საქმე №ას-1114-2022 23 დეკემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი,მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი – ლ.მ–ი(მოსარჩელე)

მეორე კასატორი – სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელის სამსახურში აღდგენა და განაცდური ხელფასის მიკუთვნება

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ლ.მ–მა(შემდეგში: დასაქმებული ან მოსარჩელე ან პირველი კასატორი) სარჩელი აღძრა სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს(შემდეგში: დამსაქმებელი ან სააგენტო ან მოპასუხე ან მეორე კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა:

1.1.ბათილად იქნეს ცნობილი მოპასუხის 2019 წლის 3 ოქტომბრის Nს-48 ბრძანება (შემდეგში - პირველი სადავო ბრძანება) მოსარჩელისათვის შენიშვნის გამოცხადების შესახებ;

1.2.ბათილად იქნეს ცნობილი მოპასუხის 2019 წლის 18 ოქტომბრის Nგ-79 ბრძანება (შემდეგში - მეორე სადავო ბრძანება) მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ და იგი აღდგენილ იქნეს დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერის თანამდებობაზე;

1.3.მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2019 წლის 18 ოქტომბრიდან სამსახურში აღდგენამდე, ყოველთვიურად 784 ლარის ოდენობით.

2. სარჩელი დაფუძნებულია შემდეგ გარემოებებზე:

3. 2018 წლის 17 აგვისტოს სააგენტოს თავმჯდომარის Nდ-77 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელე დაინიშნა სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერის თანამდებობაზე. 2019 წლის 27 სექტემბერს დასაქმებულის მიმართ განხორციელდა მოკვლევა, მოსარჩელის სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს სამოქმედო ტერიტორიის დატოვების ფაქტზე. აღნიშნულ ფაქტზე მოსარჩელეს შენიშვნა გამოეცხადა პირველი სადავო ბრძანებით.

4. 2019 წლის 12 ოქტომბერს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მოსარჩელე იმყოფებოდა სამოქმედო ტერიტორიაზე თანამშრომლებთან: კ.ჭ–თან და პ.ხ–თან ერთად და გადაადგილდებოდა სამოქმედო ტერიტორიაზე; მოსარჩელემ ისარგებლა შესვენების უფლებით; მოსარჩელეს პრობლემა ჰქონდა ფეხზე და უნდა შეეცვალა სახვევი. ამ დროს საგუშაგოზე იმყოფებოდა სხვა რეინჯერი - პ.ხ–ი, რომელიც მოსარჩელემ სამსახურებრივი ადგილის დროებით დატოვების საკითხზე საქმის კურსში ჩააყენა. ასევე, საგუშაგოზე იმყოფებოდა სხვა რეინჯერიც. 2019 წლის 12 ოქტომბერს მოსარჩელის მიერ გამოყენებული - შესვენების უფლებით სარგებლობის ფაქტზე კვლავ განხორციელდა სამსახურებრივი მოკვლევა, სადაც სხვადასხვა გარემოებებთან ერთად, დადგა მოსარჩელის მიერ სამოქმედო ტერიტორიის დატოვების, შესვენებაზე გასვლის, მანქანის სამართავად სხვისთვის გადაცემის, მანქანაზე ხმოვანი მოწყობილობის და ციმციმის დამაგრებისა და ნასვამობის საკითხები. მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ დასახელებულ ფაქტებზე მოკვლევის მასალებში მითითებული გარემოებები არ შეესაბამება სიმართლეს.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოთხოვნის გამომრიცხველ შედავებაში აღნიშნა, რომ 2019 წლის 13 აგვისტოს მოსარჩელემ მისი სამორიგეო ტერიტორია ხელმძღვანელობასთან შეთანხმების გარეშე დატოვა, რის გამოც, მის მიმართ სწორად გამოყენებული იქნა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა ,,შენიშვნა’’.

6. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ 2019 წლის 12 ოქტომბერს მოსარჩელემ კვლავ დატოვა სამორიგეო ტერიტორია და არ აცნობა ხელმძღვანელობას. იგი იმყოფებოდა ალოკჰოლური თრობის მდგომარეობაში. ამასთან, სამსახურებრივი ავტომანქანა, გადასცა კ.ჭ–ს, რომელსაც ავტომანქანის მართვის უფლება არ გააჩნდა. დასაქმებულმა მასზე გადაცემულ ავტომანქანაზე კანონის დარღვევით დაუშვა არასანქიცრებული სასიგნალო სისტემის დამონტაჟება.

7. ამასთან, მოპასუხემ მიუთითა მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის შეუძლებლობაზე, რაც განპირობებულია იმით, რომ მოსარჩელის თანამდებობაზე კონკურსის წესით დანიშნულია სხვა პირი და შესაბამისი თანამდებობა არ არის ვაკანტური (ს.ფ. 53. ტ.1).

8. ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი სააგენტოს 2019 წლის 3 ოქტომბრის Nს-48 ბრძანება მოსარჩელისთვის შენიშვნის გამოცხადების შესახებ. ბათილად იქნა ცნობილი სააგენტოს 2019 წლის 18 ოქტომბრის Nგ-79 ბრძანება მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ და მოსარჩელე აღდგენილ იქნა დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერის თანამდებობაზე. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2019 წლის 18 ოქტომბრიდან სამსახურში აღდგენამდე, ყოველთვიურად 784 ლარის ოდენობით.

9. პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოპასუხის მიერ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი სააგენტოს 2019 წლის 3 ოქტომბრის Nს-48 ბრძანება მოსარჩელისათვის შენიშვნის გამოცხადების შესახებ; ბათილად იქნა ცნობილი სააგენტოს 2019 წლის 18 ოქტომბრის Nგ-79 ბრძანება მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ; სააგენტოს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაცია (ხელზე ასაღები) 12 544 ლარის ოდენობით (16 თვის სახელფასო ანაზღაურების ჯამი). სარჩელი უარყოფილი იქნა სამსახურში აღგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში.

11. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

12. მოსარჩელე 2018 წლის 17 აგვისტოს დაინიშნა სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერის თანამდებობაზე.

13. 2019 წლის 3 ოქტომბერს სააგენტოს შინაგანაწესის დარღვევის გამო, მოსარჩელეს გამოეცხადა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა ,,შენიშვნა’’.

14. საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერი - მოსარჩელე 2019 წლის 18 ოქტომბრიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, სამსახურებრივი მოვალეობების უხეში დარღევევის გამო.

15. მოსარჩელის თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 784 ლარს.

16. საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დადასტურდა, რომ 2019 წლის 13 აგვისტოს მოსარჩელემ სამუშაო დროის განმავლობაში სამუშაო ადგილი მიატოვა, რაც უსაფუძვლოს ხდის მის მიმართ 2019 წლის 3 ოქტომბერს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის ,,შენიშვნის’’ გამოყენებას.

17. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს შინაგანაწესის 1-ლი მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, შინაგანაწესი შრომითი ურთიერთობის განუყოფელი ნაწილი, ვრცელდება და შესასრულებლად სავალდებულოა სააგენტოს ყველა თანამშრომლისთვის, ხოლო მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, დაუშვებელია სამუშაო დროის განმავლობაში თანამშრომლის მიერ სამუშაო ადგილის მიტოვება არასამსახურებრივ საკითხებზე, უშუალო უფროსთან (მის მოვალეობის შემსრულებელთან ან ზემდგომ ხელმძღვანელთან) შეუთანხმებლად. მე-15 პუნქტის ,,ვ’’,,,ზ’’ ქ/პ თანახმად, თანამშრომელს ეკრძალება სამუშაო ადგილის უნებართვოდმიტოვება სამუშაო საათებში, ალკოჰოლის ზემოქმედების ქვეშ სამსახურში გამოცხადება აღნიშნული საშუალების მიღება (გარდა საზეიმო ან ოფიციალური ღონისძიებებისა), აგრეთვე, ნარკოტიკული ან/და ფსიქოტროპული ან ძლიერმოქმედ საშუალებების მოხმარება, გარდა სამედიცინო დანიშნულებისა.

18. როგორც ირკვევა დასაქმებულის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენებას საფუძვლად დაედო მოსარჩელის მიერ 2019 წლის 13 აგვისტოს სამუშაო დროის განმავლობაში სამუშაო ადგილის მიტოვება. მოსარჩელის აღნიშნული ქმედება სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ინსპექტირების სამსახურის მიერ შეფასდა, როგორც სააგენტოს შინაგანაწესის დარღვევა. მის მიმართ გამოყენებული იქნა დისციპლინური სახდელი. აღნიშნული ფაქტი მოსარჩელემ უარყო და განმარტა, რომ მას სამუშაო ადგილი არ მიუტოვებია, ვინაიდან ის ტერიტორია, სადაც მოსარჩელე მოძრაობდა, წარმოადგენს მის სამოქმედო ტერიტორიას. იგი იმყოფებოდა სამუშაო ადგილზე. მოპასუხემ საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარმოადგინა.

19. სააპელაციო სასამართლომ შრომითსამართლებრივ დავებში მტკიცების ტვირთის განაწილების დადგენილი სტანდარტის მიხედვით დამსაქმებელს დააკისრა ისეთი მტკიცებულებების წარმოდგენის ვალდებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ შრომის შინაგანაწესის დარღვევა, კერძოდ, რომ მოსარჩელემ სამუშაო საათებში მიატოვა სამეთვალყურეო ტერიტორია. მითითებული გარემოება მხოლოდ დამსაქმებლის ზეპირი განმარტებით ვერ დადასტურდებოდა.

20. დადგენილია, რომ 2019 წლის 12 ოქტომბერს მოსარჩელე კ.ჭ–თან ერთად მორიგე იყო და მოძრაობდა სამსახურებრივი ავტომანქანით. მოსარჩელეს ჰქონდა ფეხზე პრობლემა, რის გამოც, კ.ჭ–ი დასვა საჭესთან. იმის გამო, რომ მოსარჩელეს ფეხი სტკიოდა, ისარგებლა შესვენებით და წავიდა ქ.ბორჯომში, საკუთარ სახლში. შემდეგ დაუბრუნდა სამსახურში. აღნიშნულის შემდეგ მას დაუკავშირდა ადმინისტრაციის დაცვის განყოფილების უფროსი გ.მ–ძე, რომელიც რამდენიმე წუთში მივიდა მათთან და განუმარტა, რომ მათ სამსახურეობრივ ავტომანქანაზე უნებართვოდ ჰქონდათ დამონტაჟებული სპეციალური ხმოვანი და ციმციმა მოწყობილობა, ასევე ისინი იმყოფებოდნენ ალკოჰოლური თრობის ქვეშ, რის გამოც, დაათვალიერეს ავტომანქანა, სადაც სალონში სავარძლის ქვეშ ელაგა ციმციმა მოწყობილობა, ხმოვანი მოწყობილობა კი, დამონტაჟებული იყო ძრავზე. გ.მ–ძემ სპეციალური მოწყობილობით მოახდინა მოსარჩელის შემოწმება ალკოჰოლურ თრობაზე და მოსარჩელეს დაუდგინდა - 0.327% BAC. აღნიშნულზე შედგა ოქმი. მოსარჩელე განმარტავს, რომ მან ალკოჰოლი მიიღო 2019 წლის 11 ოქტომბერს სახლში სტუმრებთან ერთად. მოსარჩელის და თავად კ.ჭ–ის განმარტებით, სასიგნალო და ციმციმა მოწყობილობა ეკუთვნის კ.ჭ–ს და მანვე დაამონტაჟა ავტომანქანის ძარაზე, თუმცა არ გამოუყენებიათ, რადგან არ ჰქონდათ გამაძლიერებელი, ციმციმა მოწყობილობა კი მწყობრიდან იყო გამოსული.

21. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტომ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ სააგენტოს შინაგანაწესით გათვალისწინებული ვალდებულებები უხეშად დაარღვია. კერძოდ დასაქმებული სამსახურებრივი მოვალეობის დროს იმყოფებოდა ალკოჰოლური თრობის ქვეშ, მორიგეობის დროს სამოქმედო ტერიტორია მიატოვა ხელმძღვანელობასთან შეთანხმების გარეშე, სარგებლობაში არსებულ სამსახურებრივ ავტომანქანაზე, შესაბამისი საკანონმდებლო ნებართვის გარეშე, დამონტაჟებული ჰქონდა ხმოვანი მოწყობილობა და სამსახურებრივი ავტომანქანა მართვის უფლებით გადასცა კ.ჭ–ს, რომელსაც არ ჰქონდა მართვის მოწმობა.

22. საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ სასიგნალო და ციმციმა მოწყობილობა ეკუთვნის კ.ჭ–ს, რომელმაც თავად მოახდინა მოწყობილობის მონტაჟი ავტომანქანის ძარაზე. ამასთან, მოსარჩელისათვის არ იყო ცნობილი, ის რომ კ.ჭ–ს არ ჰქონდა მართვის უფლება. კ.ჭ–ი თავად იყო ვალდებული ეცნობებინა აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელისათვის. მოსარჩელეს სტკიოდა ფეხი, რის გამოც, უჭირდა ავტომანქანის მართვა და სწორედ აღნიშნულის გამო, გადასცა მან ავტომანქანა სამართავად კ.ჭ–ს, რომელიც ვალდებული იყო ეცნობებინა მისთვის ავტომანქანის მართვის უფლების არარსებობაზე. შესაბამისად, აღნიშნული ფაქტების მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევად მიჩნევა, პალატის შეფასებით არასწორია.

23. რაც შეეხება სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ალკოჰოლური თრობის არსებობას, აღნიშნულს მოსარჩელე უარყოფს და განმარტავს, რომ იგი იმყოფებოდა ნაბახუსევ მდგომარეობაში და მას სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ალკოჰოლი არ მიუღია. საქმეში წარმოდგენილია 12.10.2019წ. სიმთვრალე სიფხიზლეზე შემოწმების ოქმი, რომელშიც მითითებულია, რომ მოსარჩელეს დაუდგინდა მცირეოდენი ალკოჰოლის მიღების ფაქტი.

24. საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელე სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს იმყოფებოდა ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში, რადგან საქმეში არ მოიპოვება შესაბამისი და სარწმუნო მტკიცებულებები აღნიშნული ფაქტის დასადასტურებლად.

25. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ ერთ-ერთი ფაქტი რასაც მოსარჩელეს მოპასუხე ედავებოდა იყო მოსარჩელის მიერ, მისი მორიგეობის დროს სამოქმედო ტერიტორიის მიტოვება, ხელმძღვანელობასთან შეთანხმების გარეშე. აღნიშნულთან დაკავშირებით მოსარჩელემ განმარტა, რომ დილის 10 სთ-დან კ.ჭ–თან ერთად იმყოფებოდა სოფელ ........, ნეძვის აღკვეთილის ტერიტორიაზე. დაახლოებით 15:00 საათზე ნეძვის აღკვეთილის საგუშაგოსთან არსებულ ხერგილის შიგნით შევიდა მერქნული რესურსის ერთ-ერთიმომხმარებელი, რის გამოც, მოსარჩელე და კ.ჭ–ი შეყვნენ მას, რადგან გაეკონტროლებინათ მომხმარებლის საქმიანობა. დაახლოებით 19:00 საათზე მომხმარებელმა დატოვა ტერიტორია, რის შემდეგ, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, მოსარჩელეს მოუწია სახლში მისვლა და ფეხზე სახვევის გამოცვლა. მოსარჩელემ განმარტა, რომ ისარგებლა კუთვნილი შესვენებით.

26. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს შინაგანაწესის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ე’’ ქვეპუნქტის თანახმად, ტერიტორიული ადმინისტრაციების თანამშრომელთათვის განსაზღვრულია სამუშაო დღეებში დასაქმებულის დასვენების დრო - შესვენება. შესვენების ხანგრძლივობა შეადგენს 1 საათს, რომელიც შესაძლოა გამოყენებული იქნას 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე ნებისმიერ დროს, გარდა მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი გამონაკლისებისა.

27. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელემ ისარგებლა შესვენებით, შინაგანაწესით დადგენილი წესის დარღვევით. დადგენილია, ისიც, რომ მან შინაგანაწესით დადგენილ დროს 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე შუალედში ვერ ისარგებლა შესვენებით, იმის გამო, რომ აკონტროლებდა (ასრულებდა სამსახურებრვი მოვალეობას) ნეძვის აღკვეთილის საგუშაგოსთან არსებულ ხერგილის შესულ მერქნული რესურსის ერთ-ერთ მომხმარებელს, რომლის მიერ ტერიტორიის დატოვების შემდეგ, მოსარჩელემ ისარგებლა შესვენებით. ამ საკითხთან მიმართებით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია, მოსარჩელე ვალდებული იყო ეცნობებინა დამსაქმებლისათვის, შესვენებით სარგებლობის შესახებ, თუმცა, არსებული დარღვევა ვერ შეფასდება უხეშ გადაცდომად და ვერ მიიჩნევა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარის საფუძვლად.

28. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი მოწესრიგებისას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის (სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი/მოქმედი კოდექსის 47.1 მუხლის ,,ზ’’ პუნქტი) გათვალისწინებით, მართლზომიერად განხორციელდა თუ არა მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, პასუხი უნდა გაეცეს შემდეგ კითხვებს: დაარღვია თუ არა დასაქმებულმა ვალდებულება, რამდენად უხეშად დააღვია დასაქმებულმა მასზე დაკისრებული სამსახურებრივი ვალდებულება და არის თუ არა ჩადენილი დარღვევის ადეკვატური ზომა მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა.დასახელებულ კითხვებზე პასუხის გაცემის საკანონმდებლო ვალდებულებას განსაზღვრავს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი (სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი კოდექსის 37.1 მუხლის ,,ზ’’ პუნქტი), რომლის მიხედვითაც, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებია: დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა. სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების უხეშ დარღვევად, რასაც სამსახურიდან გათავისუფლება შეიძლებოდა განეპირობებინა.

29. სააგენტოს შინაგანაწესის მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, თანამშრომლის მიერ სამსახურებრივი დისციპლინის დარღვევის ან მისთვის დაკისრებული მოვალეობების არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, სააგენტოს თავმჯდომარე უფლებამოსილია მის მიმართ გამოიყენოს დისციპლინარული პასუხისმგებლობის შემდეგი ზომები: ა) სიტყვიერი გაფრთხილება, ბ) შენიშვნა, გ) საყვედური, დ) სასტიკი საყვედრური, ე) არა უმეტეს 10 სამუშაო დღის ხელფასის დაკავება, ვ) თანამდებობრივი სარგოს 10 პროცენტიდან 50 პროცენტამდე დაკავება 1 და6 თვემდე ვადით, ზ) 1 წლამდე ვადით უფრო დაბალ თანამდებობრივ სარგოზე გადაყვანა, თ) სტრუქტურული ერთეულში ნუსხით გათვალისწინებულ უფრო დაბალ თანამდებობაზე გადაყვანა, ი) სამსახურიდან გათავისუფლება.

30. დადგენილია, რომ სასიგნალო და ციმციმა მოწყობილობა ეკუთვნოდა კ.ჭ–ს, რომელმაც თავად მოახდინა მოწყობილობის მონტაჟი ავტომანქანის ძარაზე. გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელისათვის არ იყო ცნობილი ის ფაქტი, რომ კ.ჭ–ს არ ჰქონდა მართვის უფლება, შესაბამისად, აღნიშნული გარემოებების გამო, მოსარჩელისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება არასწორია.

31. რაც შეეხება სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მოსარჩელის ალკოჰოლური თრობის ქვეშ ყოფნას, საქმეზე წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულებებით არ იქნა დადასტურებული მოსარჩელის მიერ ნასვამ მდგომარეობაში სამსახურში გამოცხადების ფაქტი და აღნიშნული გარემოება მხოლოდ დამსაქმებლის ზეპირი განმარტების საფუძველზე, უარყოფილი იქნა. დამსაქმებელს ევალებოდა წარმოედგინა სათანადო მტკიცებულება, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა ფაქტის შეფასება პირის ნასვამობის შესახებ (სსსკ-ს 102.3 მუხლი).

32. რაც შეეხება სამოქმედო ტერიტორიის მიტოვებასთან მიმართებით დამსაქმებლის პრეტენზიას, დადგენილი იქნა, რომ მოსარჩელემ ისარგებლა კუთვნილი შესვენებით, თუმცა, შინაგანაწესით დადგენილი წესის დარღვევით.მან შინაგანაწესით დადგენილ დროს 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე შუალედში ვერ შეძლო კუთვნილი შესვენებით სარგებლობა, რადგან აკონტროლებდა (ასრულებდა სამსახურებრვი მოვალეობას) ნეძვის აღკვეთილის საგუშაგოსთან არსებულ ხერგილის მერქნული რესურსის ერთ-ერთ მომხმარებელს. მხოლოდ ის გარემოება, რომ შესვენების უფლებით დასაქმებულმა ისარგებლა შინაგანაწესით დადგენილისაგან განსხვავებულ დროს, ვერ მიიჩნევა შრომითი ხელშეკრულების იმგვარ დარღვევად, რაც გაამართლებდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელმა ვერ უზრუნველყო მტკიცების ტვირთის ჯეროვნად რეალიზება დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული შრომითი მოვალეობების იმგვარი დარღვევის დასადასტურებლად, რაც დასაქმებულის მიმართ გამორიცხავდა შრომითი ურთიერთობის გაგრძელებას და განაპირობებდა სამსახურიდან მის გათავისუფლებას.

34. სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია პირველი სადავო ბრძანება (მოსარჩელისათვის ,,შენიშვნის’’ გამოცხადება), შემდეგ გარემოებათა გამო:

35. დადგენილია, რომ მეორე სადავო ბრძანებით შინაგანაწესის დარღვევის გამო, მოსარჩელეს გამოეცხადა ,,შენიშვნა’’ სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს შინაგანაწესის მე-12 მუხლის ,,ა’’ და ,,გ’’ პუნქტის საფუძველზე სამუშაო ადგილზე არასაპატიო მიზეზით დაგვიანების და სააგენტოს შინაგანაწესის დარღვევისათვის.

36. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს შინაგანაწესის მე-12 მუხლის 1-ლი პუნქტის ,,ა’’ და ,,გ’’ ქ/პ თანახმად დისციპლინარულ გადაცდომას წარმოადგენს სამუშაო ადგილზე არასაპატიო მიზეზით დაგვიანება ან სამსახურში გამოუცხადებლობა და სააგენტოს შინაგანაწესის დარღვევა. ამავე შინაგანაწესის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, დაუშვებელია სამუშაო დროის განმავლობაში თანამშრომლის მიერ სამუშაო ადგილის მიტოვება არასამსახურებრივ საკითხებზე, უშუალოდ უფროსთან (მის მოვალეობის შემსრულებელთან ან ზემდგომ ხელმძღვანელთან) შეუთანხმებლად.

37. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ განმარტა, რომ მას სამუშაო დროს სამუშაო ადგილი არ მიუტოვებია და ის ადგილი, სადაც იგი მოძრაობდა ეკუთვნოდა მის სამოქმედო ტერიტორიას. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება (რეინჯერის სამოქმედო ტერიტორიის საზღვრები) საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. იმის გათვალისწინებით, რომ ვერ დადასტურდა მოსარჩელის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არც მეორე სადავო ბრძანებას გააჩნდა გამოცემისათვის შესაბამისი წინაპირობები.

38. უარყოფილი იქნა სააგენტოს შედავება აღნიშნულ ნაწილში სარჩელის ხანდაზმულობასთან მიმართებითაც, რადგანაც დამსაქმებელმა ვერ შეძლო სასამართლოსათვის წარმოედგინა სადავო ბრძანების დასაქმებულისათვის ჩაბარების მტკიცებულება, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა კონკრეტული თარიღის განსაზღვრა გასაჩივრების უფლების წარმოშობისათვის.

39. რაც შეხება მოსარჩელის უფლებრივ რესტიტუციას, სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის (მოქმედი რედაქციის 48.8 მუხლი) შესაბამისად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემთხვევაში, მისი სადავოობისას, დასაქმებული უფლებამოსილია მოითხოვოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების (გადაწყვეტილების) ბათილად ცნობა და პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენა, ან ბრძანების ბათილად ცნობასთან ერთად, აღდგენის ნაცვლად, მოითხოვოს კომპენსაცია.

40. განსახილველ შემთხვევაში, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის წინაპირობები განხორციელებულად იქნა მიჩნეული, შესაბამისად, მოსარჩელის სამსახურში აღდგენასთან მიმართებით და დადგინდა, რომ დღეის მდგომარეობით მოსარჩელის მიერ დაკავებული პოზიცია ვაკანტური არ არის, აღნიშნულის საპირისპირო მტკიცებულება მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა, რაც მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც არ დგინდება სამსახურში აღდგენის შესაძლებლობა და გადაწყვეტილების აღნიშნული სახით აღსრულების შესაძლებლობა, გაუმართლებლად იქნა მიჩნეული სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში, მოთხოვნების დაკმაყოფილება, აღნიშნულის ნაცვლად მოსარჩელეს მიეკუთვნა კომპენსაცია, რომლის ოდენობა შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადის, სახელფასო ანაზღაურების ოდენობის, ასევე გათავისუფლების საფუძვლის გათვალისწინებით, განისაზღვრა 12 544 ლარით, რაც შეადგენს მოსარჩელის სახელფასო ანაზღაურების 16 თვის ოდენობის ჯამს (784 x16).

41. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა ორივე მხარის მიერ. პირველმა კასატორმა( მოსარჩელე) მოითხოვა სამსახურში აღდგენა და განაცდური ხელფასის მიკუთვნება, ხოლო მეორე კასატორმა ( მოპასუხე) - სარჩელის უარყოფა.

42. პირველი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

43. პირველი კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სააგენტოს ამ ეტაპისთვის არ გააჩნია ვაკანტური ადგილი. შესაბამისი მტკიცებულება, გარდა დამსაქმებლის განმარტებისა, დამსაქმებელს სასამართლო სხდომაზე არ წარმოუდგენია. მტკიცებულებათა გამოკვლევა და შეფასება გულისხმობს ამ გარემოებათა შესაბამის მტკიცებულებების არსებობს ანუ, ყველა ცალკე აღებული გარემოება უნდა დადასტურდეს რელევანტური მტკიცებულებებით, მხარის ახსნა-განმარტებით, მოწმის ჩვენებით, წერილობითი მტკიცებულებებით და ა.შ. მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებელ სააგენტოს განმარტება, რომ არ აქვს შესაბამისი ან ტოლფასი თავისუფალი ვაკანსია არ შეიძლება გახდეს ამ გარემოების დასამტკიცებლად ვარგისი მტკიცებულება. იმის დადასტურება, რომ სააგენტოში შესაძლო ვაკანსიები არსებობს ან არ არსებობს შეიძლებოდა შესაბამისი ვაკანსიების ამონაწერით ან ბრძანებით დადასტურებულიყო.

44. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე პირველი ინსტანციის სასამართლოში ითხოვდა, რომ დამსაქმებელ მოპასუხეს წარმოედგინა შესაბამისი საშტატო ნუსხა და დასაქმებულ პირთა ვაკანსიები, რაც არ დაკმაყოფილდა, მიუხედავად სასამართლოს მოთხოვნისა.

45. რაც შეეხება კომპენსაციის ოდენობას, პირველი კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო წინააღმდეგობაში მოვიდა თავისსავე მსჯელობასთან, კერძოდ, სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპენსაცია არ უნდა იყოს სახელფასო განაცდურის ტოლფასი ან მსგავსი. განაცდურის გადახდა ხდება სამსახურში აღდგენის პარალელურად, რაც უზრუნველყოფს დაზარალებულის უფლებრივ რესტიტუციას, ხოლო კომპენსაციის შემთხვევაში, აღნიშნულმა თანხამ არამარტო უნდა გადაფაროს ზიანი განაცდურის სახით, არამედ სამსახურში აღუდგენლობით დამდგარი უარყოფითი შედეგი.

46. მოცემულ შემთხვევაში, კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას, სასამართლოს მხედველობაში უნდა მიეღო ის გარემოებები, რომ მოსარჩელე არის დაქორწინებული, ყავს ორი შვილი. დაზარალებულის შესაბამისი სამსახურის გარეშე დატოვება კი კომპენსირებული უნდა იყოს. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ მოსარჩელეს კომპენსაციის სახით მიაკუთვნა განაცდურ ხელფასზე ნაკლები ოდენობა, 16 თვის სახელფასო ანაზღაურება, მაშინ როდესაც განაცდური ხელფასი 19 თვეს მოიცავდა.

47. მეორე საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

48. მეორე კასატორი (მოპასუხე) მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ თავად კ.ჭ–ი იყო ვალდებული მოსარჩელისათვის ეცნობებინა მართვის უფლების არქონა. დამსაქმებელი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის სამუშაოს აღწერილობით დგინდება, რომ სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერის მოვალეობას მის უშუალო დაქვემდებარებაში მყოფი თანამშრომლების მართვა და კონტროლი შეადგენს. ამავე მტკიცებულებით დგინდება, რომ მოსარჩელის მიერ უშუალო დაქვემდებარებაში იმყოფებიან რეინჯერები (იხ.შესაგებლის გვ. 65; 67) და მათ შორის იმყოფებოდა სწრაფი რეგირების რეინჯერი - კ.ჭ–ი. ამასთან, ავტომობილის უსაფრთხო ექსპლოატაციაზე პასუხისმგებელი იყო მოსარჩელე. სადავო შემთხვევაში, მოსარჩელემ მასზე გადაცემული სამსახურებრივი ავტომანქანა ისე გადასცა მისადმი დაქვემდებარებულ პირს (რომელსაც არ ჰქონდა მართვის მოწმობა), რომ არ შეამოწმა ამ პირს ჰქონდა თუ არა ავტომანქანის მართვის უფლება, რითაც საფრთხის ქვეშ დააყენა მათი და ასევე მესამე პირების სიცოცხლე და ჯანმრთელობა, ასევე რისკის ქვეშ დადგა სააგენტოს ქონებაც. მოსარჩელეს უნდა გაერკვია ჰქონდა თუ არა მის დაქვემდებარებაში მყოფ თანამშრომელს მართვის მოწმობა და მხოლოდ ამის შემდეგ მიეღო გადაწყვეტილება, რაც მან არ გააკეთა.

49. მეორე კასატორის (დამსაქმებელი) მითითებით, მოსარჩელემ არ აღკვეთა მისსადმი დაქვემდებარებული რეინჯერ კ.ჭეიშვილის მიერ არასანქცირებული მოწყობილობის დამონტაჟება სამსახურებრივ ავტომანქანაზე.

50. მეორე კასატორის (დამსაქმებელი) მითითებით, მოსარჩელე იმყოფებოდა სამსახურში ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში, რასაც თვითონვე აღიარებს.

51. მეორე კასატორს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის ქცევები დამსაქმებელს ნდობას უკარგავს მუშაკის მიმართ და შესაფასებელი ქმედება არ წარმოადგენს ისეთ დარღვევას, რომელიც დამსაქმებლის მიერ გამაფრთხილებელი ზომის გამოყენების შემთხვევაში, შესაძლებელია, გამოსწორდეს იმგვარად, რომ დამსაქმებელმა არ დაკარგოს მუშაკთან შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების ინტერესი.

52. რაც შეეხება სამსახურებრივ ავტომანქანაზე არასანქცირებული მოწყობილობების დამონტაჟებას, მეორე კასატორი აღნიშნავს, რომ როგორც სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს სასიგნალო და ციმციმა მოწყობილობა ეკუთვნოდა კ.ჭ–ს, რომელმაც თავად მოახდინა მოწყობილობის მონტაჟი ავტომანქანის ძარაზე. აღნიშნული ფაქტის მოსარჩელის მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობის დარღვევად მიჩნევა სააპელაციო სასამართლოს არასწორად მიიჩნია.

53. მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ სწრაფი რეაგირების ჯგუფის ავტომანქანის მიღება-ჩაბარების ჟურნალით (იხ. შესაგებლის გვ.54-53) დგინდება, რომ სამსახურეობრივი ავტომანქანა სამართავად ჩაბარებული ჰქონდა მოსარჩელეს. ავტომობილის უსაფრთხო ექსპლოატაციაზე პასუხისმგებელი იყო მოსარჩელე. ამდენად, ავტომობილის ექსპლოატაციის წესების დარღვევისათვის (ავტომობილზე კანონის დარღვევით არასანქცირებული მოწყობილობების დამონტაჟება), ცხადია პასუხისმგებლობას აკისრებს პირს (მძღოლს), რომელსაც ავტომობილი სამართავად გადასცა სააგენტომ. ის გარემოება, რომ ავტომანქანაზე დამონტაჟებული არასანქცირებული მოწყობილობის შესახებ იცოდა მოსარჩელემ, დგინდება მის მიერ და ასევე, კ.ჭ–ის მიერ მიცემული წერილობითი ახსნა-განმარტებებით ასევე, დასკვნით N34 (იხ. შესაგებელი გვ. 32; 35; 18 ).

54. მეორე კასატორი სადავოდ ხდის, რომ მოსარჩელე არ იმყოფებოდა ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში და მიუთითებს მოსარჩელის წერილობით ახსნა-განმარტებაზე (იხ.შესაგებლის გვ:32), სადაც მითითებულია რომ ადმინისტრაციის დაცვის განყოფილების უფროსმა გ.მ–ძემ, რეინჯერ ლ.კ–ძის თანდასწრებით მოახდინა ჯერ კ.ჭ–ის, ხოლო შემდეგ მოსარჩელის შემოწმება თრობის ხარისხზე, რა დროსაც, მოსარჩელეს დაუდგინდა 0.327 ერთეული თრობის ხარისხი. გ.მ–ძემ მოახდინა ალკოტესტის მონაცემების ფოტოგრაფირება და შეადგინა შემოწმების ამსახველი ოქმი რომელსაც მოსარჩელე გაეცნო და ხელი მოაწერა. მეორე კასატორი აღნიშნავს, ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს თრობის ხარისხი დაუდგინდა 0.327, მოსარჩელემ აღიარა სააგენტოს ადმინისტრაციაში მიცემულ ახსნა-განმარტებაშიც (იხ. შესაგებელის გვ:43-44). აღნიშნული გარემოება დგინდება გ.მ–ძის წერილობითი ახნა-განმარტებითაც (შესაგებელის გვ:37-38); ალკოტესტის ფოტოთი (შესაგებლის გვ:26), შემოწმების აქტებით (შესაგებლის გვ:24-25), 12.10.2019 ოქმით, რომელსაც ხელს აწერს მოსარჩელე იგი აღიარებს ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში ყოფნას.

55. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ სამუშაო ადგილის მიტოვებას, მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ მოსარჩელე 2019 წლის 13 აგვისტოს მორიგეობდა ნეძვის აღკვეთილის საგუშაგოზე ხერგილთან, რა დროსაც, დაუკავშირდა მისი ახლობელი, რომელმაც სთხოვა შეხვედრა პირად საკითხებთან დაკავშირებით. მოსარჩელე მას შეხვდა სოფელ ........ ცენტრში, რომელთანაც დაყო ორი საათი, რის შემდეგაც დაბრუნდა საგუშაგოზე. მორიგეობის მიტოვების შესახებ აცნობა მასთან ერთად მყოფ რეინჯერ გ.ჩ–ს, რომელსაც სთხოვა მისი არ ყოფნის პერიოდში მიეხედა საგუშაგოსთვის. კითხვაზე, მოსარჩელემ ჩააყენა თუ არა ხელმძღვანელობა მორიგეობის მიტოვების შესახებ საქმის კურსში, მოსარჩელემ მიუგო, რომ არ ჩაუყენებია.

56. მეორე კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, თითქოს მოსარჩელემ ისარგებლა შესვენებით, ნაცვლად სამუშაო ადგილის მიტოვებისა, რადგან მერქნული რესურსების მომხმარებელი შევიდა 15:00 საათზე (ცხადია 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე მოსარჩელე ვერ შეყვებოდა მომხმარებელს გასაკონტროლებლად), მოსარჩელეს შეეძლო შინაგანაწესით დადგენილ დროს 12:00 სთ-დან 15:00 სთ-მდე ესარგებლა შინაგანაწესით დადგენილი 1 სთ-იანი შესვენებით. ამიტომ 19:00 სთ-ის შემდეგ სახლში წასვლა ხელმძღვანელობისათვის შეტყობინების გარეშე, ჩაითვლება არა შესვენებით სარგებლობად შინაგანაწესის დარღვევით, როგორც სასამართლო უთითებს, არამედ სამუშაო ადგილის მიტოვებად.

57. რაც შეეხება ხანდაზმულობის საკითხს, სარჩელის 31-ე გვერდზე დართული ბრძანების ასლზე მოსარჩელის ხელმოწერა და მინაწერი „გავეცანი", დგინდება რომ მოსარჩელე 2019 წლის 03 ოქტომბერს გაეცნო ბრძანებას „შენიშვნის " გამოცხადების თაობაზე.

58. მეორე კასატორი სადავოდ ხდის სასამართლო ხარჯების განაწილებას და აღნიშნავს, მოსარჩელეს სრულად აუნაზღაურდა სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 100 ლარი, მაშინ როდესაც სარჩელი სრულად არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით მხარეებს შორის საპროცესო ხარჯები პროპორციულად უნდა განაწილებულიყო (გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-9 პუნქტი).

59. ამასთან, მოპასუხეს დაევალა, სახელმწიფო ბიუჯეტში ჩარიცხოს მისთვის დაკისრებული საკომპენსაციო თანხიდან - 12544 ლარიდან 501,76 ლარი (სსსკ-ის 55-ე მუხლი). მეორე კასატორს მიაჩნია, რომ 501,76 ლარს უნდა გამოაკლდეს სააპელაციო სასამართლოში წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 376.32 ლარი, რაც შეადგენს (501,76-376,32) 125,44 ლარს. ამასთან, მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სსსკ-ის 53-ე მუხლის უგულვებელყოფით დაკისრებულ 100 ლარს უნდა გამოაკლდეს სარჩელის იმ ნაწილის პროპორციული სახელმწიფო ბაჟი, რა ნაწილშიც სარჩელი უარყოფილია და საბოლოო ჯამში, სააგენტოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 25,44 ლარი (125.44-100= 25.44).

60. რაც შეეხება პირველი ინსტანციის სასამართლოში სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დაკისრებას, მეორე კასატორს აღნიშნულიც კანონშეუსაბამოდ მიაჩნია, იმ მოცემულობაში, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმებულია. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მესამე პუნქტი ადგენს, რომ თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

61. ამასთან, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტში კომპენსაციის ოდენობად მითითებულია 12544 ლარი, მაშინ, როდესაც 687 ლარის 16-ზე ნამრავლი შეადგენს 10992 ლარს.

62. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით პირველი საკასაციო საჩივარი, ხოლო ამავე წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით მეორე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო ამავე წლის 6 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივრები ცნობილ იქნა დასაშვებად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საპროცესო სამართლებრივი საფუძვლით (საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია თუ საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

63. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრების სამართლებრივი დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ პირველი საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დასაბუთებულია და ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს არამართლზომიერად გათავისუფლების გამო კომპენსაციის სახით მიკუთვნებული თანხის განსაზღვრის ნაწილში, ხოლო მეორე საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

64. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

65. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრებით დასაშვები, დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წამოყენებული არ არის, რომ:

66. მოსარჩელე 2018 წლის 17 აგვისტოს დაინიშნა სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერის თანამდებობაზე.

67. 2019 წლის 3 ოქტომბერს (Nს-48 ბრძანება) სააგენტოს შინაგანაწესის დარღვევის გამო, მოსარჩელეს გამოეცხადა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა ,,შენიშვნა’’ (იხ., ტ.1. ს.ფ. 52).

68. 2019 წლის 18 ოქტომბერს (Nგ-79 ბრძანება) სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის (კანონის მოქმედი რედაქციის 47-ე მუხლი) საფუძვლით სამსახურებრივი მოვალეობების არაჯეროვანი შესრულების გამო, სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერი - მოსარჩელე 2019 წლის 18 ოქტომბრიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან (იხ., ბრძანება - ტ.1. ს.ფ. 112).

69. მოსარჩელის თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 784 ლარს.

70. საკასაციო საჩივრების ფარგლებში საკასაციო პალატის შეფასების საგანს წარმოადგენს: 1) დასაქმებულთან (მოსარჩელე) შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერება, კერძოდ, გამოვლენილი გადაცდომა/გადაცდომები ქმნიდა თუ არა იმის საფუძველს, რომ დამსაქმებელს შეეწყვიტა ხელშეკრულება და, უარყოფით შემთხვევაში, არსებობს თუ არა პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის წინაპირობა; 2) პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის შეუძლებლობის შემთხვევაში, კომპენსაციის ოდენობის გონივრულობა.

71. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავებების საფუძვლიანობა, კერძოდ, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ემყარება კანონდარღვევას, მან არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი მატერიალური ნორმების დარღვევით;

72. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

73. განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს მიერ შეფასების საგანს წარმოადგენს მოსარჩელეებისათვის სადავო ბრძანებების ბათილად ცნობის მოთხოვნის წინაპირობების არსებობა. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

74. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

75. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

76. სადავო ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასება სასამართლოს ვალდებულებაა, მიუხედავად იმისა, ედავებიან თუ არა ამ შეფასებას მხარეები. ეს იმას ნიშნავს, რომ არც სააპელაციო და არც საკასაციო სასამართლო არაა შებოჭილი სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევებით და ისინი ამოწმებენ გადაწყვეტილებას მატერიალურსამართლებრივი ნორმების სწორად გამოყენების თვალსაზრისით. თუ ასეთი შემოწმების შედეგად სასამართლო იმ დასკვნას გამოიტანს, რომ საჩივრის მოთხოვნა გადაწყვეტილების გაუქმების ან შეცვლის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, მაგრამ არა საჩივარში მითითებული, არამედ მატერიალურსამართლებრივი ნორმის (კანონის) სხვა დარღვევის გამო, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. იმ შემთხვევაში კი, თუ არასწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, ანუ კანონის (სსსკ-ის 393.2 მუხლის) დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შესაძლებელია სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, თავისი განჩინებით ძალაში დატოვოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ან ამ გადაწყვეტილების შეცვლით მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება (სსსკ-ის 386-ე მუხლი). ასეთივე შესაძლებლობითაა აღჭურვილი საკასაციო სასამართლოც, კერძოდ, მას შუძლია, არ გააუქმოს გადაწყვეტილება და ძალაში დატოვოს იგი (სსსკ-ის 410-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) ან ახალი გადაწყვეტილებით დაადგინოს სხვა სამართლებრივი შედეგი (სსსკ-ის 411-ე მუხლი).

77. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება პრინციპს, რომ მოთხოვნის საფუძვლის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა და მხარის მიერ სარჩელის დამფუძნებელ ნორმად კანონის ამა თუ იმ დანაწესის მითითება არ არის გადაწყვეტილების მიღების პროცესში სასამართლოსათვის ხელისშემშლელი, ამგვარი მიდგომა გამომდინარეობს სამართალაში დამკვიდრებული პრინციპიდან: „jura novit curia“ (სასამართლომ იცის კანონი).

78. სშკ-ის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად (წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია და შეფასებულია სშკ-ის ნორმები დავის წარმოშობის პერიოდში მოქმედი რედაქციით), შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ.

79. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს შრომითი ურთიერთობის ის სახელმძღვანელო პრინციპები, რაც ამ სამართლებრივ ურთიერთობას ნებისმიერი სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობისაგან განასხვავებს. შრომითი ურთიერთობის სუბიექტები არიან დამსაქმებელი და დასაქმებული (სშკ-ის მე-3 მუხლი), ამასთან, დასაქმებული ეწევა დაქვემდებარებულ საქმიანობას, ასრულებს დამსაქმებლის მითითებას სათანადო ანაზღაურების პირობით. ამ შემთხვევაში, გადამწყვეტია სამუშაო პროცესი, რომელიც ორგანიზებულად წარიმართება დამსაქმებლის მიერ დადგენილი წესებითა და პირობებით (შრომითი ხელშეკრულება, შინაგანაწესი, საკანონმდებლო რეგულაცია და სხვა) (იხ. სუსგ №ას-934-2018, 05.06.2020წ.; №ას-1432-1352-2017, 16.03.2018წ.; №ას-1132-1088-2016, 17.02.2017წ.).

80. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ შრომითი ურთიერთობის სწორი სამართლებრივი რეგულაცია წარმოადგენს შრომის უფლების დაცვის გარანტს. შესაბამისად, დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის უფლებათა წონასწორობას ემსახურება შრომითი ხელშეკრულების შეჩერების თუ შეწყვეტის კანონიერი საფუძვლების არსებობა. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონისმიერ რეგულირებას აქვს შემაკავებელი ეფექტი, რომელიც ამ ურთიერთობის მონაწილეებს იცავს თვითნებობისა და სოციალური უსამართლობისაგან.

81. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში (შდრ. სუსგ №ას-941-891-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება; №ას-1502-1422-2017, 20 თებერვალი, 2018 წელი, პ-14.4).

82. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლის შესაბამისად, უზრუნველყოფილია შრომის თავისუფალება. შრომის თავისუფლება და სხვა სოციალური უფლებები ადამიანის სასიცოცხლო ინტერესებს უკავშირდება და ძირითადი უფლებების განხორციელების წინაპირობაა. „შრომა თავისუფალია“, რაც, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „იმას ნიშნავს, რომ ადამიანს მინიჭებული აქვს უფლება, თავად განკარგოს საკუთარი შესაძლებლობები შრომით საქმიანობაში, თავად აირჩიოს შრომითი საქმიანობის ესათუ ის სფერო, ასევე, შრომის თავისუფლებაში იგულისხმება სახელმწიფოს ვალდებულება, იზრუნოს მოქალაქეთა დასაქმებაზე და დაიცვას მათი შრომითი უფლებები. კონსტიტუციით დაცულია არამარტო უფლება, არჩიო სამუშაო, არამედ ასევე უფლება, განახორციელო, შეინარჩუნო და დათმო ეს სამუშაო“ (იხ., საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის გადაწყეტილება საქმეზე გადაწყვეტილება საქმეზე N2/2-389).

83. ვინაიდან საკითხი შეეხება დასაქმებულის კონსტიტუციურ უფლებას - „შრომის უფლება“ [კონსტიტუციის 26-ე მუხლის დისპოზიცია: შრომის თავისუფლება უზრუნველყოფილია. ყველას აქვს სამუშაოს თავისუფალი არჩევის უფლება. უფლება შრომის უსაფრთხო პირობებზე და სხვა შრომითი უფლებები დაცულია ორგანული კანონით], დამსაქმებლის მხრიდან ამ უფლების შეზღუდვა უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ კრიტერიუმებს, რომ მიჩნეული იქნეს მართლზომიერად, კერძოდ, შრომის უფლების შეზღუდვა გათვალისწინებული უნდა იყოს კანონით, უნდა ემსახურებოდეს ლეგიტიმურ მიზანს და იყოს პროპორციული. დასახელებული კრიტერიუმებიდან პირველი - „გათვალისწინებული იყოს კანონით“ ნიშნავს იმას, რომ ამ უფლების შეზღუდვა სშკ-ით გათვალისწინებულ კანონიერ საფუძველზე უნდა განხორციელდეს.

84. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა (უფლებრივი რესტიტუცია) და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნა სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 38.8 (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით) და 44-ე (ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), ასევე, სსკ-ის 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

85. საკასაციო პალატა მეორე კასატორის (დამსაქმებელი) საკასციო საჩივრის ფარგლებში თავდაპირველად შეამოწმებს დასაქმებულთან (მოსარჩელე) შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერებას, რაც შესაძლებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016წ; №ას-861-861-2018, 25.09.2018წ; სუსგ №ას-416-399-2016,29.06.2016წ.). სასამართლო ზედამხედველობის ფარგლებში ყოველთვის უნდა შეფასდეს ის სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორები, რომლებზე დაყრდნობითაც განისაზღვრება დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლის შესახებ გამოვლენილი ცალმხრივი ნების კანონიერების, თანაზომიერების საკითხი (სუსგ№ას-887-854-2016, 08.02.2019წ.).

86. განსახილველ შემთხვევაში, დასაქმებული სამუშაოდან გათავისუფლდა სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა) საფუძველზე (იხ.ტ.1.ს.ფ.19). მოსარჩელემ სადავო გახადა სამუშაოდან მისი გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის ბრძანების კანონიერება. ასეთ ვითარებაში გასათვალისწინებელია სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურება, რაც დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილებაში მდგომარეობს. მოსამართლის ერთ-ერთი ვალდებულება მტკიცებით საქმიანობაში მხარეთა შორის საპროცესო ვალდებულებების სწორი გადანაწილებაა. აღნიშნული ემსახურება პროცესის მონაწილე სუბიექტების უფლებრივი მდგომარეობის დაცვასა და იმავდროულად, უზრუნველყოფს მართლწესრიგის ეფექტურ ფუნქციონირებას. მტკიცების ტვირთის გადანაწილების დროს, უაღრესად დიდი მნიშვნელობისაა ის, თუ როდის გადადის მტკიცების ვალდებულება ერთი მხარიდან მეორეზე. როგორც წესი, ფაქტის მითითების და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, თუმცა, არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი. ამის თვალსაჩინო მაგალითია შრომითი დავა, რომლის დროსაც, ფაქტებზე მითითების ტვირთი და დამტკიცების ტვირთი პროცესის სხვადასხვა მონაწილეს ეკისრება, კერძოდ, დასაქმებული უთითებს სამუშაოდან მისი გათავისუფლებისათვის აუცილებელი სშკ-ის შესაბამისი ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობაზე, ხოლო დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მნიშვნელოვანი საფუძვლისმტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება (Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 7). ამდენად, შრომითისამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებზე, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის (“Good Reason“) არსებობის მტკიცების ტვირთი, დამსაქმებელს ეკისრება. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია იმით, რომ შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებში, ,,სუსტი მხარის“ - დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომა პრიორიტეტულია. ცხადია, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად. მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები აქვთ. დამსაქმებელი სარგებლობს მტკიცებითი უპირატესობით, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საამისოდ გათვალისწინებული მართლზომიერი საფუძველი ჰქონდა“ (იხ., ილონა გაგუა „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე, თბ., 2020 წელი, გვ: 229-231; 258-259.).

87. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, მეორე კასატორია (მოპასუხე, სააგენტო) ვალდებული სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტუროს დასაქმებულის (პირველი კასატორი, მოსარჩელე) მიერ, მასზე ხელშეკრულებით ანდა შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის ფაქტები, რაც სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ საფუძვლად იქნება მიჩნეული.

88. მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ:

89. მოსარჩელემ მასზე გადაცემული სამსახურებრივი ავტომანქანა ისე გადასცა მისადმი დაქვემდებარებულ პირს (რომელსაც არ ჰქონდა მართვის მოწმობა), რომ არ შეამოწმა ამ პირს ჰქონდა თუ არა ავტომანქანის მართვის უფლება. მოსარჩელეს ევალებოდა მის უშუალო დაქვემდებარებაში მყოფი თანამშრომლების მართვა და კონტროლი. მოსარჩელის მიერ უშუალო დაქვემდებარებაში იმყოფებოდა სწრაფი რეგირების რეინჯერი - კ.ჭ–ი (იხ., ტ.1. ს.ფ. 19-29). მოსარჩელემ არ აღკვეთა მისსადმი დაქვემდებარებული რეინჯერ კ.ჭეიშვილის მიერ არასანქცირებული მოწყობილობის (ციმ-ციმა) დამონტაჟება სამსახურებრივ ავტომანქანაზე. სამსახურეობრივი ავტომანქანა სამართავად ჩაბარებული ჰქონდა მოსარჩელეს და შესაბამისად ავტომობილის უსაფრთხო ექსპლოატაციაზე პასუხისმგებელი იყო მოსარჩელე. ავტომობილის ექსპლოატაციის წესების დარღვევისათვის (ავტომობილზე კანონის დარღვევით არასანქცირებული მოწყობილობების დამონტაჟება), პასუხისმგებლობას აკისრებს პირს (მძღოლს), რომელსაც ავტომობილი სამართავად გადასცა სააგენტომ (იხ., ტ.1. ს.ფ. 19-29). მოსარჩელე იმყოფებოდა სამსახურში ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში, რასაც თვითონვე აღიარებს (იხ., ტ.1. ს.ფ. 19-29). მოსარჩელემ სამუშაო ადგილი მიატოვა, კერძოდ, იგი მორიგეობდა ნეძვის აღკვეთილის საგუშაგოზე ხერგილთან, რა დროსაც, დაუკავშირდა მისი ახლობელი, რომელმაც სთხოვა შეხვედრა პირად საკითხებთან დაკავშირებით. მოსარჩელე მას შეხვდა სოფელ ........ ცენტრში, რომელთანაც დაყო 2სთ., რის შემდეგაც, დაბრუნდა საგუშაგოზე. მორიგეობის მიტოვების შესახებ აცნობა მასთან ერთად მყოფ რეინჯერ გ.ჩ–ს, რომელსაც სთხოვა მისი არყოფნის პერიოდში მიეხედა საგუშაგოსთვის. არასწორია თითქოს მოსარჩელემ ისარგებლა შესვენებით, ნაცვლად სამუშაო ადგილის მიტოვებისა, რადგან მერქნული რესურსების მომხმარებელი შევიდა 15:00 საათზე (ცხადია 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე მოსარჩელე ვერ შეყვებოდა მომხმარებელს გასაკონტროლებლად), მოსარჩელეს შეეძლო შინაგანაწესით დადგენილ დროს 12:00 სთ-დან 15:00 სთ-მდე ესარგებლა შინაგანაწესით დადგენილი 1 სთ-იანი შესვენებით. ამიტომ 19:00 სთ-ის შემდეგ სახლში წასვლა ხელმძღვანელობისათვის შეტყობინების გარეშე, ჩაითვლება სამუშაო ადგილის მიტოვებად (იხ., ტ.1. ს.ფ. 19-29).

90. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე დადგენილი გარემოებების საწინააღმდეგოდ, მეორე კასატორს დასაშვები (დასაბუთებული) შედავება არ წარმოუდგენია, კერძოდ:

91. დადგენილადაა მიჩნეული, რომ სასიგნალო და ციმციმა მოწყობილობა ეკუთვნის კ.ჭ–ს, რომელმაც თავად მოახდინა მოწყობილობის მონტაჟი ავტომანქანის ძარაზე.

92. ამასთან, მოსარჩელისათვის არ იყო ცნობილი, რომ კ.ჭ–ს არ ჰქონდა მართვის უფლება. კ.ჭ–ი თავად იყო ვალდებული ეცნობებინა აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელისათვის. მოსარჩელეს სტკიოდა ფეხი, რის გამოც უჭირდა ავტომანქანის მართვა და სწორედ აღნიშნულის გამო გადასცა მან ავტომანქანა სამართავად კ.ჭ–ს, რომელიც ვალდებული იყო ეცნობებინა მისთვის ავტომანქანის მართვის უფლების არარსებობაზე.

93. რაც შეეხება სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ალკოჰოლურ თრობას, აღნიშნულს მოსარჩელე უარყოფს და განმარტავს, რომ იგი იმყოფებოდა ნაბახუსევ მდგომარეობაში და მას სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ალკოჰოლი არ მიუღია. მოსარჩელის განმარტებით, 12 ოქტომბერს მას ალოკოჰოლი არ მიუღია და ის თრობა, რომელიც დაუდგინდა შემოწმებისას, არის წინა დღის ანუ 11 ოქტომბერს სახლში სტუმრებთან ერთად მიღებული ალკოჰოლური სასმელის შედეგი (ს.ფ. 28, ტ.2). საქმეზე წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულებებითაც არ იქნა დადასტურებული მოსარჩელის მიერ ნასვამ მდგომარეობაში სამსახურში გამოცხადების ფაქტი და აღნიშნული გარემოება მხოლოდ დამსაქმებლის ზეპირი განმარტების საფუძველზე, სარწმუნო არაა. დამსაქმებელს ევალებოდა წარმოედგინა სათანადო მტკიცებულება, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელი იქნებოდა ფაქტის შეფასება პირის ნასვამობის შესახებ (სსსკ-ს 102.3 მუხლი).

94. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ მისი მორიგეობის დროს სამოქმედო ტერიტორიის მიტოვებას, ხელმძღვანელობასთან შეთანხმების გარეშე. აღნიშნულთან დაკავშირებით მოსარჩელემ განმარტა, რომ დილის 10 საათიდან კ.ჭ–თან ერთად იმყოფებოდა სოფელ ........, ნეძვის აღკვეთილის ტერიტორიაზე. დაახლოებით 15:00 საათზე ნეძვის აღკვეთილის საგუშაგოსთან არსებულ ხერგილის შიგნით შევიდა მერქნული რესურსის ერთ-ერთიმომხმარებელი, რის გამოც, მოსარჩელე და კ.ჭ–ი შეყვნენ მას, რადგან გაეკონტროლებინათ მომხმარებლის საქმიანობა. დაახლოებით 19:00 საათზე მომხმარებელმა დატოვა ტერიტორია, რის შემდეგ, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, მოსარჩელეს მოუწია სახლში მისვლა და ფეხზე სახვევის გამოცვლა. მოსარჩელემ განმარტა, რომ ისარგებლა კუთვნილი შესვენებით. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს შინაგანაწესის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ე’’ ქვეპუნქტის თანახმად, ტერიტორიული ადმინისტრაციების თანამშრომელთათვის განსაზღვრულია სამუშაო დღეებში დასაქმებულის დასვენების დრო - შესვენება. შესვენების ხანგრძლივობა შეადგენს 1 საათს, რომელიც შესაძლოა გამოყენებული იქნას 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე ნებისმიერ დროს, გარდა მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი გამონაკლისებისა.

95. სადავო შემთხვევაში, მოსარჩელემ ისარგებლა შესვენებით, შინაგანაწესით დადგენილი წესის დარღვევით; ამასთან, მან შინაგანაწესით დადგენილ დროს 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე შუალედში ვერ ისარგებლა შესვენებით, იმის გამო, რომ აკონტროლებდა (ასრულებდა სამსახურებრვი მოვალეობას) ნეძვის აღკვეთილის საგუშაგოსთან არსებულ ხერგილის შესულ მერქნული რესურსის ერთ-ერთ მომხმარებელს, რომლის მიერ ტერიტორიის დატოვების შემდეგ, მოსარჩელემ ისარგებლა შესვენებით. საკასაციო პალატა იზიარებს ამ საკითხთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მართალია, მოსარჩელე ვალდებული იყო ეცნობებინა დამსაქმებლისათვის შესვენებით სარგებლობის შესახებ, თუმცა, არსებული დარღვევა ვერ შეფასდება უხეშ გადაცდომად და ვერ მიიჩნევა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარის საფუძვლად. მხოლოდ ის გარემოება, რომ შესვენების უფლებით დასაქმებულმა ისარგებლა შინაგანაწესით დადგენილისაგან განსხვავებულ დროს, დამსაქმებლის მიერ სხვა დამატებით გარემოებებზე მითითების გარეშე, ვერ მიიჩნევა შრომითი ხელშკრულების უხეშ დარღვევად.

96. მხარეებს შორის სადავოდ ქცეულ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, სასამართლოს მიერ შეფასება უნდა მიეცეს იმ საკითხს, არის თუ არა ჩადენილი დარღვევის ადეკვატური მოცემულ შემთხვევში დასაქმებულის მიერ გამოყენებული სანქცია - დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა.

97. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში პრინციპი - „Ultima Ratio“, ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზშედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობას. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (სუსგ-ები №ას-1101-2022, 17 ნოემბერი, 2022; №ას-1350-2019, 27.11.2019წ; №ას-368-2019, 31.07.2019წ., პ.23;№ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.).

98. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მეორე კასატორის პოზიციას, რომ მოპასუხის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, წარმოადგენს დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების უხეშ დარღვევას, რაც სამსახურიდან გათავისუფლებას უპირობოდ განაპირობებდა. საკასაციო პალატა მეორე კასატორის ყურადღებას გაამახვილებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ სასამართლო პრაქტიკაზე, რომლის მიხედვით შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა რამდენადაა „უხეში“ ხასიათის, ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში, ინდივიდუალური შეფასების საგანია, რა დროსაც, მხედველობაში მიიღება საქმის კონკრეტული გარემოებები. იმისათვის, რომ დამრღვევის მოქმედების სიმძიმე შეფასდეს თავდაპირველად, გამოკვლეულ უნდა იქნეს იმ სამსახურის დანიშნულება, სადაც დასაქმებული მუშაობს, დასაქმებულის ფუნქცია და მისი მოვალეობები (შდრ: სუსგ №ას-816-782-2016, 2016 წლის 6 დეკემბრის განჩინება).

99. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სსიპ დაცული ტერიტროიების სააგენტოს შინაგანაწესის მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, თანამშრომლის მიერ სამსახურებრივი დისციპლინის დარღვევის ან მისთვის დაკისრებული მოვალეობების არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, სააგენტოს თავმჯდომარე უფლებამოსილია მის მიმართ გამოიყენოს დისციპლინარული პასუხისმგებლობის შემდეგი ზომები: ა) სიტყვიერი გაფრთხილება, ბ) შენიშვნა, გ) საყვედური, დ) სასტიკი საყვედრური, ე) არა უმეტეს 10 სამუშაო დღის ხელფასის დაკავება, ვ) თანამდებობრივი სარგოს 10 პროცენტიდან 50 პროცენტამდე დაკავება 1 და6 თვემდე ვადით, ზ) 1 წლამდე ვადით უფრო დაბალ თანამდებობრივ სარგოზე გადაყვანა, თ) სტრუქტურული ერთეულში ნუსხით გათვალისწინებულ უფრო დაბალ თანამდებობაზე გადაყვანა, ი) სამსახურიდან გათავისუფლება.

100. ზემოაღნიშნული ადასტურებს, რომ ყოველგვარი დარღვევის ადეკვატურ ღონისძიებას სამსახურიდან გათავისუფლება არ წარმოადგენს. შესაძლოა, ზოგიერთ შემთხვევაში, დამსაქმებელ ორგანიზაციათა შინაგანაწესის მიხედვით დამსაქმებელი შეუზღუდავი იყოს არათანმიმდევრული პრინციპით დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების გამოყენების უფლებაში, თუმცა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მიუხედავად კანონმდებლობით მინიჭებული მართვასა და საკადრო პოლიტიკის განხორციელებასთან დაკავშირებული საქმიანობის უფლებამოსილებისა, ორგანიზაციის ხელმძღვანელი შეუზღუდავი არ არის (სსკ-ის 115-ე მუხლი) და არ სარგებლობს აბსოლუტური ავტონომიით, რაც საკმარისი საფუძველი იქნებოდა დასაქმებულის სამსახურიდან გასათავისუფლებლად (იხ., სუსგ- ები Nას-1210-2018, 15 თებერვალი, 2019; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი). საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ დისციპლინური გადაცდომის ჩამდენი პირის მიმართ, დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ სამსახურიდან გათავისუფლება ყველაზე მკაცრი დისციპლინური სახდელია (სშკ-ის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის სამართლებრივი საფუძვლით შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტისათან დაკავშირებით არსებობს სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილი პრაქტიკა (იხ.,სუსგ-ები №ას-776-733-2015, 02 დეკემბერი, 2015 წელი; №ას-1028-970-2015, 03 თებერვალი, 2016 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი). შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა ვერ შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის განხორციელება, კერძოდ, რომ მოსარჩელის მიერ ადგილი ჰქონდა ვალდებულების იმგვარ უხეშ დარღვევას, რაც უპირობოდ წარმოადგენს სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველს.

101. რაც შეეხება მოსარჩელის მიმართ პირველი სადავო ბრძანების (მოსარჩელისათვის ,,შენიშვნის’’ გამოცხადება) კანონიერების საკითხს, რომელიც შედავებულია მეორე კასატორის ( დამსაქმებელი) მიერ, საკასაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის 2019 წლის 03 ოქტომბრის ბრძანებით, მოსარჩელეს გამოეცხადა ,,შენიშვნა’’ სააგენტოს შინაგანაწესის მე-12 მუხლის ,,ა’’ და ,,გ’’ პუნქტის საფუძველზე სამუშაო ადგილზე არასაპატიო მიზეზით დაგვიანების და სააგენტოს შინაგანაწესის დარღვევისათვის.

102. განსახილველ საქმეზე დადგენილია, რომ სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს შინაგანაწესის მე-12 მუხლის 1-ლი პუნქტის ,,ა’’ და ,,გ’’ პუნქტის თანახმად, დისციპლინურ გადაცდომას წარმოადგენს სამუშაო ადგილზე არასაპატიო მიზეზით დაგვიანება ან სამსახურში გამოუცხადებლობა და სააგენტოს შინაგანაწესის დარღვევა. ამავე შინაგანაწესის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, დაუშვებელია სამუშაო დროის განმავლობაში თანამშრომლის მიერ სამუშაო ადგილის მიტოვება არასამსახურებრივ საკითხებზე, უშუალოდ უფროსთან (მის მოვალეობის შემსრულებელთან ან ზემდგომ ხელმძღვანელთან) შეუთანხმებლად. მოსარჩელემ განმარტა, რომ მას სამუშაო დროს სამუშაო ადგილი არ მიუტოვებია და ის ადგილი, სადაც იგი მოძრაობდა ეკუთვნოდა მის სამოქმედო ტერიტორიას. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება (რეინჯერის სამოქმედო ტერიტორიის საზღვრები) დამსაქმებლის მიერ საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა.

103. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს, რომ მოსარჩელის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტობრივი გარემოება სარწმუნო მტკიცებულებებით დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა, ამიტომაც არ არსებობს მოსარჩელის მიმართ შინაგანაწესით განსაზღვრული დისციპლინური სახდელის სახით - შენიშვნის გამოყენების საფუძველი.

104. რაც შეეხება მეორე კასატორის პრეტენზიას დისციპლინური სახდელის სახით - შენიშვნის გასაჩივრების ხანდაზმულობის თაობაზე, მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ სარჩელის 31-ე გვერდზე დართულია ბრძანების ასლი მოსარჩელის ხელმოწერით „გავეცანი", რომლითაც დგინდება, რომ მოსარჩელე 2019 წლის 03 ოქტომბერს გაეცნო ბრძანებას „შენიშვნის " გამოცხადების თაობაზე, შესაბამისად მოთხოვნის ამ ნაწილში გასულია კანონით დადგენილი გასაჩივრების ერთთვიანი ვადა.

105. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხემ (დამსაქმებელი) განსახილველ შემთხვევაში დისციპლინური სახდელის სახით - შენიშვნის ნაწილში, წარადგინა არა მხოლოდ მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხველი, არამედ მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელიც (ხანდაზმულობა) ( იხ.ტ.1.ს.ფ.53; ს.ფ.55).

106. საკასაციო პალატა მეორე კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ დრო დიდ როლს თამაშობს დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების დაცვის საკითხში. მხარეთა შორის გარკვეული სამართლებრივი ურთიერთობები შეიძლება იმდენად დიდი ხნის წინ წარმოიშვას, რომ გავლენა მოახდინოს მხარეთა უფლება-მოვალეობებზე. მართლწესრიგი ითვალისწინებს ხანდაზმულობის ინსტიტუტს, რომლის ერთ-ერთ სახესაც წარმოადგენს სასარჩელო ხანდაზმულობა. მისი არსებობა განპირობებულია ხელშეკრულების მხარეთა თანასწორობისა და მათი ინტერესების თანაბარი დაცვის საჭიროებიდან გამომდინარე. გონივრული სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადების არსებობა უფლების რეალიზაციის აუცილებელი წინაპირობაა. განსაზღვრული დროის გასვლის შემდეგ სამართლებრივი სტაბილურობის მოთხოვნა უფრო მეტად დაცვის ღირსია. სასარჩელო ხანდაზმულობა უფლების განხორციელებისათვის განსაზღვრულ ჩარჩოებს აწესებს. სასარჩელო ხანდაზმულობა წარმოადგენს მიზნის მიღწევის საშუალებას და არა თვითმიზანს.

107. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ უფლების წარმოშობა, ისევე როგორც მისი შეწყვეტა დაკავშირებულია განსაზღვრულ დროსთან. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა ამცნობს უფლების სუბიექტს მისი დარღვეული უფლების სასამართლოს გზით განხორციელების ვადის თაობაზე. სასარჩელო ხანდაზმულობა იმ სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია, რომ რაღაც ურთიერთობას ადგილი ჰქონდა იმდენად დიდი ხნის წინ, რომ ხანგრძლვი დროის გასვლა პირდაპირ გავლენას ახდენს პირთა უფლებებზე (იხ. დამატებით: თენგიზ ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, მეორე გამოცემა, თბილისი, 2005 წ., გვ. 133; ბესარიონ ზოიძე, ქართული სამოქალაქო კოდექსის შექმნის ისტორიიდან, ჟურნალი „ქართული სამართლის მიმოხილვა“, თბილისი, 2003 წ. გვ. 110.).

108. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გულისხმობს დროის გარკვეულ მონაკვეთს, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შესაძლებლობა აქვს, მოითხოვოს საკუთარი უფლებების სამართლებრივი გზით (იძულებით) განხორციელება ან დაცვა, ანუ კრედიტორს შეუძლია დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სასამართლოსათვის მიმართვის გზით. ამ ვადის გასვლა კი გულისხმობს ამ პირთა მიერ ასეთი შესაძლებლობის გამოყენების უფლების მოსპობას, გაქარწყლებას. „მხარეთა სასარჩელო შესაძლებლობები ხშირად არის ვადით შეზღუდული. სამოქალაქო სამართალში სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ პირი კარგავს უფლების სასამართლო გზით დაცვის შესაძლებლობას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება №1/3/161 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ო. ს-ი და ი. ხ-ი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“). ხანდაზმულობის ვადის გასვლა მოთხოვნას არ აუქმებს (წყვეტს), არამედ მოვალეს შესაძლებლობას ანიჭებს, უარი თქვას მოთხოვნის შესრულებაზე. ანუ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა იგი განუხორციელებელია. (შდრ: გიორგი სვანაძე, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 144-ე, ველი 1. თბილისი, 2017 წელი. შდრ: სუსგ №ას-1437-1357-2018, 11 მაისი, 2018 წელი).

109. აღსანიშნავია, რომ ხანდაზმულობის ვადის გასვლით ისპობა სასამართლოს ან სხვა ორგანოს მეშვეობით პირის მოთხოვნის იძულებით განხორციელების შესაძლებლობა, მაგრამ არა სასამართლოსათვის ან სხვა ორგანოსათვის მიმართვის უფლება. ხანდაზმულობის ვადა სპობს უფლების იძულებით განხორციელების შესაძლებლობას მატერიალური და არა პროცესუალური თვალსაზრისით. სასარჩელო ხანდაზმულობის ინსტიტუტი წარმოადგენს უფლების დაცვის მატერიალურ-სამართლებრივ საშუალებას, რადგან სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნა მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსზრისით არსებობს, თუმცა სასამართლო წესით ამ მოთხოვნის იძულებითი განხორციელება კონკრეტული წინაპირობის არსებობისას, არ ხდება.

110. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ხანდაზმულობის ვადების გათვალისწინება სასამართლოს მიერ ხორციელდება არა საკუთარი ინიციატივით, არამედ მხოლოდ საქმის განხილვაში მონაწილე მხარეების (მხარის) მიერ აღნიშნულზე მითითების შემთხვევაში. მაგალითად, მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლების შემოწმება მიმდინარეობს მოპასუხის შედავების შემოწმების ეტაპზე (იხ. დამატებით: ჰაინ ბოელინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, გვ.170; მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი სამოქალაქო სამართალში მოკლე შესავალი რელაციის მეთოდში სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით შემუშავებული პრაქტიკული მაგალითებით, შტეფან შმიტი, ჰარალდ რიჰტერი, GIZ, 2013, გვ.20).

111. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სარჩელი აერთიანებს ორ ნაწილს: სარჩელის აღძვრისა და სარჩელის დაკმაყოფილების უფლებას. რადგან სასარჩელო ხანდაზმულობა არის დარღვეული უფლების იძულებითი განხორციელების ვადა, ის უკავშირდება სწორედ სარჩელის დაკმაყოფილების უფლებას. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლით ისპობა უფლების იძულებითი განხორციელების შესაძლებლობა მატერიალური და არა საპროცესო-სამართლებრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ინსტიტუტი მიჩნეული უნდა იქნეს მატერიალური სამართლის კუთვნილებად კანონმდებლობაში მისი ადგილისა და სამართლებრივი შედეგების გათვალისწინებით.

112. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობა არ არის აბსტრაქტული სამართლებრივი კატეგორია. კანონმდებლობა ითვალისწინებს მისი დაწყებისა და დასრულების მომენტს. მოთხოვნის შემოწმებისას აუცილებელია განისაზღვროს ხანდაზმულობის კონკრეტული ვადის გამოყენებისა და მისი ათვლის საკითხი. ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ხანდაზმულობის ვადის ათვლის ობიექტურ და სუბიექტურ მომენტებს. ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყება დაკავშირებულია სუბიექტურ ფაქტორთან ანუ იმ მომენტთან, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს აწევს. ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების საფუძველია უფლების დარღვევა, რომელიც შესაძლოა კანონიდან გამომდინარეობდეს ან ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოიშვას (შდრ: ნ.კვანტალიანი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 130-ე, ველი 2. თბილისი, 2017 წელი; ლადო ჭანტურია, საქართველოს სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბილისი, 2011 წელი, გვერდი 123).

113. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის სწორი გამოთვლისათვის არსებითია, ზუსტად დადგინდეს მოთხოვნის წარმოშობის დრო. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ხანდაზმულობის დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144.1-ე მუხლი). სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (შდრ: სუსგ-ები №ას-1937-2018, 15 მარტი, 2019 წელი, პ-16).

114. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენის დასაწყისი დაკავშირებულია ობიექტურ მომენტთან - უფლების დარღვევის ფაქტთან და სუბიექტურ მომენტთან - დრო, როდესაც უფლებამოსილი პირისათვის უფლების დარღვევის შესახებ გახდა ცნობილი ან გარემოებათა გათვალისწინებით უფლების დარღვევის ფაქტი უნდა შეეტყო. როგორც წესი, ივარაუდება, რომ პირი უფლების დარღვევის ფაქტს მისი დადგომისთანავე შეიტყობს ან საშუალო გულისხმიერების გამოჩენის შემთხვევაში შეეძლო შეეტყო ამ ფაქტის თაობაზე. აღნიშნულის საწინააღმდეგოს, ანუ უფლების დარღვევის დაგვიანებით შეტყობის მტკიცების ტვირთი კი უფლებადარღვეულ პირს ეკისრება. თუ დადგინდება, რომ პირმა თავისი დაუდევრობის გამო ვერ გაიგო უფლების დარღვევის შესახებ, მაშინ ხანდაზმულობის ვადის დენა დაიწყება იმ მომენტიდან, როცა საქმის გარემოებების მიხედვით, პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ (შდრ: ნ.კვანტალიანი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 130-ე, ველი 5. თბილისი, 2017 წელი).

115. ვინაიდან სასამართლო მოთხოვნის ხანდაზმულობას მხოლოდ მოპასუხის მითითების საფუძველზე იკვლევს, მოთხოვნის ვადაში წარდგენა მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს. „თუ ხანდაზმულობის წარმოშობის მომენტის დადგენა ობიექტურად შეუძლებელია, ყურადღება უნდა მიექცეს სუბიექტურ მომენტს. ამასთან, იგულისხმება, რომ ხანდაზმულობის წარმოშობის ობიექტური და სუბიექტური მომენტები თანმხვედრია, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე არ ეთანხმება ხანდაზმულობის წარმოშობის ობიექტური და სუბიექტური მომენტების თანხვედრას, მაშინ მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება იმის გასარკვევად, თუ როდიდან უნდა დაიწყოს ხანდაზმულობის ვადის დენა“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს რეკომენდაციები სამოქალაქო სამართლის სასამართლო პრაქტიკის პრობლემატურ საკითხებზე, თბილისი, 2007 წელი, გვერდი 64.).

116. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტა ცალმხრივი მიღებასავალდებულო ნების გამოვლენაა, შესაბამისად, იგი ნამდვილად ადრესატისათვის ჩაბარების მომენტიდან მიიჩნევა. სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ნების გამოვლენა ნამდვილია, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა (შდრ. სუსგ №ას-747-715-2016, 20 იანვარი, 2017 წელი). ხელშეკრულება შეწყვეტილად მეორე მხარისათვის შეტყობინების ჩაბარების მომენტიდან ითვლება (დამატებით იხ., საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, ავტორთა კოლექტივი, თბილისი, 2016, 247).

117. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს შრომის კოდექსი დამსაქმებელს ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთების ვალდებულებას აკისრებს. თუმცა, აღნიშნული ვალდებულება უპირობოდ არ წარმოიშობა. დასაბუთების ვალდებულება დასაქმებულის მოთხოვნაზეა დამოკიდებული. დასაქმებულს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლის თაობაზე წერილობითი დასაბუთების მოთხოვნის უფლება შეტყობინების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში აქვს. დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულის მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი. დასაქმებულს უფლება აქვს, წერილობითი დასაბუთების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. თუ დამსაქმებელი დასაქმებულის მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით არ დაასაბუთებს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს, დასაქმებულს უფლება აქვს, 30 კალენდარული დღის ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. ამ შემთხვევაში დავის ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი ეკისრება დამსაქმებელს. ამდენად, გასაჩივრების ვადებთან დაკავშირებით უნდა ითქვას, რომ მითითებული ვადა სასამართლოსათვის მიმართვის ვადაა. აღნიშნული ვადის დაუცველად სარჩელის აღძვრა სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველს არ წარმოადგენს. კანონით გათვალისწინებული ვადის დაცვის გარეშე სასამართლოსათვის მიმართვა ერთ-ერთი ის არგუმენტთაგანია, რომელიც შესაგებლის ფარგლებში, დამსაქმებლის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა. აღნიშნული ვადის სიმცირეს შრომის სამართლის თეორიაში თავისი დატვირთვა აქვს, კერძოდ, სადავო ფაქტები მტკიცებადი უნდა იყოს, ასევე დარღვეული უფლების აღდგენა დროის მცირე მონაკვეთში უნდა მოხდეს, რათა შემდგომ, ვითარების ცვლილებამ, დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის შეუძლებლობა არ განაპირობოს. მითითებული ვადის სიმცირეს თავის დატვირთვა აქვს ასევე დამსაქმებლის უფლებრივი გადასახედიდანაც. დამსაქმებელი მუდმივად თავდაცვის რეჟიმში არ უნდა იყოს. მას საკადრო გადაწყვეტილებების მიღების შესაძლებლობა უნდა ჰქონდეს. შესაბამისად, მისი მოლოდინი გათავისუფლებული დასაქმებულისაგან სარჩელის აღძვრის თაობაზე დროის გარკვეული პერიოდით უნდა იყოს შემოსაზღვრული. ამიტომაც, მიიჩნევა, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის გასაჩივრების ვადის ლიმიტით თავის დაცვა, პირველ რიგში, დამსაქმებლის უფლება და მისი შესაგებლის ფარგლებში სამტკიცებელი გარემოებაა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახეზე გვაქვს მოცემულობა, რომ დასაქმებულის მიერ კანონით განსაზღვრული ვადის გაშვების მიუხედავად, დამსაქმებელი გამოხატავს მზადყოფნას, დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერება ამტკიცოს, რა დროსაც გასაჩივრების ვადის ფარგლებით აღნიშნული მტკიცება სასამართლომ არ უნდა შეზღუდოს. ხელშეკრულების შეწყვეტის გასაჩივრების ვადის დაუცველად სარჩელის აღძვრა მოპასუხის სამტკიცებელია, მითითებული გარემოება ფაქტის საკითხია, შესაბამისად, საპროცესო-სამართლებრივად ფაქტები, რომლითაც მოპასუხე, მოცემულ შემთხვევაში დამსაქმებელი, თავს იცავს, იმთავითვე კანონით დადგენილი წესით წარდგენილ შესაგებელში უნდა მიეთითოს.

118. როგორც აღინიშნა, სშკ-ის შესაბამისად, დასაქმებულს სასამართლოში სარჩელის აღძვრის უფლება აქვს წერილობითი დასაბუთების მიღებიდან 30 დღის ვადაში. წერილობითი დასაბუთება შესაძლოა ხელშეკრულებით შეწყვეტის შეტყობინებაშიც იყოს მოცემული. თუ წერილობით შეტყობინებაში არ არის მითითებული ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის დასაბუთება (და რეალურად დამსაქმებელს აღნიშნული არც ევალება), დასაქმებული, შესაბამისი სურვილის შემთხვევაში, უფლებამოსილია მოითხოვოს დამსაქმებლისგან ხელშეკრულების შეწყვეტის წერილობითი დასაბუთება. ლოგიკურია, რომ დასაქმებულს უფლება აქვს მოითხოვს წერილობითი დასაბუთება იმ შემთხვევაშიც, თუ ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ წერილობით შეტყობინება მეტად ან ნაკლებად მოიცავს ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის დასაბუთებას. ნებისმიერ შემთხვევაში, დასაქმებული შეზღუდულია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების სასამართლოში გასაჩივრების 30 დღიანი ვადით. აღნიშნული ვადა უნდა აითვალოს იმ დღიდან, როდესაც დასაქმებულს წერილობით განემარტა ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზი, და ყველაზე გვიან აღნიშნული 30 დღიანი ვადა აითვლება დასაქმებულის მოთხოვნის საპასუხოდ დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ მიზეზის დასაბუთების დასაქმებულისათვის ჩაბარების დღიდან. სშკ-ის არც 38-ე მუხლი და არც სხვა მუხლები არ შეიცავენ იმ მდგომარეობის მომწესრიგებელ ქცევის წესს, თუ რა ვადაში უნდა გასაჩივრდეს ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილება იმ შემთხვევაში, თუკი დამსაქმებელი თავისი ინიციატივით არ გადასცემს დასაქმებულს ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობით დასაბუთებას და არც დასაქმებული არ მოითხოვს დამსაქმებლისაგან ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების გადაცემას. ასეთ შემთხვევაში, გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გასაჩივრების უფლებაზე მაინც ვრცელდება სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილით გათვალისწინებული 30 დღიანი ვადა, რომელიც აითვლება ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების დასაქმებულისათვის ჩაბარების დღიდან (შდრ: სუსგ №ას-1210-2018, 15 თებერვალი, 2019, პ.74.).

119. საკასაციო პალატა დაუსაბუთებულობის გამო არ იზიარებს მეორე კასატორის პრეტენზიას შენიშვნის შესახებ ბრძანებასთან მიმართებით სშკ-ის 38 -ე მუხლის მე-6 ნაწილით (დავის წარმოშობისას მოქმედი რედაქციით) გათვალისწინებული გასაჩივრების 30 დღიან ვადის გამოყენებასთან მიმართებით შემდეგ გარემოებათა გამო:

120. სშკ-ის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით.

121. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნულიდან ნათლად გამომდინარეობს კანონმდებლის ნება, რომ შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებიც პირდაპირ არ არის მოწესრიგებული სშკ-ით, უნდა გადაწყდეს სსკ-ის შესაბამისი ნორმებით, მათ შორის შენიშვნის გამოცხადების ბრძანების გასაჩივრების ვადასთან მიმართებით (დავის წარმოშობისას მოქმედი სშკ-ი).

122. საკასაციო პალატა მეორე კასატორის ყურადღებას დამატებით გაამახვილებს სშკ-ში 2020 წლის 29 სექტემბერს განხორციელებულ ცვლილებებსა და დამატებებზე, კერძოდ, სშკ-ის 74-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ბრძანების თაობაზე სარჩელის შეტანის გარდა, ამ კანონიდან გამომდინარე სხვა სარჩელით დასაქმებულს (პირს) უფლება აქვს სასამართლოს მიმართოს 1 წლის განმავლობაში მას შემდეგ, რაც მან შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ. მაშასადამე, აღნიშნულიდანაც გამომდინარეობს კანონმდებლის ცალსახა ნება, რომ გასაჩივრების 30 დღიანი ვადა ვრცელდება მხოლოდ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების გასჩივრებაზე და ამ მოწესრიგების გავრცელება სშკ-ით გათვალისწინებული სხვა შემთხვევების მიმართ დაუშვებელია. შესაბამისად, 2020 წლის 29 სექტემბრის შემდეგ შრომითი ურთიერთობის შეჩერების შესახებ ბრძანების გასაჩივრების მიმართ, გამოიყენება სშკ-ის 74-ე მუხლით გათვალისწინებული გასაჩივრების ერთწლიანი ვადა და არა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლით გათვალისწინებული სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

123. მეორე კასატორი (დამსაქმებელი) როგორც შესაგებელში, ასევე სააპელაციო საჩივარსა და საკასაციო საჩივარშიც მიუთითებს, რომ დისციპლინური სახდელის სახით შენიშვნის გამოცხადების შესახებ დამსაქმებლის 2019 წლის 03 ოქტომბრის ბრძანებას მოსარჩელე გაეცნო იმავე დღეს, რაც დასტურდება სარჩელის 31-ე გვერდზე თვითონ მოსარჩელის მიერ დართული ბრძანების ასლით, შესაბამისად აღნიშნული ბრძანების გასაჩივრების ერთ თვიანი ვადა დამთვარდა 2019 წლის 03 ნოემბერს, სამოქალქო სარჩელი კი შეტანილია 2020 წლის 20 მაისს.

124. საკასაციო პალატას წინამდებარე გადაწყვეტილების პ. 120-122 განვითარებული მსჯელობების გათვალისწინებით მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ დაცულია სსკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა, ამიტომაც არ არსებობს მეორე კასატორის (დამსაქმებელი) წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.104-ში მითითებული საკასაციო პრეტენზიის გაზიარების საფუძველი.

125. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სადავო ბრძანებათა ბათილად ცნობის ნაწილში, მეორე კასატორმა დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია ვერ წარმოადგინა.

126. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს მეორე კასატორის საკასაციო საჩივარს სადავო ბრძანებათა ბათილად ცნობის ნაწილში, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ამ ნაწილში, საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

127. საკასაციო პალატა შეამოწმებს პირველი კასატორის (მოსარჩელე) პრეტენზიებს, რომლებიც წარმოდგენილია უფლებრივი რესტიტუციის ნაწილში. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სააგენტოს ამ ეტაპისთვის არ გააჩნია ვაკანტური ადგილი. შესაბამისი მტკიცებულება, გარდა დამსაქმებლის განმარტებისა, დამსაქმებელს სასამართლო სხდომაზე არ წარმოუდგენია.

128. საკასაციო პალატა არ იზიარებს პირველი კასატორის მითითებულ პრეტენზიას და პირველ რიგში განმარტავს, რომ ბრძანების ბათილად ცნობის თანმდევ შედეგებს ადგენს საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი (კანონის მოქმედი რედაქციით 48-ე მუხლი), რომლის თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მოხმობილი ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარე, კანონმდებელი ითვალისწინებს დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის სამ საშუალებას, რომლებიც თანმიმდევრობით უნდა შეამოწმოს სასამართლომ (სუსგ №ას-1210-2018, 15/02/2019 წ.). „ერთ-ერთ საქმეზე, რომელშიც ბათილად იქნა ცნობილი „ერთ-ერთ საქმეზე, რომელშიც ბათილად იქნა ცნობილი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, საკასაციო სასამართლომ იმსჯელა დასაქმებულის დარღვეული უფლების აღდგენის საკითხთან მიმართებით. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ როდესაც უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებული შრომითი ხელშეკრულების ბათილად ცნობასა და უფლებებში აღდგენას ითხოვს, სასამართლომ თავად უნდა შეაფასოს მოსარჩელის უფლებრივი რესტიტუციის საუკეთესო გზა შემდეგი პრიორიტეტული თანმიმდევრობით, კერძოდ, თუ მოსარჩელის ინტერესი პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენაა, სასამართლომ დასაქმებულისა და დამსაქმებლის ორმხრივი პატივსადები ინტერესების დაცვით უნდა შეამოწმოს მითითებული მოთხოვნის საფუძვლიანობა და დაკმაყოფილების მიზანშეწონილობა. პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის მოთხოვნა საფუძვლიანია, თუ ხელშეკრულების შეწყვეტა უკანონოა, თუმცა აღნიშნული ავტომატურად არ იწვევს დასაქმებულის პირვანდელ მდგომარეობის აღდგენას, ვინაიდან, აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და მხარეთა კანონიერი ინტერესების გათვალისწინებით, მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და ეფექტიანობაზე“ (იხ. სუსგ Nას-792-2019, 18.02.2021წ).

129. განსახილველ საქმეზე მოპასუხემ წარმოდგენილ შესაგებელში მიუთითა, რომ მოსარჩელის სამსახურში აღდგენა შეუძლებელია, რადგან მოსარჩელის თანამდებობაზე კონკურსის წესით დანიშნულია სხვა პირი და შესაბამისი თანამდებობა არ არის ვაკანტური (იხ., ს.ფ. 53. ტ.1). პირველი კასატორის მოსაზრებით, მხოლოდ მოპასუხის ახსნა-განმარტება არ არის საკმარისი იმის დასადასტურებლად, რომ მოსარჩელის თანამდებობა ვაკანტური არ არის, რასაც მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ მოპასუხის მიერ შესაგებელში მითითებული გარემოების დასადასტურებლად შესაგებელს ერთვის დანართი N5, საიდანაც ირკვევა, რომ სსიპ დაცული ტერიტოერიების სააგენტოს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ადმინისტრაციის სწრაფი რეაგირების უფროსი რეინჯერის თანამდებობაზე გადაყვანილია დაწინაურების წესით სხვა პირები (იხ., ს.ფ. 119-121, ტ.1).

130. რაც შეეხება პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენის ნაცვლად, ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის საკითხს, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შრომითი ურთიერთობის უკანონოდ შეწყვეტის ბათილად ცნობა უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულისათვის ტოლფასი თანამდებობით უზრუნველყოფის ვალდებულებას იწვევს მაშინ, როდესაც პირვანდელ სამუშაო ადგილზე დასაქმებულის აღდგენა ობიექტურად შეუძლებელია. თუ სასამართლომ დაადგინა, რომ გათავისუფლების ბრძანება უკანონოა, თუმცა, უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა შეუძლებელია ან მიზანშეუწონელია, ასეთ შემთხვევაში, სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ხომ არ არის შესაძლებელი უფლებადარღვეული დასაქმებულის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა. ამ მიზნით, მან უნდა გამოიკვლიოს რა ადამიანურ რესურსს ფლობს დამსაქმებელი, რა ტოლფასი ვაკანტური პოზიციები აქვს მას, რა ფუნქციური მსგავსებაა პირვანდელ და ტოლფას თანამდებობებს შორის. იმავდროულად, სასამართლომ კვლევის შედეგები უნდა შეუსაბამოს უკანონოდ დათხოვნილი პირის ნებას, ინტერესსა და შესაძლებლობას, დაიკავოს კონკრეტული ტოლფასი თანამდებობა (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, გვ: 270-272).

131. ზემოაღნიშნული გარემოების - ვაკანტური ტოლფასი თანამდებობის არსებობის - მტკიცების ტვირთი აწევს მოსარჩელეს და არა მოპასუხეს, როგორც პირველი კასატორი უთითებს. სწორედ მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს და დაამტკიცოს, დამსაქმებელთან არსებული საშტატო ნუსხიდან კონკრეტულად რომელი სამუშაო (თანამდებობა) წარმოადგენს განთავისუფლებამდე მის მიერ დაკავებულ სამუშაოს (თანამდებობას), ხოლო, მოპასუხის ვალდებულებაა გააბათილოს მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები ვაკანტური ტოლფასი თანამდებობის არსებობის შესახებ. კერძოდ, დამსაქმებლის ვალდებულებაა მიუთითოს, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი კონკრეტული თანამდებობა მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ტოლფასი არ არის, ან თუ ტოლფასია, არ არის ვაკანტური. დამსაქმებელმა უნდა წარადგინოს რელევატური მტკიცებულებები, რომ ადგილი ვაკანტური არ არის (ტოლფასი თანამდებობის არსებობის მტკიცების ტვირთსა და სასამართლოს მიერ ტოლფასი თანამდებობის არსებობის კვლევის სტანდარტზე იხ. სუსგ-ები №ას-687-687-2018, 20 ივლისი, 2018 წელი; №ას-902-864-2014, 2015 წლის 30 მარტი; №ას-475-456-2016, 2016 წლის 24 ივნისი; №ას-761-712-2017, 2017 წლის 10 ივლისი; ას-1281-2021, 21 აპრილი, 2022 წელი; №ას-1365-2021, 14 აპრილი 2022).

132. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად დაადგინეს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების ბათილად ცნობის შედეგი უნდა ყოფილიყო არა სამსახურში პირვანდელ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა, არამედ მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის კომპენსაციის გადახდის დაკისრება.

133. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ პირვანდელ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის ნაწილში, პირველმა კასატორმა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ვერ წარმოადგინა.

134. როგორც პირველი, ასევე მეორე კასატორი სადავოდ ხდიან მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობას.

135. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სშკ-ი არ განსაზღვრავს კომპენსაციის გამოანგარიშების წესსა და კრიტერიუმებს. კომპენსაცია, როგორც დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის საშუალების დადგენა და მისი ოდენობის განსაზღვრა სასამართლოს დისკრეციაა, რა დროსაც, გათვალისწინებული უნდა იქნეს, რომ შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავდეს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონო დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონო დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, მხედველობაშია მისაღები უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპენსაცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა.შ. (სუსგ №ას-1209-2021, 11 მარტი, 2022).

136. მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტში კომპენსაციის ოდენობად მითითებულია 12544 ლარი, მაშინ როდესაც 687 ლარის 16-ზე ნამრავლი შეადგენს 10992 ლარს (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.61).

137. საკასაციო პალატა მეორე კასატორის აღნიშნულ საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ კომპენსაცია, როგორც დარღვეული უფლების აღდგენის საშუალება, წარმოადგენს არა ხელფასს, იძულებით განაცდურს ან სხვა რაიმე გასაცემელს, არამედ ის თანხაა, რომელიც შრომითი ურთიერთობის უკანონოდ შეწყვეტის გამო დასაქმებულის ინტერესების დაცვის საკანონმდებლო საშუალებაა და თავის თავში მოიცავს ზემოთ ჩამოთვლილ ყველა გასაცემელს (სუსგ. Nა-2851-გან-5-2019, 21.06.2019წ.). კომპენსაციის სახით დაკისრებული ფიქსირებული თანხა არ წარმოადგენს სახელფასო დავალიანებას და ამდენად, საგადასახადო დაბეგვრის ინტერსებისათვის მასში მითითებული თანხის აღუსრულებლობა უმართებულოა (სუსგ №ას-923-2020, 11 მარტი, 2021; №ა-2020-გან-4-2015, 17.06.2015წ.).

138. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 14 ივნისის სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტში მითითებულია ხელზე ასაღები თანხა 12544 ლარი (თანამდებობრივი სარგოს 787 ლარის 16 თვეზე ნამრავლი). შესაბამისად, ამ ნაწილშიც მეორე კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

139. „კომპენსაცია შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერი შეწყვეტის შემთხვევაში, სპეციალური ნორმით გათვალისწინებული დამსაქმებლის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი ზომაა, რომელიც უნდა უზრუნველყოფდეს დასაქმებულისათვის მინიმალური სოციალური გარანტიის შექმნას, რაც მას სავსებით განასხვავებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისაგან. კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის თვალსაზრისით, უნდა აღინიშნოს, რომ ხსენებული სამართლებრივი საკითხი განეკუთვნება სასამართლოს დისკრეციის სფეროს, რა დროსაც, გათვალისწინებული უნდა იქნეს, რომ შრომით სამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად ფარავს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამუშაოს მოძებნამდე განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამდენად, კომპენსაციამ შეძლებისდაგვარად უნდა უზრუნველყოს სამართლიანი ბალანსის აღდგენა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის შემთხვევაში. კომპენსაციის განსაზღვრასთან დაკავშირებით, გათვალისწინებული უნდა იქნეს, რომ ეს არის პასუხისმგებლობის ზომა, რაც ეკისრება დამსაქმებელს მუშაკის უკანონოდ დათხოვნისათვის და მანვე (კომპენსაციის ოდენობამ) უნდა უზრუნველყოს დასაქმებულის მინიმალური სოციალური გარანტიის შექმნა, რითაც კომპენსაცია განსხვავდება ზიანის ანაზღაურებისას პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისგან. საგულისხმოა, რომ სშკ-ის 38.8 მუხლი (ამჟამად მოქმედი რედაქციით 48.8 მუხლი) არ განსაზღვრავს კომპენსაციის ოდენობას. ამ მოცემულობაში, კომპენსაციის ოდენობა ყოველი კონკრეტული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით ხორციელდება“ (იხ. სუსგ Nას-792-2019, 2021 წლის 18 თებერვალი).

140. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ პირველმა კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსაზღვრული კომპენსაციის ოდენობის ნაწილში, წარმოადგინა დასაბუთებული საკსაციო პრეტენზია.

141. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, რაც მისი გაუქმების საფუძველია, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ხოლო სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, რომ პირველი საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივი გაუქმებით მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრება კომპენსაცია - 18816 ლარი (ხელზე ასაღები).

142. საკასაციო პალატის მიერ საპროცესო ხარჯების განაწილება:

143. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯები და სახელმწიფო ბაჟი, რომელთა გადახდისაგან განთავისუფლებული იყო მოსარჩელე, გადახდება მოპასუხეს ბიუჯეტის შემოსავლის სასარგებლოდ, მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელიც დაკმაყოფილებულია.

144. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე (პირველი კასატორი) კომპენსაციის მოთხოვნის ნაწილში გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

145. ვინაიდან, პირველი საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მეორე კასატორს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 18816 ლარის (ხელზე ასაღები) გადახდა, მეორე კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 314 ლარის გადახდა. რადგან მეორე საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მეორე კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის თანხა ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად.

146. ამასთან, ვინაიდან სარჩელი სადავო ბრძანებათა ბათილობის ნაწილში დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს, მოსარჩელის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (იხ. ტ.1, ს.ფ.16) ანაზღაურება 100 ლარის ოდენობით.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გადაწყვიტა:

1. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ლ.მ–ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილების ნაწილობრივი გაუქმებით მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. ლ.მ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

5. ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს 2019 წლის 3 ოქტომბრის Nს-48 ბრძანება ლ.მ–ისათვის შენიშვნის გამოცხადების შესახებ;

6. ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს 2019 წლის 18 ოქტომბრის Nგ-79 ბრძანება ლ.მ–ის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ;

7. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ლ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს კომპენსაციის გადახდა 18816 ლარის (ხელზე ასაღები) ოდენობით;

8. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ლ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს მოსარჩელის მიერ სარჩელზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 100 ლარის ანაზღაურება;

9. სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის 314 ლარის გადახდა;

10. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი