საქმე № ას-713-2022 24 ნოემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.კ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) და ა.კ–ს (შემდეგში: მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) შორის, 2015 წლის 30 დეკემბერს, კაპრალ-სერჟანტის თანამდებობაზე სამხედრო მოსამსახურეების მიერ, ოთხი წლის ვადით სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ კონტრაქტი გაფორმდა. ა.კ–ი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს თავდაცვის ძალების ჯარების ლოჯისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობის საავტომობილო ბაზის მსუბუქი მანქანების ასეულის სატრანსპორტო ოცეულის მძღოლის თანამდებობიდან გათავისუფლდა და საქართველოს თავდაცვის ძალების მეთაურის 2019 წლის 31 მაისის ბრძანების საფუძველზე, დათხოვილ იქნა სამხედრო სამსახურიდან.

2. 2018 წლის 4 იანვრიდან ა.კ–ი მიმაგრებული იქნა მძღოლად საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბალანსზე რიცხულ სატრანსპორტო საშუალებაზე - SKODA RAPID, სახელმწიფო ნომრით .....

3. 2018 წლის 17 მაისს, დაახლოებით 06:00 საათზე, თბილისი-სენაკი-ლესელიძის სავალი გზის 109-ე კილომეტრზე მოძრაობისას, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კუთვნილი სატრანსპორტო საშუალება - SKODA RAPID, სახელმწიფო ნომრით ...., რომელსაც ა.კ–ი მართავდა, სატვირთო ავტომანქანას შეეჯახა. შეჯახების შედეგად ადგილზე გარდაიცვალა ავტომანქანა შკოდას ორი მგზავრი.

4.ავტოსაგზაო შემთხვევასთან დაკავშირებით ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნაში აღნიშნულია, რომ შექმნილ საგზაო სიტუაციაში ავტომობილ SKODA RAPID-ის მძღოლის ა.კ–ის მოქმედება არ შეესაბამებოდა საგზაო მოძრაობის შესახებ საქართველოს კანონის 25-ე მუხლის მე-10 ნაწილის „კ“ პუნქტის მოთხოვნებს, რამაც კონკრეტული შეჯახება განაპირობა.

5.ავტოსაგზაო შემთხვევასთან დაკავშირებით სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა, დანაშაულზე გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-400 მუხლის მესამე ნაწილით. - თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 26 მარტის განაჩენით პროკურორსა და ა.კ–ს შორის დადებული საპროცესო შეთანხმება დამტკიცდა: ა.კ–ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის მე-400 მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის და საქართველოს სსკ-ის 55-ე მუხლის გამოყენებით, ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 3 წლის ვადით, რაც ჩაეთვალა პირობით და გამოსაცდელ ვადად 3 წელი დაუდგინდა. მასვე დამატებითი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა - 5000 ლარის ოდენობით, ასევე 1 წლის ვადით ჩამოერთვა სატრანსპორტო საშუალების მართვის უფლება.

6.საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 1 აგვისტოს დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე გამოსაკვლევად წარმოდგენილ, 2014 წელს დამზადებულ მსუბუქ ავტომობილზე - SKODA RAPID, სახელმწიფო ნომრით ....., საორიენტაციო ღირებულება დაზიანებამდე ექსპლოატაციაში ყოფნის გათვალისწინებით - 17000 ლარს მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობა საორიენტაციოდ - 15000 ლარს, ხოლო ავტომანქანის ნარჩენი ღირებულება მისი ფაქტიური ფიზიკური მდგომარეობიდან გამომდინარე საორიენტაციოდ - 2000 ლარს შეადგენს.

7. სასარჩელო მოთხოვნა

საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე ა.კ–ის მიმართ სარჩელი აღძრა, რომლითაც დაზიანებული ავტომანქანის პირველადი საბალანსო ღირებულების - 29150 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

8. მოპასუხის პოზიცია

მოპასუხემ სარჩელი ნაწილობრივ - 15000 ლარის დაკისრების ნაწილში ცნო.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მოპასუხე ა.კ–ს მოსარჩელის სასარგებლოდ 15000 ლარის გადახდა დაეკისრა.

10. მოსარჩელის სააპელაციო მოთხოვნა

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 აპრილის განჩინებით. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება.

11.2. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, რომელიც არასახელშეკრულებო ზიანის უზოგადესი და ცენტრალური ნორმაა. დასახელებული ნორმა განამტკიცებს ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს და დაზარალებულს (კრედიტორს) ვალდებული პირის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს.

11.3. პალატამ მიუთითა მხარეებს შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაზე, კერძოდ, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და ა.კ–ს შორის, 2015 წლის 30 დეკემბერს, „კაპრალ-სერჟანტის თანამდებობაზე სამხედრო მოსამსახურეების მიერ, ოთხი წლის ვადით სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ“ კონტრაქტი გაფორმდა, რომლის 6.1.4 პუნქტის მიხედვით, „სამხედრო მოსამსახურე“ ვალდებულია გაუფრთხილდეს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ თუ სხვა ქონებას, თავის სამხედრო წოდებას, პატივსა და ღირსებას, არ ჩაიდინოს სამხედრო მოსამსახურისათვის შეუფერებელ ქმედებას; ამავე კონტრაქტის 7.1 პუნქტის თანახმად, სამხედრო მოსამსახურე სრულად, მთელი თავისი ქონებით აგებს პასუხს მისთვის მინდობილი ქონების, მათ შორის, ფორმის, ტანსაცმლის, აღჭურვილობის, იარაღის, ტექნიკის და ა.შ უსაფრთხოებასა და მოვლაზე. „სამხედრო მოსამსახურე“ მხოლოდ დროებით სარგებლობს მისთვის მინდობილი ქონებით, ხოლო, ამ ქონების მესაკუთრეა სახელმწიფო; კონტრაქტის 7.2 პუნქტის მიხედვით, იმ შემთხვევაში, თუ სამხედრო მოსამსახურე განზრახ ან გაუფრთხილებლობით დააზიანებს ან დაკარგავს მინდობილ ქონებას, იგი ვალდებულია სრულად აანაზღაუროს სამინისტროსათვის მიყენებული ზიანი ნივთის პირველადი საბალანსო ღირებულების ოდენობით. ჩვეულებრივი მოხმარების დროს, ქონების მიერ განცდილი ცვეთა მხედველობაში არ მიიღება.

11.4. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე, განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს, ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ის არ უნდა ატარებდეს მოვალის მიმართ სადამსჯელო ხასიათს და არ უნდა წარმოადგენდეს საჯარიმო სანქციას, რამეთუ ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არსი მდგომარეობს კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში და არა მოვალის დასჯაში. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესთა წონასწორობის აღდგენაზე. საჯარიმო სანქციები ქართული სამართლისათვის უცხოა. ზიანის ანაზღაურება გულისხმობს შემდეგი პრინციპების დაცვას: ზიანის სრულად ანაზღაურება; ამასთან, უსაფუძვლო გამდიდრების არდაშვება და, რაც მთავარია, ანაზღაურებული ზიანის გონივრული შესაბამისობა დამდგარ ქონებრივ დანაკლისთან.

11.5. პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი სასაქონლო ზედნადები და მიღება-ჩაბარების აქტი, სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალების შესყიდვის ფასს 2013 წლის მდგომარეობით ასახავს, ხოლო, ავტოსატრანსპორტო საშუალება ა.კ–ს 2018 წელს გადაეცა და ავტოსაგზაო შემთხვევაც იმავე წელს მოხდა. საყურადღებოა თავად მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 1 აგვისტოს დასკვნა, რომლის მიხედვით დგინდება, რომ სადავო ავტომობილის საორიენტაციო ღირებულება დაზიანებამდე, ექსპლოატაციაში ყოფნის გათვალისწინებით - 17 000 ლარს შეადგენს. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო ავტომობილის პირველადი საბალანსო ღირებულების შეფასებიდან გასულია რამდენიმე წელი, ხოლო, ავტომობილის ექსპლოატაციამ მნიშვნელოვნად შეამცირა მისი საბალანსო ღირებულება. შესაბამისად, სახეზეა ისეთი ვითარება, რა დროსაც ავტოსაგზაო შემთხვევამდე ავტოსატრანსპორტო საშუალების საორიენტაციო ღირებულება არსებითად განსხვავდება მისი პირველადი საბალანსო ღირებულებისაგან. ასეთ შემთხვევაში, პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის ფაქტობრივად მიყენებული ზიანი არსებითად ნაკლებია მის მიერ წარმოდგენილ მოთხოვნაზე და იგი უნდა ანაზღაურდეს მხოლოდ იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც სრულად იფარება რეალურად განცდილი დანაკარგები.

11.6. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალება, ამჟამად არსებულ, დაზიანებულ მდგომარეობაში შეფასებულია 2000 ლარად. ასევე დადგენილია, რომ თავდაპირველად ავტომანქანის საბაზრო ღირებულება 17000 ლარს შეადგენდა, ხოლო, სამინისტროსათვის მიყენებული მატერიალური ზიანის ოდენობა საორიენტაციოდ - 15000 ლარს შეადგენს. შესაბამისად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება კვლავ მოსარჩელეს ერიცხება და მას ნებისმიერ დროს შეუძლია განკარგოს იგი, ავტომანქანის ნარჩენი ღირებულების ნაწილში მოსარჩელის უსაფუძვლოდ გამდიდრების გამორიცხვის მხედველობაში მიღებით, სააპელაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას, რომ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი, რომლის ანაზღაურება მოპასუხეს უნდა დაეკისროს, 15000 ლარს შეადგენს, მიუხედავად იმისა, მიზანშეწონილია თუ არა ავტომანქანის აღდგენა და მომავალში ექსპლუატაცია.

11.7. ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორის მოსაზრებით, ზიანის ანაზღაურება უნდა მომხდარიყო არა იმ ოდენობით რაც სასამართლოებმა განსაზღვრეს, არამედ ავტომობილის სრული ოდენობით, რაც ხელშეკრულებით მხარეებს შორისაც იყო განსაზღვრული.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 ივნისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

13. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ წარმოდგენილი საკასაციო არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური სან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

16. საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს, არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო: ა) განსახილველ შემთხვევებში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც მხარეთა მიერაა მითითებული შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპების ფარგლებში, და რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

20. მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება). სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი). განსახილველ შემთხვევაში კასატორი მხოლოდ დაკისრებული ზიანის ოდენობაზე დავობს.

21. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 408.1 მუხლით განმტკიცებულია ზიანის სრულად გამოსწორების პრინციპი, რაც გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ვალდებულებას, სრულად აანაზღაუროს ზიანი, თუმცა ზიანის ანაზღაურების კომპენსაციის ფუნქციიდან გამომდინარე, მისი ოდენობა დაზარალებულისათვის რეალურად მიყენებული ზიანით უნდა შემოიფარგლოს და არ უნდა გამოიწვიოს ამ უკანასკნელის უსაფუძვლო გამდიდრება.

22. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის დასაბუთებას, რომ ,,საქმეში წარმოდგენილი სასაქონლო ზედნადები და მიღება-ჩაბარების აქტი სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალების შესყიდვის ფასს 2013 წლის მდგომარეობით ასახავს, ხოლო, ავტოსატრანსპორტო საშუალება ა.კ–ს 2018 წელს გადაეცა და ავტოსაგზაო შემთხვევაც იმავე წელს მოხდა. საყურადღებოა თავად მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის 2018 წლის 1 აგვისტოს დასკვნა, რომლის მიხედვით დგინდება, რომ სადავო ავტომობილის საორიენტაციო ღირებულება დაზიანებამდე, ექსპლოატაციაში ყოფნის გათვალისწინებით - 17 000 ლარს შეადგენს. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო ავტომობილის პირველადი საბალანსო ღირებულების შეფასებიდან გასულია რამდენიმე წელი, ხოლო, ავტომობილის ექსპლუატაციამ მნიშვნელოვნად შეამცირა მისი საბალანსო ღირებულება. შესაბამისად, სახეზეა ისეთი ვითარება, რა დროსაც ავტოსაგზაო შემთხვევამდე ავტოსატრანსპორტო საშუალების საორიენტაციო ღირებულება არსებითად განსხვავდება მისი პირველადი საბალანსო ღირებულებისაგან. ასეთ შემთხვევაში, პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის ფაქტობრივად მიყენებული ზიანი არსებითად ნაკლებია მის მიერ წარმოდგენილ მოთხოვნაზე და იგი უნდა ანაზღაურდეს მხოლოდ იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც სრულად იფარება რეალურად განცდილი დანაკარგები“.

23. საკასაციო პალატა ასევე დამატებით მიუთითებს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 7.2. პუნქტზე, რომლის თანახმად, ,,იმ შემთხვევაში, თუ სამხედრო მოსამსახურე განზრახ ან გაუფრთხილებლობით დააზიანებს ან დაკარგავს მინდობილ ქონებას, იგი ვალდებულია სრულად აანაზღაუროს სამინისტროსათვის მიყენებული ზიანი ნივთის პირველადი საბალანსო ღირებულების ოდენობით. ჩვეულებრივი მოხმარების დროს, ქონების მიერ განცდილი ცვეთა მხედველობაში არ მიიღება“. აღნიშნული პუნქტის საფუძველზე ცხადი ხდება, რომ მხარე პასუხისმგებლობისაგან თავისუფლდება, თუ მასზე გადაცემული ქონება ბუნებრივი ცვეთის შედეგად უფასურდება. ბუნებრივ ცვეთაში იგულისხმება ნივთის ჩვეულებრივი საქმიანობის შედეგად გამოყენებისას მისი ხარისხის შემცირება, რაც გარდაუვალია ყოველი ნივთით სარგებლობისას, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად უვლის, უფრთხილდება პირი ნივთს, შესაბამისად, ცვეთა დროში გაწელილი პროცესია და ჩვეულებრივ ახასიათებს ყველა გამოყენებად ნივთს, თუმცა მოვლის ხარისხისა და ინტენსივობის საფუძველზე შესაძლებელია ცვეთის პროცესის დროში გაწელვა. მოცემულ შემთხვევაში, ცხადია, 2013 წელს სახელმწიფოს მიერ ნაყიდი ავტომობილი, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ უვლიდნენ მას, ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომამდე ბუნებრივ ცვეთას თავისთავად განიცდიდა, შესაბამისად, მისი ღირებულება ცალსახად მცირდებოდა. საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით დადასტურდა ქონების ავტოსაგზაო შემთხვევამდე არსებული ღირებულების ოდენობა, ამიტომ ის სხვაობა, რაც ჩანს 2013 წლის მიღება-ჩაბარების აქტში მითითებულ ღირებულებასა და საექსპერტო დასკვნის შედეგად დადგენილ ღირებულებას შორის სწორედ რომ წარმოადგენს ავტომობილის ბუნებრივი ცვეთის შედეგად შემცირებულ ფასს, აღნიშნული ღირებულების, როგორც ბუნებრივი ცვეთის ოდენობის დაკისრებისგან კი მხარე ხელშეკრულებითვეა გათავისუფლებული, ამიტომ, კასატორის მითითება ხელშეკრულების აღნიშნულ პუნქტზე, თავისთავად გამორიცხავს სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, შესაბამისად, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მხოლოდ იმ ოდენობის თანხის გადახდა, რაც რეალურად განცდილ ზიანს წარმოადგენს და არ მოახდენს მოსარჩელეს უფლებაში არამართლზომიერად აღდგენას, რაც თავის მხრივ უსაფუძვლო გამდიდრებაში შესაძლოა გადაიზარდოს.

24. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების ერთობლიობაში სააპელაციო პალატამ მართებულად დაადგინა მხარეთა შორის არსებული ფაქტობრივი მოცემულობა და სამართლებრივად სწორად შეაფასა დადგენილი გარემოებანი, ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

25. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

26.საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

27. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

29. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი გათავისუფლებულია ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ.მიქაბერიძე