხანაგობის სახელით (ხელშეკრულების 4.6 მუხლი).

20.5. დადგენილია, რომ 2012 წლის 10 თებერვალს, რ.ფ–ძესა და ა.რ–ს შორის ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულება გაფორმდა, რომელშიც მიეთითა, რომ ა.რ–ი გ.რ–ის სახელით, ხოლო, რ.ფ–ძე, როგორც „ბ–ა ...“-ის თავმჯდომარე მოქმედებდა. ხელშეკრულების 2.1 მუხლით, აღიარებულ იქნა გ.რ–ის მიმართ 50 000 აშშ დოლარის ოდენობით ვალის არსებობის ფაქტი.

20.6. ამავე ხელშეკრულების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ვალი წარმოიშვა რ.ფ–ძესა და კრედიტორს შორის დადებული შემდეგი ხელშეკრულების საფუძველზე: ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის წევრის წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება (დადგებული: 10/09/2010 წ.), ხელმოწერების ნამდვილობა დამოწმებული 10/09/2010 წ. ნოტარიუს ო.ზ–ძის მიერ, რეგისრტირებული რეესტრში: #100909387).

20.7. ამდენად, 2012 წლის 10 თებერვლის ვალის აღიარების შესახებ შეთანხმებაში, რომლითაც რ.ფ–ძემ ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის სახელით გ.რ–ის წინაშე 50 000 აშშ დოლარის ვალის არსებობა დაადასტურა, პირდაპირ არის მითითებული, რომ კრედიტორის წინაშე დავალიანება რ.ფ–ძესა და კრედიტორს შორის დადებული ამხანაგობა „ბ–ა ...“-ის წევრის წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოიშვა. შესაბამისად, აღიარება დამოუკიდებელ საფუძველს არ ეყრდნობა და ის უკვე არსებული სამართალურთიერთობის - წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში წარმოქმნილი ვალდებულების მოცულობას აზუსტებს. აქედან გამომდინარე, პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას მასზედ, რომ სასამართლო გასცდა მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს მაშინ, როცა იმსჯელა იმ გარიგებაზე, რომელიც წინ უძღვოდა ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებას და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ ამ ორი მტკიცებულების ცალ-ცალე, განყენებულად განხილვა ვერ მოხდება, ვინაიდან ისინი სამართლებრივად ურთიერთკავშირშია და ერთიდაიგივე სამართლებრივ მიზანს - წარმოშობილი ვალის დაბრუნებისთვის გარანტიის შექმნას ემსახურება.

21. კასატორის მომდევნო პრეტენზია იმ გარემოებას ეხება, რომ ისეთ პირობებში, როდესაც ამხანაგობის თავმჯდომარემ ამხანაგობის სახელით აღიარა ამ უკანასკნელის ვალი გ.რ–ის მიმართ, თანხის გადახდა ამხანაგობის იმ წევრებს უნდა დაკისრებოდა, რომლებიც ირიცხებოდნენ ამხანაგობაში ამ ვალდებულების წარმოშობის მომენტისათვის.

21.1. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით პრეტენზია საერთოდ არ არის წარმოდგენილი იმ გარემოებასთან მიმართებით, რომ 2010 წლის 10 სექტემბერს, რ.ფ–ძე ამხანაგობა „ბ–ა ..“-ის წევრის წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას, მოქმედებდა როგორც ფიზიკური პირი და არა როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე, იგი განკარგავდა მის პირად საკუთრებას (საკუთარ წილს ამხანაგობაში) და არა ამხანაგობის ქონებას. ამასთან, წინამდებარე განჩინებით საკასაციო პალატამ უკვე იმსჯელა და გაიზიარა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ 2010 წლის 10 სექტემბერს, რ.ფ–ძესა და გ.რ–ს შორის გაფორმებული ამხანაგობა „ბ–ა ...“-ის წევრის წილის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება და 2012 წლის 10 თებერვალს, რ.ფ–ძესა და ა.რ–ს შორის გაფორმებული ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულება ურთიერთდაკავშირებულია და მათი ცალ-ცალე, განყენებულად განხილვა ვერ მოხდება, შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას მასზედ, რომ ფიზიკური პირის მოქმედების ფარგლებში წარმოშობილ სამართაურთიერთობაზე ამხანაგობა პასუხისმგებელი ვერ იქნება, რაც მოწინააღმდეგე მხარეებს ამ მოქმედების ფარგლებში წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებაზე არავალდებულ პირებად აქცევს. აღნიშნული მსჯელობა კი, არარელევანტურს ხდის კასატორის მოსაზრებას და იმ გარემოების დადგენას, თუ ვინ იყვნენ ამხანაგობა „ბ–ა ...“-ის წევრები იმ დროისათვის, როდესაც ვალის აღიარების ხელშეკრულება გაფორმდა (10.02.2012 წ.).

22. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას მოპასუხეთათვის მიუღებელი შემოსავლის სახით სარგებლის (ბანკის წლიური პროცენტების) დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში, პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ამ ნაწილში, სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის პირველ რიგში, უნდა გაირკვევს მიყენებული ზიანის შინაარსი და მისი ანაზღაურებისათვის სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წინაპირობების არსებობა.

22.1. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის არსებობის ფაქტის დასადასტურებლად იმ გარემოებაზე აპელირებს, რომ 50 000 აშშ დოლარის საკრედიტო დაწესებულებაში ანაბარზე განთავსების შემთხვევაში, იგი მიიღებდა შემოსავალს პროცენტის სახით.

22.2. კასატორის ზემოაღნიშნული არგუმენტი, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საკმარის საფუძველს; კერძოდ, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) და 412-ე (ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს) მუხლების ამოსავალი დებულება სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans).

22.3. პალატა განმარტავს, რომ მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს.

22.4. მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას, ზიანის ანაზღაურება უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით ისე, რომ ამას არ მოჰყვეს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება (იხ., სუსგ საქმეზე Nას-307-291-2011, 24.10.2011 წ.)

22.5. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში თავადვე აპელირებს იმ გარემოებაზე, რომ მას გადახდილის აქვს ამხანაგობისათვის 50 000 აშშ დოლარი, რომელიც გამოყენებულ იქნა ამხანაგობის მიზნებისათვის, შესაბამისად, მისი პოზიციიდანვე გამომდინარე, ნათელია, რომ კასატორის მიზანი თანხის ბანკში ანაბარზე განთავსება და ამ გზით, სარგებლის მიღება არ ყოფილა, რაც კასატორის პრეტენზიის გაზიარებაზე უარის თქმის საფუძველია.

23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03).

24. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

25. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

26. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

27. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

29. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, გ.რ–ს უნდა (......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6000 ლარის (საგადახდო დავალება N0, გადახდის თარიღი 23.09.2021) 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.რ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. გ.რ–ს (.....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6000 ლარის (საგადახდო დავალება N0, გადახდის თარიღი 23.09.2021) 70% – 4200 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე რევაზ ნადარაია

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

ლაშა ქოჩიაშვილი