საქმე №ას-1357-2022 17 ნოემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ა…….ა-დ…….ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა------ი უ------ლი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შპს „ა…..ა-დ…..მმა“ (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-----ი უ-----ის“ (შემდგომ – მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა, ქ. თბილისში,------ ქუჩა №---ში დემონტირებული და ამავე მისამართზე მდებარე საწყობში განთავსებული ლითონის ღობე (72.3 გრძ.მ) და ლითონის ჭიშკარი (5X2 მ) დაუბრუნდეს მესაკუთრეს – მოსარჩელეს. ( იხ. ს.ფ.7).

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2017 წლის 2 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მხარეებმა იკისრეს ვალდებულება, დაედოთ უძრავი ნივთის (მიწის ნაკვეთის) განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება.

3. ქ.თბილისში, ---- ქუჩა №---ში მდებარე, №----- საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო ხუთი შენობა-ნაგებობა, ხოლო ნაკვეთი შემოსაზღვრული იყო ღობით, რაც მიწის ნაკვეთთან ერთად მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენდა.

4. მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობები და მათი დემონტაჟის შედეგად მიღებული მასალა წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებას. მოსარჩელემ მოახდინა შენობა-ნაგებობების დემონტაჟი, რის შედეგად მიღებული მასალა გაიტანა. მიწის ნაკვეთზე არსებული ლითონის ღობე და ჭიშკარი მოსარჩელემ მოპასუხის თხოვნის საფუძველზე დატოვა, ვინაიდან აღნიშნული შენობა-ნაგებობა წარმოადგენდა დამხმარე ობიექტს და მიმდინარე მშენებლობაში მოპასუხეს დასჭირდებოდა.

5. 2017 წლის 14 დეკემბერს მხარეთა შორის დაიდო განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. მიწის ნაკვეთი გადავიდა მოპასუხის საკუთრებაში, ხოლო მიწის ნაკვეთზე არსებული ღობე და ჭიშკარი კვლავაც მოსარჩელეს ეკუთვნის.

6. 2021 წლის 14 ივნისს მხარეებს შორის შედგა მოლაპარაკება მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ღობის დემონტაჟისა და მასალის გატანის თაობაზე. მოლაპარაკების შემდეგ, იმავე საღამოს მოპასუხემ მოხსნა მოსარჩელის კუთვნილი სადავო ნივთი და მიისაკუთრა.

7. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ დასკვნის თანახმად, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ლითონის ღობისა და ჭიშკრის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 3748.10 ლარს.

8. მოსარჩელის განმარტებით, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებდა მოპასუხისათვის მხოლოდ მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემას, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების გარეშე. შესაბამისად, სადავო ნივთი მოპასუხეს არ გადასცემია საკუთრებაში. მოპასუხის მფლობელობაში ლითონის ღობე და ჭიშკარი დარჩა მხარეთა შორის არსებული ზეპირსიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე.

მოპასუხის პოზიცია:

9. მოპასუხემ წარადგინა როგორც მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხველი, ისე შემაფერხებელი შესაგებელი ( ხანდაზმულობა). ( იხ. ს.ფ.97.).

10. მოპასუხემ მიუთითა, რომ 2017 წლის 2 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო წინარე ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით მხარეები შეთანხმდნენ, დაედოთ მიწის ნაკვეთის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებით მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, განეხორციელებინა მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების დემონტაჟი და ნარჩენები გაეტანა 2017 წლის 30 ნოემბრამდე.

11. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ ქ.თბილისში, ---- ქუჩა №---ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებას 2017 წლის 14 დეკემბრამდე. 2017 წლის 14 დეკემბრის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკლრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად, მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი მასზე დამაგრებული ღობით. მხარეებს შორის არც წინარე და არც გადახდის განვადების შესახებ ხელშეკრულებით რაიმე შეთანხმება ღობესთან დაკავშირებით არ მომხდარა. შესაბამისად, სადავო ლითონის ღობე და ჭიშკარი არ წამოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას. 2017 წლის 14 დეკემბრის ხელშეკრულების 7.10 პუნქტში აღნიშნულია, რომ განვადების ხელშეკრულების ძალაში შესვლის შედეგად ძალას კარგავს მხარეთა შორის განვადების ხელშეკრულების ხელმოწერამდე არსებული წერილობითი თუ ზეპირი შეთანხმება/ხელშეკრულება (არსებობის შემთხვევაში) და მხარეთა შორის ურთიერთობა რეგულირდება განვადების ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

12. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ მოთხოვნა ხანდაზმულიცაა და მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა დაიწყო დემონტირებული ნარჩენების გატანისათვის გათვალისწინებული ვადის ამოწურვიდან, კერძოდ, 2017 წლის 30 ნოემბრიდან.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით (იხ. ს.ფ.129-146), სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 8 ივნისის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

15. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2017 წლის 2 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიზანს წარმოადგენდა, შემდგომში გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება.

16. ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელეს საკუთრებაში ჰქონდა 4517 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 5 შენობა-ნაგებობა, ხოლო მოპასუხე დაინტერესებული იყო გადახდის განვადებით მიწის ნაკვეთის შეძენით, რა შემთხვევაშიც განიზრახა მიწის ნაკვეთის გამოყენება ახალი მშენებლობისათვის. შენობები არ წარმოადგენდა მოპასუხის ინტერესს, ხოლო, თავის მხრივ, მოსარჩელეს სურდა შენობების დემონტაჟი და დემონტაჟის შედეგად მიღებულ მასალასა და ნარჩენებზე საკუთრების შენარჩუნება, მოპასუხეს კი უნდა მიეყიდა მხოლოდ მიწის ნაკვეთი შენობების და შენობების დემონტაჟის შედეგად მიღებული მეორადი სამშენებლო მასალებისა ან/და დემონტაჟის ნარჩენების გარეშე.

17. 2017 წლის 2 ნოემბრის ხელშეკრულებით მხარეებმა იკისრეს ვალდებულება, დაედოთ მიწის ნაკვეთის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას და ხელშეკრულებითვე გათვალისწინებული არსებითი პირობების დაცვით. ამავე ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის მიხედვით, მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, განეხორციელებინა შენობების დემონტაჟი და დემონტაჟის ნარჩენების, მეორადი სამშენებლო მასალების გატანა მიწის ნაკვეთიდან არაუგვიანეს 2017 წლის 30 ნოემბრისა.

18. 2017 წლის 2 ნოემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობის გათვალისწინებით, 2017 წლის 13 დეკემბერს მხარეებმა დადეს გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების 1.1. პუნქტის თანახმად, გამყიდველი განვადებით ყიდის და მყიდველი გადახდის განვადებით ყიდულობს გამყიდველის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს, რომლის მახასიათებლებია: მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №------, მისამართი: ქ.თბილისი, ----- ქუჩა №---, ნაკვეთის დანიშნულება: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 4517.00 კვ.მ. ამავე ხელშეკრულების 1.2 პუნქტის მიხედვით, გამყიდველი აცხადებს და ადასტურებს, რომ მიწის ნაკვეთს არ გააჩნია ნივთობრივი ან/და უფლებრივი ნაკლი, იგი წარმოადგენს სამშენებლო მიწის ნაკვეთს და ვარგისია მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობისათვის. მიწის ნაკვეთი არ არის სადავო, არ არის აღძრული სარჩელი მესამე პირის მიერ მიწის ნაკვეთზე სანივთო თუ ვალდებულებითი უფლების მოპოვების მოთხოვნით, ნასყიდობის საგანს არ ადევს ყადაღა. გამყიდველი ასევე ადასტურებს, რომ ნასყიდობის საგანზე საკუთრების უფლება მოპოვებულია კანონიერი გზით.

19. 2017 წლის 14 დეკემბერს, მხარეთა შორის გაფორმდა გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება ახალი რედაქციით.

20. ხელშეკრულების 1.1. პუნქტის თანახმად, გამყიდველი განვადებით ყიდის და მყიდველი გადახდის განვადებით ყიდულობს გამყიდველის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს, რომლის მახასიათებლებია: მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი №------, მისამართი: ქ. თბილისი,---- ქუჩა №-, ნაკვეთის დანიშნულება: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 4517.00 კვ.მ. ამავე ხელშეკრულების 7.10. პუნქტის მიხედვით, განვადების ხელშეკრულების ძალაში შესვლის შედეგად ძალას კარგავს მხარეთა შორის განვადების ხელშეკრულების ხელმოწერამდე არსებული წერილობითი თუ ზეპირი შეთანხმება/ხელშეკრულება (არსებობის შემთხვევაში) და მხარეთა შორის ურთიერთობა რეგულირდება განვადების ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

21. მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ქ. თბილისში, ----- ქუჩა №----ში მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი №-----) საკუთრებაში გადაეცა მოპასუხეს. სადავო ნივთს - ლითონის ღობესა (72.3 გრძ.მ.) და ლითონის ჭიშკარს (5X2 მ) ფლობს მოპასუხე.

22. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, გააჩნია თუ არა მოსარჩელეს საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში, ანუ ხორციელდება, თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების მქონე პირის გარეშე. ვინდიკაციური სარჩელის ელემენტებს ადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 170-ე და 172-ე მუხლები. სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის მოსარჩელე უნდა მიუთითებდეს და ამტკიცებდეს რომ: ა) არის ქონების მესაკუთრე; ბ) მოპასუხე ფლობს ქონებას; გ) მფლობელს არ გააჩნია სადავო ქონებაზე ფაქტობრივი ბატონობის მართლზომიერი საფუძველი (სსკ-ის 159-ე და 162-ე მუხლები). საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 102-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს ეკისრება, უტყუარ მტკიცებულებზე დაყრდნობით დაამტკიცოს ნივთზე საკუთრების უფლების არსებობა, ასევე, ნივთის მოპასუხის მიერ ფლობის ფაქტი. ნივთის ვინდიცირების შემადგენელი ელემენტებიდან ერთ-ერთის დამტკიცების შეუძლებლობა სარჩელის უარყოფის საფუძველია. რაც შეეხება მფლობელს, მოსარჩელის მხრიდან მტკიცების ტვირთის დაძლევის შემთხვევაში, ზემოხსენებული ნორმებიდან გამომდინარე, მისი შესაგებელი შეიძლება ემყარებოდეს, როგორც ფლობის ნამდვილი, მართლზომიერი უფლების არსებობას, ისე - საკუთრების უფლების ნამდვილობას და, როგორც ერთი, ისე მეორე ფაქტის სათანადო მტკიცებულებით დადასტურება მას ეკისრება.

23. სააპელაციო სასამართლომ, ნორმათა ზემოაღნიშნული განმარტებებიდან გამომდინარე, ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სადავო ქონების არამართლზომიერად ფლობის ფაქტი. მეტიც, პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის ინტერესზე მითითება და მხარეთა შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში შენობა-ნაგებობებთან დაკავშირებით არსებული ჩანაწერი, რომ მოსარჩელის ინტერესია, განახორციელოს შენობების დემონტაჟი და დემონტაჟის შედეგად მიღებულ მასალასა და ნარჩენებზე საკუთრება მასვე შეუნარჩუნდეს, მოპასუხეს კი მიჰყიდოს მხოლოდ მიწის ნაკვეთი შენობების და შენობების დემონტაჟის შედეგად მიღებული მეორადი სამშენებლო მასალებისა ან/და დემონტაჟის ნარჩენების გარეშე, არ ქმნის საკმარის საფუძველს იმისათვის, რომ უძრავი ნივთის გასხვისების შემდგომ, სასამართლომ გამყიდველი მიიჩნიოს მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ლითონის ღობისა და ჭიშკრის მესაკუთრედ. 2017 წლის 2 ნოემბრის ხელშეკრულებაში კონკრეტულადაა მითითებული, თუ რისი გადაცემა არ ხდება, ხელშეკრულების შესაბამისად, მოპასუხისათვის, ხოლო მთავარ ნივთზე დადებული ვალდებულებითი გარიგებით, ამ შემთხვევაში - ნაკვეთის ნასყიდობით, მოცულია როგორც მიწის არსებითი ნაწილი, ასევე, საკუთვნებელიც. აღნიშნულის თაობაზე ცალსახად მიუთითებს სსკ-ის 150-ე და 324-ე მუხლები. როგორც ნივთის არსებით შემადგენლ ნაწილზე, ასევე საკუთვნებელზე ვრცელდება ნივთზე არსებული უფლება და ვინაიდან მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება, რაიმე დამატებით პირობას სადავო ლითონის ღობესა და ჭიშკართან დაკავშირებით არ ითვალისწინებდა, მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლების მოპოვების (ნივთის შეძენის) შემდგომ მოპასუხეს გადაეცა ასევე ის ლითონის ღობე და ჭიშკარი, რომლითაც შემოსაზღვრული იყო მიწის ნაკვეთი.

24. ამდენად, სააპელაციო პალატის შეფასებით, ვინაიდან ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი წინაპირობები სახეზე არ არის, მოსარჩელე (აპელანტი) არ არის ქონების მესაკუთრე და არც მართლზომიერი მფლობელი, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ქონების ფლობის უფლება დადასტურებულია, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც აპელანტმა მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც წარმოდგენილ სააპელაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

25. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

26. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებანი, კასატორის კანონიერი ინტერესი და მისი საკუთრებით სარგებლობის უფლება. გასაჩივრებული განჩინება მიღებულ იქნა საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის დარღვევით.

27. კასატორის განმარტებით, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ისინი შეთანხმდნენ, რომ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობები, ლითონის ღობე, ჭიშკარი და მათი დემონტაჟის შედეგად მიღებული მასალა მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენდა. მოსარჩელემ მოახდინა შესაბამისი ობიექტების დემონტაჟი, თუმცა სადავო ჭიშკარი და ღობე დატოვა მოპასუხის თხოვნით, მიმდინარე მშენებლობაში ხელშეწყობის მიზნით. 2021 წლის 14 ივნისს მხარეები შეთანხმდნენ მოსარჩელის მიერ 3748,10 ლარად შეფასებული ჭიშკრისა და ღობის დემონტაჟზე, თუმცა იმავე საღამოს მოპასუხემ თავად მოხსნა და მიისაკუთრა ისინი.

28. კასატორმა მიიჩნია, რომ მოცემული საქმის მასალებით დასტურდება სადავო ნივთის მოსარჩელისათვის კუთვნილება, ასევე, რომ ამჟამად მოპასუხე ფლობს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე.

29. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად განიხილა წინამდებარე დავა ზეპირი მოსმენის გარეშე, რითაც აპელანტს არ მიეცა შესაძლებლობა, სრულყოფილად დაეფიქსირებინა მისი პოზიცია. 2022 წლის 6 ივნისს აპელანტმა მიმართა სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა სააპელაციო საჩივრის სასამართლო სხდომაზე, მხარეთა დასწრებით განხილვა, რა დროსაც პალატა შეძლებდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმებას, თუმცა წარდგენილი შუამდგომლობა უკანონოდ არ დაკმაყოფილდა.

30. კასატორმა მიუთითა სსკ-ის 68-69-ე მუხლებზე და მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დაიდო ზეპირი ხელშეკრულება მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთების მოპასუხის დროებით სარგებლობაში გადაცემის თაობაზე, რაც სააპელაციო პალატამ ყურადღების მიღმა დატოვა და სადავო მოძრავი ნივთები განიხილა მიწის ნაკვეთის საკუთვნებლად.

31. მხარემ მიიჩნია, რომ საკუთვნებელი შეიძლება იყოს მხოლოდ სამართლებრივად დამოუკიდებელი ნივთი, რომელიც არ არის მთავარი ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი. მისი დანიშნულება მთავარი ნივთის მიმართ განისაზღვრება ამ უკანასკნელის დანიშნულებით, მისი ფაქტობრივი სარგებლობითა და სამოქალაქო ბრუნვის ტრადიციებით. მთავარი ნივთი უნდა ასრულებდეს განსაზღვრულ სამეურნეო-ეკონომიურ საქმიანობას, რომელსაც უნდა ემსახურებოდეს საკუთვნებელი. მთავარი ნივთის სამეურნეო დანიშნულება არ ნიშნავს ამ ნივთის მხოლოდ სამეწარმეო, მოგებაზე ორიენტირებულ საქმიანობას, არამედ მოიცავს იმ მიზანს, რომლის გამოც არსებობს მთავარი ნივთი. განსახილველ შემთხვევაში გაუგებარია, სააპელაციო სასამართლომ რატომ ჩათვალა ლითონის ღობე და ჭიშკარი მიწის ნაკვეთის საკუთვნებლად მაშინ, როდესაც ხელშეკრულებაში ნათლად იყო განსაზღვრული სადავო ნივთების მესაკუთრე და მათი ბედი. აღნიშნული ნივთები სამართლებრივად დამოუკიდებელი არ იყო.

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

33. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

34. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

35. 2017 წლის 2 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიზანს წარმოადგენდა, შემდგომში გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება.

36. ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელეს საკუთრებაში ჰქონდა 4517 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 5 შენობა-ნაგებობა, ხოლო მოპასუხე დაინტერესებული იყო გადახდის განვადებით მიწის ნაკვეთის შეძენით, რა შემთხვევაშიც განიზრახა მიწის ნაკვეთის გამოყენება ახალი მშენებლობისათვის. შენობები არ წარმოადგენდა მოპასუხის ინტერესს, ხოლო, თავის მხრივ, მოსარჩელეს სურდა შენობების დემონტაჟი და დემონტაჟის შედეგად მიღებულ მასალასა და ნარჩენებზე საკუთრების შენარჩუნება, მოპასუხეს კი უნდა მიეყიდა მხოლოდ მიწის ნაკვეთი შენობების და შენობების დემონტაჟის შედეგად მიღებული მეორადი სამშენებლო მასალებისა ან/და დემონტაჟის ნარჩენების გარეშე.

37. 2017 წლის 2 ნოემბრის ხელშეკრულებით მხარეებმა იკისრეს ვალდებულება, დაედოთ მიწის ნაკვეთის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას და ხელშეკრულებითვე გათვალისწინებული არსებითი პირობების დაცვით. ამავე ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის მიხედვით, მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, განეხორციელებინა შენობების დემონტაჟი და დემონტაჟის ნარჩენების, მეორადი სამშენებლო მასალების გატანა მიწის ნაკვეთიდან არაუგვიანეს 2017 წლის 30 ნოემბრისა.

38. 2017 წლის 2 ნოემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობის გათვალისწინებით, 2017 წლის 13 დეკემბერს მხარეებმა დადეს გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების 1.1. პუნქტის თანახმად, გამყიდველი განვადებით ყიდის და მყიდველი გადახდის განვადებით ყიდულობს გამყიდველის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს, რომლის მახასიათებლებია: მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №------, მისამართი: ქ.თბილისი, ----- ქუჩა №--, ნაკვეთის დანიშნულება: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 4517.00 კვ.მ. ამავე ხელშეკრულების 1.2 პუნქტის მიხედვით, გამყიდველი აცხადებს და ადასტურებს, რომ მიწის ნაკვეთს არ გააჩნია ნივთობრივი ან/და უფლებრივი ნაკლი, იგი წარმოადგენს სამშენებლო მიწის ნაკვეთს და ვარგისია მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობისათვის. მიწის ნაკვეთი არ არის სადავო, არ არის აღძრული სარჩელი მესამე პირის მიერ მიწის ნაკვეთზე სანივთო თუ ვალდებულებითი უფლების მოპოვების მოთხოვნით, ნასყიდობის საგანს არ ადევს ყადაღა. გამყიდველი ასევე ადასტურებს, რომ ნასყიდობის საგანზე საკუთრების უფლება მოპოვებულია კანონიერი გზით.

39. 2017 წლის 14 დეკემბერს, მხარეთა შორის გაფორმდა გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება ახალი რედაქციით.

40. ხელშეკრულების 1.1. პუნქტის თანახმად, გამყიდველი განვადებით ყიდის და მყიდველი გადახდის განვადებით ყიდულობს გამყიდველის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს, რომლის მახასიათებლებია: მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი №------, მისამართი: ქ. თბილისი, ----- ქუჩა №--, ნაკვეთის დანიშნულება: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 4517.00 კვ.მ. ამავე ხელშეკრულების 7.10. პუნქტის მიხედვით, განვადების ხელშეკრულების ძალაში შესვლის შედეგად ძალას კარგავს მხარეთა შორის განვადების ხელშეკრულების ხელმოწერამდე არსებული წერილობითი თუ ზეპირი შეთანხმება/ხელშეკრულება (არსებობის შემთხვევაში) და მხარეთა შორის ურთიერთობა რეგულირდება განვადების ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

41. მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ქ. თბილისში, ----- ქუჩა №----ში მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი №-----) საკუთრებაში გადაეცა მოპასუხეს. სადავო ნივთს - ლითონის ღობესა (72.3 გრძ.მ.) და ლითონის ჭიშკარს (5X2 მ) ფლობს მოპასუხე.

42. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

43. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავებების საფუძვლიანობა, კერძოდ, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ემყარება კანონდარღვევას, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი მატერიალური ნორმების დარღვევით;

44. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

45. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა, გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

46. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა.

47. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ აღძრული ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის მნიშვნელოვანია, სადავო ნივთები ეკუთვნის თუ არა მოსარჩელეს და წარმოადგენს თუ არა მოპასუხე ლითონის ჭიშკრისა და ღობის მართლზომიერ მფლობელს.

48. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

49. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი. სავინდიკაციო სარჩელი ეფუძნება იმ მოცემულობას, რომ მესაკუთრეს, რომელსაც ჩამოერთვა მფლობელობა, შეუძლია ნივთი მოითხოვოს მფლობელისაგან, რომელიც არაკეთილსინდისიერად აკავებს ნივთს. საკუთრების უფლებამ ნივთზე სრული ბატონობა უნდა უზრუნველყოს, მათ შორის ფაქტობრივი ბატონობა - მფლობელობის სახით. ცხადია, მესაკუთრეს სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად აქვს მფლობელობის უფლებაც და თუკი მოხდება საკუთრების მფლობელობის ჩამორთმევა, მას შეუძლია, არაუფლებამოსილ მფლობელს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება (იხ.: თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ. 245).

50. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“. (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი). სხვა საქმეზე ევროპული სასამართლო იმეორებს, რომ „საკუთრების ცნებას დამატებითი №1 ოქმის პირველი მუხლის მიხედით, დამოუკიდებელი მნიშვნელობა აქვს, რომელიც არ შემოიფარგლება ფიზიკური ნივთების ფლობით და ის დამოუკიდებელია ეროვნულ კანონმდებლობაში არსებული ოფიციალური კლასიფიკაციისგან: „საკუთრების“ ცნება არ შემოიფარგლება „არსებული საკუთრებით“, არამედ ის შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, სარჩელების ჩათვლით, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია განაცხადოს, რომ მას გააჩნია საკუთრების უფლებისა ან ქონებრივი ინტერესის ეფექტური გამოყენების გონივრული და „კანონიერი მოლოდინი“ (იხ. იონერილდიზი თურქეთის წინააღმდეგ, დიდი პალატა, №48939/99, § 124, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2004-XII და პრინცი ჰანს-ადამ II ლიხტენშტეინი გერმანიის წინააღმდეგ; დიდი პალატა, N42527/98, § 83, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2001-VIII).

51. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

52. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს (სუს 3.02.2021წ. საქმე №ას-136-2019, 29.01.2021წ.).

53. განსახილველ შემთხვევაში სადავოა, შეიძინა თუ არა მოპასუხემ მოსარჩელისაგან ლითონის ღობე და ჭიშკარი.

54. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს იმსჯელოს ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილისა და საკუთვნებელის შესახებ.

55. სსკ-ის 150-ე მუხლი ადგენს ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის ზოგად დეფინიციას, ასევე განსაზღვრავს რა მიიჩნევა მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილად: ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს. სსკ-ის 151-ე მუხლი კი აწესებს, რა მიიჩნევა საკუთვნებლად: საკუთვნებელი არის მოძრავი ნივთი, რომელიც, თუმცა არ არის მთავარი ნივთის შემადგენელი ნაწილი, მაგრამ განკუთვნილია მთავარი ნივთის სამსახურისთვის, დაკავშირებულია მასთან საერთო სამეურნეო დანიშნულებით, რის გამოც იგი სივრცობრივ კავშირშია მთავარ ნივთთან და, დამკვიდრებული შეხედულების მიხედვით, ითვლება საკუთვნებლად.

56. ნივთის შემადგენელი ნაწილის განსაზღვრისას მხედველობაში მიიღება სამოქალაქო ბრუნვის ტრადიციები, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს, თვით ნივთის სამეურნეო დანიშნულება. ნივთის შემადგენელ ნაწილად უნდა ჩაითვალოს ის, რაც მიზნობრივადაა დაკავშირებული მასთან. ასევე საჭიროა, რომ ამ კავშირის შედეგები განვიხილოთ, როგორც ერთიანი ნივთი. როცა ნივთების კავშირით იქმნება ერთიანი ნივთი, მაშინ არ შეიძლება ვილაპარაკოთ სხვადასხვა ნივთზე ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი საკუთრების უფლებით (სუსგ. Nას-263-2020, 6 ნოემბერი, 2020).

57. სსკ-ის 150-ე მუხლის მიზანია, შეინარჩუნოს ნივთების შეერთების შედეგად შექმნილი ერთიანი ნივთის ეკონომიკური ღირებულება და თავიდან აიცილოს ნივთის ეკონომიკური თვალსაზრისით მიზანშეუწონელი განცალკევება მხოლოდ იმ გარემოების გამო, რომ შესაძლებელი იყოს განცალკევებულ ნაწილებზე სხვადასხვა უფლების წარმოშობა (იხ.: ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, წიგნი II, 2018, მუხ. 150, ველი 1). შესაბამისად, არსებითი შემადგენელი ნაწილის დახასიათებისას შეიძლება გამოვყოთ ძირითადი ნიშნები. არსებითი შემადგენელი ნაწილები ნივთის ისეთი ნაწილებია, რომლებიც: ა) შეუძლებელია ერთმანეთისაგან იმგვარად იქნეს დაშორებული, გამოცალკევებული, რომ ამით არ განადგურდეს ერთი ან მეორე ნაწილი (ნივთები, რომლებიც სხვა ნივთთან შეერთების შედეგად კარგავენ დამოუკიდებლობას და ერთი მთლიანი ნივთის ნაწილები ხდებიან); ან ბ) არ შეიცვალოს მათი ბუნება და დანიშნულება (გამოცალკევება შესაძლებელია, მაგრამ ეს უარყოფითად აისახება მათ ბუნებასა და დანიშნულებაზე, ასევე მათ ეკონომიკურ ღირებულებაზე). არსებითი შემადგენელი ნაწილის განსაზღვრისას გადამწყვეტია სამოქალაქო ბრუნვაში დამკვიდრებული შეხედულება ან ობიექტური დამკვირვებლის გონივრული განსჯა.

58. არსებითი შემადგენელი ნაწილის იურიდიული ბედი მთლიანადაა დაკავშირებული მთავარ ნივთთან და, როგორც წესი, იგი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი. აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია არსებითი შემადგენელი ნაწილის დამოუკიდებლად განკარგვა. იგი განიკარგება მთავარ ნივთთან ერთად და ეს არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე (სუსგ. №ას-1163-1118-2016, 29.06.2017წ.).

59. ნივთსა და არსებით შემადგენელ ნაწილს შორის არსებობს მუდმივი კავშირი. სწორედ ეს განაპირობებს კანონის დანაწესს, რომლის მიხედვითაც მთავარ ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება მის არსებით შემადგენელ ნაწილებზეც (სსკ-ის 171-ე მუხლი). ამდენად, თუ მოძრავი ნივთი გახდა უძრავი ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, უძრავი ნივთის მესაკუთრე მოიპოვებს მასზე საკუთრების უფლებას (იხ.: თამარ შოთაძე, სანივთო სამართალი. სახელმძღვანელო სამართლის სკოლებისთვის, გამომცემლობა „მერიდიანი“, 2014წ., გვ.70). ის გარემოება, რომ ნივთი სხვა ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილია და იზიარებს სხვა ნივთის სამართლებრივ ბედს, უზრუნველყოფს ნივთების უსარგებლო დაზიანების თავიდან აცილებას (იხ.: ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, წიგნი II, 2018, მუხ. 171, ველი 1). რაც შეეხება არაარსებით შემადგენელ ნაწილებს, შესაძლებელია ნივთისაგან მათი ზიანის გარეშე გამოცალკევება, ამით არ იცვლება მათი ბუნება და დანიშნულება, ეს უარყოფითად არ აისახება მათ ეკონომიკურ ღირებულებაზე. მაგალითად, სტანდარტული ასაწყობი სამზარეულო.

60. არსებითი შემადგენელი ნაწილი შესაძლებელია თავად შეიცავდეს არსებით შემადგენელ ნაწილებს. მაგალითად, შენობა-ნაგებობის, რომელიც, თავის მხრივ, წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, არსებით შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევა ნივთები, რომლებიც საჭიროა შენობის ასაგებად და შედის მის შემადგენლობაში. მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილებისგან განსხვავებით, მყარი კავშირი, როგორც წესი, აქ არაა აუცილებელი. საკმარისია, რომ ნივთი შედიოდეს შენობა-ნაგებობის შემადგენლობაში (იხ.: ბესარიონ ზოიძე, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „უფლება“, 1999წ., გვ.27,28). შენობის მოსაპირკეთებლად და დასრულებული იერის მისაცემად დართული ნივთები შენობის არსებითი შემადგენელი ნაწილებია. შენობა მოიაზრება თავის შემადგენელ ნაწილებთან ერთად, რომლითაც იგი აღჭურვილია: შიდა კედლები, ლიფტი, მოაჯირი, წყლის მილი, გათბობის და განათების სისტემა, შიდა ფანჯრები. საყურადღებოა, რომ კრიტერიუმს წარმოადგენს არა გამოცალკევების უნარი, არამედ იმ პირის განზრახვა, ვინც შენობა ააშენა (იხ.: თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ.114).

61. რაც შეეხება საკუთვნებელს, განსხვავებით არსებითი შემადგენელი ნაწილისაგან, სხვადასხვა ნივთის სამართლებრივი დამოუკიდებლობის მიუხედავად, მათ შორის შესაძლოა არსებობდეს ეკონომიკური ერთიანობა, რაც სამართლებრივად ერთობლივ განსჯას აუცილებელს ხდის. ამ მიზნის მისაღწევად სსკ-ი იმ ნივთებს, რომლებიც მთავარი ნივთის სამსახურისთვის არის განკუთნილი, საკუთვნებელს უწოდებს (იხ.: ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, წიგნი II, 2018, მუხ.151, ველი 1). საკუთვნებელი არ არის მხოლოდ მთავარი ნივთის სარგებლობის უკიდურესი აუცილებლობა, არამედ ნებისმიერი ნივთია, რომლებიც ხელს უწყობს მთავარი ნივთის დანიშნულებით გამოყენებას (სუსგ №ას-586-561-2016, 29.07.2016 წ.).

62. განსხვავება ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილთან ის არის, რომ საკუთვნებლის გარეშე ნივთის ფუნქციური დანიშნულება არ დგება ეჭვქვეშ, ხოლო ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის გარეშე ნივთის გამოყენება დანიშნულებით შეუძლებელია (დავით კერესელიძე, კერძო სამართლის უზოგადესი სისტემური ცნებები, 2009, გვ.210-213). საკუთვნებელი არის მოძრავი ნივთი, რომელიც განკუთვნილია ნივთის სამსახურისათვის. ანუ საკუთვნებლის წინაპირობა არის ასევე მთავარი ნივთის არსებობა. საკუთვნებლის დანიშნულება მთავარი ნივთის მიმართ განისაზღვრება მთავარი ნივთის სამეურნეო დანიშნულებიდან, მისი ფაქტობრივი სარგებლობისა და სამოქალაქო ბრუნვის ტრადიციებიდან. რაც შეეხება მათ შორის სივრცობრივი კავშირის არსებობას, ამისთვის საკმარისია ნივთის სიახლოვეს მდებარეობა. ამასთან, თუ საკუთვნებლის ყველა წინაპირობა გამოკვეთილია, ნივთი შეიძლება არ ჩაითვალოს საკუთვნებლად, თუკი დამკვიდრებული შეხედულება მას ასეთად არ განიხილავს (იხ.: ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, წიგნი II, 2018, მუხ. 151, ველი 3-7). პირუტყვი ან სხვა საგნები, რომლებიც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრემ ამ ნაკვეთზე.

63. საკუთვნებელი დამოუკიდებელი ნივთია და მასზე ვრცელდება მოძრავ ნივთებთან დაკავშირებული დებულებები. ვინაიდან მთავარი ნივთის სამართლებრივი ბედი საკუთვნებელზე არ ვრცელდება, შესაძლებელია, იგი იყოს სანივთო უფლების ობიექტი. მაგალითად, როგორც განცალკევებული საგანი, საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდეს სხვა პირს (იხ.: ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, წიგნი II, 2018, მუხ. 151, ველი 8). წესი, რომ საკუთვნებელი იზიარებს მთავარი ნივთის სამართლებრივ ბედს, ასახულია სსკ-ის რამდენიმე მუხლში (იხ.: მუხ.511, 194, 324). სსკ-ის 324-ე მუხლის თანახმად, თუ პირი იღებს ვალდებულებას, გაასხვისოს ან დატვირთოს თავისი ნივთი, ეს ვალდებულება ვრცელდება ნივთის საკუთვნებელზედაც, თუკი ხელშეკრულებაში სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. საკუთვნებლის ჩართვა ძირითად ნივთზე დადებულ გარიგებებში ემსახურება იმ მიზანს, რომ შენარჩუნდეს ძირითად ნივთსა და საკუთვნებელს შორის არსებული ეკონომიკური კავშირი (იხ.: თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ.119). ამასთან, სსკ-ის 324-ე მუხლი დიპოზიციურია, რაც მხარეებს ანიჭებს უფლებას, შეთანხმდნენ, რომ ნივთის გასხვისების ან დატვირთვის სამართლებრივი შედეგი არ გავრცელდება საკუთვნებელზე.

64. სსკ-ის 324-ე მუხლის დისპოზიციის საფუძველზე შეიძლება დავასკვნათ, რომ საკუთვნებელზე მთავარი ნივთის სამართლებრივი ბედის გავრცელება-გაუვრცელებლობის საკითხი დამოკიდებულია გამსხვისებლის ნებაზე, ანუ მისი გადასაწყვეტია, შეთანხმებით შეცვლის დისპოზიციურ რეგულაციას, თუ არა.

65. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

66. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

67. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებელი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

68. მტკიცების ტვირთზე მითითებას აკეთებს საქართველოს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებისათვის, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

69. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა - სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა.

70. განსახილველ საქმეზე საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების მოტივაციას, რომ მოსარჩელემ ნივთებზე თავისი საკუთრება და მოპასუხის მიერ სადავო ლითონის ჭიშკრისა და ღობის არამართლზომიერად ფლობის ფაქტი სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა. უპირველესად აღსანიშნავია, რომ სადავო ნივთები მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა მხარეთა შორის დადებული მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებდა კასატორის უფლებას, ნაკვეთზე არსებული შენობების დემონტაჟი და მასალების გატანა მოეხდინა დროის განსაზღვრულ მონაკვეთში. მოსარჩელემ აღნიშნული უფლებით ისარგებლა, ხოლო დარჩენილი ჭიშკარი და ღობე არ მოუშლია. შესაბამისად, ხელშეკრულების პირობების ძალით, მხარეთა მიერ გათვალისწინებული ვადის გასვლის შემდეგ სადავო ნივთების მოთხოვნა საფუძველს მოკლებულია.

71. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს 2017 წლის 14 დეკემბერს მხარეთა შორის გაფორმებული გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ახალი რედაქციის 7.10. პუნქტზე, რომლის მიხედვით განვადების ხელშეკრულების ძალაში შესვლის შედეგად ძალას კარგავს მხარეთა შორის განვადების ხელშეკრულების ხელმოწერამდე არსებული წერილობითი თუ ზეპირი შეთანხმება/ხელშეკრულება (არსებობის შემთხვევაში) და მხარეთა შორის ურთიერთობა რეგულირდება განვადების ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად (იხ. ს.ფ.44.). ამრიგად, აღნიშნული ხელშეკრულებით მოხდა სადავო ქონების მიმართ მხარეთა შორის ყველა სხვა შეთანხმების გაუქმება.

72. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს წინამდებარე განჩინების პ.23-ში განვითარებულ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის ინტერესზე მითითება და მხარეთა შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში შენობა-ნაგებობებთან დაკავშირებით არსებული ჩანაწერი, რომ მოსარჩელის ინტერესია, განახორციელოს შენობების დემონტაჟი და დემონტაჟის შედეგად მიღებულ მასალასა და ნარჩენებზე საკუთრება მასვე შეუნარჩუნდეს, მოპასუხეს კი მიჰყიდოს მხოლოდ მიწის ნაკვეთი შენობების და შენობების დემონტაჟის შედეგად მიღებული მეორადი სამშენებლო მასალებისა ან/და დემონტაჟის ნარჩენების გარეშე, არ ქმნის საკმარის საფუძველს იმისათვის, რომ უძრავი ნივთის გასხვისების შემდგომ, სასამართლომ გამყიდველი მიიჩნიოს მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ლითონის ღობისა და ჭიშკრის მესაკუთრედ. 2017 წლის 2 ნოემბრის ხელშეკრულებაში კონკრეტულადაა მითითებული, თუ რისი გადაცემა არ ხდება, ხელშეკრულების შესაბამისად, მოპასუხისათვის, ხოლო მთავარ ნივთზე დადებული ვალდებულებითი გარიგებით, ამ შემთხვევაში - ნაკვეთის ნასყიდობით, მოცულია როგორც მიწის ნაკვეთის არსებითი ნაწილი, ასევე, საკუთვნებელიც. აღნიშნულის თაობაზე ცალსახად მიუთითებს სსკ-ის 150-ე და 324-ე მუხლები. როგორც ნივთის არსებით შემადგენლ ნაწილზე, ასევე საკუთვნებელზე ვრცელდება ნივთზე არსებული უფლება და ვინაიდან მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება, რაიმე დამატებით პირობას სადავო ლითონის ღობესა და ჭიშკართან დაკავშირებით არ ითვალისწინებდა, მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლების მოპოვების (ნივთის შეძენის) შემდგომ მოპასუხეს გადაეცა ასევე ის ლითონის ღობე და ჭიშკარი, რომლითაც შემოსაზღვრული იყო მიწის ნაკვეთი.

73. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება კასატორის მითითება, რომ მხარეებს შორის დაიდო ზეპირი შეთანხმება სადავო ლითონის ღობისა და ჭიშკრის დროებით სარგებლობაში მოპასუხისათვის დატოვების თაობაზე, ასევე, რომ 2021 წლის 14 ივნისს მხარეთა შორის შედგა მოლაპარაკება სადავო ნივთების მოსარჩელის მიერ დემონტაჟისა და მასალის გატანის თაობაზე ( იხ. წინამდებარე განჩინების პ.6), რადგან ასეთი გარიგების დადება თუ მოლაპარაკება, მოსარჩელემ რაიმე წონადი მტკიცებულებით ვერ გაამყარა.

74. დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას არ წარმოადგენს კასატორის მითითება, რომ სააპელაციო პალატამ საქმე არასწორად განიხილა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

75. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 376¹ მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო საჩივარი შეეხება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია საქმე განიხილოს ზეპირი მოსმენის გარეშე. საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა ეცნობოს მხარეებს. ზემოთ აღნიშნული გარემოებების არსებობის შემთხვევაშიც მოსამართლეს უფლება აქვს, საქმე განიხილოს ზეპირი მოსმენით.

76. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, საქმის განხილვის ფორმას ადგენს მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა და რიგ შემთხვევაში, ზეპირი ფორმით პროცესის ჩანიშვნისა თუ ზეპირი მოსმენის გარეშე დავის გადაწყვეტის არჩევანს სასამართლოს შეხედულებას მიანდობს (შდრ: სუსგ-ები: №ას-1142-2020, 20 აპრილი, 2021 წ; №ას-102-2021, 31 მარტი, 2021წ; №ას-968-2020, 21 დეკემბერი, 2020 წ; №ას-670-2020, 15 სექტემბერი, 2020 წ; №ას-1208-2019, 21 ნოემბერი, 2019 წ.). მოცემულ შემთხვევაში წინამდებარე დავა შეეხება უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვას, შესაბამისად, სსსკ-ის 376¹ მუხლის მესამე ნაწილის საფუძველზე, სააპელაციო პალატა უფლებამოსილი იყო, საქმე განეხილა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

77. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

78. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

79. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

80. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

81. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

82. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ. ჭ-ის მიერ 07/10/2022 წელს №- საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 150 ლარი, ხოლო დანარჩენი 150 ლარის 70% – 105 ლარი, სულ - 255 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა......ა-დ.......ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ა.......ა-დ.......ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი ----, მიმღების ანგარიშის №----, სახაზინო კოდი ----) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ. ჭ-ის მიერ 07/10/2022 წელს №- საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 150 ლარი, ხოლო დანარჩენი 150 ლარის 70% – 105 ლარი, სულ - 255 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე