საქმე №ას-329-2020 5 აპრილი, 2022 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს ,,ქ-----ი ბ------ს“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ქ-----ი“, შპს „მ------ი“ (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 4 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილად ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის არსებითი შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. სსიპ ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნულ ცენტრ ,,ს------ი“ 2014 წლის 25 სექტემბერს შპს ,,მ-----ის“ (შემდეგში - პირველი მოსარჩელე) სახელზე დარეგისტრირდა (N----) დიზაინის გამოსახულება (განაცხადის შეტანის თარიღი: 2014 წლის 27 მარტი), ღვინის ეტიკეტი სიტყვიერი შემადგენელი ნაწილით - ,,-----“.

2. შპს ,,ქ----ი ბ----ის’’ (შემდეგში - მოპასუხის) სახელზე რეგისტრირებულია ორი სასაქონლო ნიშანი, კერძოდ - N--- რეგისტრაციის ნომრით დაცული - ,,----- -----” და N-- რეგისტრაციის ნომრით დაცული - ,,----- ----’’. მითითებული სასაქონლი ნიშნები რეგისტრირებულია საქონლის შემდეგი ჩამონათვალისათვის: 32 კლასში - ლუდი, მინერალური და გაზიანი წვენები; ვაჟინები და სასმელების დასამზადებელი სხვა შემადგენლობები, ყველაფერი წარმოებული საქართველოში; 33 კლასში -ალკოჰოლური სასმელები (ლუდის გარდა) წარმოებული საქართველოში.

3. შპს „ქ-----ს“, შპს „მ----ს“ (შემდეგში - მოსარჩელეები) და სხვა მეწარმე სუბიექტებს ეზღუდებათ სიტყვა ,,ქ----ს’’ შემადგენლობით სხვა სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია, მისი მოსარჩელისადმი კუთვნილების საფუძვლით. სსიპ ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის ,,საქპატენტის’’ 2018 წლის 28 მარტის N----ბრძანებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა სასაქონლო ნიშნის - „--- ქ-----ის“ რეგისტრაციაზე მოპასუხის სახელზე ,,საქპატენტში“ რეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშნებთან მსგავსების გამო.

4. 2016 წლის 6 სექტემბერს მოპასუხესა და სს ,,ს-----ს“ (შემდეგში -ლიცენზიატი) შორის გაფორმდა სალიცენზიო ხელშეკრულება სამი წლის ვადით, რომლის საფუძველზე ლიცენზიის მფლობელს მიეცა მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის ,,---- ---’’-ის (რეგ. N----) გამოყენების უფლება. ლიცენზიატი მითითებული სასაქონლო ნიშნით აწარმოებს პროდუქციას.

5. სასარჩელო მოთხოვნა:

5.1. 2018 წლის 21 აგვისტოს მოსარჩელეებმა სარჩელით მიმართეს სასამართლოს მოპასუხის წინააღმდეგ და სადავო სასაქონლო ნიშნების ,,---- ----” და ,,--- ---’’ რეგისტრაციის ბათილად ცნობა მოითხოვეს. მოსარჩელეთა მტკიცებით, სადავო სასაქონლო ნიშნები მხოლოდ საქონლის ქართულ წარმომავლობაზე მიუთითებს, რაც მის არაგანმასხვავებელუნარიანობას განაპირობებს. მოსარჩელეთა განმარტებით, მოპასუხე არ აწარმოებს პროდუქციას, რომელზეც დატანებული იქნებოდა მითითებული სასაქონლო ნიშნები, ხოლო სხვას ხელს უშლის აწარმოოს და მონიშნოს პროდუქცია ამ სიტყვით. მოპასუხეს რეგისტრაციიდან 3 წლის განმავლობაში არ გამოუყენებია სასაქონლო ნიშნები პროდუქციის მოსანიშნად და არაკეთილსინდისიერი განზრახვით დაირეგისტრირა.

6. მოპასუხის პოზიცია:

6.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლის წარდგენით უარყო სარჩელის საფუძვლიანობა. მოპასუხის მტკიცებით, მან სადავო სასაქონლო ნიშნები კანონის მოთხოვნათა დაცვით დაირეგისტრირა. გარდა ამისა, მოპასუხემ მიუთითა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 13 ივლისის N---გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ,,საქპატენტს“ დაევალა კომპანია ,,ფ-----კ ჰ----ს ლ---დ-ს“ (შემდეგში - სასაქონლო ნიშნების თავდაპირველი მფლობელი) სასაქონლო ნიშნის ,,---- ----“-ს რეგისტრაცია საქონლის შემდეგი ჩამონათვალისათვის: „32-ე კლასში - ლუდი, მინერალური და გაზიანი წვენები; ვაჟინები და სასმელების დასამზადებელი სხვა შემადგენლობები, ყველაფერი წარმოებული საქართველოში; 33-ე კლასში -ალკოჰოლური სასმელები (ლუდის გარდა) წარმოებული საქართველოში.“

7. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება:

7.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივარი:

8.1. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

9. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და სამართლებრივი დასკვნები:

9.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 4 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და, სააპელაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; სასამართლომ ბათილად ცნო მოპასუხის სახელზე საქპატენტში რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნები: - ,,---- ----” (რეგ.N----) და ,,---- ----’ (რეგ.N----). სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში მითითებული გარემოებები, ხოლო დავის მოსაწესრიგებლად იხელმძღვანელა „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის 1-ელი პუნქტის „გ“, „დ“ და „თ“ ქვეპუნქტებით, მე-5 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით და 28.1. მუხლის 1-ელი პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით.

9.2. პალატის შეფასებით, კირილიცითა და ლათინური სტანდარტული შრიფტით გამოსახული ორივე სასაქონლო ნიშანი - ,,---- ----” და ,,--- ----’’ მიუთითებდა სიტყვა - ,,ქართველზე’’ და მომხმარებელში იწვევდა ასოციაციას პროდუქციის გეოგრაფიულ (ქართულ) წარმოშობაზე. პალატის განსჯით, მართალია სიტყვები ,,----’’ და ,,----’’ სინონიმები არ იყო, თუმცა ,,----’’ აღნიშნავდა სულიერ პირს და მიუთითებდა პირის მოქალაქეობაზე/ეროვნებაზე, ხოლო ,,---’’ მიესადაგებოდა პროდუქციას/საქონელს და მიუთითებდა მისი წარმოშობის ადგილზე, შესაბამისად, სეპციალურის კანონის მე-4 მუხლის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტების მოთხოვნათა გათვალისიწინებით ეს სასაქონლო ნიშნები არ უნდა დარეგისტრირებულიყო. სააპელაციო პალატამ ამავე ნორმის „თ“ ქვეპუნქტიც მოიხმო და აღნიშნა, რომ დაუშვებელი იყო სასაქონლო ნიშნის იმგვარი გამოყენება, რომელსაც შესაძლო იყო საქონლის წარმოშობასთან დაკავშირებით შეცდომაში შეეყვანა მომხმარებელი.

9.3. პალატის განსჯით, მოპასუხის მიერ კონკრეტული სასაქონლო ნიშნის გამოყენება და მსგავსი აღნიშვნით სხვა მეწარმე სუბიექტებისათვის მისი გამოყენების აკრძალვა ემსახურებოდა არაკეთილსინდისიერ მიზანს, მოეპოვებინა უპირატესობა და ამ გზით გაეწია კონკურენცია სხვა მეწარმე სუბიექტების მიმართ. ამასთანავე, მხოლოდ ერთი კომპანიის მხრიდან სიტყვა ,,----’’ სასაქონლო ნიშნად რეგისტრაცია ზღუდავდა სხვა მეწარმე სუბიექტებს, მიეთითებინათ აღნიშნული სახელი სხვა დამატებით სიტყვებთან ერთად, შესაბამისად, საკასაციო პალატის განსჯით, მხოლოდ ერთი მეწარმე სუბიექტისათვის განსაკუთრებული უფლების მინიჭება სიტყვა - ,,-----’’, დაუსაბუთებლად ზღუდავდა სხვა სუბიეტებს და გაუმართლებელ უპირატესობას ანიჭებდა მოპასუხეს კონკურენტებთან მიმართებით.

10. საკასაციო მოთხოვნა და მისი საფუძვლები:

10.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

10.2. საკასაციო პრეტენზია შემდეგ გარემოებებს ეფუძნება:

10.2.1. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლო დავის გადაწყვეტის დროს დაეყრდნო სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილობისათვის „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ორ ურთიერთგამომრიცხავ საფუძველს: სასაქონლო ნიშნის არაკეთილსინდისიერი განზრახვით რეგისტრაციას და არაგანმასხვავებელუნარიანი სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს ეს საკითხი - მკაფიოდ გამიჯნოს სასაქონლო ნიშნის ბათილად ცნობის საფუძვლები და განსაზღვროს შესაბამისი კრიტერიუმები.

10.2.2. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ სასაქონლო ნიშანი მიუთითებს რა საქონლის გეოგრაფიულ წარმომავლობაზე, შეცდომაში შეყავს მომხმარებელი. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა მცხეთის რაიონული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომელსაც უკვე ნამსჯელი ჰქონდა ამ საკითხზე. კასატორის განმარტებით, სადავო სასაქონლო ნიშნებს მომხმარებელი არ შეყავს შეცდომაში საქონლის გეოგარფიული წარმომავლობის თაობაზე, ვინაიდან პროდუქცია იწარმოება საქართველოში.

10.2.3. კასატორის მტკიცებით, მას სასაქონლო ნიშანი არ დაურეგისტრირებია არც არაკეთილსინდისიერი განზრახვით. მოპასუხე სასაქონლო ნიშნების მფლობელად რეგისტრირებულია 2015 წლიდან და არც მანამდე და არც მას შემდეგ მოსარჩელეებს არ გამოუყენებიათ სადავო სასაქონლო ნიშნები. კასატორს სალიცენზიო ხელშეკრულება აქვს დადებული სს „ს-----ან“ და სადავო სასაქონლო ნიშნებით უშვებს შესაბამის პროდუქციას. შესაბამისად, კასატორის მტკიცებით, მას ჰქონდა არა კონკურენტებისთვის ხელის შეშლის, არამედ ბიზნესის წარმოების მიზანი.

10.2.4. კასატორის მითითებით, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მართალია პირველი მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულია დიზაინი კასატორის სასაქონლო ნიშნის სიტყვიერი ნაწილით, თუმცა დიზაინის სიტყვიერ ნაწილზე არ ვრცელდება სამართლებრივი დაცვა. შესაბამისად, პრიორიტეტის არსებობის შემთხვევაშიც, დიზაინის საფუძველზე სიტყვიერ სასაქონლო ნიშანს სასამართლო ბათილად ვერ ცნობდა.

11. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

11.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 19 ივნისის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო, ამავე პალატის 2021 წლის 30 ივნისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის ,ა'' ქვეპუნქტის საფუძველზე დასაშვებად იქნა ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მტკიცებულებათა ერთობლივად გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის არსებითად განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი არგუმენტაციით:

12. სსსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა ან გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

13. განსახილველ შემთხვევაში, დავა შეეხება სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაციის ბათილობას. სპეციალური კანონი ადგენს რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის ბათილად ცნობის არაერთ შემთხვევას, რომელთაგან სასარჩელოს მოთხოვნის განმსაზღვრელი სამართლებრივი საფუძვლის დაზუსტება სასამართლოს ვალდებულებაა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლივად აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას, ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს. (იხ.ჰ.ბოელინგი, ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია, მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.). ამრიგად, მოსარჩელემ სწორად უნდა მიუთითოს ფაქტები, რაზეც აფუძნებს საკუთარ მოთხოვნას და აარჩიოს მისთვის ხელსაყრელი სამართლებრივი მექანიზმი, თუმცა საქმეზე დადგენილი ფაქტებიდან გამომდინარე, სასამართლოს შეუძლია, განსახილველ შემთხვევას საკუთარი მიხედულებით მიუსადაგოს რელევანტური სამართლებრივი მექანიზმი.

14. წინამდებარე შემთხვევაში, სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაციის ბათილობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა ,,სასაქონლო ნიშნების შესახებ'' საქართველოს კანონის (შემდეგში - სპეციალური კანონის) 28-ე მუხლის 1-ელი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის (სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას ბათილად ცნობს სასამართლო მესამე პირის მოთხოვნით, თუ: ა) სასაქონლო ნიშანი ამ კანონის მე-4 ან მე-5 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევითაა რეგისტრირებული) დანაწესიდან გამომდინარეობს.

15. მოსარჩელეები სადავოდ ხდიან სასაქონლო ნიშნების ,,--- ----” და ,,--- ----“ რეგისტრაციის ლეგიტიმურობას, მათ გეოგრაფიულ შინაარსზე აპელირებით, რისი გათვალისწინებითაც, საკასაციო პალატის განსჯის საგანია - სადავო სასაქონლო ნიშნები ხომ არ მიუთითებს საქონლის გეოგრაფიულ წარმომავლობაზე და, აქედან გამომდინარე, ხომ არ ყოფილა გამოკვეთილი ამ სახით წარმოდგენილი სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაციაზე უარის თქმის აბსოლუტური საფუძველი.

15.1. სპეციალური კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასაქონლო ნიშნად არ რეგისტრირდება სიმბოლო ან სიმბოლოთა ერთობლიობა, რომელიც: დ) აღწერილობითია იმ საქონლის მიმართ, რომლისთვისაც მოითხოვება მისი რეგისტრაცია, შედგება საქონლის მხოლოდ სახეობის, ხარისხის, რაოდენობის, თვისების, ღირებულების, დანიშნულების, გეოგრაფიული წარმოშობის, გასაღების ადგილის, დროის ან საქონლის სხვა მახასიათებლებისაგან ანდა მიჩნეულია ასეთად.

15.2. მოხმობილი ნორმის ნორმატიული შინაარსი ცხადყოფს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა, სხვა არაერთი ქვეყნის კანონმდებლობის, ევროკავშირის დირექტივებისა და საერთაშორისო ხელშეკრულებებში ასახული მიდგომების მსგავსად, კრძალავს სასაქონლო ნიშნად (და არა გეოგრაფიულ აღნიშვნად) საქონლის გეოგრაფიული წარმოშობის ამსახველი ტერმინის/სიმბოლოს რეგისტრაციას იმ საქონლისათვის, რომელთა მიმართაც ასეთ აღნიშვნას აღწერილობითი ხასიათი აქვს. ამგვარმა მოწესრიგებამ ფაქტობრივად მკაფიოდ დაავიწროვა გეოგრაფიული ტერმინების სასაქონლო ნიშნად რეგისტრაციის შემთხვევები, რაც, თავის მხრივ, გეოგრაფიულ აღნიშვნების გამოყენებაზე ანტიმონოპოლიური წესრიგის გამყარებას ემსახურება. საკასაციო პალატის განსჯით, სასაქონლო ნიშნად მხოლოდ გეოგრაფიული წარმოშობის აღმნიშვნელი სიტყვის რეგისტრაციის გამორიცხვით, იკვეთება კანონმდებლის ნება, საჯარო ინტერესიდან გამომდინარე, გეოგრაფიული ადგილები, ან საქონლის გეოგრაფიულ წარმოშობაზე მიმანიშნებელი სახელები, რომელიც კარგად არის ცნობილი მომხმარებლისთვის, დარჩეს ხელმისაწვდომი ყველასთვის და მასზე განსაკუთრებული უფლებები არ შეიძინოს მხოლოდ ერთმა პირმა, რამდენადაც გეოგრაფიული ადგილი წარმოადგენს არა მხოლოდ საქონლის ხარისხის ან ადგილმდებარეობის მიმანიშნებელს, არამედ ასევე მომხმარებელს უბიძგებს, უპირატესობა მიანიჭოს საქონელს ან/და მომსახურებას, რომელიც მონიშნულია გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის დასახელებით. სასაქონლო ნიშნის ძირითადი ფუნქციაა, განასხვავოს ერთი საწარმოს პროდუქტი ან მომსახურება სხვა საწამოსგან. შესაბამისად, საკასაციო პალატის განმარტებით, გეოგრაფიული წარმოშობის აღმნიშვნელი სიტყვა ან სიტყვათა შეთანხმება, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება დაექვემდებარეოს რეგიტრაციას/სამართლებრივ დაცვას, თუ მას თან ახლავს სხვა ისეთი სიტყვაც, რომელიც უზრუნველყოფს მის განმასხვავებელუნარიანობას.

15.3. საკასაციო პალატის შეფასებით, სასაქონლო ნიშნების ,,--- ----” და ,,---- ----“ ვიზუალიზაცია ცხადყოფს, რომ ისინი შესრულებულია კირილიცასა და ლათინური ანბანის გამოყენებით. ნიშნები შედგება მხოლოდ ერთი სიტყვიერი ნაწილისაგან „-----“, რომელიც სემანტიკური და ფონეტიკური თვალსაზრისით მიუთითებს კონკრეტულ გეოგრაფიულ არეალში მცხოვრები ეთნოსის წარმომავლობაზე, კერძოდ, ქართველებად მოიხსენება საქართველოს მკვიდრი, ავტოქტონური მოსახლეობა (შდრ.https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98). საკასაციო პალატის განმარტებით, სიტყვა „----“, მართალია, ცალკე აღებული ტერმინოლოგიურად კონკრეტული გეოგრაფიული ადგილის დასახელება არ არის, თუმცა ის ისე მჭიდროდაა დაკავშირებული გეოგრაფიულ ადგილთან (სახელმწიფოს სახელთან), რომ მას არ გააჩნია საკმარისი და თვითმყოფადი განმასხვავებელუნარიანი ფუნქცია, რაც მომხმარებელში ამ სახელით მონიშნული პროდუქტის მიმართ გეოგრაფიული ადგილის აღწერის ან/და საქონლის წარმომავლობის გარდა, სხვა რაიმეზე მიანიშნებდა. შესაბამისად, სადავო სასაქონლო ნიშნები ერთმნიშვნელოვნად ამ სასაქონლო ნიშნით მონიშნული პროდუქტის გეოგრაფიული წარმომავლობას აღნიშნავს.

15.5. სასამართლო სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის მართებულობის განსჯისას ამოწმებს მის რეგისტრაციაუნარიანობას საქონლის იმ სეგმენტისათვის, რომლის მიმართაც გაცხადებულია სასაქონლო ნიშნის გამოყენების იურიდიული შესაძლებლობა. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმასაც, რომ სადავო სასაქონლო ნიშნები რეგისტრირებულია ნიცის კლასიფიკატორის 32-ე (ლუდი, მინერალური და გაზიანი წვენები; ვაჟინები და სასმელების დასამზადებელი სხვა შემადგენლობები, ყველაფერი წარმოებული საქართველოში) და ალკოჰოლური სასმელების კატეგორიისათვის განკუთვნილ 33 კლასში (ალკოჰოლური სასმელები (ლუდის გარდა) წარმოებული საქართველოში), რაც კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს ამ სასაქონლო ნიშნების აღწერილობით ბუნებას. საკასაციო პალატის განმარტებით, საქართველო განიხილება რა ღვინის წარმოების აკვნად (ღვინის წარმოება საქართველოში ქრისტეს შობამდე 6000 წლით ადრე დაიწყო, რაც მეცნიერულად დადასტურებული და საყოველთაოდ გავრცელებულია ფაქტია. ამ საკითხზე იხ. https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_wine, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ „ქვევრის ღვინის დაყენების უძველესი ქართული ტრადიციული მეთოდი" იუნესკომ საქართველოს არამატერიალურ კულტურული მემკვიდრეობად აღიარა, რაც კიდევ უფრო მეტად ზრდის საერთაშორისო არენაზე საქართველოს ცნობადობას ღვინის წარმოების კულტურაში. იხ. https://ich.unesco.org/en/Decisions/8.COM/8.13) საქართველო და ამ ტერიტორიულ არეალში მცხოვრები ეთნოსი - ქართველები საყოველთაოდ ცნობილი არიან ღვინის დამზადების უძველესი ტრადიციით. აქედან გამომდინარე, ალკოჰოლური სასმელების კლასში სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაცია კიდევ ერთი კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ფაქტორია ამ სასაქონლო ნიშნის გეოგრაფიული წარმოშობის აღმნიშვნელ, აღწერილობით სასაქონლო ნიშნად აღქმისათვის. ცხადია, რომ ეს სასაქონლო ნიშნები მომხმარებლების მხრიდან, რომელთათვისაც ცნობილია ამ გეოგრაფიული არეალის რეპუტაცია ღვინის წარმოების კულტურაში, აღიქმება, როგორც მხოლოდ შესაბამისი სასაქონლო ნიშნით წარმოებანებადართული საქონლის წარმოშობის ადგილის მიმანიშნებელი, რაც იმთავითვე გამორიცხავს მის განმასხვავებელუნარიანობას და ემსახურება მხოლოდ ერთი მეწარმის კომერციულ ინტერესების დაკმაყოფილებას. მოპასუხემ საქმის წარმოების არაერთ ეტაპზე თავადაც დაადასტურა, რომ ამ სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაციის მიზანს წარმოადგენდა ბიზნესის წარმოება - საკუთარი საქონლის უფრო პროდუქტიულად კომერციალიზაცია, რისთვისაც მან, ერთი მხრივ, სასაქონლო ნიშნებად შეარჩია ,,--- ---” და ,,---- ----“, ხოლო, მეორე მხრივ, საქონლის რეალიზაციის მასშტაბის გასაზრდელად სალიცენზიო ხელშეკრულება გააფორმა მაღალი რეპუტაციის მქონე ალკოჰოლური სასმელების მწარმოებელ კომპანიასთან - სს „ს------ან“.

15.6. საკასაციო პალატა აქვე მოიხმობს ევროპული სასამართლოს გამოცდილებასაც, სადაც არაერთ საქმეზე განიმარტა, რომ გეოგრაფიული სახელების სასაქონლო ნიშნებად რეგისტრაცია შეუძლებელია, თუ გეოგრაფიული სახელი უკვე ცნობილია ან ცნობილია საქონლის კატეგორიისთვის და შესაბამისად პირთა შესაბამისი კატეგორიისთვის ასოცირდება აღნიშნულ საქონელთან, ან მომსახურებასთან, ან გონივრულია დავასკვნათ, რომ ტერმინი, შესაბამისი საზოგადოებისთვის, დაკავშირებული იყოს საქონლის ან მომსახურების გეოგრაფიულ წარმოშობასთან (15/01/2015, T-197/13, MONACO, EU:T:2015:16, § 48; 25/10/2005, T-379/03, Cloppenburg, EU:T:2005:373, § 34). რაც შეეხება თავად იმ ფაქტს, გეოგრაფიული ტერმინი არის თუ არა აღწერილობითი მისით ნიშანდებული საქონლის მიმართ, ეს საკითხი ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს ორსაფეხურიანი ტესტით. შეფასების ტესტის პირველ ეტაპზე უნდა განისაზღვროს - არის თუ არა ცნობილი გეოგრაფიული ტერმინი გონივრული მოლოდინის ფარგლებში ინფორმირებული მომხმარებლისათვის, რომელსაც აქვს საკმარისი ზოგადი განათლება, მაგრამ არ არის გეოგრაფიის სპეციალისტი (15/01/2015, T-197/13, MONACO, EU:T:2015:16, § 51). ტესტის მეორე საფეხური კი, გულისხმობს იმის დადგენას, გეოგრაფიული ტერმინი გამოიყენება თუ არა იმ ადგილის აღმნიშვნელად, რომელიც ამჟამად ხალხისათვის ასოცირდება შესაბამის საქონელთან ან სერვისთან, ან გონივრულად შეიძლება მიჩნეულ იქნეს, რომ მომავალში ის ასოცირებული იქნება აღნიშნულ საქონელთან ან სერვისთან (04/05/1999, C-108/97 & C-109/97, Chiemsee, EU:C:1999:230, § 31) ან აღნიშნული სახელი ხალხის გონებაში შეიძლება თუ არა აღნიშნავდეს საქონლის ან სერვისის კატეგორიის გეოგრაფიულ წარმოშობას (15/01/2015, T-197/13, MONACO, EU:T:2015:16, § 48, T-379/03, Cloppenburg, EU:T:2005:373, § 34).

15.7. საბოლოოდ, საქმეზე გამოკვლეული გარემოებების ერთობლიობაში განხილვის შედეგად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ დავაზე გამოკვეთილია სადავო სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაციის ბათილად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

16. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პოზიციას იმის თაობაზე, რომ სასაქონლო ნიშნებს ,,---- ----” და ,,---- ---“ საქონლის გეოგრაფიული წარმომავლობის თაობაზე შეცდომაში არ შეყავს მომხმარებელი. კონკრეტულ შემთხვევაში, სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილად ცნობის ეს საფუძველი არ იკვეთება. საქმის მასალები ცხადყოფს, რომ სასაქონლო ნიშნით მონიშნული პროდუქტი იქმნება საქართველოში და შემდგომ გადის სარეალიზაციოდ საზღვარგარეთ. საკასაციო პალატის განმარტებით, სასაქონლო ნიშანი არ არის შეცდომაში შემყვანი, თუ ის საქონლის გეოგრაფიული წარმომავლობის თაობაზე არ შეიცავს ცრუ მინიშნებას. საგულისხმოა, რომ ამ საკითხზე ერთხელ უკვე იმსჯელა მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ 2015 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებაში, რომლითაც განიმარტა, რომ ვინაიდან განმცხადებელი ითხოვდა საქართველოში წარმოებული პროდუქტისათვის სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას გამორიცხული იყო საქონლის გეოგრაფიული წარმოშობის თაობაზე მომხმარებლისათვის მცდარი წარმოდგენის შექმნა. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ამ საკითხზე მსჯელობის განვითარება სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია - როგორც მატერიალურ სამართლებრივად, ისე - პროცესუალური თვალსაზრისითაც.

17. საკასაციო პალატის განსჯით, დავაზე გამოკვეთილია რა სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციაზე უარის თქმის აბსოლუტური საფუძველი, რაც ამ სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაციის ბათილობას განაპირობებს, სამართლებრივ მნიშვნელობას მოკლებულია იმ საკასაციო პრეტენზიებზე იურიდიული მსჯელობის განვრცობა, რომელიც სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციიდან 5 წლის განმავლობაში ნიშნების გამოუყენებლობასა და მათ არაკეთილსინდისიერი განზრახვით რეგისტრაციას შეეხება. ამ პრეტენზიებთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მხოლოდ ზოგადი აღნიშვნით შემოიფარგლება, რომ სს “ს-----ან“ დადებული სალიცენზიო ხელშეკრულება ცხადყოფს, მოპასუხის მის სადავო სასაქონლო ნიშნის გამოყენების უფლების სხვა მეწარმისათვის მფლობელობაში გადაცემას, რაც სასაქონლო ნიშნის მესაკუთრის მიერ მის სახელზე რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის გამოყენებად მიიჩნევა. რაც შეეხება სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის მიმართ მოპასუხის არაკეთილსინდისიერ განზრახვას, ეს გარემოება საჭიროებს მტკიცებას, რა დროსაც უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, ფოკუსირება ხდება შემდეგ კრიტერიუმებზე: განმცხადებელმა იცოდა ან უნდა სცოდნოდა თუ არა, რომ მესამე პირი სამრეწველო საკუთრების დაცვის პარიზის კონვენციის წევრ ერთ ქვეყანაში მაინც იყენებს სასაქონლო ნიშნის იდენტურ ან მსგავს ნიშანს იდენტური ან მსგავსი საქონლისათვის; განმცხადებლის განზრახვა, აუკრძალოს მესამე პირს თავისი ნიშნის გამოყენება; განცხადებული და მესამე პირის სასაქონლო ნიშნის დაცვის ხარისხი. (შდრ. სუსგ. საქმე N 541-513-2015, 22.07.2015წ. საქმე Nას 306-2020, 18.11.2020წ.)

სასამართლო განხილვას დაქვემდებარებული კონკრეტული შემთხვევა, საკასაციო პალატის შეფასებით, არაკეთილსინდისიერი განზრახვით რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნების რეგისტრაციის ბათილად ცნობის წინაპირობებს ვერ აკმაყოფილებს.

18. რაც შეეხება დიზაინის ნაწილის სახით სიტყვიერი ჩანართის ,,-----“ რეგისტრაცია უპირატეს მდგომარეობაში აყენებდა თუ არა პირველ მოსარჩელეს სიტყვა „------“ შინაარსით სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციაზე უფლების მოსაპოვებლად, ამ საკითხზე საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის მსჯელობას და თავადაც აღნიშნავს, რომ „დიზაინის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, დიზაინის დაცვის ფარგლებს განსაზღვრავს მისი გამოსახულება, ხოლო დიზაინში ჩართული სიტყვიერი ნაწილი სამართლებრივ დაცვას არ ექვემდებარება. შესაბამისად, სასამართლო სასაქონლო ნიშნების ,,---- ----” და ,,---- ---“ რეგისტრაციის მართლზომიერების მსჯელობის დროს ამ ფაქტს რაიმე სახის სამართლებრივ მნიშვნელობას ვერ მიანიჭებდა. ამასთან, კანონმდებლის მიერ საკითხის სხვაგვრად მოწესრიგების შემთხვევაშიც, მოსარჩელე „------“ შინაარსის სასაქონლო ნიშანზე ვერ მოიპოვებდა რეგისტრაციის უპირატესობასა და უფლებას, ვინაიდან გეოგრაფიული წარმოშობის აღმნიშვნელი სასაქონლო ნიშნები არ ექვემდებარება სამართლებრივ დაცვას.

19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესოკოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს ,,ქ-----ი ბ-----ის“ საკასაციო საჩივარი, არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 4 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე