ას-980-2021

21 აპრილი, 2022 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ი. ს-ნა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.ჯ–ია (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ს.ჯ–იამ (შემდეგში - მოსარჩელემ) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ვ.მ–ის, ი.ს–ვასა და ი.ს–ვას (შემდეგში - მოპასუხეების) მიმართ და მოითხოვა: 1) ვ.მ–ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სადგომის (მდებარე - ქ. თბილისი, ...., ს/კ ....., შენობა N1, პირველ სართულზე მდებარე 26.03 კვ.მ ფართი) საკუთრებაში გადაცემა, კომპენსაციის, ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის - 7656.25 ლარის მესაკუთრისათვის გადახდის სანაცვლოდ. 2) მოპასუხეების ვ.მ–ის, ი.ს–ვასა და ი.ს–ვას მფლობელობაში არსებული უძრავი ნივთის (მდებარე - ქ. თბილისი, ....., ს/კ ...., შენობა N1, პირველ სართულზე მდებარე 26.03 კვ.მ ფართი) გამოთხოვა და მოსარჩელისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა. 3) ი.ს–ვასა და ვ.მ–ს შორის 2013 წლის 15 აპრილს დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ი.ს–ვას 6 500 აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულად აღიარება და მის უზრუნველსაყოფად არსებული იპოთეკის უფლების გაუქმება. 4) ვ.მ–ისათვის ს.ჯ–იას სასარგებლოდ სადავო უძრავი ნივთით სარგებლობის შეუძლებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, კერძოდ 2015 წლის 1 აგვისტოდან 2017 წლის 31 აგვისტოს ჩათვლით - 5 200 ლარის გადახდა, ასევე 2017 წლის 1 სექტემბრიდან, ყოველთვიურად, გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 208 ლარის ანაზღაურება (ტომი 1, ს.ფ. 21-30).

1.1. მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს.ჯ–იას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: მოსარჩელის საკუთრებაში აღირიცხა, ქ. თბილისში, ....... მდებარე საცხოვრებელი სადგომის (ს/კ ......) შენობა N1-ის პირველ სართულზე მდებარე 26.03 კვ.მ ფართი, რაც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ვ.მ–ის სახელზე, სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის - 7656.25 ლარის მოპასუხე ვ.მ–ისათვის გადახდის სანაცვლოდ. აღნიშნული უძრავი ქონება გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების: ვ.მ–ის, ი.ს–ვასა და ი.ს–ვას უკანონო მფლობელობიდან და დადგინდა მისი თავისუფალ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემა. ს.ჯ–იას მოთხოვნა ი.ს–ვას და ვ.მ–ს შორის 2013 წლის 15 აპრილს დადებული სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ი.ს–ვას 6 500 აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულად აღიარების და მის საფუძველზე რეგისტრირებული იპოთეკის უფლების გაუქმების თაობაზე, ასევე ვ.მ–ისათვის სადავო უძრავი ნივთით სარგებლობის შეუძლებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე - არ დაკმაყოფილდა.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა. მოსარჩელემ გადაწყვეტილება გაასაჩივრა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და მოითხოვა ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაასაჩივრა ვ.მ–მა და მოითხოვა ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ასევე გაასაჩივრა ი.ს–ვამ და მითხოვა მისი გაუქმება.

4. თბილისის საპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 08 აპრილის განჩინებით ვ.მ–ის სააპელაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინებით ს.ჯ–იასა და ი.ს–ვას სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა-დახასიათების შესაბამისად, ქ. თბილისში, ...... მდებარე უძრავი ნივთის მესაკუთრე/მოსარგებლედ მითითებულია ვ.მ–ვი; ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი, მდებარე ......, მოიცავს არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 149 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით: 1) ლიტერი - „ა“ (საცხოვრებელი), სართულების რაოდენობა - 2, საერთო ფართი - 96.73 კვ.მ, საცხოვრებელი ფართი - 77.01 კვ.მ, დამხმარე ფართი - 19.72 კვ.მ, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებული ფართი - 37.83 კვ.მ, სარდაფის ფართი - 29.58 კვ.მ; 2) ლიტერი „ბ“ (დამხმარე) – 6 კვ.მ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებული ფართი.

6.2. საქმეში წარმოდგენილია 1983 წლის 27 აგვისტოს, ერთის მხრივ, ლ.მ–სა და ვ.მ–ვს, ხოლო მეორეს მხრივ, ზ.ც–ძესა და ს.ჯ–იას შორის შედგენილი ხელწერილი, რომლის თანახმად, ლ. და ვ.მ–ვებმა 8000 მანეთის გადახდის სანაცვლოდ, ზ.ც–ძეს (მოსარჩელის მეუღლეს) და ს.ჯ–იას ორი წლის ვადით სარგებლობაში გადასცეს … ი პირველ სართულზე მდებარე ბინა. მხარეთა შეთანხმებით, ბინის დაცლის შემთხვევაში, აღებული თანხიდან 4500 მანეთი უნდა დაებრუნებინა ლ.მ–ს, ხოლო 3 500 მანეთი ვ.მ–ვს. მოსარჩელე ს.ჯ–ია 1977 წლის 26 ნოემბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ზ.ც–ძესთან. ზ.ც–ძე გარდაიცვალა 2004 წლის 03 ოქტომბერს ზუგდიდში. 2016 წლის 28 დეკემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის შესაბამისად, სამკვიდრო მიიღო ს.ჯ–იამ. ვ.მ–ვი გარდაიცვალა 2004 წლის 24 ივნისს, რომლის პირველი რიგის კანონისმიერი მემკვიდრეა - შვილი ვ.მ–ი, რაც დასტურდება 2005 წლის 13 მაისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით, რომლის თანახმადაც ვ.მ–მა საკუთრებაში მიიღო მთელი სამკვიდრო ქონება, მათ შორის - საცხოვრებელ სახლი, თავის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად, მდებარე - ქ. თბილისი, ….., საერთო ფართობით 139.49 კვ.მ (მათ შორის საცხოვრებელი ფართი 81.93 კვ.მ) - ვ.მ–ვის საკუთრება, შენობა N3 და შენობა N4 უფლების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე. სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე აღნიშნული უძრავი ნივთი (ს/კ ......) 2008 წლის 10 ივნისს საჯარო რეესტრში აღირიცხა ვ.მ–ის სახელზე. ს.ჯ–იას ოჯახმა, …….. ცხოვრებისას, საყოფაცხოვრებო პირობების გაუმჯობესებისა და გაფართოების მიზნით ეზოში ააშენა სამზარეულო. აღნიშნული გარემოება დაადასტურა ვ.მ–მა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას.

6.3. დადგენილია, რომ 2013 წლის 15 აპრილს ი.ს–ვასა და ვ.მ–ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ვ.მ–მა სესხის სახით მიიღო 6 500 აშშ დოლარი, 6 თვის ვადით, აღნიშნული ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა ვ.მ–ის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთი, მდებარე - ქ. თბილისი, ….., ს/კ ..... (26,03 კვ.მ. ფართი). სესხი გაცემული იქნა სარგებლის დარიცხის გარეშე. იპოთეკის ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში (ტ.1. ს.ფ. 131, 144-145); დადგენილია, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე, თავდაპირველად ი.ს–ვას მფლობელობაში გადაეცა, ვ.მ–ის კუთვნილი ფართის მეზობლად მდებარე ფართი, ხოლო 2015 წელს ვ.მ–მა იპოთეკარს გადასცა ……. მდებარე მისი კუთვნილი 26.03 კვ.მ ფართი და დღეის მდგომარეობით სადავო უძრავი ნივთი მოპასუხეების მფლობელობაშია, კერძოდ ი.ს–ვა და ი.ს–ვა ქონებას ფლობენ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე, მესაკუთრის მიერ მინიჭებული მფლობელობის საფუძვლით. დადგენილია, რომ 2014 წლის 14 ივლისს, სადავო უძრავი ნივთის (26,03 კვ.მ. ფართი) იმდროინდელ მესაკუთრეს - ა.ჩ–სა და ი.ს–ვას (წარმოდგენილი ი.ს–ვას სახით) შორის დაიდო ვალის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, რომლითაც აიდა ჩილიგარიანმა არსებული ვალის დაფარვის სანაცვლოდ გამოთქვა თანხმობა საკუთრება გადაეცა იპოთეკის საგანზე. აღნიშნული ვერ დარეგისტრირდა ყადაღის არსებობის გამო. დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ნივთი, მდებარე - ქ. თბილისში, ……. (ს/კ .....); 26.03 კვ.მ ფართი (შენობა #1-ის პირველი სართული) სარჩელის წარდგენის დროისათვის არის ვ.მ–ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში (ტ.1. ს.ფ. 63-64). საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის საინფორმაციო ბარათის შესაბამისად, ზ.ც–ძე ქ. თბილისში, ……. რეგისტრირებული იყო 1986 წლის 15 თებერვლიდან, ხოლო ს.ჯ–ია მითითებულ მისამართზე რეგისტრირებულია 2005 წლის 26 აპრილიდან. სს „თ–ის“ მიერ გაცემული ინფორმაციის შესაბამისად, მისამართზე - ქ. თბილისი, ტირიფონის ქუჩა N3, აბონენტის N2564521, რეგისტრირებული იყო ს.ჯ–იას სახელზე 1996-1999 წლებიდან 06.08.2015 წლამდე. ს.ჯ–იას მიერ წარმოდგენილია 2010 წლისა და 2013 წლის ქვითრები, ასევე აბონენტის ბრუნვის ისტორია, რომლითაც დასტურდება ამ უკანასკნელის მიერ ელ-ენერგიის მოხმარების ფაქტი. წარმოდგენილ ბრუნვის ისტორიაში აბონენტად მითითებულია ვ.მ–ი. აღსანიშნავია, რომ 2016 წლის 12 დეკემბერს სს „თ–ის“ მიერ გაცემული ინფორმაციის თანახმად, აბონენტის ბრუნვის ისტორია სს „თ–ის“ მონაცემთა ბაზიდან იბეჭდება მხოლოდ იმ მომენტისათვის არსებული 10 მონაცემების შესაბამისად და ტექნიკურად შეუძლებელია მასში ძველი მონაცემების დაფიქსირება. ამდენად, საქმეში წარმოდგენილი სს „თ–ის“ მიერ გაცემული ცნობებით, ქვითრებითა და ბრუნვის ისტორიით დადასტურებულია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ქ. თბილისში, ……. აბონენტად რეგისტრირებული იყო და ელ. ენერგიას მოიხმარდა ს.ჯ–ია. ამასთანავე ს.ჯ–ია მითითებულ მისამართზე რეგისტრირებული იყო წყლის აბონენტადაც (ბრუნვის ისტორია წარმოდგენილია 2003 წლიდან). პალატა დადგენილად მიიჩნევს ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ 1983 წლიდან სადავო უძრავ ნივთს ფლობდნენ ს.ჯ–ია და მისი მეუღლე - ზ.ც–ზე. მფლობელობა შეწყდა 2015 წელს ს.ჯ–იას ნების საწინააღმდეგ. აღნიშული დასკვნა გამომდინერობს საქმეში წარმოდგენილი შემდეგი მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე: ს.ჯ–იას სადავო უძრავ ქონებაში ცხოვრების ფაქტს ადასტურებს, საბინაო საექსპლოატაციო კანტორის უფროსის მიერ 1986 წელსა და 1992 წელს გაცემული ცნობები; 2012 წლის 3 ივლისს სანოტარო წესით დადასტურებულ განცხადებაში მითითებულია, რომ მისამართზე ქ. თბილისი, ….. 2004 წლიდან დღემდე ცხოვრობს ს.ჯ–ია. განცხადებას ადასტურებენ ვ.მ–ი და რ.თ–ძე. 2015 წლის 5 მაისს ვ.მ–ის მეუღლემ წერილობით მიმართა ს.ჯ–იას კუთვნილი საცხოვრებელი ფართის გამოთავისუფლების მოთხოვნით. ამასთანავე, ა.ჩ–მა (სადავო ნივთის იმდროინდელმა მესაკუთრემ) 2015 წლის 11 მაისს მიმართა პოლიციის განყოფილებას, ს.ჯ–იას მფლობელობაში არსებული მისი კუთვნილი ფართის გამოთავისუფლების მოთხოვნით. 2015 წლის აგვისტოში ა.ჩ–მა დამატებითი განცხადებით მოითხოვა თავის წინა განცხადებას არ მისცემოდა მსვლელობა, რადგან მას არავის მიმართ არ გააჩნდა არანაირი პრეტენზია და ის ფლობდა მის კუთვნილ ბინას. ძველი თბილისის სამმართველოს მეორე განყოფლებას ქ. თბილისში, ….. გამოსახლება არ განუხორცელებია; 2015 წლის 16 ივლისს ვ.მ–მა მოითხოვა მისი კუთვნილი ქონებიდან ს.ჯ–იას რეგისტრაციიდან მოხსნა. 2015 წლის 11 სექტემბერს ს.ჯ–იამ განცხადებით მიმართა შსს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს ძველი თბილისის სამმართველოს მეორე განყოფილებას. განცხადებაში მითითებულია, რომ 2015 წლის აგვიტოში ს.ჯ–იას ბინა დახვდა გატეხილი და ნივთები გატანილი. განყოფილებაში სიტყვიერად განუმარტეს, რომ მისი ბინა დაცალა ვ.მ–მა. 2015 წლის 14 სექტემბრის წერილით კი ოფიციალურად ეცნობა, რომ ძველი თბილისის სამმართველოს მეორე განყოფლებას ქ. თბილისში, …… გამოსახლება არ განუხორციელებია; ვ.მ–ის ადვოკატის მიერ 2015 წლის დეკემბერში ს.ჯ–იასადმი გაგზავნილ შეტყობინებაში აღნიშნულია, რომ სააღსრულებო ბიუროს მიერ მომხდარი ფაქტის კონსტატაციის შემდეგ, ს.ჯ–იას კუთვნილი ნივთები ინახებოდა ვ.მ–ის კუთვნილ ავტოფარეხში და 10 დღის ვადაში ნებაყოფილობით გაეტანა ნივთები. საქმეში წარმოდგენილია 2016 წლის 22 იანვრის სააღსრულებო ბიუროს მიერ შედგენილი ფაქტების კონსტატაციის შესახებ ოქმი ს.ჯ–იას მოძრავი ნივთებისა და …….ქ. N3-დან მათი გატანის ფაქტის დადასტურების შესახებ. ვ.მ–ის განმარტებით, ს.ჯ–ია და ზ.ც–ძე მისი მამის თანხმობით შევიდნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომში, როდესაც იგი მე-5 ან მე-6 კლასში იქნებოდა (ბიძამ შეუშვა, თუმცა მამა დაეთანხმა), მანვე პროცესზე დაადასტურა ს.ჯ–იას და მისი ქმრის მიერ სამზარეულოს აშენების ფაქტიც. ვ.მ–მა განმარტა, რომ მის მშობლებს არასოდეს მოუთხოვიათ მათთვის სადავო ბინიდან გადასვლა და ინდივიდუალური მრიცხველიც მისი მშობლების თანხმობით დადგა ს.ჯ–იამ. 2001 წელს ს.ჯ–ია ჩამოვიდა ნათლულის დაბადების დღეზე და თავის ბინაში დარჩა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება:

6.4. მტკიცებულებების გამოკვლევის შედეგად პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ ს.ჯ–ია და მისი ქმარი, ზ.ც–ძე, 1983 წლიდან ცხოვრობდნენ სადავო მისამართზე, ხოლო მეუღლის გარდაცვალების შემდგომ ს.ჯ–ია აგრძელებდა ფართით სარგებლობასა და მფლობელობას 2015 წლის აგვიტომდე. მიიჩნია, რომ ფაქტების კონსტანტაციის ოქმი, სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, ასევე ადასტურებდა ს.ჯ–იას ნების საწინააღმდეგოდ მისი მფლობელობის შეწყვეტას.

6.5. პალატის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ ი.ს–ვასა და ვ.მ–ს შორის არსებობდა სასესხო სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის უზრუნველსაყოფადაც იპოთეკით დაიტვირთა სადავო უძრავი ქონება, მოპასუხეების მიერ ნივთის ფლობა არ შეესაბამებოდა მოსარჩელის ნებას და მათ არ გააჩნდათ მფლობელობის უკეთესი უფლება.

6.6. პალატამ მიიჩნია, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების ხანდაზმულად ცნობისა და იპოთეკის რეგისტრაციის გაუქმებასთან მიმართებით, მოსარჩელე არ წარმოადგენდა მოთხოვნის უფლების მქონე პირს და საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციამდე არ ქონდა უფლება გამოეყენებინა მოვალის შესაგებელი უზრუნველყოფის საშუალების რეალიზაციის წინააღმდეგ.

6.7. რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას, ზიანის ანაზღაურების შესახებ, პალატამ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა არც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი და არც მიუღებელი შემოსავლით გამოწვეული ზიანი, რაც გამორიცხავდა ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით არსებული მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის აუილებელ ფაქტობრივ და სამართლებრივ შემადგენლობას.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 31 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 02 ნოემბრის განჩინებით ს.ჯ–იას საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად.

7.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა ი.ს–ვამ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

იათამაზე სიჭინავას საკასაციო საჩივრის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1.1. სასამართლოს სწორად უნდა გამოეყენებინა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლი, რომელიც ამ კანონის გავრცელებას, ქირავნობითი ურთიერთობის საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობის დროს გამორიცხავდა.

7.1.2. სასამართლოს მხრიდან სწორად არ შეფასებულა/გამოკვლეულა დამქირავებლისა და მოსარგებლის მიმართ კანონის განსხვავებული მიდგომა, რასაც მოჰყვა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება.

7.1.3. კასატორი სადავოდ ხდის მოსარჩელის, როგორც მოსარგებლის სადავო უძრავ ქონებაში ცხოვრებას და მიუთითებს, რომ იგი დროებით, მხოლოდ ზუგდიდიდან თბილისში ჩამოსვლისას ცხოვრობდა აღნიშნულ მისამართზე. საქმის მასალებით არ დასტურდება არც კომუნალურების გადახდის და არც მესაკუთრისათვის ბინის შესაძენად გადახდილი თანხის ოდენობა, რაც სასამართლოს მსჯელობის საგანი უნდა გამხდარიყო.

7.1.4. კასატორი არის კეთილსინდისიერი მართლზომიერი მფლობელი და მას ფართი დათმობილი აქვს ვალის სანაცვლოდ საკუთრებაში. ი. და ი.ს–ვები იყვნენ კეთილსინდისიერები გარიგების გაფორმების დროს, ვინაიდან, არ ქონდათ მიზეზი ეჭვი შეპარვოდათ საჯარო რეესტრის ჩანაწერში, სადაც ერთადერთ მესაკუთრედ ვ.მ–ი იყო აღრიცხული. სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების სათანადოდ შეაფასის გარეშე მიიჩნია მოსარჩელე მოსარგებლედ.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 02 ნოემბრის განჩინებით სსსკ-ის 396-ე მუხლის საფუძველზე ი.ს–ვას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

9. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ი.ს–ვას საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

12. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა ი.ს–ვას მიმართ, უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების გამოთხოვას შეეხებოდა. შესაბამისად, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი სწორედ აღნიშნულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების კანონიერებაა.

14. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში RYSOVSKYY v. UKRAINE განმარტა, რომ როდესაც სასწორზე დევს საზოგადოებრივი ინტერესი, განსაკუთრებით, როდესაც საქმე ეხება ადამიანის ფუნდამენტალურ უფლებებს, როგორიცაა მაგალითად საკუთრების უფლება, საჯარო ხელისუფლება უნდა მოქმედებდეს კეთილსინდისიერების ფარგლებში, სათანადოდ და, რაც მთავრია, შესაბამისად (RYSOVSKYY v. UKRAINE, 2012).

15. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“(მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

17. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

18. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

19. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს (სუსგ 03.02.2021წ. საქმე №ას-136-2019, 29.01.2021წ. საქმე №ას-1437-2020, 12.12.2016წ. №ას-1043-1004-2016).

20. მოცემულ შემთხვევაში, განსახილველ დავაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელის საკუთრებაში აღირიცხა, ქ. თბილისში, .... ქუჩა N3-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის (ს/კ .....) შენობა N1-ის პირველ სართულზე მდებარე 26.03 კვ.მ ფართი, რაც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ვ.მ–ის სახელზე, სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის - 7656.25 ლარის მოპასუხე ვ.მ–ისათვის გადახდის სანაცვლოდ. აღნიშნულ ნაწილში მოთხოვნის მოპასუხე ვ.მ–მა პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 08 აპრილის განჩინებით მისი სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი. შესაბამისად, მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ნივთზე დადასტურებულია. ასევე დადგენილია, რომ ფაქტობრივად ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება მოპასუხის მფლობელობაშია.

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სადავო გარემოებების მტკიცების გარკვეულ სტანდარტს.

22. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

23. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.

24. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიების ნაწილი (სასამართლოს სწორად უნდა გამოეყენებინა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლი, რომელიც ამ კანონის გავრცელებას ქირავნობითი ურთიერთობის საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობის დროს გამორიცხავდა. სასამართლოს მხრიდან სწორად არ შეფასებულა/გამოკვლეულა დამქირავებლისა და მოსარგებლის მიმართ კანონის განსხვავებული მიდგომა, რასაც მოჰყვა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. კასატორი სადავოდ ხდის მოსარჩელის, როგორც მოსარგებლის სადავო უძრავ ქონებაში ცხოვრებას და მიუთითებს, რომ იგი დროებით, მხოლოდ ზუგდიდიდან თბილისში ჩამოსვლისას ცხოვრობდა აღნიშნულ მისამართზე. საქმის მასალებით არ დასტურდება არც კომუნალურების გადახდის და არც მესაკუთრისათვის ბინის შესაძენად გადახდილი თანხის ოდენობა, რაც სასამართლოს მსჯელობის საგანი უნდა გამხდარიყო) შეეხება თბილისში, .... ქ. N3, ს/კ ..., შენობა N1, პირველ სართულზე მდებარე 26.03 კვ.მ ფართის მესაკუთრედ ს.ჯ–იას ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. აღნიშნული მოთხოვნა მიემართებოდა არა ი.ს–ვას, არამედ ვ.მ–ს, შესაბამისად, ამ მოთხოვნის ნაწილში მოპასუხე იყო ვ.მ–ი. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით აღნიშნული მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ვ.მ–მა, თუმცა სააპელაციო პალატის 2019 წლის 08 აპრილის განჩინებით ვ.მ–ის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივრით კასატორის მიერ სადავოდ მიჩნეულ იმ გარემოებებს თუ სამართლებრივ საფუძვლებს, რომელიც არ მიემართება მოპასუხე (კასატორ) ი.ს–ვას, საკასაციო პალატა ვერ შეაფასებს.

25. მოცემული დავა მოპასუხე ი.ს–ვას მიმართ წარდგენილი მოთხოვნის ნაწილში ეხება უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას და პალატა შეაფასებს კასატორის მხოლოდ იმ პრეტენზიებს, რომელიც მიემართება ი.ს–ვას მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ წარდგენილ სასარჩელო მოთხოვნას.

26. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სარჩელი სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ ს.ჯ–იას ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა და გადაწყვეტილება აღნიშნულ ნაწილში ვ.მ–ის მიერ არ გასაჩივრებულა (სააპელაციო ალატის 2019 წლის 08 აპრილის განჩინებით დარჩე განუხილველი), დასტურდება მოსარჩელის საკუთრების უფლების არსებობა სადავო ქონებაზე. ასევე, უდავოა, რომ მოპასუხე ფლობს სადავო უძრავ ნივთს. შესაბამისად, სწორედ მოპასუხეს ეკისრებოდა იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მისი მფლობელობა მართლზომიერია. კასატორი მიუთითებს, რომ მას ფართი დათმობილი აქვს ვალის სანაცვლოდ საკუთრებაში. ი. და ი.ს–ვები იყვნენ კეთილსინდისიერები გარიგების გაფორმების დროს, ვინაიდან, არ ჰქონდათ მიზეზი ეჭვი შეპარვოდათ საჯარო რეესტრის ჩანაწერში, სადაც ერთადერთ მესაკუთრედ ვ.მ–ი იყო აღრიცხული. სასამართლომ კი საქმეში წარმოდგენილი სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების სათანადოდ შეფასების გარეშე მიიჩნია მოსარჩელე მოსარგებლედ. საკასაციო პალატა კასატორის მითითებულ პრეტენზიებს ვერ დაეთანხმება და მიიჩნევს, რომ ი.ს–ვასა და ვ. ვ.მ–ს შორის არსებული ცალკე სახელშეკრულებო ურთიერთობა გავლენას ვერ მოახდენს ს.ჯ–იას მიერ მისი საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნაზე. ამასთან, პალატა ყურადღებას მიაქცევს სსკ-ის 159-ე მუხლის დანაწესზე, რომლის თანახმადაც, კეთილსინდისიერია მფლობელი, რომელიც ნივთს მართლზომიერად ფლობს, ან რომელიც უფლებამოსილ პირად შეიძლება იქნეს მიჩნეული საქმიან ურთიერთობებში საჭირო გულმოდგინე შემოწმების საფუძველზე. მართლზომიერი მფლობელობის არსი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, შეიძლება განსხვავებული გარემოებებით დასტურდებოდეს. სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის თანახმად, მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არამართლზომიერი მფლობელობა მიგვითითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც ვლინდება მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში, ამრიგად, პალატა აღნიშნავს, რომ მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირები, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდანაა ნაწარმოები. ნივთის მართლზომიერი მფლობელობა ვრცელდება მანამ, სანამ არსებობს მართლზომიერი ფლობის საფუძველი (სუსგ №ას-211-196-2014 25.01.2017წ). მოცემულ შემთხვევაში, ი.ს–ვას მიერ ს.ჯ–იას კუთვნილი უძრავი ქონების მფლობელობა ნაწარმოები არ არის მესაკუთრის მფლობელობიდან და შესაბამისად, არ არსებობს მის მიერ აღნიშნული უძრავი ქონების მართლზომიერი ფლობის საფუძველი.

27. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულ დავის სამართლებრივ შეფასებას და მიიჩნევს, რომ კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია მას ვერ დაუპირისპირა და შესაბამისად, ი.ს–ვას საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული.

28. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

29. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

30. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

31. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

33. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი.ს–ვას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე