საქმე №ას-998-2022 11 ნოემბერი, 2022 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – უ. ა-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. გ-ლი, ლ. შ-ძე, გ. გ-ლი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით უ. ა-ის (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი გ. გ-ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე), ლ. გ-ისა (შემდეგში: მეორე მოპასუხე) და ლ. შ-ის (შემდეგში: მესამე მოპასუხე) მიმართ, ზიანის - 572 650 აშშ დოლარის სოლიდარულად ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; პირველ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ 572 650 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა, დანარჩენ მოპასუხეთა მიმართ კი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები:

3.1. შპს „გ-----ი“ მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში 2006 წლის 18 იანვარს დარეგისტრირდა. საზოგადოების 50%-იან წილს - მოსარჩელე, ხოლო 50%-ს - პირველი მოპასუხე ფლობს, რომლებიც, ასევე, საზოგადოების დირექტორებად არიან რეგისტრირებულნი;

3.2. პირველ მოპასუხესა და დ. გ-ეს შორის, 2006 წლის 12 აპრილს, გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც უძრავი ქონების, მდებარე - ქ. თბილისი, --- ---, ს/კ N---(შემდეგში: უძრავი ქონება) მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში პირველი მოპასუხე დარეგისტრირდა;

3.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის წარმოებაში იყო N----სამოქალაქო საქმე, ლ. შ-ის (განსახილველ დავაში მესამე მოპასუხის) სარჩელის გამო გ. გ-ის (განსახილველ დავაში პირველი მოპასუხის) მიმართ, თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე (პირველი მოპასუხე მესამე მოპასუხის მეუღლეა, ხოლო მეორე მოპასუხისათვის მამაა). აღნიშნულ სამოქალაქო საქმეში პირველი მოპასუხის (მამის) ინტერესებს მეორე მოპასუხე (შვილი) წარმოადგენდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 თებერვლის განჩინებით, მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების გამო, საქმის წარმოება შეწყდა. სასამართლოს განჩინებით დამტკიცებული მორიგების საფუძველზე უძრავი ქონება საკუთრებაში მესამე მოპასუხეს გადაეცა;

3.4. მეორე (შვილი) და მესამე (დედა) მოპასუხეებს შორის, 2017 წლის 24 თებერვალს, გაფორმდა ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მესამე მოპასუხემ უძრავი ქონება მეორე მოპასუხეს საკუთრებაში გადასცა;

3.5. მეორე მოპასუხესა და შპს „მ----ი თ----ს“ შორის, 2018 წლის 30 მარტს, გაფორმდა აღნაგობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, რაც საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა;

3.6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს, 2019 წლის 18 ოქტომბერს, სარჩელით მიმართა პირველმა მოპასუხემ მეორე და მესამე მოპასუხეების მიმართ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის განჩინებით, მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო, საქმის წარმოება შეწყდა;

3.7. მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ უძრავი ქონება ერთობლივი სახსრებით შეიძინეს. მიწის ნაკვეთი, მართალია, თავდაპირველად პირველი მოპასუხის საკუთრებად აღირიცხა, თუმცა პირველ მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის არსებული შეთანხმებით, აღნიშნული ქონების 1/2 წილი მოსარჩელეს ეკუთვნოდა, რომელიც მის სახელზე მოგვიანებით უნდა დარეგისტრირებულიყო;

3.8. მეორე მოპასუხესა და შპს „მ---ი თ----ს“ შორის, 2018 წლის 30 მარტს, გაფორმებული აღნაგობის ხელშეკრულების მიხედვით, მეორე მოპასუხეს მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში უნდა მიეღო მთლიანი ფართის 18%, რაც 1762 კვ. მეტრს შეადგენდა;

3.9. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის (მეორე მოპასუხის) მიერ მისაღები ფართის 1/2 ნაწილის - 881 კვ.მ. ფართის საბაზრო ღირებულება გაანგარიშებული იქნა ინდ. მეწარმე დამოუკიდებელი ექსპერტი დ. რ-ის მიერ და 2020 წლის 21 სექტემბერს გაცემული დასკვნის თანახმად დადგინდა, რომ 1 კვ.მ ფართის საორიენტაციო ღირებულება 650 აშშ დოლარია. შესაბამისად, აღნიშნული ნაკვეთის 1/2 ნაწილის მოსარჩელისთვის გადაუცემლობით მიყენებული ზიანის მოცულობა 572 650 აშშ დოლარს შეადგენს;

3.10. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნები მოსარჩელის მოთხოვნის უმართებულობის თაობაზე მეორე და მესამე მოპასუხეების მიმართ, რადგან ვერ იქნა დადასტურებული ის გარემოება, რომ მეორე და მესამე მოპასუხეები რაიმე ფორმით მონაწილეობდნენ პირველ მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის არსებულ შეთანხმებაში, რისი უგულებელყოფითაც მოსარჩელეს მართლსაწინააღმდეგოდ მიაყენეს ზიანი;

3.11. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 183-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების შემძენზე საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება დგინდება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით;

3.12. სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 185-ე და 312-ე მუხლებზე მითითებით, განმარტა, რომ საჯარო რეესტრს, როგორც უძრავ ნივთებზე უფლებათა მარეგისტრირებელ ორგანოს, სანდოობის მაღალი ხარისხი აქვს. საჯარო რეესტრს სამართლებრივი გარანტის ფუნქცია აქვს, უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია კი სწორედ საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული უფლების ჩანაწერის მიმართ არსებობს. პრეზუმფცია თავისი ბუნებით არის იურიდიული ფიქცია, ვარაუდი რეგისტრაციის სისრულისა და სისწორის შესახებ, ამ ვარაუდს არ აუქმებს შემდგომში დადგენილი ფაქტი რეგისტრაციის ხარვეზის შესახებ. საჯარო რეესტრის მონაცემთა უტყუარობის პრეზუმფცია ობიექტური რეალობის საწინააღმდეგოდ დაიშვება და მას გამართლება აქვს სწორედ მესამე პირთა ინტერესების დასაცავად. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნებისმიერი მესამე პირისთვის, მათ შორის, მეორე და მესამე მოპასუხეებისთვის, მიუხედავად მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის არსებული შეთანხმების შინაარსისა, კანონის თანახმად, მოსარჩელე სადავო მიწის ნაკეთის 1/2 წილის მესაკუთრედ მიჩნეული ვერ იქნებოდა. თავის მხრივ, აღნიშნული დაშვება გაზიარებული ვერ იქნება შეთანხმების მონაწილე მხარის პირველი მოპასუხის მიმართ, რომელმაც დაადასტურა ის ფაქტი, რომ უძრავი ნივთი შეძენილი ჰქონდათ საერთო სახსრებით და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის 1/2 ნაწილი ეკუთვნოდა მოსარჩელეს, რომელიც მისთვის მოგვიანებით უნდა გადაეფორმებინა;

3.13. სააპელაციო სასამართლომ, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, იმ პირობებში, როდესაც უფლებამოსილი პირის მიერ სათანადო წესით შედავებული არ იქნა მეორე და მესამე მოპასუხეების მხრიდან განხორციელებული ქმედებები, არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტაცია მიწის ნაკვეთში მისი კუთვნილი 1/2 წილის ამ მოპასუხეთა მხრიდან მართლსაწინააღმდეგოდ მისაკუთრებაზე, რადგან დადგინდა, რომ მესამე მოპასუხის საკუთრების უფლება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 თებერვლის განჩინების საფუძველზე წარმოიშვა, ხოლო მეორე მოპასუხის საკუთრების უფლება კი - 2017 წლის 24 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულებით. ამასთან, მიუხედავად, პირველი მოპასუხის განმარტებისა, რომ სასამართლო დავის ფარგლებში, მორიგების საფუძველზე, მიწის ნაკვეთის მესამე მოპასუხისათვის გადაცემა მისი ნების გარეშე განხორციელდა, აღნიშნული მოსარჩელეს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას მეორე და მესამე მოპასუხეების მიმართ, ზემოხსენებული რეგისტრირებული მონაცემების მიმართ მოქმედი უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, არ წარმოუშობს. მოცემული შესაძლებელია შეფასდეს, როგორც მესაკუთრის მიერ ნების გამოვლენის გარეშე ქონების განკარგვა, რითაც მეორე და მესამე მოპასუხეებმა ამგვარის დადასტურების შემთხვევაში ზიანი უძრავი ნივთის მესაკუთრეს - პირველ მოპასუხეს მიაყენეს და არა იმ სუბიექტს, ვის წინაშეც, თავის მხრივ, პირველ მოპასუხეს ვალდებულება ჰქონდა ნაკისრი;

3.14. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს პირველი მოპასუხის მიმართ, სადავო საკითხის შეფასებისას, უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 131-ე მუხლით და გაეთვალისწინებინა პირველი მოპასუხის არაერთი, მათ შორის, წერილობითი აღიარება, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შეთანხმება, რომლის მიხედვით, მიწის ნაკვეთის 1/2 წილი მოგვიანებით მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა. პირველ მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის, არსებობდა შეთანხმება, რომელიც პირველი მოპასუხის მხრიდან ვერ შესრულდა;

3.15. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღიარება, როგორც მტკიცებულება, სამოქალაქო სამართალწარმოებაში უტყუარ მტკიცებულებად მიიჩნევა, რადგან მიმართულია მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ და ამღიარებლის ინტერესების საწინააღმდეგოდ. სააპელაციო სასამართლომ აღიარებულად მიიჩნია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტი, რომელიც პირველ მოპასუხეს წარმოუშობდა ვალდებულებას, მის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის 1/2 ნაწილი მოსარჩელისათვის გადაეცა, რაც არ განუხორციელებია. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასახელებული ფაქტი უნდა შეფასებულიყო სსსკ-ის 131-ე მუხლის კონტექსტში, რის შედეგადაც მოსარჩელე თავისუფლდებოდა ისეთი არსებითი გარემოების (ფაქტის) მტკიცებისაგან, რაც მოწინააღმდეგე მხარის მიერ იქნა აღიარებული და რასაც მისი მოთხოვნა ეფუძნებოდა. ამგვარი აღიარებისას სასამართლო უფლებამოსილია, მასზე დააფუძნოს გადაწყვეტილება და დააკმაყოფილოს სარჩელი. მტკიცების ტვირთი, რომ მხარეებს შორის არსებობდა გარკვეული შეთანხმება მიწის ნაკვეთის გადაცემის თაობაზე, მოსარჩელეს ეკისრებოდა, თუმცა დასახელებული მტკიცების ტვირთისგან მისი გათავისუფლება მოპასუხის კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად ჩამოყალიბებულმა აღიარებამ განაპირობა, რადგან მან ერთმნიშვნელოვნად დაადასტურა უძრავი ნივთის ნაწილის გადაცემის ვალდებულება, რომელიც არ შესრულდა;

3.16. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნის საფუძვლიანობა სსკ-ის 394.1-ე (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია, მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება), 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) და 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლების დანაწესიდან გამომდინარეობდა;

3.17. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში პირველმა მოპასუხემ შეთანხმების არსებობის აღიარებით დაადასტურა მისი ვალდებულება მიწის ნაკვეთის 1/2 ნაწილის მოსარჩელისთვის გადაცემის შესახებ. ასევე დადასტურდა, რომ აღნიშნული შეთანხმება რეალიზებული ვერ იქნა, ვინაიდან ამჟამად არსებული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, პირველმა მოპასუხემ მინდობილი პირის მეშვეობით მთელი ქონება, მათ შორის, მოსარჩელისათვის გადასაცემი 1/2 ნაწილიც მორიგების საფუძველზე მესამე მოპასუხეს გადასცა. მართალია, გადაცემის შესაძლებლობასმას ანიჭებდა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების მიმართ მოქმედი უტყუარობის პრეზუმფცია, თუმცა მისი ქმედება, რომელიც წარმომადგენლის მეშვეობით განხორციელდა და ამ დროისთვისაც ძალაშია, ეწინააღმდეგებოდა იმ შეთანხმების პირობებს, რომელიც მხარეთა შორის არსებობდა და სადავო არ იყო. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, პირველმა მოპასუხემ ვერ შეძლო ნაკისრი ვალდებულების შესრულება და შეთანხმების რეალიზება, რის გამოც არამართლზომიერად შეილახა მოსარჩელის უფლება მისი ფულადი სახსრებით შეძენილ საკუთრებაზე, რითაც მას ზიანი მიადგა;

3.18. ზიანი არის კანონით გათვალისწინებული ანაზღაურებადი სხვაობა „უნდა-ყოფილიყო“ და „არის მდგომარეობას“ შორის (სხვაობის ჰიპოთეზა). სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს პირვანდელი მდგომარეობა, ანუ მდგომარეობა რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა (Total reparation-ის პრინციპი). ამასთანავე, მნიშვნელობა არა აქვს, თუ რამდენად მაღალია მოვალის ბრალეულობის ხარისხი ზიანის დადგომაში;

3.19. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო პირველი მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც მიწის ნაკვეთის 1/2 წილის სხვისთვის გადაცემიდან გამომდინარე, მიყენებულ ქონებრივ დანაკლისში გამოიხატა. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მიერ ზიანის ოდენობის გაანგარიშება (იხ. ამ განჩინების 3.9 ქვეპუნქტი). სააპელაციო სასამართლომ სარჩელი დასაბუთებულად მიიჩნია იმ ნაწილში, რომელშიც პირველმა მოპასუხემ დაადასტურა მისი მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობის ფაქტი და დაასკვნა, რომ მართებულია მოსარჩელის მოთხოვნა პირველი მოპასუხისათვის 572 650 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების თაობაზე.

4. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც, სააპელაციო გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმებით და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მეორე და მესამე მოპასუხეთათვის ზიანის სოლიდარულად დაკისრება მოითხოვა.

4.1. კასატორის პრეტენზიით, სასამართლომ არ იმსჯელა მოპასუხეთა მიერ მისთვის ქონების წართმევის ფაქტზე, მხედველობაში არ მიიღო დაპირება ქონების მის სახელზე რეგისტრაციასთან დაკავშირებით და უყურადღებოდ დატოვა მოპასუხეთა ერთობლივი მოქმედება, რამაც მას ფინანსური ზიანი მიაყენა;

4.2. კასატორის განცხადებით, პირველმა მოპასუხემ აღიარა ქონების 1/2 ნაწილის მოსარჩელის პირადი თანხებით შეძენის ფაქტი და ქონების მისდამი კუთვნილება, რაც სასამართლომ ნაკვეთის მეორე მოპასუხისათვის გაფორმების გამო არ გაიზიარა;

4.3. კასატორის პრეტენზიით, მესამე მოპასუხემ პირველი მოპასუხისაგან დამოუკიდებლად ქონების მის სახელზე რეგისტრაციის შემდეგ, იგი დაუყოვნებლივ მის შვილზე (მეორე მოპასუხეზე) გააჩუქა., მეორე მოპასუხემ არაკეთილსინდისიერად ისარგებლა მასზე სხვა დავის ფარგლებში გაცემული მინდობილობით და სადავო ქონება პირველი მოპასუხის ნებისაგან დამოუკიდებლად ისე დაირეგისტრირა, რომ მასზე კასატორის უფლების შესახებ იცოდა;

4.4. კასატორმა, პირველი მოპასუხის განცხადების გათვალისწინებით, რომ პირველ და მეორე ინსტანციის სასამართლოებში წარდგენილ შესაგებლებს მისი ხელმოწერა არ ჰქონდა, კალიგრაფიული ექსპერტიზის ჩატარების მიზნით, საქალაქო და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში წარდგენილი შესაგებლების დედნების გამოთხოვა იშუამდგომლა.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

7. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

8. იმის გათვალისწინებით, რომ პირველ მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, საკასაციო პრეტენზიების ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს შეფასების მთავარი საგანია მეორე და მესამე მოპასუხეებისათვის ზიანის ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრების წინაპირობის არსებობა.

9. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ, პირველ მოპასუხესთან ერთად, მეორე და მესამე მოპასუხეებისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრების არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს (იხ. ამ განჩინების 3.13-3.14 ქვეპუნქტები).

10. საკასაციო სასამართლო, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმებისას, უპირველესად, მტკიცების ტვირთის განაწილების საკითხზე მიუთითებს. ვინაიდან სსსკ-ის მე-4 მუხლიდან გამომდინარე, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე, ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა.

11. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

12. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იქამდე ვიდრე შეფასდება ვალდებულების დარღვევის საკითხი, ფარგლები და ვალდებულების შესრულებაზე პასუხისმგებელ პირთა ვინაობა, უნდა შეფასდეს მოდავე მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის სამართლებრივი ბუნება. მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, რაც პირველმა მოპასუხემ დაადასტურა, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, ზეპირი ფორმით, დაიდო.

13. სსკ-ის 930-ე მუხლი განსაზღვრავს ერთობლივი საქმიანობის ლეგალურ დეფინიციას და ადგენს, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულებით, ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად. სსკ-ის 931-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 932-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს წერილობით, ან ზეპირად. მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები.

14. ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი ნიშნები: ამხანაგობის მონაწილე უნდა იყოს არანაკლებ ორი პირი, რომლებიც მოქმედებენ ერთობლივად, ხელშეკრულების ინტერესებიდან გამომდინარე. მის მონაწილეებს შორის შეიძლება გადანაწილდეს უფლება-მოვალეობები. ამ უფლება-მოვალეობების გადანაწილება ხდება ამხანაგობის ხელშეკრულების პირობების შესრულების მიზნით. ამხანაგობის მონაწილეთა შეთანხმება და ერთიანობის გამოვლენა უნდა მოხდეს საერთო სამეურნეო, ან სხვა მიზნის მისაღწევად. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს. ამხანაგობისთვის დამახასიათებელი ნიშანია ასევე ისიც, რომ მონაწილეები ერთობლივი მიზნის მისაღწევად მოქმედებენ ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით და იურიდიული პირის შეუქმნელად (იხ. სუსგ №ას-839-890-2011, 8.11.2011 წ.).

15. ერთობლივი საქმიანობა ეფუძნება მონაწილეთა შენატანებს. შენატანები შეიძლება იყოს, როგორც მატერიალური, ისე არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, ასევე, დასაშვებია შენატანი მომსახურების გაწევით. ხელშეკრულების მონაწილეთა უფლება-მოვალეობების წილობრივი მოცულობა განისაზღვრება შენატანების შესაბამისად. ამხანაგობის საქმიანობას ყველა მონაწილე მართავს ერთობლივად. ამა თუ იმ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღება და მისი განხორციელება ხდება ყველას თანხმობით. საერთო სარგებელი და შემოსავალი, რომელიც მიღებულ იქნა ამხანაგობის საქმიანობიდან, მონაწილეებს შორის ნაწილდება მათი შენატანების პროპორციულად. თუ ხელშეკრულების მონაწილეებმა ხელშეკრულებით არ განსაზღვრეს წილები და შენატანები, მაშინ სარგებელი მათ შორის ნაწილდება თანაბრად. ამხანაგობა სახელშეკრულებო გაერთიანებას წარმოადგენს, რომელიც გარე ურთიერთობებში გამოდის არა როგორც ერთიანი მთლიანი სუბიექტი (იურიდიული პირი), არამედ ყველა გარიგებები სრულდება ყველა მონაწილის ინტერესში და სახელით, ამიტომ, პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე ამხანაგობის ხელშეკრულების ჩარჩოებში განხორციელებულ მოქმედებებზე ყველა მონაწილეს ეკისრება წილობრივად ან სოლიდარული წესით.

16. ამდენად, იმისათვის, რომ დადებულად იქნეს ცნობილი ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, საჭიროა არსებობდეს შემდეგი პირობები: ორი ან მეტი პირის წერილობითი, ან ზეპირი ფორმით დადებული ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, სადაც გამოხატული იქნება მისი წევრების ვალდებულება ერთობლივად იმოქმედონ საერთო სამეურნეო, ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით; მონაწილეების მიერ, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანების შეტანის ფაქტი.

17. სსსკ-ის 131-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

18. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე: მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ უძრავი ქონება ერთობლივი სახსრებით შეიძინეს; მიწის ნაკვეთი, პირველი მოპასუხის საკუთრებად აღირიცხა; პირველმა მოპასუხემ აღიარა ერთობლივი სახსრებითა და საერთო სამეურნეო მიზნით შეძენილი უძრავი ქონების ½ ნაწილის მოსარჩელისთვის გადაცემის ვალდებულება; პირველი მოპასუხისაგან გვერდის ავლით და მის მიერ სხვა საქმეზე შვილისათვის (მეორე მოპასუხისათვის) გაცემული წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით - მინდობილობით ისარგებლა მესამე მოპასუხემ (პირველი მოპასუხის მეუღლემ), რომელმაც სასამართლო მორიგების ფარგლებში მიიღო პირველი მოპასუხისაგან ამ უკანასკნელისა და მოსარჩელის ერთობლივი საქმიანობისათვის ერთობლივი სახსრებით შეძენილი ქონება, რაც მეორე დღესვე უსასყიდლოდ- ჩუქებით გადასცა თავის შვილს (მეორე მოპასუხეს). ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მეორე და მესამე მოპასუხეებმა ხელყვეს პირველი მოპასუხის და არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება, სავსებით დასაბუთებული და კანონიერია, რაც საჯარო რეესტრში უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლებიდან გამომდინარეობს. თავის მხრივ, კასატორი თავისსავე საკასაციო საჩივარში უთითებს, რომ პირველმა მოპასუხემ არ იცოდა იმ ქმედებების შესახებ, რასაც მისი ოჯახის წევრები- მეორე და მესამე მოპასუხეები სჩადიოდნენ (იხ. საკასაციო საჩივარი- ტ4, ს.ფ.209), რაც მოცემული დავის ფარგლებში გამორიცხავს სამივე მოპასუხის სოლიდარულ პასუხისმგებლობას. კასატორის პრეტენზია, რომ დელიქტური ნორმებით უნდა დადგეს სამივე მოპასუხის პასუხისმგებლობა, დაუსაბუთებელია, რადგან საქმეზე დადგენილი გარემოებებით არ დგინდება, რომ სამივე მოპასუხის მოქმედებით მიადგა მოსარჩელეს ზიანი. როგორც უკვე აღინიშნა, უძრავი ქონება პირველი მოპასუხის საკუთრებად ირიცხება, შესაბამისად, მოქმედებს სსკ-ის 183-ე და 312-ე მუხლებით დადგენილი პრეზუმფცია აქედან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგებით.

19. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს განსჯით ვლინდება სსკ-ის 939-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის წინაპირობა, რაც ერთობლივი საქმიანობის მიზნების განხორციელების შეუძლებლობის საფუძვლით ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტას ნიშნავს. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის აღარ არსებობს სახელშეკრულებო მოთხოვნა, მოსარჩელის მიერ განხორციელებული შესატანის, რომლის ღირებულება მოპასუხეს სადავო არ გაუხდია (ამ ნაწილში მოპასუხის მიმართ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული), პასუხისმგებლობის საფუძველი სსკ-ის 976.1- ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტისა „პირს, რომელიც მეორე პირს გადასცემს რაიმეს არა ვალდებულების შესასრულებლად, არამედ იმ მიზნით, რომ ამ უკანასკნელმა შეასრულოს ან არ შეასრულოს რაიმე მოქმედება, შეუძლია გადაცემულის გამოთხოვა, თუ მეორე პირის მოქმედება არ შეესაბამება მოსალოდნელ მიზანს“, რადგან არ არის დადგენილი ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი უკან დაბრუნების გამომრიცხველი გარემოებები და 979.1-ე მუხლიდან “უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე,ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით“ გამომდინარეობს.

20. კასატორის, მეორე და მესამე მოპასუხეთათვის ვალდებულების სოლიდარულად დაკისრების პრეტენზიიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სოლიდარული ვალდებულების არსებობა (კრედიტორთა ან მოვალეთა სიმრავლე) რამდენიმე წინაპირობას უკავშირდება: უპირველეს ყოვლისა, აუცილებელია, ვალდებულების ერთ-ერთ მხარეზე რამდენიმე პირის მონაწილეობა. ამასთან, იმის მიხედვით, თუ ვალდებულების რომელ მხარეზე მონაწილეობს სოლიდარულად რამდენიმე პირი, თითეულს ერთი და იმავე მოვალის მიმართ შეიძლება გააჩნდეს ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის უფლება, ანდა თითოეულ მათგანს ერთი და იმავე კრედიტორის მიმართ დაეკისროს ვალდებულების შესრულების ვალდებულება. მოვალეთა სოლიდარულ მოვალეებად მიჩნევისათვის აუცილებელია, რომ ისინი კრედიტორის წინაშე ვალდებულების შესრულებაზე იყვნენ პასუხისმგებელი. აღნიშნული ურთიერთობიდან გამომდინარე, თითოეული სოლიდარული მოვალე კრედიტორის ერთი და იმავე შესრულების ინტერესის მთლიან დაკმაყოფილებაზე უნდა იყოს ვალდებული. მოვალეთა ეს ცალკეული ვალდებულებები, სწორედ ერთი საერთო მიზნით (კრედიტორის ერთი და იმავე შესრულების ინტერესის დაკმაყოფილებით) არიან დაკავშირებულნი და ერთ მთლიანობას ქმნიან (იხ. სუსგ საქმე Nას-467-2020 25.06.2021წ).

21. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სოლიდარული ვალდებულება პრაქტიკაში პირთა სიმრავლის ყველაზე გავრცელებული სახეა. სოლიდარულ მოვალეთა ცნებას კანონმდებელი სსკ-ის 463-ე მუხლში აყალიბებს. ნორმის დანაწესით, თუკი რამდენიმე მოვალემ ვალდებულება უნდა შეასრულოს ისე, რომ თითოეულმა მონაწილეობა უნდა მიიღოს მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში, ხოლო კრედიტორს ვალდებულების მხოლოდ ერთჯერადი შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს, მათ სოლიდარული მოვალეები ეწოდებათ.

22. მოვალეთა სოლიდარულ მოვალეებად მიჩნევისათვის აუცილებელია, რომ ისინი კრედიტორის წინაშე ვალდებულების შესრულებაზე იყვნენ პასუხისმგებელი. აღნიშნული ურთიერთობიდან გამომდინარე, თითოეული სოლიდარული მოვალე კრედიტორის ერთი და იმავე შესრულების ინტერესის მთლიან დაკმაყოფილებაზე უნდა იყოს ვალდებული, რაც იმაში გამოიხატება, რომ კრედიტორს საკუთარი შეხედულებისამებრ ნებისმიერი მოვალისაგან თანაბრად უნდა შეეძლოს ვალდებულების მთლიანი ანდა ნაწილობრივი შესრულების მოთხოვნა. (შდრ. Gebauer, in Sorgel, BGB Kommentar, Schuldrecht 3/3, 13. Aufl., 2010, §421, Rn.16). მოვალეთა ეს ცალკეული ვალდებულებები, სწორედ ერთი საერთო მიზნით (კრედიტორის ერთი და იმავე შესრულების ინტერესის დაკმაყოფილებით) არიან დაკავშირებულნი და ერთ მთლიანობას ქმნიან. ერთ-ერთი სოლიდარული მოვალის მიერ ვალდებულების მთლიანად შესრულება, ნიშნავს მთლიანი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის დასასრულსა და კრედიტორის ერთიანი ინტერესის დაკმაყოფილებას, რომელიც მას ვალდებულების შესრულების მიმართ გააჩნდა. სოლიდარული ვალდებულების შემთხვევაში თითოეულ სოლიდარულ მოვალეს ვალდებულების მთლიანი შესრულების ვალდებულება ეკისრება. მოვალეთა სოლიდარულ მოვალეებად მიჩნევისათვის მნიშვნელობა არ აქვს იმას, რომ მთლიანი ვალდებულების შესრულება, პრაქტიკულად, მხოლოდ ერთ-ერთ მათგანს შეუძლია. სსკ-ის 463-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ბოლო კრიტერიუმი იმაში მდგომარეობს, რომ კრედიტორს ვალდებულების შესრულების მოთხოვნა მხოლოდ ერთხელ შეუძლია (იხ. სუსგ საქმე Nას-467-2020 25.06.2021წ).

23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სოლიდარული ვალდებულების წარმოშობის ყველაზე გავრცელებული საფუძველია ხელშეკრულება. იმისათვის, რომ ხელშეკრულების საფუძველზე სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშვას, აუცილებელია, რომ რამდენიმე პირმა სოლიდარულად იკისროს პასუხისმგებლობა კრედიტორის წინაშე. სოლიდარულმა მოვალეებმა კრედიტორთან ხელშეკრულება შესაძლოა ერთდროულად ან ცალ-ცალკე გააფორმონ. შესაძლებელია სოლიდარული ვალდებულების შეთანხმების შემდეგ, კრედიტორთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ერთ-ერთი მოვალე შემდეგ შევიდეს ვალდებულებაში სოლიდარულ მოვალედ (შდრ. Gebauer, in Sorgel, BGB Kommentar, Schuldrecht 3/3, 13. Aufl., 2010, §421, Rn.6). მთავარია, კრედიტორთან გაფორმებული შეთანხმება ნათლად ადასტურებდეს თითოეული მოვალის სურვილს - სხვა მოვალეებთან ერთად სოლიდარულად აგონ კრედიტორის წინაშე პასუხი. (შდრ. Looschelders, in Staundinger, BGB Komm 2012, Buch II, §421, Rn.53). სოლიდარული ვალდებულების შესახებ შეთანხმებას იმ შემთხვევაშიც ექნება ადგილი, როდესაც ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ კრედიტორს საკუთარი სურვილისამებრ მთლიანად ანდა ნაწილობრივ შეუძლია ნებისმიერი მოვალისაგან მოითხოვოს ვალდებულების შესრულება, ხოლო ერთ-ერთი მოვალის მიერ ვალდებულების მთლიანად შესრულება, დანარჩენებსაც ათავისუფლებს შესრულების ტვირთისაგან. (შდრ. K.Schreiber, Die Gesamtschuil, Jura 1989, s.354.). (შდრ: სუსგ №ას- 599-2019, 04.12.2019; №ა1158-1104-2014, 06.05.2015 წ.).

24. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით დასტურდება, რომ მოსარჩელე სახელშეკრულებო ურთიერთობაში (ზეპირი ფორმით) უშუალოდ პირველ მოპასუხესთან იმყოფებოდა, რომელიც შემდგომში შეწყდა, რამაც მოსარჩელეს კონდიქციური ნორმების საფუძველზე წარმოუშვა მოთხოვნის უფლება. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით, არ დასტურდება, რომ მეორე და მესამე მოპასუხეებს რაიმე სახის სახელშეკრულებო ურთიერთობა ჰქონდათ მოსარჩელესთან ან მოსარჩელის სასარგებლოდ რაიმე ვალდებულება ჰქონდათ შესასრულებელი.

25. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის შუამდგომლობა, კალიგრაფიული ექსპერტიზის ჩატარების მიზნით, პირველი მოპასუხის მიერ, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებში შეტანილი საჩივრების ორიგინალების გადაცემის თაობაზე, დაუსაბუთებელია. მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაფიოდ გაწერილ პროცედურას და საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას, განსხვავებით პირველი და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოებისაგან, კანონმდებლობით მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია - საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს (შდრ. სუსგ №ას-48-2020, 17.09.2020წ.).

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 %. იმის გამო, რომ განსახილველ შემთხვევაში კასატორს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე ჰქონდა გადავადებული, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის 30 %-ის გადახდა დაეკისრება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. უ. ა-ის შუამდგომლობა, კალიგრაფიული ექსპერტიზის ჩატარების მიზნით, გ. გ-ის მიერ, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებში შეტანილი საჩივრების ორიგინალების გადაცემის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდეს;

3. უ. ა-ეს (პ/ნ -----) დაეკისროს, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით გადავადებული, სახელმწიფო ბაჟის 6000 ლარის 30%-ის - 1800 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური