საქმე №ას-1777-2019 20 ოქტომბერი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ი. მ-ძე, ნ. მ-ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - რ. ა-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - საზიარო უფლების გაუქმება ქონების რეალიზაციის გზით

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. რ. ა-ემ (შემდგომ – მოსარჩელე, აპელანტი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. მ-ისა (შემდგომ – პირველი მოპასუხე, პირველი კასატორი) და ნ. მ-ის (შემდგომ - მეორე მოპასუხე, მეორე კასატორი, ასევე ერთობლივად მოპასუხეები, კასატორები) მიმართ და მოითხოვა აუქციონზე რეალიზაციის გზით ხელვაჩაურში, სოფელ ----- მდებარე უძრავ ქონებაზე (ს/კ ------) საზიარო უფლების გაუქმება და რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხის საზიარო საგნის მონაწილეთა შორის განაწილება ქონების რეალიზაციის დროისათვის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული წილების შესაბამისად.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის მტკიცებით, მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 203.92 კვ.მ შენობა-ნაგებობა რეგისტრირებულია მხარეთა თანასაკუთრებად, თუმცა თანამესაკუთრეებს ერთმანეთთან არ აქვთ კარგი ურთიერთობა, ისინი არ არიან ნათესავები, რაც გამორიცხავს მათი ერთად ცხოვრების შესაძლებლობას.

3. საზიარო საგანი - საცხოვრებელი სახლი ერთიანი კონსტრუქციის ნაგებობაა. შესაბამისად, მოსარჩელის კუთვნილი ნაწილის რეალურად გამოყოფა ნატურით გაყოფის გზით, ღირებულების შემცირების გარეშე შეუძლებელია. შესაბამისად, საზიარო უფლება უნდა გაუქმდეს საზიარო საგნის აუქციონზე რეალიზაციის გზით.

მოპასუხეების პოზიცია:

4. მოპასუხეებმა სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ მიწის ნაკვეთი მათი მამაპაპისეული ქონებაა, საიდანაც ქონების ნაწილი მოსარჩელემ 2015 წლის 23 მარტს, ო. მ-ის წინააღმდეგ გამართულ იძულებით აუქციონზე 1150 ლარად შეიძინა.

5. მოსარჩელის მიერ სადავო ქონების იძულებით აუქციონზე შეძენამდე, შენობა-ნაგებობა მიწისძვრის შედეგად მიღებული დაზიანებისაგან საცხოვრებლად უვარგისი გახდა, ხოლო შემდგომ მთლიანად დაიშალა, რის გამოც იმავე ნაკვეთზე, სხვა ადგილას პირველმა მოპასუხემ ახალი სახლი ააშენა, რომელიც აუქციონის პერიოდშიც შენდებოდა. ამდენად, ახალი სახლი არის პირველი მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრება, არ წარმოადგენს საზიარო ქონებას და მისი აუქციონზე რეალიზაციის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აპელანტის მოთხოვნა:

7. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

8. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, აპელანტის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა; სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლება გაუქმდა ამ ქონების იძულებით აუქციონზე რეალიზაციის გზით და ამონაგები თანხა, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული წილების შესაბამისად, თანამესაკუთრეებზე განაწილდა.

9. პალატამ არ გაიზიარა, ახალი სახლის აშენების გამო ამ ნივთზე პირველი მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრების არსებობის თაობაზე მოპასუხის მსჯელობა და მიუთითა, რომ საცხოვრებელი სახლი მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი იყო, მოპასუხეს კი კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულება - საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობაზე თავისი ინდივიდუალური საკუთრების უფლება, არ წარმოუდგენია, შესაბამისად, ახლად აშენებული 157.36 კვ მეტრი საჯარო რეესტრში დაურეგისტრირებელი სადავო საცხოვრებელი სახლი, როგორც მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა თანასაკუთრებაა, სადაც თითოეული წილი 1/3- ია.

10. ქონების რეალიზაციის გზით საზიარო უფლების გაუქმებასთან დაკავშირებით სასარჩელო მოთხოვნაზე პალატამ განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნების თანახმად, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული, №------ საკადასტრო კოდის უძრავი ქონებიდან - მიწის ნაკვეთიდან და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლიდან, რ. ა-ის 1/3 წილის ნატურით გამოყოფა ღირებულების შემცირების გარეშე, კერძოდ, გამოყოფილი ინდივიდუალური საგნის (ნაწილის) ფუნქციური (ღირებულებითი) თვისების შენარჩუნების გზით, ტექნიკურად შეუძლებელია, ანუ საზიარო უფლების სადავო საგანი ნატურით გაყოფადი არ არის. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება, შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ დაძლია თავისი წილი მტკიცების ტვირთი, რაც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ-ის) 961.1 და 964-ე მუხლის თანახმად, ქონების რეალიზაციის გზით საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობას ადასტურებდა.

კასატორის მოთხოვნა:

11. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

12. კასატორები მიუთითებენ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 957-ე-958-ე მუხლები, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. საზიარო უძრავი ქონება ერთი ოჯახის წევრების მამაპაპისეულ სახლთმფლობელობას წარმოადგენდა, რომელიც 2012 წლის 23 დეკემბერს მიწისძვრის შედეგად დაზიანდა და საცხოვრებლად უვარგისი გახდა. სააღსრულებო ბიუროს მიერ სახლის დაყადაღების შემდეგ - 2013 წლის მაისიდან 2015 წლის მარტამდე, საცხოვრებელი სახლი მთლიანად განადგურდა, ხოლო ნასახლარი იმდროინდელი თანამესაკუთრეების, ანუ ოჯახის წევრების ერთობლივი შეთანხმებით, სსკ-ის 957-ე მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად, პირველ კასატორს გადაეცა სარგებლობით, რომელმაც, ვიდრე მოსარჩელე აუქციონზე წილის შეძენით გახდებოდა მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრე, ახალი საცხოვრებელი სახლი ააშენა. თანაზიარ ქონებაზე წინა თანამესაკუთრის მიერ მიღებული შეთანხმება საზიარო საგნის მართვასა და სარგებლობასთან დაკავშირებით კი ვრცელდება მის უფლებამონაცვლეზეც. შესაბამისად, მოსარჩელეს, უფლება არ ჰქონდა, პირველი მოპასუხისათვის უარი ეთქვა თანხმობის გაცემაზე სახლის ამ უკანასკნელის საკუთრებაში რეგისტრაციასთან დაკავშირებით.

13. პირველმა მოპასუხემ თანაზიარი მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლი თანამესაკუთრეებთან შეთანხმებით ააშენა. სახლის აშენების შემდეგ, ვიდრე პირველი მოპასუხე სახლს საჯარო რეესტრში დაარეგისტრირებდა, ერთი-ერთი თანამესაკუთრე შეიცვალა და მოსარჩელე გახდა საზიარო საგნის ახალი თანამესაკუთრე, რომელიც თავის უფლებას ბოროტად იყენებს და პირველ მოპასუხეს არ სთანხმდება, აშენებული საცხოვრებელი სახლი საკუთრებად დაირეგისტრიროს საჯარო რეესტრში.

14. კასატორები არ იზიარებენ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომლის თანახმად, საზიარო უფლების გაუქმება საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად გაყოფით შეუძლებელია. მათი განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული დასკვნა მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნას დააფუძნა, რომელიც არ ასახავს რეალობას, არასრულყოფილი და წინააღმდეგობრივია. სასამართლომ ისე გაიზიარა ექსპერტიზის დასკვნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო (შემდეგში - სსსკ) 105-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით არ გამოიკვლია.

15. კასატორების მითითებით, ექსპერტიზის დასკვნა წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან, ერთ შემთხვევაში, ექსპერტი აღნიშნავს, რომ გასამინჯი მიწის ნაკვეთის საზღვრის გასწვრივ სამანქანე გზაა, ხოლო, მეორე შემთხვევაში - ამ გზას კავშირი გასამიჯნ უძრავ ქონებასთან არ აქვს. კასატორების მტკიცებით, რეალურად ვითარება განსხვავებულია, კერძოდ, სადავო მიწის ნაკვეთს მეზობელი მიწის ნაკვეთისგან ყოფს სამანქანე გზა, რომელიც გასამიჯნ მიწის ნაკვეთს ერთიანად ეკვრის და მიწის ნაკვეთის ყველა ნაწილი თანაბრად არის დაკავშირებული ამ გზასთან, რაც ნათლად ჩანს ექსპერტიზის დასკვნაზე დართული ფოტომასალითა და ნახაზებით. შესაბამისად, არასწორია სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომლის თანახმად, გამიჯვნის შემთხვევაში 1/3 მიწის ნაკვეთის ღირებულება შემცირდება საჯარო გზასთან კავშირის არარსებობის გამო.

16. კასატორები საკასაციო საჩივარში მიუთითებდნენ მათ სურვილზე, რომ საქმე მორიგებით დაესრულებინათ, კერძოდ, მოსარჩელისათვის თანხის გადახდის სანაცვლოდ თანასაკუთრებაში მისი წილი შეესყიდათ. საკასაციო სასამართლომ მხარეთა მორიგების მიზნით 2022 წლის 21 ივლისს საქმეზე სხდომა ჩაატა. მიუხედავად მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მორიგების მზაობისა, კასატორებმა თავიანთივე შეთავაზებულ პირობებზეც კი უარი თქვეს და კატეგორიულად გამორიცხეს მორიგება ნებისმიერი პირობით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

17. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

18. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

19. მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმებაა მისი გაყიდვით. საზიარო უფლება, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, განეკუთვნება კანონისმიერ ვალდებულებათა ურთიერთობების კატეგორიას. სსკ-ის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამდენად, საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, თითოეულ მოწილეს შეუძლია, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. მნიშვნელოვანია განიმარტოს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის გაყიდვის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია. სსკ-ის 963-ე მუხლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

20. სსკ-ის 961.1 მუხლის დისპოზიციით განსაზღვრულია საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებამოსილება, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით, ხოლო, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია – საზიარო საგნის რეალიზაციით (სსკ-ის 964-ე მუხლი). საზიარო უფლების გაუქმებისათვის ამ ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილის მიერ ნების გამოვლენა საკმარისია. საკასაციო პალატამ არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ ნორმა მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე - მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სსკ-ის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა (სუსგ: ას-67-65-2014, 31 ივლისი, 2014 წელი; ას-1653-1550-2012, 15 აპრილი, 2013 წელი; ას-1089-1020-2012, 8 ოქტომბერი, 2012 წელი.).

21. როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დანიშნული 03.04.2017 წლის, ისე - სააპელაციო სასამართლოს მიერ დანიშნული 01.08.2019 წლის ლევან სამხარაულის სახელობის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნების თანახმად დგინდება, რომ სადავო უძრავი ქონებიდან 1/3 წილის ნატურით გამოყოფა ღირებულების შემცირების გარეშე, კერძოდ, გამოყოფილი ინდივიდუალური საგნის (ნაწილის) ფუნქციური (ღირებულებითი) თვისების შენარჩუნების გზით, ტექნიკურად შეუძლებელია. პალატა მიიჩნევს, კასატორთა პრეტენზია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ექსპერტიზის დასკვნები არ უნდა გაეზიარებინა, დაუსაბუთებელია. ამ დასკვნების საწინააღმდეგოდ მოპასუხეებს, საკუთარი ახსნა-განმარტების გარდა, რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ. სსსკ-ის 172-ე მუხლის მიხედვით, მოსამართლე არ არის შებოჭილი ექსპერტის დასკვნით. დასკვნა ფასდება მისი შინაარსისა და დამაჯერებლობის კუთხით. პალატა მიიჩნევს, რომ დასკვნები დამაჯერებელია, რამდენადაც მასში ასახულია ის გზები და მეთოდები, რომელთა საშუალებითაც ექსპერტმა გამოიტანა შესაბამისი დასკვნა. ამასთან, მითითებულია საფუძვლები და წინაპირობები, რომელსაც ეყრდნობა ექსპერტი. წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნები შესრულებულია ყველა წესის დაცვით. ექსპერტიზის დასკვნებთან დაკავშირებით, კასატორებმა ვერ მიუთითეს ვერცერთ იმ გარემოებაზე, რაც დასკვნის სისწორესა და სანდოობაში სასამართლოს ეჭვის შეტანის საფუძველს გაუჩენდა. პალატა განმარტავს, რომ მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტი მიუთითებს სასამართლოსათვის არა სუბიექტურ მოსაზრებებზე დაყრდნობით მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადგენილად მიჩნევაზე, არამედ მოსამართლის შინაგან რწმენაზე, რომელიც შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ შეფასებაზეა დაფუძნებული (შდრ. სუსგ Nას-279-264-17, 21 აპრილი, 2017 წელი). ამდენად, კასატორთა პრეტენზია, რომ სასამართლოს ლევან სამხარაულის სახელობის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნები არ უნდა გაეზიარებინა, ყოვლად უსაფუძვლოა.

22. კასატორები მიიჩნევენ, რომ საზიარო მიწის ნაკვეთზე მდებარე საზიარო საკუთრებაშივე არსებული შენობა დაინგრა და მის ნაცვლად ახალი შენობა პირველმა მოპასუხემ ააშენა, რის გამოც ახალაშენებულ შენობაზე პირველი მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრების უფლება ვრცელდება.

23. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორთა ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და მიუთითებს, განსახილველ შემთხვევაში, სადავო მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელისა და მოპასუხეთა თანასაკუთრება დასტურდება საჯარო რეესტრის ამონაწერით. ამასთან, სადავო შენობა პირველი მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებად რეგისტრირებული არ არის. პალატა მიუთითებს სსკ-ის 150-ე მუხლზე (ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს), რომლის თანახმად, ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის იურიდიული ბედი მთლიანადაა დაკავშირებული მთავარ ნივთთან და, როგორც წესი, იგი არ შეიძლება, იყოს ცალკე უფლების ობიექტი, მასზე დამოუკიდებელი სანივთო უფლება არ წარმოიშობა. არსებითი შემადგენელი ნაწილი განიკარგება მთავარ ნივთთან ერთად და ეს არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე (შდრ. სუსგ: №ას-1081-1110-2011, 10 ნოემბერი, 2011 წელი; №ას-500-476-2013, 21 ოქტომბერი, 2013 წელი). შესაბამისად, სსკ-ის 171-ე მუხლიდან (ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც) გამომდინარე მოქმედებს კანონისმიერი პრეზუმფცია, რომ მიწის თანამესაკუთრეები სადავო შენობის თანამესაკუთრეებიც არიან.

24. კასატორთა პრეტენზია იმასაც უკავშირდება, რომ თანაზიარ ქონებაზე თანამესაკუთრეთა მიერ მიღებული იყო გადაწყვეტილება საზიარო საგნის მართვასა და სარგებლობასთან დაკავშირებით, რომელიც ვრცელდება მის უფლებამონაცვლეზეც - მოსარჩელეზეც. შესაბამისად, ამ უკანასკნელს უფლება არ ჰქონდა, პირველი მოპასუხისათვის უარი ეთქვა სადავო სახლის საკუთრებაში რეგისტრაციასთან დაკავშირებით.

25. პალატა, პირველ რიგში, მიუთითებს, რომ სსკ-ის 957.2 მუხლით გათვალისწინებული მოწილეთა მიერ სარგებლობის სპეციალური წესის დადგენა, მოცემულ შემთხვევაში, მართვისა და სარგებლობისათვის პირველი მოპასუხისათვის გადაცემა, არ გულისხმობს საზიარო საგნის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადასვლას. შესაბამისად, მოსაზრება, რომ მოსარჩელე ვალდებული იყო, თანხმობა მიეცა პირველი მოპასუხისათვის სადავო სახლი საკუთრებად დაერეგიგტრირებინა, არასწორია. რაც შეეხება საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესის უფლებამონაცვლეზე გადასვლას (სსკ-ის 958-ე მუხლი), პალატა მიუთითებს, რომ საერთო საკუთრების შემთხვევებში, თუ მართვის ან სარგებლობის წესი უფლებამონაცვლეთა მიმართ უნდა მოქმედებდეს, მაშინ იგი წილის დატვირთვის სახით რეესტრში უნდა გაფორმდეს, წინააღმდეგი შემთხვევისას კი - ეს წესი სამართალმემკვიდრეზე უშუალოდ არ ვრცელდება. ამასთან, ამ უკანასკნელი წესიდან გამონაკლისია, კერძოდ, ის არ გავრცელდება მოწილეების ვალდებულებითსამართლებრივ ვალდებულებაზე, რომელიც ითვალისწინებს მიღებული წესის შენარჩუნებისთვის ზრუნვას (შდრ. იხ. თამარ ზარანდია, შედარებითი სამართლის ქართულ-გრემანული ჟურნალი, 7/2022, „საზიარო საგნის მართვა და განკარგვა“ გვ. 24-25). შესაბამისად, რაკი მოწილეთა მიერ განსაზღვრული მართვის ან სარგებლობის წესი რეგისტრირებული არ იყო, ის მოსარჩელის მიმართ არ მოქმედებს.

26. ასეც რომ არ იყოს, როგორც უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე სსკ-ის 957-ე-958-ე მუხლებთან მიმართებით განმარტა, თანასაკუთრებით სარგებლობის ისეთ წესზე შეთანხმება, რომლითაც მესაკუთრეს სამუდამოდ ეზღუდება საკუთრებით სარგებლობა, ბათილია, რადგან ის აუქმებს საკუთრების სუბსტანციას და უსამართლოდ ზღუდავს მესაკუთრის ინტერესებს (შდრ. სუსგ №ას-1205-1150-2013, 11 ივნისი, 2015 წელი). ამდენად, კასატორთა პრეტენზია, რომ მოსარჩელის მიერ სადავო უძრავი ქონების შესაბამისი წილის შეძენამდე მოწილეები შეთანხმებული იყვნენ სადავო საცხოვრებელი სახლით მხოლოდ პირველი მოპასუხის მიერ სარგებლობის შესახებ, დაუსაბუთებელია და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს არ ქმნის.

27. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 410-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. მ-ისა და ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე