საქმე №ას-207-2022 4 ივლისი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

I კასატორი - ნ.ბ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ნ–ი (მოპასუხე)

II კასატორი - მ.ნ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ბ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 დეკემბრის განჩინება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

II კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონოდ აშენებული აივნის დემონტაჟი, ხელშეშლის აღკვეთა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ქალაქ თელავში, ........ მდებარე უძრავი ქონება, მიწის, უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი № ....... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელის საკუთრება, მოსარჩელის მიწის ნაკვეთი), ნ.ბ–ის (შემდეგში: მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე, პირველი კასატორი ან მესაკუთრე) საკუთრებაა (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ს.ფ. 15-16. ტ. 1).

2. ქალაქ თელავში, ........ მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით № .... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხის საკუთრება) კი - მ.ნ–ის (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი, მეორე კასატორი ან მესაკუთრე) საკუთრებაა (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ს.ფ. 17-18. ტ. 1).

3. სადავო აივნის ნაწილი, რომელიც გადასულია მოსარჩელე მხარის ეზოს ნაწილზე, მოპასუხე მხარემ მიაშენა თელავის რეაბილიტაციის დროს, 2012 წელს, როდესაც სახლს შეუცვალეს სახურავი და აივანს გაუკეთდა მოაჯირი. მოსარჩელე ქ. თელავში, ......... მდებარე საცხოვრებელი სახლში ცხოვრობს 1970-იანი წლებიდან. სახლის რეგისტრაციიდან დღემდე (და არც მანამდე მისი) სახლის წინა მესაკუთრეს არ უდავია ფანჯრებზე, რომლებიც 1970-იანი წლებიდან აქვს მოპასუხე მხარის საცხოვრებელ სახლს.

4. 2011 წლის 10 მარტს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ უკანონოდ აშენებული აივნის დემონტაჟისა და ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით, ის ამტკიცებდა, რომ მოპასუხე მხარემ მისი ნებართვის გარეშე გადასწია აივანი მოსარჩელის ეზოსკენ, ამასთან, მოსარჩელე სადავოდ ხდის მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მხარეს მოპასუხის მიერ ამოჭრილი ღიობებიდან მომდინარე არსებითი ხასიათის ზემოქმედებას, რაც, მისი მტკიცებით, დაუშვებელი ხელყოფაა.

5. სახლის რეგისტრაციიდან დღემდე და არც მანამდე მისი სახლის წინა მესაკუთრეს აივანი ან ფანჯრები სადავო არასდროს გაუხდიათ. თელავის რეაბილიტაციის ფარგლებში სახლს შეუცვალეს სახურავი და აივანზე გაკეთდა მოაჯირი, რითაც სახლის ფართი არ მომატებულა; სახლის აივანი და ფანჯრები ასეთივეა ჯერ კიდევ 1970 -იანი წლებიდან; ამიტომ ექსპერტის დასკვნა, რომ მისი საკუთრების უფლება ირღვევა მოპასუხის მიერ, სინამდვილეს არ შეესაბამება; ამასთან, ექსპერტიზას დამკვეთმა არ აუწყა , თუ როდის გაკეთდა სადავო აივანი და ფანჯრები; ქალაქის ძველ უბანში, ცენტრში მდებარე სახლის აივნიდან იშლება თვალწარმტაცი ხედი, რაც სახლის ფასს განსაზღვრავს. რომ არა აივანი, სახლით არც დაინტერესდებოდა,ამასთან, მოთხოვნა ხანდაზმულია.

6. თელავის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს დაევალა, მოშალოს აივნის ის ნაწილი, რომელიც გადასულია მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს კონსტიტუციის 21.1. მუხლი და სსკ-ის 170-ე, 172-ე მუხლები გამოიყენა.

7. გადაწყვეტილება მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, თავიანთი მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი უარყოფილ იქნა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

8.1. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ არსებობს მ.ნ–ის მხრიდან უძრავი ქონების ფლობის და სარგებლობისთვის ხელშემშლელი ქმედება თავდაპირველი მოსარჩელის ეზოში ღიობის გადაწევით, რაც უნდა აღმოიფხვრას, კერძოდ, ვინაიდან იმ პერიოდისათვის არსებული საკანონმდებლო რეგულაციები საჯარო რეესტრში ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობის წარდგენას არ ითვალისწინებდა და არც საჯარო რეესტრის სამართლებრივი განსაზღვრება არ არსებობდა, მიიჩნია, რომ მ.ნ–ს უნდა დაევალოს აივნის იმ ნაწილის დემონტაჟი, რომელიც გადასულია მოსარჩელე ნ.ბ–ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე.

8.2. სააპელაციო პალატის დასკვნით, აპელანტ ნ.ბ–ს არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში და არც სააპელაციო შედავების ფარგლებში არ წარმოუდგენია შესაბამისი მტკიცებულებები, რითაც დადასტურდებოდა მოპასუხის მხრიდან მოწყობილი ღიობებიდან (სამი ფანჯრიდან) მისი უფლებების დაუშვებელი ხელყოფა. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებულ ნაწილში მეორე აპელანტმა ვერ შეძლო საკუთარი მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია და პალატის დარწმუნება საკუთარი სააპელაციო პრეტენზიის სისწორეში.

9. აღნიშნული განჩინება მოსარჩელემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

9.1. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და მატერიალურსამართლებრივად არასწორად და არასრულყოფილად განმარტა,უმართებულოდ მიიჩნია დადგენილად, რომ მ.ნ–ის საცხოვრებელი ფართი, როგორც სარდაფი, ასევე - პირველ სართულზე, ჯერ კიდევ 1987 წლის ტექნიკური პასპორტის თანახმად, ფანჯრები, თავისი აივნის ნაწილი, 2012 წლის რეაბილიტაციის ფარგლებში გააფართოვა. რეალურად კი, აპელანტის განმარტებით, მოპასუხემ საცხოვრებელი სადგომი კაპიტალურად განაახლა, ადგილი შეუცვალა კიბეს, შენობის სარდაფის ნაწილს გადახადა სახურავი, კიბის უჯრედი დააკავშირა სარდაფთან და სარდაფის ნაწილი გადააკეთა ღია აივნად, რითიც გადაკვეთა მისი მიწის ნაკვეთი. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მ.ნ–ის საცხოვრებელი სახლი ექსპლუატაციაში იყო მიღებული არსებული სახით, რამდენადაც აქტი საქმეში წარმოდგენილი არ არის, ხოლო მოპასუხემ ქონება მიიღო ჩუქების ხელშეკრულებით, დაუმთავრებელი სახით და იცოდა, რომ ყველა ღიობის დახურვა თავად მოუწევდა და სწორედ ამ საქმიანობის გამო წარმოიშვა მხარეთა შორის დავაც. კასატორის მითითებით, სასამართლოზე დაკითხულმა მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ 40 წლის განმავლობაში, 2012 წლამდე, შენობა იყო ხელუხლებელი,ხოლო თავად ის ფაქტი, რომ სადავო ღიობები, აივანი და ფანჯრები აშენებულია და მოწყობილია სამშენებლო ნორმების დარღვევით, ადასტურებს მისი საკუთრების უფლების ხელყოფას, მით უფრო, რომ საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნაში მკაფიოდ არის მითითება აივნიდან მომდინარე ხელყოფაზე. მოწინააღმდეგე მხარემ ექსპერტიზის დასკვნის საწინაააღმდეგო მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა.

9.2. კასატორის მითითებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ საქართველოს კანონი, რომლის თანახმად, დადგენილია, რომ ძეგლის ზონაში მდებარე ნებისმიერი ნაგებობის რეკონსტრუქცია, შეცვლა და მშენებლობა საჭიროებს შესაბამისი ორგანოების თანხმობასა და პროექტის დამოწმებას.

10. აღნიშნული განჩინება მოპასუხემაც გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება და სარჩელის უარყოფა შემდეგი დასაბუთებით:

10.1. არ დაკმაყოფილდეს ნ.ბ–ის მოთხოვნა, რომლითაც მას დაევალა მოსარჩელე ნ.ბ–ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე გადასული აივნის დემონტაჟი და დაკმაყოფილდეს მისი სააპელაციო საჩივარი. კასატორის მტკიცებით, გადაწყვეტილება ეხება თანამესაკუთრის ინტერესებსაც, რამდენადაც 2012 წლის თელავის რეაბილიტაციის ფარგლებში რეკონსტრუქციისას სადავო აივნის ნაწილი მოექცა ერთ ჭერქვეშ და საყრდენი რკინის კონსტრუქციები სწორედ ამ ნაწილზეა. დემონტაჟის შემთხვევაში, ჩამოიშლება არა მხოლოდ სადავო ნაწილი, არამედ მთლიანი სახლის სახურავი. ამავდროულად, მან სახლი ამჟამინდელი სახით იყიდა და არაფერი მიუმატებია, საცხოვრებელ სახლზე ტექნიკური პასპორტი შედგენილია 1987 წლის 24 სექტემბერს და ის დაცულია საჯარო რეესტრის ტექნიკური აღრიცხვის არქივში, შენობის ამჟამინდელი სახე პრაქტიკულად შეესაბამება ტექპასპორტში ასახულ გეგმა - ნახაზს, ასევე - 1974 და 1978 წელს დამტკიცებულ გეგმას, როცა სახლის მესაკუთრე ჯერ კიდევ ნ.მ–ძე, ანუ დ.ბ–კოს მამკვიდრებელი იყო. მოპასუხე ფაქტობრივად აქ გაიზარდა და სახლზე არაფერი შეცვლილა. საცხოვრებელი სახლის აივანი ამ სახით აშენებულია 80-იანი წლებიდან.

10.2. კასატორის განმარტებით, თავდაპირველმა მოსარჩელემ ვერ მიუთითა და დაამტკიცა მოპასუხის მხრიდან საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლა, რამდენადაც ის გარემოება, თუ რა ტერიტორიაზე იჭრება მისი მიწის ნაკვეთის ფარგლებში მოსარჩელის აივანი, დადგენილი არ არის. ამასთან, არასწორია სასამართლოს მსჯელობა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ, საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივრები დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12..1 საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

12.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. განსახილველ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ, შედეგობრივი თვალსაზრისით (არსებითად), სწორი გადაწყვეტილება მიიღო. მან საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, სავსებით მართებულად დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა.

14. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მტკიცების ტვირთი სწორად გადანაწილდა მხარეებს შორის. განსახილველ დავაში დაცულია კანონის წინაშე მხარეთა თანასწორობის კონსტიტუციური პრინციპი, რაც სამართალწარმოებისას, უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის (სსსკ-ის მე-4-5 მუხლები) საფუძველზე დავის განხილვასა და გადაწყვეტას.

15. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა სსკ-ის 172.2 (თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია, ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია, მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით) მუხლიდან გამომდინარეობს. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წანამძღვარი და სამართლებრივად სწორად შეაფასა, სახელდობრ:

15.1. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლითაც განმტკიცებულია საკუთრების უფლების არსი და ნორმაში გადმოცემულია ის ელემენტები, რომლებიც ქმნის საკუთრების უფლების შინაარსს „მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას“. სსკ-ის 172.2 მუხლის მიხედვით კი, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, მესაკუთრეს შეუძლია თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ნივთებით, არ დაუშვას მე-3 პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა. მესაკუთრეს შეუძლია განახორციელოს პოზიტიური უფლებამოსილებანი, ან ნეგატიური - გამორიცხოს ნებისმიერი მესამე პირის მიერ ქონებით სარგებლობა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 27 აპრილის საქმე №ას-25-2021 განჩინება).

15.2. ამასთან, ხდება ისეც, რომ მშენებლობის დროს მიწის ნაკვეთებს შორის არსებული საზღვრის დარღვევას აქვს ადგილი. სსკ-ის 179-ე მუხლი ითვალისწინებს შემთხვევას, როდესაც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე მშენებელობის დროს განზრახვის გარეშე გადასცდა მეზობელი ნაკვეთის საზღვარს. საკვანძო საკითხი ამ დროს არის ის, თუ როგორ მოხდა საზღვრის გადაცდენა: განზრახი თუ გაუფრთხილებელი მოქმედების შედეგად. თუ საზღვრის გადასვლა მოხდა განზრახ, მესაკუთრეს შეუძლია დაეყრდნოს 172.2 მუხლს და მოითხოვოს დემონტაჟი. თუ საზღვრის გადაცდენა მოხდა განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის გარეშე, რადგან ამ შემთხვევაში სახეზეა მეორე მხარის ეკონომიკური ინტერესი, კანონმდებლობა ავალდებულებს მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეს, ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთზე ეს ზემოქმედება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამის წინააღმდეგ წინაწარ ან შეტყობისთანავე განაცხადა. საზღვრის დარღვევა, თუკი ასეთს აქვს ადგილი ადვილად შესამჩნევი ხდება მეზობელი მესაკუთრისთვის. სწორედ ამიტომ კანონმდებლობა იმ მესაკუთრისაგან, რომლისათვისაც მნიშვნელოვანია, რომ მისი მიწის ნაკვეთზე არ ჰქონდეს ადგილი მსგავს ზემოქმედებას, მოითხოვს საზღვრის დარღვევის შესახებ მეორე მხარის დაუყოვნებლივ ინფორმირებას შეტყობისთანავე - იმ მომენტში, როგორც კი აღნიშნული მისთვის ცნობილი გახდა. თუკი მესაკუთრემ არ განახორციელა ეს მოქმედება, შემდგომ იგი კარგავს მისი მიწის ნაკევთზე არსებული კონსტრუქციის დემონტაჟის მოთხოვნის უფლებას (იხ., თამარ ზარანდია „სანივთო სამართალი“, თბილისი, 2019 წელი, გვ. 275) (იხ. სუსგ 8.04.2021წ. საქმე №ას-1065-2020).

16. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ: მხარეთა საკუთრებაში არსებულ ქონებას აქვს საერთო საზღვარი, ..... ქ. N6-ში მდებარე მოპასუხის საკუთრებაში რეგისტრირებული შენობის სარდაფის კედელი. ამავდროულად, საქმეში არსებული ტექპასპორტის მიხედვით, ორივე სადავო უძრავ ნივთს ჯერ კიდევ 1987 წლის მონაცემებით, აქვს ფანჯრები (იხ. ტომი I, ს.ფ.68-71), რაც წინა მესაკუთრის დროსაც არსებობდა (მოპასუხემდე) და თავდაპირველ მოსარჩელეს, ნ.ბ–ს (რომელიც მისამართზე 1970 წლიდან ცხოვრობს) ამაზე არც უდავია. ამასთან, მხარეთა შორის სადავო გარემოება არც ისაა, რომ მოპასუხის კუთვნილი აივნის ნაწილი გადასულია ნ.ბ–ის ეზოს მხარეს, ხოლო ხსენებული აივანი გაკეთდა 2012 წელს, ქალაქის რეაბილიტაციის ფარგლებში შეეცვალა სახურავი და მოეწყო მოაჯირი. საქმეში არსებული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო ექსპერტიზის 2013 წლის 26 დეკემბრის დასკვნის თანახმად, ქ. თელავში, ........ №6-ში მ.ნ–ისა და მ.ნ–ის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლზე (საკ. კოდი №......... შენობა -ნაგებობა №01) მოწყობილი აივნითა და ფანჯრების ღიობებით (3 ფანჯარის ღიობი),(იხ. ფოტო 1-4) ირღვევა ქ. თელავში, ...... (ახალი ...... ქუჩა. საკ.კოდი №.........) მცხოვრები ნ.ბ–ის მიმართ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის ბრძანება №1-1/1254, რომლის 26-ე მუხლის მეორე პუნქტი განსაზღვრავს, რომ მიჯნის ზონა სამშენებლო მიწის ნაკვეთის ის ნაწილია, რომელიც მიწის ნაკვეთის სამეზობლო საზღვრიდან დაშორებულია 3.0 მეტრ მანძილზე ნაკლებით, ხოლო მე-13 პუნქტი ადგენს, რომ სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში განთავსებულად მიიჩნევა შენობა ან მისი ნაწილი, რომელიც სამეზობლო საზღვრიდან 3.0 მეტრზე ნაკლები მანძილით არის დაშორებული. ამავე მუხლის მე-15 პუნქტის მიხედვით კი, შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსება სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს კარის, სამტრედესა და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილის, ასევე - აივნის, ერკერისა და ტერასის გარეშე. წინამდებარე შემთხვევაში კი ფაქტობრივი მდგომარეობის გამოსწორება შესაძლებელია, თუ შესრულდება ამავე ბრძანების №26 მუხლი, №151 პუნქტით განსაზღვრული პირობა, რაც ითვალისწინებს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრის სანოტარო წესით დამოწმებულ თანხმობას ან ღიობების ამოშენებას უწვადი მასალით, ყოველგვარი ხვრელის გარეშე.

17. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და განმარტავს, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებებიდან გამომდინარე, მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმებია სამოქალაქო კოდექსის 170-ე (1) (2), 172-ე (2), 174-ე, 176-ე, 955-ე (2) მუხლები, რომელთა ფარგლებშიც დადგენილია, რომ მხარეები წარმოადგენენ მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეებს, ასევე, თანასაკუთრებაში აქვთ უძრავი ნივთის ნაწილი. მოპასუხემ ინდივიდუალური საკუთრების საგანზე სახურავის რეკონსტრუქციისას დაარღვია მოსარჩელის საზღვრები, რაც ხელყოფს მოსარჩელის უფლებას, გარდა ამისა, მოსარჩელეს ხელი ეშლება საკუთრებით სარგებლობაში. ამგვარი ქმედებები ეწინააღმდეგება, როგორც სანივთო, ისე _ კანონისმიერი ვალდებულებითი სამართლის ზემოხსენებული ნორმებით დადგენილ აკრძალვებსა და სამეზობლო თმენის ვალდებულებას და ვერ იქნება განხილული მოპასუხის მხრიდან უფლების მართლზომიერ გამოყენებად. საგულისხმოა, რომ სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ზემოხსენებული გარემოებები გამომდინარეობს საქმის მასალების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევიდან (სსსკ-ის 105-ე მუხლი), ხოლო კასატორს არ მიუთითებია იმგვარ ფაქტებსა და მტკიცებულებებზე, რომელთა ანალიზი საკასაციო პალატას ჩამოუყალიბებდა განსხვავებულ შინაგან რწმენას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ სარჩელი წარმატებულია, ხოლო, საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზია არ ექვემდებარება გაზიარებას.

18. პირველი კასატორი მიუთითებს, მოპასუხის უძრავი ქონების ფანჯრებიდან მომდინარე ხელშეშლაზე, რაც ,,ჩაუხედავობის პრინციპის“ დარღვევით გამოიხატება. მოპასუხე კი აღნიშნავს, რომ ფანჯრები 1987 წლიდან არსებობს და არც წინა მესაკუთრეს და, შემდგომ პერიოდში, მოცემულ სარჩელამდე, მოსარჩელესაც სადავოდ არ გაუხდია. ირღვევა თუ არა ჩარევის შედეგად უფლების მქონე პირის ინტერესები, წყდება პროპორციულობის ტესტის დაცვით, ეროვნული კანონმდებლობა მას ე.წ „ჩაუხედავობის პრინციპით“ იცნობს და ადგენს მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეთა ვალდებულებას: ა) დაიცვან კანონით დადგენილი წესი და აკრძალვები; ბ) პატივი სცენ ერთმანეთს. ჩამოთვლილთაგან პირველი ობიექტურ ფაქტორს წარმოადგენს და მის დარღვევად შეიძლება ყოველთვის მივიჩნიოთ მატერიალური კანონმდებლობით დადგენილი კონკრეტული აკრძალვა, რაც შეეხება მეორე ელემენტს, ის შეფასების საგანს წარმოადგენს და საქმის გარემოებების გათვალისწინებით იგი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში შეიძლება მსჯელობის საგნად იქცეს (იხ. სუსგ საქმე №ას-532-498-2017, 11.10.2017წ). მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხის მხრიდან მოწყობილი ღიობებიდან (სამი ფანჯრიდან) მოსარჩელის უფლებების დაუშვებელი ხელყოფა არ დასტურდება. საკასაციო პალატა მსგავსად ხელშეშლის თაობაზე მსჯელობისა, ამოსავალ წერტილად მიიჩნევს იმ ფაქტს, რომ მოპასუხის მიერ ამოჭრილი ღიობები, საკუთრებით სარგებლობის მიზანს ემსახურება. ამდენად, ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე კანონიერია და არ არსებობს მისი გაუქმების ფაქტობრივსამართლებრივი წინაპირობები.

19. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლებით დაცულ საკუთრების უფლებაზე არ ვრცელდება ხანდაზმულობის ვადა, კერძოდ: „მესაკუთრის უფლება, მოითხოვოს ხელშეშლის აღკვეთა, არ შეიძლება იყოს ხანდაზმული, ვინაიდან მესაკუთრის აღნიშნული თავისუფლების ხანდაზმულობის შემზღუდავი დანაწესისადმი დაქვემდებარება ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების აბსოლუტურ ბუნებას, საქართველოს კონსტიტუციასა და სამოქალაქო კოდექსის აღნიშნულ ნორმებს. შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადები არ უნდა გავრცელდეს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვასა და ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნაზე, თუმცა, ნეგატორულ სარჩელთან მიმართებით, ხანდაზმულობის ვადები გარკვეული თავისებურებებით ხასიათდება, კერძოდ, მესაკუთრეს ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით სარჩელის აღძვრის უფლება აქვს იქამდე, სანამ ხელშეშლა გრძელდება, თუნდაც ხელშეშლა უსასრულოდ გრძელდებოდეს, ხოლო ხელშეშლის აღკვეთის შემდეგ ნეგატორული სარჩელის წარდგენა შეუძლებელია. კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა დღემდე გრძელდება (იხ. სუსგ №ას-307-289-2014, 09.01.2015წ.).

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 176-ე მუხლზე, მსგავსად 170-ე და 172-ე მუხლებისა, არ ვრცელდება ხანდაზმულობის ვადა, რადგან ერთი მესაკუთრის მიერ მეზობელი მესაკუთრის უფლების დაუშვებელი ხელყოფა, რომელიც იმთავითვე აშკარაა და პრეტენზიის ავტორის მტკიცების საგანია, საკუთრების ხელყოფის სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე დაუშვებელია ხანდაზმულობის ვადით შემოიფარგლოს.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი. ამდენად, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მხარეთა საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

22. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, პირველ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2022 წლის 21 მარტს №1 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის ანგარიშში ი. ა–ის მიერ გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი, ხოლო მეორე კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ლ.ჩ–ის მიერ 3/18/2022წ. №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ბ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ.ნ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. ნ.ბ–ს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150, გადამხდელი ი.ა–ი პ/ნ 20001014054) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 150 ლარის (საგადახდო დავალება N1, გადახდის თარიღი 21/03/2022), 70% – 105 ლარი;

4. მ.ნ–ს (პ/ნ ...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150, გადამხდელი ლ.ჩ–ი პ/ნ .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 150 ლარის (საგადახდო დავალება N1, გადახდის თარიღი 3/18/2022), 70% – 105 ლარი;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი