29 სექტემბერი 2022 წელი

საქმე №ას-26-2022 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ზ.ტ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.ჩ–ძე

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 01 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. თ.ჩ–ძემ (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „მესაკუთრე“) სარჩელით მიმართა საჩხერის რაიონულ სასამართლოს უძრავი ნივთის, მდებარე: ჭიათურის მუნიციპალიტეტი, სოფელი ....., ს/კ ......, მოპასუხე ზ.ტ–ძის (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „აპელანტი“, „კასატორი“, „მფლობელი“) უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვისა და მოსარჩელისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემის მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები:

2. თ.ჩ–ძის საკუთრებაშია უძრავი ქონება - მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით, მდებარე: ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ........, საკადასტრო კოდით ..... ამჟამად ქონებას ფლობს ზ.ტ–ძე, რომელსაც მოსარჩელესთან აქვს დაძაბული ურთიერთობა, კონფლიქტური სიტუაციის გამო გამოწერილია შემაკავებელი ორდერი, ხოლო სასამართლოს მიერ გამოცემულია დამცავი ორდერი. მოსარჩელეს სურს, თავისუფლად გამოიყენოს და განკარგოს აღნიშნული ქონება, მაგრამ აღნიშნულში მესაკუთრეს ხელს უშლის მოპასუხე, რომელიც ნივთს დაუფლებულია უკანონოდ.

მოპასუხის პოზიცია:

3. მოპასუხემ შესაგებელით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავო ქონებას იგი ფლობს, თუმცა აღნიშნული ქონება მისი სახსრებითაა აშენებული მამა-პაპისეულ მიწაზე. იმ მომენტისათვის, როდესაც სადავო ქონება მოპასუხემ მოსარჩელეს ჩუქების ხელშეკრულებით გადასცა საკუთრებაში, ისინი იყვნენ მეუღლეები, შესაბამისად, ქონება, როგორც დასასვენებელი სახლი, უნდა ყოფილიყო მთელი ოჯახის სარგებლობაში, სხვა შემთხვევაში, მოპასუხე მოსარჩელეს საკუთრებაში არ გადასცემდა უძრავ ქონებას იმ სოფელსა და უბანში, სადაც ცხოვრობენ მოპასუხის დედმამიშვილები და სხვა ნათესავები.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თ.ჩ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ზ.ტ–ძის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა (გამოსახლებული იქნა) უძრავი ქონება მდებარე: ჭიათურა, სოფელი ......, ს.კ. №..... და დადგინდა თ.ჩ–ძისათვის მისი თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაბარება.

5. საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ზ.ტ–ძემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. ზ.ტ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

7. სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. უძრავი ნივთის, მდებარე: საჩხერის რაიონი, სოფელი ......, ს.კ. №......., მესაკუთრეა თ.ჩ–ძე.

7.2. ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება თ.ჩ–ძის საკუთრებად აღირიცხა 2015 წლის 10 ივნისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე. მითითებული უძრავი ნივთის ძველი მესაკუთრე იყო ზ.ტ–ძე.

7.3. მოპასუხე ზ.ტ–ძე ფლობს მოსარჩელის საკუთრებას და არ ათავისუფლებს მას.

8. დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სააპელაციო პალატამ შემდეგი სამართლებრივი შეფასება მისცა:

8.1. მხარეთა შორის ურთიერთობა უნდა გადაწყდეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლებზე დაყრდნობით. მოთხოვნა დაკმაყოფილდება სამი წინაპირობის არსებობის შემთხვევაში: უნდა არსებობდეს ნივთის მესაკუთრე, უნდა არსებობდეს ნივთის მფლობელი და მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. ამდენად, დასახელებული ნორმების შესაბამისად, ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში, ანუ ხორციელდება თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების მქონე პირის გარეშე.

8.2. ვინდიკაციურ სარჩელებზე მტკიცების ტვირთი მხარეებს შორის შემდეგნაირად ნაწილდება: მოსარჩელე მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომ ის წარმოადგენს იმ ნივთის მესაკუთრეს, რომლის გამოთხოვასაც ის ითხოვს მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და რომ ეს ნივთი იმყოფება მოპასუხის მფლობელობაში, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს კი წარმოადგენს მის მიერ სადავო ნივთის ფლობის მართლზომიერების დადასტურება.

8.3. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, უტყუარად დადგენილია, რომ უძრავი ქონება, მდებარე: საჩხერის რაიონი, სოფელი ......, ს.კ. №....... - საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოსარჩელე თ.ჩ–ძის სახელზე (საკუთრების უფლების აღრიცხვის საფუძველია - 10.06.2015წ. ჩუქების ხელშეკრულება). საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიმართ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემული დავის სააპელაციო სასამართლოს მიერ განხილვის ეტაპზე, მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერი გაუქმებული არ ყოფილა.

8.4. აპელანტის მიერ აღიარებულ იქნა, რომ ფლობს სადავო ნივთს, თუმცა ვერ იქნა დადასტურებული მისი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოება - უძრავი ნივთის ფლობის მართლზომიერება. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ იგი იყო სადავო უძრავი ქონების ადრინდელი მესაკუთრე, ვერ აქცევს მას სკ-ის 162-ე მუხლით გათვალისწინებულ მართლზომიერ მფლობელად, ვინაიდან ამ ქონებაზე უფლება მას სამართლებრივად დაკარგული აქვს. ამასთან, სადავო უძრავ ქონებაზე თ.ჩ–ძის საკუთრების უფლების აღრიცხვის საფუძველი (10.06.2015წ. ჩუქების ხელშეკრულება) კანონით დადგენილი წესით შედავებული არ არის. შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია სადავო უძრავი ქონების მოსარჩელისადმი კუთვნილებისა და მოპასუხის მხრიდან აღნიშნული ქონების არამართლზომიერად ფლობის ფაქტები.

8.5. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია საკუთრებით ისეთი სარგებლობა, რომლითაც მხოლოდ სხვებს ადგებათ ზიანი ისე, რომ არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესების უპირატესობა და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებელია. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მხრიდან ადგილი არ აქვს უფლების ბოროტად გამოყენებას, რადგან პირის ქმედება ობიექტურად მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება შეფასდეს საკუთრების უფლების ბოროტად გამოყენებად, თუ მის ქმედებას სხვა მიზანი არ ჰქონდა, გარდა სხვა პირისათვის ზიანის მიყენებისა და მისი განხორციელება მესაკუთრის ინტერესში არ შედიოდა. ამდენად, უფლების ბოროტად გამოყენება ნიშნავს უფლებით ისეთ სარგებლობას, როდესაც უფლების გამოყენება მხოლოდ სხვა პირებისათვის არის ზიანის მომტანი, ხოლო მესაკუთრის კანონიერი ინტერესებისათვის არ არის სარგებლის მომტანი, რაც განსახილველ შემთხვევაში, არ დასტურდება, სახელდობრ, მოცემულ შემთხვევაში, უტყუარად დადგენილია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ აპელანტი უკანონოდ ფლობს მოსარჩელის (მოწინააღმდეგე მხარის) უძრავ ქონებას, რადგან მხარეთა შორის არ არსებობს კანონშესაბამისი სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რითაც მესაკუთრე შეიძლება შეზღუდულიყო მოპასუხესთან (აპელანტთან) მიმართებაში, იგი არ წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირს - მართლზომიერ მფლობელს, შესაბამისად, არ არსებობს კანონისმიერი საფუძველი რაიმე შებოჭვისათვის და მოსარჩელე უფლებამოსილია სრულყოფილად განახორციელოს მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე კანონით გარანტირებული უფლებები და გამოითხოვოს ნივთი მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ.ტ–ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

9.1. კასატორმა მოსარჩელეს (ყოფილ მეუღლეს) აჩუქა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში თავის სახელზე რეგისტრირებული და მის მიერვე შეძენილი უძრავი ნივთი, სადავო ნივთში მეუღლეები ერთად ცხოვრობდნენ საერთო შვილთან ერთად, კასატორის გამოსახლება ყოფილმა მეუღლემ მოინდომა განქორწინების შემდგომ. აღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი მიიჩნევს, რომ გააჩნია ნივთის მართლზომიერად ფლობის უფლება, თუმცა მისი არგუმენტაცია სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან დატოვებულ იქნა შეფასების გარეშე.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეზე საკასაციო პალატის შესაფასების საგანს წარმოადგენს ის საკითხი, თუ რამდენად სწორად იქნა დადგენილი ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისთვის აუცილებელი ყველა ელემენტის არსებობა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე.

15.1. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რომლის დადგომაც სურდა მოსარჩელეს სადავო ნივთის მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვის სახით, მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმაა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

15.2. ვინდიკაციური სარჩელის დასაკმაყოფილებლად კუმულატიურად (ერთობლივად) უნდა არსებობდეს სამი წინაპირობა: 1. მოსარჩელე უნდა იყოს სადავო ნივთის მესაკუთრე; 2. მოპასუხე უნდა ფლობდეს სადავო ნივთს; 3. ფლობა უნდა ხორციელდებოდეს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. მითითებულ წინაპირობათაგან პირველი ორის - მოსარჩელის საკუთრების უფლებისა და მოპასუხის მიერ სადავო ნივთის ფლობის ფაქტების მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს, ხოლო მესამე წინაპირობის (ფლობის არამართლზომიერება) მიმართ მას ეკისრება მარტოოდენ მითითების ვალდებულება (მრავალთა შორის იხ. სუსგ.№ას-690-661-2016, 01.09.2016წ; №ას-1643-2019, 10.01.2020წ; №ას-1570-2018, 22.11.2018წ; №ას-1452-2020, 18.02.2021წ). მოსარჩელის მხრიდან აღნიშნული სტანდარტით მტკიცებისა და მითითების ტვირთის დაძლევა განაპირობებს ფლობის მართლზომიერების დამტკიცების ტვირთის მოპასუხეზე გადასვლას.

15.3. საგულისხმოა, რომ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების ამგვარი განაწილება გამომდინარეობს მტკიცებითი სამართლის იმ უზოგადესი წესიდან, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომლის მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (“affirmanti, non negati, incumbit probatio”) - სწორედ ამ დებულებიდან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს, ვინ რა უნდა ამტკიცოს. უარყოფის მტკიცება არ შეიძლება დაეკისროს მხარეს, რომელიც ფაქტის ან მოვლენის არარსებობაზე აპელირებს, არამედ ამ ფაქტისა თუ მოვლენის არსებობის მტკიცების ტვირთი აწევს მას, ვის სასარგებლოდაც მეტყველებს შედავებული ფაქტობრივი გარემოება“ (იხ. სუსგ. №ას-509-509-2018, 05.04.2019წ; №ას-1299-2018, 29.11.2019წ). მესაკუთრე ვინდიკაციური სარჩელით უარყოფს მფლობელობის საფუძვლიანობას, შესაბამისად, მას უარყოფის მტკიცება ვერ დაეკისრება, ფლობის სამართლებრივი საფუძვლის დადასტურება შედის რა მოპასუხის ინტერესის სფეროში, ამავე გარემოების მტკიცების ტვირთიც სწორედ მის მხარეს არის.

15.4. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მხრიდან შეუდავებელია ფაქტობრივი გარემოებები მასზედ, რომ უძრავი ნივთის, მდებარე: საჩხერის რაიონი, სოფელი ...., ს.კ. №........, მესაკუთრედ აღრიცხულია თ.ჩ–ძე, თუმცა ამავე ნივთს ფლობს თავად კასატორი ზ.ტ–ძე.

15.5. მოსარჩელე სარჩელში უთითებდა რა მოპასუხის მფლობელობის არამართლზომიერებაზე, მითითების ტვირთის დაძლევით სწორედ მოპასუხეზე გადავიდა იმ გარემოების დამტკიცების ვალდებულება, რომ მას სადავო ნივთის ფლობის უფლება გააჩნია. ამ მიმართულებით, კასატორი უთითებს იმ გარემოებებზე, რომ მოსარჩელემ სწორედ მოპასუხისგან მიიღო ჩუქებით სადავო ნივთი საკუთრებაში და გარიგების დადების მიზანი იყო ოჯახის მიერ ამავე ნივთით ერთობლივად სარგებლობა.

15.6. პალატა მოიხმობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილს, რომლის თანახმადაც, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

15.7. საკუთრების უფლების უმნიშვნელოვანეს კომპონენტს ქონების განკარგვა წარმოადგენს, რაც მოიაზრებს ნივთის სამართლებრივი ბედის გადაწყვეტას ამავე ნივთის სხვა პირის საკუთრებაში/დროებით სარგებლობაში გადაცემისა თუ უფლებრივად სხვაგვარად დატვირთვის გზით (იხ. სუსგ. №411-388-2014, 22.04.2015წ.; №ას-531-864-05, 23.03.2006წ.).

15.8. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 524-ე მუხლის თანახმად, ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს ქონებას საკუთრებად მისი თანხმობით. ჩუქება, როგორც ქონების საკუთრებაში გადაცემის ტიპის ხელშეკრულება, ნივთის სამუდამო განკარგვის თვალსაჩინო მაგალითს წარმოადგენს, ვინაიდან ამავე ხელშეკრულების დადებით, გამჩუქებელს უწყდება საჩუქრის მიმართ ყველა ის უფლება (ფლობის, სარგებლობის, განკარგვის უფლება), რომელიც მას, როგორც მესაკუთრეს, ამავე ნივთის მიმართ გააჩნდა და ხსენებული უფლებებით აღიჭურვება ახალი მესაკუთრე - დასაჩუქრებული. ჩუქების დანიშნულებას წარმოადგენს დასაჩუქრებულის ქონების გაზრდა და, შესაბამისად, მჩუქებლის ქონების შემცირება. ჩუქების ხელშეკრულება არ გულისხმობს ნაჩუქარ ნივთზე მჩუქებლის შემდგომი მფლობელობისა და მისით სარგებლობის შესაძლებლობას, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ ასეთი მფლობელობა და სარგებლობა გამომდინარეობს მორალურ-ზნეობრივი დანაწესებიდან (იხ. სუსგ. №ას-744-2019, 05.07.2019წ). ყოფილი მეუღლის საცხოვრებლით უზრუნველყოფა კი არ წარმოადგენს არც სამართლებრივ და არც მორალურ-ზნეობრივ ვალდებულებას, ამდენად, პალატა მას ვერ განიხილავს მესაკუთრის საკუთრების უფლების შებოჭვის კანონისმიერ წინაპირობად. კანონით გათვალისწინებულ ბოჭვის საფუძვლად ვერც ის გარემოება გამოდგება, რომ სადავო ნივთი აშენებულია მოპასუხის მამაპაპისეულ მიწის ნაკვეთზე, მისივე რესურსებით, ვინაიდან აღნიშნულ გარემოებათა მიუხედავად, კასატორმა თავად განკარგა სადავო ქონების სამართლებრივი ბედი იმგვარად, რომ სხვა პირს გადასცა მასზე საკუთრების უფლება, რითაც დაკარგა ნივთთან ყოველგვარი სამართლებრივი კავშირი.

15.9. ამავდროულად, კასატორი ვერ ადასტურებს, რომ მხარეთა შორის არსებობდა იმგვარი შეთანხმება, რომ მიუხედავად ქონების საკუთრებაში გადაცემისა, გამჩუქებელი კვლავ იქნებოდა უფლებამოსილი, განეხორციელებინა საჩუქრის ფლობა-სარგებლობა (სახელშეკრულებო ბოჭვა). ამრიგად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ კასატორმა (მოპასუხემ), როგორც ნივთის ყოფილმა მესაკუთრემ, ვერ დაასაბუთა სადავო ნივთის მიმართ ფლობის კანონიერი საფუძველი (იხ. სუსგ. №ას-1579-2019 , 17.12.2019წ; №ას-599-2021, 30.07.2021; №ას-5-2022, 28.03.2022წ).

16. პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომლითაც რეგისტრირებული მესაკუთრის მიერ ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრა არ იქნა განხილული უფლების ბოროტად გამოყენებად. ვინდიკაციური სარჩელი ეფუძნება იმ მოცემულობას, რომ მესაკუთრეს, რომელსაც ჩამოერთვა მფლობელობა, შეუძლია ნივთი მოითხოვოს მფლობელისაგან, რომელიც არაკეთილსინდისიერად აკავებს ნივთს. საკუთრების უფლებამ ნივთზე სრული ბატონობა უნდა უზრუნველყოს, მათ შორის ფაქტობრივი ბატონობა - მფლობელობის სახით. ცხადია, მესაკუთრეს სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად აქვს მფლობელობის უფლებაც და თუკი მოხდება მფლობელობის ჩამორთმევა, მას შეუძლია არაუფლებამოსილ მფლობელს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება (იხ. ზარანდია თ., სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ. 245). ის გარემოება, რომ მესაკუთრეს სურს აღიდგინოს ნივთზე დაკარგული მფლობელობა ან საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგოს კუთვნილი ნივთი, უფლების ბოროტად გამოყენებად ვერ განიხილება, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, გამოკვეთილია არა უკანონო მფლობელის ინტერესებისათვის ზიანის მიყენების, არამედ საკუთრების უფლებით ჯეროვნად სარგებლობის ინტერესი.

17. მოსარჩელემ თავი გაართვა მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურების ტვირთს - საჯარო რეესტრის ამონაწერზე დაყრდნობით დაადასტურა, რომ ნივთის მესაკუთრეა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 312-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიმართ მოქმედი უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის მიზანია სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების დაცვა და სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველყოფა. უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული უფლება მანამდე ითვლება კანონიერად, უფლებამოსილ პირს მანამდე შეუძლია თავისუფლად განკარგოს ეს ქონება, ვიდრე რეგისტრაციის საფუძველი (სამოქალაქოსამართლებრივი გარიგება, ადმინისტრაციული აქტი, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება და სხვა) არ გაუქმდება, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია მოქმედებს იმ დრომდე, ვიდრე პრეზუმირებული ფაქტის უსწორობა არ დამტკიცდება. ეს კი მიიღწევა უფლების საფუძვლად არსებული გარიგების ბათილობით. უფლების ნამდვილობის გამომრიცხველი გარემოებების არსებობის ფაქტი სასამართლომ უნდა დაადგინოს (იხ. სუსგ. №ას-1542-1462-2017, 30.01.2018წ). მანამდე კი ივარაუდება, რომ რეგისტრაციის შედეგად განხორციელებული ჩანაწერი სწორია და, შესაბამისად, უფლება ნამდვილი (იხ. სუსგ. №ას-877-2018 , 27.09.2018წ; №ას-1719-2019, 22.01.2020წ).

18. პალატა ხაზგასმით მიუთითებს, რომ სადავო უძრავ ნივთთან მიმართებით საჯარო რეესტრის ჩანაწერები კასატორს სადავოდ ქცეული არ აქვს, ამავდროულად, შედავებული არ არის ის გარიგება, რომლითაც მოსარჩელემ სადავო ნივთზე მოიპოვა საკუთრების უფლება. მოსარჩელის მიერ ჩუქების მოტივებისა და პირობების შესრულება დამოუკიდებელი დავის საგანია და შეგებებული სარჩელის არარსებობის მოცემულობაში, ვერ განიხილება ვინდიკაციურ სარჩელთან ერთად, ამდენად, წარმოდგენილ საკასაციო პრეტენზიებს არ შესწევთ უნარი, შეაკავონ სადავო ნივთის ვინდიცირების სამართლებრივი შედეგი.

19. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამრიგად, ზ.ტ–ძეს უნდა დაუბრუნდეს 2022 წლის 08 თებერვალს შ.ძ–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის 70%, რაც შეადგენს 105 ლარს.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ.ტ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ზ.ტ–ძეს (პ/ნ ......) დაუბრუნდეს შ.ძ–ძის (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 150 ლარის (საგადახდო დავალება №0, რეფერენსი №413419, გადახდის თარიღი: 08.02.2022წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „თიბისი ბანკი“) 70% – 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150).

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი