№ას-99-2022

05 ოქტომბერი, 2022 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – შპს „ა.“, შს „ს.ს.კ–სი“ (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „თ–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ თანხის გადახდის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „თ–მა“ (შემდგომში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში შპს „ა“-ისა და შპს „ს.ს.კ–სის“ (შემდეგში - მოპასუხეები) მიმართ შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1. მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 301 000 ლარის გადახდა;

1.2. მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ პირგასამტეხლოს - 301 000 ლარის 0,06 %-ის, გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, 2017 წლის 01 დეკემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

1.3. მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ სს ,,თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ 126 601,4 ლარის გადახდა;

1.4. მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს ,,ს.ს.კ–სს“ სს ,,თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ პირგასამტეხლოს - 126 601,4 ლარის 0,06 %-ის, გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, 2019 წლის 01 იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

1.5. მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ სს ,,თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ პირგასამტეხლოს - 501 828,01 ლარის 0,06 %-ის, გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, 2019 წლის 02 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

2. მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით:

3.1. სს „თ–ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

3.1.1. მოპასუხეებს - შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ მოსარჩელე სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 301 000 ლარის გადახდა;

3.1.2. მოპასუხეებს - შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ მოსარჩელე სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ პირგასამტეხლოს - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 301 000 ლარის 0,02%-ის გადახდა, 2019 წლის 02 თებერვლიდან 301 000 ლარის გადახდამდე;

3.1.3. მოპასუხეებს - შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ მოსარჩელე სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 126 601,4 ლარის გადახდა;

3.1.4. მოპასუხეებს - შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ მოსარჩელე სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ პირგასამტეხლოს - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 126 601,4 ლარის 0,02%-ის გადახდა, 2019 წლის 02 თებერვლიდან 126 601,4 ლარის გადახდამდე;

3.2. სს „თ–ს“ უარი ეთქვა მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად პირგასამტეხლოს სახით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 501 828,01 ლარის 0,06 %-ის, 2019 წლის 02 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე გადახდის დაკისრებაზე.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელემ და მოპასუხეებმა. მოსარჩელემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო, მოპასუხეებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით, სს „თ–ის“, შპს „ა“-ის და შპს „ს.ს.კ–სის“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 08 სექტემბერს, შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ შორის გაფორმდა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება. ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2014 წლის 02 ოქტომბერს, სს „თ–ს“ და ამხანაგობა „ა. პ–ი“-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება.

- ხელშეკრულების 1-ლი პუნქტით განისაზღვრა, რომ სს „თ–ი“ თანახმა იყო ამხანაგობას ქ. თბილისში, ........ დაწყებული მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობის დასრულების მიზნით, საკუთარი ხარჯებით, განეთავსებინა ქალაქის ტიპის სატრანსფორმატორო ჯიხური, რომლის ელექტროენერგიით მომარაგება უნდა განხორციელებულიყო 2006 წლის 27 დეკემბერს გაცემული №WO-05/880/06 ტექნიკური პირობის შესაბამისად, სამონტაჟო კაბელის მეშვეობით.

- ხელშეკრულების მე-2 პუნქტის მიხედვით, სს „თ–ი“ იღებდა ვალდებულებას, რომ ამხანაგობის მიერ ქალაქის ტიპის სატრანსფორმატორო ჯიხურის განთავსების შემდეგ, ამხანაგობის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე, გადასცემდა მრიცხველების კარადებს და აღნიშნულ მისამართზე უძრავი ქონების მფლობელებს დადგენილი წესის და პირობების შესაბამისად დაარეგისტრირებდა ინდივიდუალურ აბონენტებად.

- ხელშეკრულების მე-3 პუნქტით განისაზღვრა, რომ ამხანაგობა აღიარებდა ტექნიკური პირობით განსაზღვრული ვალდებულებების შეუსრულებლობას და იღებდა ვალდებულებას, რომ 2015 წლის 31 დეკემბრამდე, საკუთარი ხარჯებით, შეასრულებდა ამ ვალდებულებას, რის შემდეგაც ამხანაგობის ტერიტორიაზე განთავსებულ ახალ ქვესადგურს, მიწითა და საკაბელო მეურნეობით, უსასყიდლოდ გადასცემდა სს „თ–ს“.

- ხელშეკრულების მე-4 პუნქტის მიხედვით, მხარეთა შეთანხმებით განისაზღვრა, რომ ახალი ქვესადგურის, მიწისა და საკაბელო მეურნეობის ღირებულება შეადგენდა 301 000 ლარს. იმ შემთხვევაში, თუ ამხანაგობა ხელშეკრულების მე-3 პუნქტით ნაკისრ ვალდებულებას დათქმულ ვადაში არ შეასრულებდა, იგი იღებდა ვალდებულებას, რომ სს „თ–ს“ გადაუხდიდა პირგასამტეხლოს 301 000 ლარის 0,06%-ს ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

6.2. ასევე, სააპელაციო პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2018 წლის 22 მარტს, სს „თ–ს“ და ამხანაგობა „ა. პ“-ს შორის გაფორმდა №01/03-18 ხელშეკრულება. ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ ამხანაგობა აღიარებდა ტექნიკური პირობით და 2014 წლის 02 ოქტომბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევას. ამხანაგობა ასევე აღიარებდა, რომ 2014 წლის 02 ოქტომბრის ხელშეკრულების დარღვევის გამო, დარიცხული პირგასამტეხლო, 2015 წლის 31 დეკემბრიდან 2017 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით, შეადგენდა 126 601,4 ლარს.

- ხელშეკრულების 1.1 პუნქტით, ამხანაგობამ აიღო ვალდებულება, რომ მხარეთა მიერ შესაბამისი კორპორატიული ღონისძიებების გატარებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში, უძრავი ქონების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, სს „თ–ს“ საკუთრებაში გადასცემდა 60 კვ.მ. უძრავ ქონებას, მდებარე - თბილისი, ..........

- ხელშეკრულების 1.2. პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობამ აიღო ვალდებულება, რომ არაუგვიანეს 2019 წლის 31 მარტისა, საკუთარი ხარჯით და ტექნიკური პირობის შესაბამისად, ხელშეკრულების 1.1. პუნქტით განსაზღვრულ უძრავ ქონებაში მოაწყობდა ახალ ელექტრო ქვესადგურს, რომელსაც უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცემდა სს „თ–ს“.

- ხელშეკრულების 1.4 პუნქტით, ამხანაგობამ აიღო ვალდებულება, რომ აღიარებული დავალიანების - 126 601,4 ლარის, ფარგლებში განახორციელებდა სს „თ–ის“ საკუთრებაში არსებული სატრანსფორმატორო ქვესადგურების სახურავების სარემონტო სამუშაოებს, არა უგვიანეს 2018 წლის 01 ოქტომბრისა. აღნიშნული ვადა, მხარეთა შორის 2018 წლის 19 აპრილს გაფორმებული შეთანხმებით გაგრძელდა 2018 წლის 31 დეკემბრამდე.

- ხელშეკრულების 1.5 პუნქტით, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ 2017 წლის 01 დეკემბრიდან შეწყდა 2014 წლის 02 ოქტომბრის ხელშეკრულების მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს დარიცხვა. ხელშეკრულების 6.2 პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების ვადების დარღვევის შემთხვევაში, ამხანაგობას დაეკისრებოდა პირგასამტეხლო - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე აღიარებული დავალიანების 0.06%-ის ოდენობით.

- ხელშეკრულების 6.3 პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის ან არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, სს „თ–ი“ უფლებამოსილი იყო ცალმხრივად შეეწყვიტა ხელშეკრულება წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის გზით და ვადაგადაცილებისათვის დაკისრებულ პირგასამტეხლოსთან ერთად მოეთხოვა ამხანაგობას ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტისათვის აღიარებული დავალიანებიდან დარჩენილი (გაუქვითავი) თანხის გადახდა და ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტისათვის გადასაცემი ქონების საერთო ღირებულების შეუსრულებელი ნაწილის ანაზღაურება, წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში. აღნიშნული ვადის დარღვევის შემთხვევაში, ამხანაგობას დაერიცხებოდა პირგასამტეხლო შეტყობინებით მოთხოვნილი თანხის 0,06% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

6.3.პალატის შეფასებით, მხარეთა შორის სადავო გარემოებას წარმოადგენდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების სრულად დარღვევის/ნაწილობრივ შესრულების ფაქტი. შპს „ა“-ს წარმომადგენლის პოზიციის თანახმად, ამხანაგობის მიერ 2018 წლის 22 ოქტომბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ნაწილობრივ იქნა შესრულებული. კერძოდ, აპელანტის (მოპასუხის) წარმომადგენლის განმარტებით, განხორციელდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული რამდენიმე ელექტრო ქვესადგურის სახურავის სარემონტო სამუშაოები. მითითებულ ფაქტს უარყოფდა მოსარჩელის წარმომადგენელი.

6.4.სადავო ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და აღნიშნა, რომ იმ პირობებში, როდესაც სადავო გარემოების დადასტურების მიზნით მოპასუხე მხარეს რაიმე სახის მტკიცებულება არ ჰქონდა წარმოდგენილი, მხოლოდ მოპასუხე მხარის ახსნა-განმარტების საფუძველზე, სასამართლო ვერ მიიჩნევდა დადგენილად იმ გარემოებას, რომ ამხანაგობის მიერ განხორციელდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული რამდენიმე ელექტრო ქვესადგურის სახურავის სარემონტო სამუშაოები.

6.5.პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება იმის თაობაზე, რომ 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხე ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის გადაეხადა გადასაცემი ქონების ღირებულება 301 000 ლარის ოდენობით და აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პირგასამტეხლო 2019 წლის 02 თებერვლიდან ძირითადი ვალდებულების შესრულებამდე. 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხე ვალდებული იყო ასევე მოსარჩელისათვის გადაეხადა აღიარებული დავალიანება 126 601,4 ლარის ოდენობით და აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პირგასამტეხლო 2019 წლის 02 თებერვლიდან ძირითადი ვალდებულების შესრულებამდე.

6.6.პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს და უსაფუძვლოდ მიიჩნია, მოსარჩელის მიერ, პირგასამტეხლოს - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 301 000 ლარის 0,06%-ს, 2017 წლის 01 დეკემბრიდან მოთხოვნა შემდეგ გარემოებათა გამო: მხარეთა შორის 2018 წლის 22 მარტს დადებული ხელშეკრულებით ამხანაგობამ აღიარა, რომ 2014 წლის 02 ოქტომბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის გამო დარიცხული პირგასამტეხლო 2017 წლის 30 ნოემბრის მდგომარეობით შეადგენდა 126 601,4 ლარს. 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულებით მხარეებმა ახლებურად განსაზღვრეს მათ შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა და უფლება-მოვალეობები. ამასთან, ხელშეკრულების 1.6. და 1.7. პუნქტებით განისაზღვრა, ამავე პუნქტებში მითითებული წინაპირობების წარმოშობისას, 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების ავტომატურად შეწყვეტა, 2014 წლის 02 ოქტომბრის ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობების აღდგენა და ამავე ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირგასამტეხლოს დარიცხვის 2017 წლის 01 დეკემბრიდან გაგრძელება. 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით კი განისაზღვრა 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების ამხანაგობის მიერ შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისას, ხელშეკრულების შეწყვეტის და პირგასამტეხლოს დარიცხვის წესი. დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიერ სწორედ 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით განსაზღვრული წესით განხორციელდა ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტა და ამავე პუნქტის შესაბამისად, გადასაცემი ქონების ღირებულების და აღიარებული დავალიანების მოთხოვნა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ პირგასამტეხლოს დარიცხვაც სწორედ 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით განსაზღვრული წესით, მოპასუხის მიერ წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარულის დღის გასვლის შემდეგ, უნდა განხორციელებულიყო.

6.7.ასევე, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მიერ, აღიარებული დავალიანების 126 601,4 ლარის გადაუხდელობის გამო, პირგასამტეხლოს 2019 წლის 01 იანვრიდან მოთხოვნა, ვინაიდან საქმეზე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულებით ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება - აღიარებული დავალიანების - 126 601,4 ლარის ანგარიშში, 2018 წლის 01 ოქტომბრამდე, სს „თ–ის“ საკუთრებაში არსებული ელექტრო ქვესადგურების სახურავების სარემონტო სამუშაოების განხორციელების თაობაზე. მხარეთა შეთანხმებით, აღნიშნული ვადა გაგრძელებულ იქნა 2018 წლის 31 დეკემბრამდე. 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების 6.2. პუნქტით განისაზღვრა, რომ სს „თ–ის“ საკუთრებაში არსებული ელექტრო ქვესადგურების სახურავების სარემონტო სამუშაოების შესრულების ვადების დარღვევის შემთხვევაში, ამხანაგობა ვალდებული იყო პირგასამტეხლოს სახით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე გადაეხადა აღიარებული დავალიანების 0,06%. ამავე ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით კი განისაზღვრა, რომ ამხანაგობის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის ან არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, სს „თ–ი“ უფლებამოსილი იყო ცალმხრივად შეეწყვიტა ხელშეკრულება და მოეთხოვა აღიარებული დავალიანების გადახდა, წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში. ამ ვადის დარღვევის შემთხვევაში კი, ამხანაგობა ვალდებული იქნებოდა გადაეხადა პირგასამტეხლო - შეტყობინებით მოთხოვნილი თანხის 0,06%-ს ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2019 წლის 16 იანვრის წერილობითი შეტყობინებით სს „თ–მა“ ამხანაგობას მოსთხოვა აღიარებული დავალიანების 126 601,4 ლარის გადახდა, წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში. წერილობითი შეტყობინება ამხანაგობას ჩაბარდა 2019 წლის 22 იანვარს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო 126 601,4 ლარზე დარიცხული პირგასამტეხლო მოეთხოვა 2019 წლის 02 თებერვლიდან.

6.8. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხეებისთვის პირგასამტეხლოს - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 501828,01 ლარის 0,06%-ს 2019 წლის 02 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე დაკისრების თაობაზე და აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტა, რომ მითითებული სასარჩელო მოთხოვნა გულისხმობდა გადასაცემი უძრავი ქონების ღირებულების (301 000 ლარი) და აღიარებული დავალიანების (126 601,4 ლარი) წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში გადაუხდელობისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრებას. კერძოდ, როგორც სს „თ–ის“ 2019 წლის 16 იანვრის წერილიდან ირკვეოდა, 501 8028,01 ლარი წარმოადგენდა 301 000 ლარის, 126 601,4 ლარის და 74 226,6 ლარის ჯამს. ამასთან, 74 226,6 ლარი წარმოადგენდა გადასაცემი ქონების ღირებულებაზე 2017 წლის 01 დეკემბრიდან დარიცხულ პირგასამტეხლოს. პალატამ მიიჩნია, რომ გადასაცემი ქონების ღირებულებაზე 2017 წლის 01 დეკემბრიდან პირგასამტეხლოს დარიცხვის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა. 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების მოსარჩელის მიერ ცალმხრივად შეწყვეტა განხორციელდა ამავე ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით განსაზღული წესით და არა ამავე ხელშეკრულების 1.6 და 1.7 პუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობდა 2014 წლის 02 ოქტომბრის ხელშეკრულების შესაბამისად, გადასაცემის ქონების ღირებულებაზე პირგასამტეხლოს 2017 წლის 01 დეკემბრიდან დარიცხვისა და მოთხოვნის საფუძველი.

6.9. პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო შემცირდა და მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ მოსარჩელე სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ პირგასამტეხლოს - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 301 000 ლარის 0,02%-ის გადახდა, 2019 წლის 02 თებერვლიდან 301 000 ლარის გადახდამდე; მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს შპს „ს.ს.კ–სს“ მოსარჩელე სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 126 601,4 ლარის გადახდა; მოპასუხეებს შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ მოსარჩელე სს „თ–ის“ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ პირგასამტეხლოს - ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 126 601,4 ლარის 0,02%-ის გადახდა, 2019 წლის 02 თებერვლიდან 126 601,4 ლარის გადახდამდე.

6.10. განსახილველ შემთხვევაში, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა - სს „თ–მა“ ვერ დაადასტურა ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირგასამტეხლოს (0,06%-ის გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე) გონივრულობა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მისი შემცირების არამართლზომიერება, ხოლო, მოწინააღმდეგე მხარემ (მოპასუხემ) შეძლო სასამართლოსთვის შეექმნა ვარაუდი მასზედ, რომ დაკისრებული პირგასამტეხლოს ოდენობა შეუსაბამოდ მაღალი იყო და მისი გონივრულ ოდენობამდე შემცირების წინაპირობები არსებობდა. ამდენად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და მიიჩნია, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო უნდა შემცირებულიყო 0.02%-მდე, რათა პირგასამტეხლო ყოფილიყო ვალდებულების დარღვევის თანაზომიერი და გონივრული.

6.11. რაც შეეხება აპელანტის - შპს „ს.ს.კ–სის“ წარმომადგენლის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს „ს.ს.კ–სს“ და შპს „ა“-ს შორის 2005 წლის 08 სექტემბერს დადებული ხელშეკრულება შინაარსობრივად წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულებას, პალატამ არ გაიზიარა და ამ მიმართებით ყურადღება გაამახვილა 2005 წლის 08 სექტემბრის ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულებაზე, რომლის თანახმად, მისი მონაწილეების მიზანია ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესითა და ვადებში ერთობლივად იმოქმედონ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის ასაშენებლად (ხელშეკრულების მე-3 მუხლი). ხელშეკრულების მე-4 მუხლით განსაზღვრულია, რომ შპს „ს.ს.კ–სის“ შენატანს ამხანაგობაში წარმოადგენს მიწის ნაკვეთი, ხოლო შპს „ა“-ს შენატანს კი წარმოადგენს მომსახურება, რაც გულისხმობს საპროექტო სამუშაოებს და მშენებლობას საკუთარი ან მოზიდული ფინანსური სახსრებით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად.

6.12. პალატამ გაიზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ მოცემულ შემთხვევაში, წარმოდგენილი ხელშეკრულების შინაარსი, ხელშეკრულებით განსაზღვრული მხარეთა უფლება-მოვალეობები, მის მონაწილეებს შორის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების დადებას ადასტურებდა, შესაბამისად, მიიჩნია, რომ შპს „ს.სკ–სი“, როგორც ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობის მონაწილე, შპს „ა.“-სთან ერთად სოლიდარულად აგებდა პასუხს ამხანაგობის ვალდებულებებზე.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

7.1. შპს „ა“-ის საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1.1. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ განსახილველი დავის გადასაწყვეტად არარელევანტური სამართლის ნორმები გამოიყენა, რადგან მოპასუხეს ნაკისრი ვალდებულებები ნაწილობრივ შესრულებული ჰქონდა; ამხანაგობა სარჩელის შეტანის მომენტშიც ასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებებს და დღესაც მზადაა შეასრულოს.

7.2. შპს „ს.სკ–სის“ საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.2.1. კასატორის მოსაზრებით, სამართლომ არასწორად განმარტა მხარეებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა და არასწორად დაადგინა, რომ შპს „ს.ს.კ–სსა“ და შპს „ა“-ს შორის ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობდა. სააპელაციო პალატის დასკვნის უსწორობა კასატორის მოსაზრებით, დასტურდება იმ გარემოებით, რომ შპს „ს.ს.კ–სი“ შპს „ა“-ის კრედიტორს წარმოადგენს, რადგან მას შენატანების განხორციელების შემდეგ, შპს „ა“-საგან სანაცვლო ქონების გადმოცემის მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა. სასამართლოს უნდა ემსჯელა იმ გარემოებაზე, თუ რომელი მოპასუხის ვალდებულება იყო საცხოვრებელი სახლის აშენება და სს „თ–ის“ წინაშე ნაკისრი ვალდებულების შესრულება. მას სს „თ–ის“ წინაშე არავითარი ვალდებულება არ უკისრია, არ მონაწილეობდა სს „თ–თან“ ხელშეკრულების გაფორმების პროცესში და არც ინფორმირებული იყო აღნიშნულის თაობაზე.

7.2.2. კასატორის მოსაზრებით, პალატამ არასწორად მიიჩნია შპს „ს.ს.კ–ი" ამხანაგობის ისეთ წევრად, რომელმაც ამხანაგობის სახელით ეკონომიკური საქმიანობის ვალდებულება იკისრა და რომელიც ამხანაგობის ფინანსური ვალდებულებებისთვის იქნებოდა პასუხისმგებელი. კასატორის განმარტებით, შპს „ს.ს.კ–სი“ არც ამხანაგობის მართვაში იყო ჩართული და არც ხმის უფლება ჰქონდა. იგი ამხანაგობის სამეურნეო საქმიანობაში მონაწილეობას არ იღებდა და ამოძრავებდა არა მოგების მიღების, არამედ განხორციელებული შენატანის სანაცვლოდ, მისი ეკვივალენტი ქონების მიღების მიზანი. ფაქტიურად, შპს „ს.ს.კ–მა“ გარკვეული ქონების/ღირებულების სანაცვლოდ, აშენებულ შენობაში შეიძინა ფართები, რის გამოც იგი არ უნდა იქნეს მიჩნეული ამხანაგობის ე.წ. „დამფუძნებელ“ წევრად. კასატორის მოსაზრებით, არც ხელშეკრულების რომელიმე დებულებით და არც საქმეში არსებული რაიმე მტკიცებულებით დასტურდება, რომ შპს „ს.ს.კ–სს" რაიმე დამატებითი შემოსავალი უნდა მიეღო ამხანაგობიდან. მას ერთადერთი, ხელშეკრულებით განსაზღვრული კონკრეტული ფართი - 1500 კვ.მ. უნდა მიეღო.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 თებერვლის განჩინებებით, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

9. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

12. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულების შეფასების შედეგად, ორივე ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის, 2005 წლის 08 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებას (სსკ-ის 930-ე მუხლი) და შპს „ს.ს.კ–სი“, როგორც ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობის მონაწილე, შპს „ა“-თან ერთად, სოლიდარულად აგებდა პასუხს ამხანაგობის ვალდებულებებზე. ამასთან, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება ამხანაგობის მხრიდან 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის თაობაზე და მართებულად მიიჩნია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება მასზედ, რომ მოპასუხე 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულების საფუძველზე, ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის გადაეხადა გადასაცემი ქონების ღირებულება 301 000 ლარის ოდენობით და აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პირგასამტეხლო (შემცირებული ოდენობით) 2019 წლის 02 თებერვლიდან ძირითადი ვალდებულების შესრულებამდე; ასევე, მოპასუხე ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის გადაეხადა აღიარებული დავალიანება 126 601,4 ლარის ოდენობით და აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული პირგასამტეხლო (შემცირებული ოდენობით) 2019 წლის 02 თებერვლიდან ძირითადი ვალდებულების შესრულებამდე.

14. საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორების შედავების საფუძვლიანობა.

15. პირველი კასატორის - შპს „ა“-ის საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, სადავოა მხოლოდ 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების სრულად დარღვევის/ნაწილობრივ შესრულების ფაქტი. კერძოდ, კასატორი აღნიშნავს, რომ ამხანაგობის მიერ, 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ნაწილობრივ შესრულებულია; ამხანაგობა სარჩელის შეტანის მომენტშიც ასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებებს და დღესაც მზადაა შეასრულოს.

15.1. კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალში მტკიცების ტვირთის გადანაწილების სამართლიანი და ობიექტური სტანდარტი არსებობს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების თანახმად, სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის საფუძველზე მიმდინარეობს. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონ განსაზღვრავენ თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან ეს ფაქტები, რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული.

15.2. ამდენად, სამოქალაქო პროცესში სასამართლო შებოჭილია არა მარტო მხარეთა სასარჩელო მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის ფარგლებით, არამედ მხარეთა მითითებებით, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს ამყარებს. ამ გარემოებათა დამტკიცება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებით და ექსპერტთა დასკვნებით შეიძლება. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. მხარეებს მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი თანაბრად ეკისრებათ.

15.3. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენდა სარწმუნო და შეუდავებელი მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით ემტკიცებინა, რომ ამხანაგობის მიერ, 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ნაწილობრივ შესრულებულია; მარტოოდენ კასატორის ზეპირსიტყვიერი განმარტება სასამართლო გადაწყვეტილებას საფუძვლად ვერ დაედება. კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება დამაჯერებელი და სარწმუნო არგუმენტებით კი, კასატორმა ვერ შეძლო. შემდავებელს სასამართლოსთვის იმგვარი დასაშვები მტკიცებულება უნდა წარმოედგინა, რომელიც უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა მისი პოზიციის სისწორეს. ასეთ მტკიცებულებად კი, კასატორის მოსაზრება არ განიხილება, რადგან იგი პროცესის შედეგით დაინტერესებული მხარეა და შესაბამისად, მისი ახსნა-განმარტება, თუ გამყარებული არაა სხვა რელევანტური მტკიცებულებებით, სანდოობისა და ობიექტურობის ტესტს ვერ ლახავს.

16. რაც შეეხება შპს „ს.ს.კ–სის“ საკასაციო საჩივარს, პალატის მოსაზრებით, საფუძველს მოკლებულია კასატორის მითითება მასზედ, რომ მოპასუხეთა შორის, 2005 წლის 8 სექტემბერს გაფორმებული ერთობლივი საქმიანობის შესახებ შეთანხმება თავისი შინაარსით ნარდობის ხელშეკრულებას წარმოადგენს და სასამართლოებმა სამართლებრივად არასწორად შეაფასეს იგი ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებად.

16.1. ზემოაღნიშნულთან მიმართებით, საკასაციო პალატა უპირველეს ყოვლისა, მიზანშეწონილად მიიჩნევს, რომ განმარტოს ერთობლივი საქმიანობის არსი და სამართლებრივი მნიშვნელობა.

16.1.1. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლი განსაზღვრავს ერთობლივი საქმიანობის ლეგალურ დეფინიციას და ადგენს, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულებით, ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად. ამავე კოდექსის 931-ე მუხლის 1-ლი ნაწილისა და 932-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად კი, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს წერილობით, ან ზეპირად. მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები.

16.1.2. ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი ნიშნები: ამხანაგობის მონაწილე უნდა იყოს არა ნაკლებ ორი პირი, რომლებიც მოქმედებენ ერთობლივად, ხელშეკრულების ინტერესებიდან გამომდინარე. მის მონაწილეებს შორის შეიძლება გადანაწილდეს უფლება-მოვალეობები. ამ უფლება-მოვალეობების გადანაწილება ხდება ამხანაგობის ხელშეკრულების პირობების შესრულების მიზნით. ამხანაგობის მონაწილეთა შეთანხმება და ერთიანობის გამოვლენა უნდა მოხდეს საერთო სამეურნეო, ან სხვა მიზნის მისაღწევად. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს. ამხანაგობისთვის დამახასიათებელი ნიშანია ასევე ისიც, რომ მონაწილეები ერთობლივი მიზნის მისაღწევად მოქმედებენ ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით და იურიდიული პირის შეუქმნელად (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-839-890-2011, 8.11.2011 წ.).

16.1.3. ერთობლივი საქმიანობა იქმნება მონაწილეთა შენატანების საფუძველზე. შენატანები შეიძლება იყოს, როგორც მატერიალური, ისე არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. ხელშეკრულების მონაწილეთა უფლება-მოვალეობების წილობრივი მოცულობა განისაზღვრება შენატანების შესაბამისად. ამხანაგობის საქმიანობას ყველა მონაწილე მართავს ერთობლივად. ამა თუ იმ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღება და მისი განხორციელება ხდება ყველას თანხმობით. საერთო სარგებელი და შემოსავალი, რომელიც მიღებულ იქნა ამხანაგობის საქმიანობიდან, მონაწილეებს შორის ნაწილდება მათი შენატანების პროპორციულად. თუ ხელშეკრულების მონაწილეებმა ხელშეკრულებით არ განსაზღვრეს წილები და შენატანები, მაშინ სარგებელი მათ შორის ნაწილდება თანაბრად. ამხანაგობა სახელშეკრულებო გაერთიანებას წარმოადგენს, რომელიც გარე ურთიერთობებში გამოდის არა როგორც ერთიანი მთლიანი სუბიექტი (იურიდიული პირი), არამედ ყველა გარიგებები სრულდება ყველა მონაწილის ინტერესში და სახელით, ამიტომ, პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე ამხანაგობის ხელშეკრულების ჩარჩოებში განხორციელებულ მოქმედებებზე ყველა მონაწილეს ეკისრება წილობრივად ან სოლიდარული წესით.

16.1.4. ამდენად, იმისათვის, რომ დადებულად იქნეს ცნობილი ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, საჭიროა არსებობდეს შემდეგი პირობები: ორი ან მეტი პირის წერილობითი, ან ზეპირი ფორმით დადებული ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, სადაც გამოხატული იქნება მისი წევრების ვალდებულება ერთობლივად იმოქმედონ საერთო სამეურნეო, ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით; მონაწილეების მიერ, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანების შეტანის ფაქტი.

16.1.5. პალატა განმარტავს, რომ ერთობლივი საქმიანობა, რომლის მიზანია სახლის აშენება, შეიცავს ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს, რომლის მიზანია კონკრეტული ნაკეთობის დამზადება. როგორც ნარდობის შემთხვევაში, იგი ორიენტირებულია კონკრეტული შედეგის მიღწევაზე. უფრო მეტიც, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ერთ-ერთი წევრი შეიძლება იყოს მენარდე, რომელიც თავისი საქმიანობით მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, მაგრამ, როდესაც რამდენიმე პირი (ორი ან მეტი) თანხმდება ერთობლივი ძალებით თუნდაც სახლის აშენებაზე ან სხვა ნაკეთობის დამზადებაზე, (რაც შეიძლება განხორციელდეს ნარდობის ხელშეკრულებით), ერთმანეთს შორის და ასევე მესამე პირებთან ურთიერთობები მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავებულ მოწესრიგებას. შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე ხდება არა ერთობლივად ან ცალ-ცალკე ნარდობის ხელშეკრულების დადება, არამედ ისეთი ერთეულის ჩამოყალიბება, რომლითაც წესრიგდება ერთმანეთთან, ასევე მესამე პირებთან არსებული ურთიერთობები და საბოლოოდ, უზრუნველყოფილია, კონკრეტულ შემთხვევაში, ნარდობის ხელშეკრულებაში ერთობლივი მონაწილეობა (იხ. სუსგ №ას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი).

16.2. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილია 2005 წლის 08 სექტემბერს, შპს „ს.ს.კ–სსა“ (მესაკუთრე) და შპს „ა“-ს შორის დადებული ხელშეკრულება ერთობლივი საქმიანობის შესახებ, რომლის 3.1. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების მიზანს წარმოადგენს - მესაკუთრისა და კომპანიის გადაწყვეტილება მესაკუთრის კუთვნილი უძრავი ქონების ბაზაზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის მშენებლობის განხორციელება, ხოლო, ხელშეკრულების 4.1.1. და 4.1.4. პუნქტების თანახმად კი, ამხანაგობის მონაწილეების (წევრების) შენატანებს წარმოადგენს: „მესაკუთრე“ - მიწის ნაკვეთი, მდებარე: ქ. თბილისი, .......; „კომპანია“ - მომსახურება, რაც გულისხმობს მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი ფართის დაპროექტებას და მშენებლობას წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობით (საკუთარი ან მისი ფინანსური პასუხისმგებლობით მოზიდული სახსრებით).

16.3. გარდა ამისა, საქმის მასალებში წარმოდგენილია 2005 წლის 19 სექტემბრის ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ა.პ–სი“-ის სადამფუძნებლო კრების დადგენილება (ოქმი №1), რომლის თანახმად, კრებას ესწრებოდნენ შპს „ს.ს.კ–სის“ დირექტორი - გენადი დონაძე და შპს „ა“-ის დირექტორი - ო.დ–ა. კრებაზე დადგინდა შემდეგი საკითხები: 1) ჩამოყალიბდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ა.პ–სი “; 2) ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ო.დ–ა; 3) ამხანაგობის იურიდიული მისამართად განისაზღვრა - ქ. თბილისი, ..........

16.4. ამრიგად, პირველმა და მეორე კასატორმა დააფუძნეს ამხანაგობა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად, განსაზღვრეს თავიანთი შესატანები, უფლება-მოვალეობები, შემოსავლების განაწილებისა და ამხანაგობიდან გასვლის წესები; ხელშეკრულება გაფორმებულია წერილობითი ფორმით და შეიცავს შეთანხმებას ყველა არსებით პირობაზე, რაც, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, უდავოდ მოწმობს, რომ მოპასუხეებს შორის დაიდო სწორედ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება. მსგავსი ტიპის ხელშეკრულებები, უზენაესი სასამართლოს არაერთი გადაწყვეტილებით, შეფასებულია სწორედ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებად (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-3-3-2017, 06.02.2017 წ.). შესაბამისად, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს შპს „ს.სკ–სის“ განმარტებას მასზედ, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება რეალურად ნარდობის ხელშეკრულებას წარმოადგენდა.

17. საკასაციო პალატის შეფასებით, დაუსაბუთებელია ასევე და გაზიარებული ვერ იქნება კასატორის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ შპს „ს.ს.კ–სი“ არ წარმოადგენს სარჩელით მოთხოვნილი თანხის გადახდაზე სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირს, ვინაიდან მას მოსარჩელის წინაშე ბინის აშენების ვალდებულება არ უკისრია.

17.1. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ამხანაგობის მონაწილეთა სოლიდრულ პასუხისმგებლობას მესამე პირების წინაშე ადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 937.1 მუხლის პირველი წინადადება (ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად). რაც შეეხება მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობას, ეს საკითხი დარეგულირებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 937.1 მუხლის მე-2 წინადადებით (ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს).

17.2. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ მსგავსი შინაარსის არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობები შესაძლებელია დავყოთ ე.წ. შიდა და გარე ურთიერთობებად, კერძოდ: ა) სამართლებრივი ურთიერთობები უშუალოდ ხელშეკრულების მონაწილეთა შორის, ე.ი. შიდა ურთიერთობები, რომლებიც იქმნება იმ გადანაწილებული უფლება-მოვალეობების საფუძველზე, რომელთა შესრულებას თითოეული მონაწილე კისრულობს საერთო მიზნის მისაღწევად და ბ) ამხანაგობის წევრთა ურთიერთობები მესამე პირებთან, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას ხელშეკრულების პირობების განხორციელებისას. ამ შემთხვევაში, ამხანაგობა ყველა მონაწილის, ან წარმომადგენლის მეშვეობით გამოდის მესამე პირებთან ურთიერთობაში როგორც მხარე, რომელსაც წარმოეშობა გარკვეული უფლებები ან/და მოვალეობები (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-761-761-2018, 28.02.2018 წ.)

17.3. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მესამე პირების ანუ კრედიტორების წინაშე წარმოშობილ ვალდებულებებზე ამხანაგობა სოლიდარულად აგებს პასუხს, ე.ი. მესამე პირები უფლებამოსილნი არიან მოთხოვნები წაუყენონ ამხანაგობას, ანუ მის ყველა წევრს ერთად, ან რომელიმე ერთ-ერთ მონაწილეს და მათგან მოითხოვონ ვალდებულების სრულად შესრულება. რაც შეეხება თავად ამხანაგობის მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობას, იგი შეიძლება წარმოშვას როგორც კრედიტორების მიმართ არსებულმა ვალდებულებებმა, ისე შიდასახელშეკრულებო ვალდებულებების შესრულების შედეგებმა. მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობა განისაზღვრება წილობრივი მონაწილეობით, ანუ მათი წილების შესაბამისად, ხოლო, თუ წილები არ არის განსაზღვრული - თანაბრად. ამდენად, ამხანაგობის წევრთა პასუხისმგებლობა მესამე პირების წინაშე სოლიდარულია, ხოლო ერთმანეთთან მიმართებაში - წილობრივი, ხოლო ასეთის არარსებობისას - თანაბარი.

17.4. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ერთობლივი საქმიანობის შესახებ 2005 წლის 08 სექტემბრის ხელშეკრულების თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარეს მიენიჭა ამხანაგობის საქმეების ერთპიროვნულად მართვისა და მესამე პირებთან ურთიერთობაში ამხანაგობის წარმომადგენლობის უფლებამოსილება (მე-8 მუხლი). დადგენილია ის გარემოებაც, რომ 2005 წლის 19 სექტემბრის ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ა.პ–ი “-ის სადამფუძნებლო კრების დადგენილების (ოქმი №1) თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ო.დ–ა. ასევე, დადგენილია, რომ 2018 წლის 22 მარტის ხელშეკრულება დაიდო მოსარჩელესა და იმა „ა.პ–სი “-ს შორის, რომელსაც წარმოადგენდა მისი თავმჯდომარე - ო.დ–ა. დასახელებული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორები, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 937.1 მუხლის პირველი წინადადების საფუძველზე, ამხანაგობის საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის, კრედიტორების წინაშე სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირებს წარმოადგენენ.

18. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს „ს.ს.კ–სი“ შპს „ა.“-სთან ერთად სწორად იქნა მიჩნეული, სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირად, როგორც იმა „ა.პ–სი“-ის წევრი და მის მიმართ, მართებულად იქნა სარჩელი დაკმაყოფილებული.

19. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

20. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

21. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში, მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

22. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

24. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. განსახილველ შემთხვევაში, დგინდება, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 თებერვლის განჩინებებით, კასატორებს გადაუვადდათ საკასაციო საჩივარზე 8000-8000 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. შესაბამისად, შპს „ა“-ს და შპს „ს.ს.კ–სს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელად უნდა დაეკისროთ გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 8000-8000 ლარის 30%-ის - 2400-2400 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა–სა“ და შს „ს.ს.კ–სის“ საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ა-ს“ (.......) სახელმწიფო ბიუჯეტის (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი - TRESGE22, მიმღების ანგარიშის ნომერი - 200122900, სახაზინო კოდი - 3 0077 3150) სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 თებერვლის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის 30%-ის - 2400 ლარის გადახდა;

3. შპს „ს.ს.კ–სს“ (.....) სახელმწიფო ბიუჯეტის (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი - TRESGE22, მიმღების ანგარიშის ნომერი - 200122900, სახაზინო კოდი - 3 0077 3150) სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 04 თებერვლის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის 30%-ის - 2400 ლარის გადახდა;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე