საქმე №ას-1240-2022 2 თებერვალი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – რ.გ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ე–ები“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს ,,ე–ებმა“ (შემდეგეში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა რ.გ–ისა (შემდეგში - პირველი მოპასუხე ან აპელანტი ან კასატორი) და თ.ყ–ის (შემდეგში - მეორე მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებისათვის 7000 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. სარჩელი დაეფუძნა შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

3. 09.12.2019 წელს, ქ.თბილისში, ........ მოხდა საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევა, რა დროსაც, ერთმანეთს შეეჯახნენ პირველი მოპასუხის კუთვნილი სატვირთო ავტომანქანა კამაზი სახ. ნომრით ....., რომელსაც მართავდა მეორე მოპასუხე და მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა ტოიოტა სახ. ნომრით ……, რომელსაც მართავდა დირექტორი ვ.გ–ა.

4. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის 2019 წლის 27 დეკემბრის N-1905/ა საექსპერტო დასკვნით დადგინდა, რომ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევა გამოწვეული იყო, მხოლოდ მეორე მოპასუხის ბრალით, ვ.გ–ას ბრალეულობა არ გამოიკვეთა. კერძოდ, დასკვნის თანახმად, „მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში მძღოლ თ.ყ–ის მოქმედება არ შეესაბამება „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მუხლი 32.1. პუნქტის მოთხოვნებს, რომელთა დაცვის შემთხვევაში, მოცემულ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევას ადგილი არ ექნებოდა. მძღოლი ვ.გ–ა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის თავიდან აცილებას ვერ შეძლებდა და მის მოქმედებაში „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა უგულებელყოფა არ აღინიშნება.“

5. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად ავტომობილ „TOYOTA CAMRY“-ზე სახ. ნომრით ….., მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა საორიენტაციოდ შეადგენს 7 000 ლარს.

6. სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლით, პირველმა მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მასსა და მეორე მოპასუხეს შორის ავტოსაგზაო შემთხვევამდე დაახლოებით ორი თვით ადრე გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლის ფარგლებშიც, მეორე მოპასუხეს დროებით სარგებლობაში გადაეცა სატვირთო მანქანა სახ. ნომრით ..... მეორე მოპასუხე, როგორც მართლზომიერი მფლობელი, ახორციელებდა მოძრავი ნივთის ფლობას. შესაბამისად, პასუხისმგებლობაც სწორედ მას ეკისრება.

7. მეორე მოპასუხეს შესაგებელი არ წარმოუდგენია, თუმცა მან სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა, რომ მას იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე მართლზომიერ მფლობელობაში გადაცემული ჰქონდა ავტოსატრანსპორტო საშუალება სახ. ნომრით ....., რომლის მეშვეობითაც ემსახურებოდა სხვადასხვა კომპანიებს და ახორციელებდა ტვირთის გადაზიდვას.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 01 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ 7 000 ლარის ანაზღაურება.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა პირველმა მოპასუხემ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 20 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

11. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია შემდეგი გარემოებები: 09.12.2019 წ. ქ.თბილისში, ...... მოხდა საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევა, რადროსაც, ერთმანეთს შეეჯახნენ პირველი მოპასუხის კუთვნილი სატვირთო ავტომანქანა კამაზი სახ.ნომრით ....., რომელსაც მართავდა მეორე მოპასუხე და მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა ტოიოტა სახ.ნომრით ....., რომელსაც მართავდა მისი დირექტორი ვ.გ–ა.

12. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის 2019 წლის 27 დეკემბრის N-1905/ა საექსპერტო დასკვნით დადგინდა, რომ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევა გამოწვეული იყო მხოლოდ თ.ყ–ის ბრალით და ვ.გ–ას რაიმე ბრალეულობა არ გამოიკვეთა. საექსპერტო დასკვნის თანახმად, მძღოლის - მეორე მოპასუხის მოქმედება არ შეესაბამება „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მუხლი 32 პუნქტი 1-ის მოთხოვნებს, რომელთა დაცვის შემთხვევაში, მოცემულ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევას ადგილი არ ექნებოდა. მძღოლი ვ.გ–ა აგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის თავიდან აცილებას ვერ შეძლებდა და მის მოქმედებაში „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა უგულებელყოფა არ აღინიშნება.

13. სსიპ ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ავტომობილ „TOYOTA CAMRY“-ზე სახ.ნომრით ......, მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა საორიენტაციოდ შეადგენს 7 000 ლარს.

14. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხეებისათვის 7 000 ლარის დაკისრება, რაც დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება პირველმა მოპასუხემ სადავოდ გახადა იმ ნაწილში, რომლითაც, პირველი მოპასუხე მეორე მოპასუხესთან ერთად ზიანის ანაზღაურებაზე სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირად იქნა მიჩნეული. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში იმსჯელა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერებაზე ამავე ნაწილში.

15. სააპელაციო სასამართლომ სადავო საკითხი მოაწესრიგა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილით.

16. ავტოსატრანსპორტო შემთხვევით დაზარალებულ პირს არ ეკრძალება, სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ერთობლივად წაუყენოს როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელს, რომელიც ზიანის მიმყენებელია სსკ-ის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მესამე წინადადების საფუძველზე, ისე სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს 992-ე მუხლის საფუძველზე, ამ შემთხვევაში სახეზეა მოვალეთა სიმრავლე ვალდებულებაში, ვალდებულებათა ერთიანობა, როდესაც ყოველ მოვალეს თავისი საკუთარი ვალდებულება აკისრია კრედიტორის წინაშე, მაგრამ ისინი ერთმანეთთან ისეა დაკავშირებული, რომ ქმნის სოლიდარულ ვალდებულებას.

17. განსახილველ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხე მოსარჩელის მიმართ მისი პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ გარემოებად, მიუთითებს მასზედ, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე სამართავად გადაცემული ჰქონდა მეორე მოპასუხისათვის, რასაც ადასტურებს საქმის მასალებში წარმოდგენილი იჯარის ხელშეკრულება. უარყოფილი იქნა პირველი მოპასუხის (აპელანტი) განმარტება, რომ მისი კუთვნილი ავტოსატრანსპორტო საშუალება იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე სამართავად გადაცემული ჰქონდა მართლზომიერ მფლობელობაში მეორე მოპასუხეს, ვინაიდან, აპელანტმა (მოპასუხემ) ვერ დაადასტურა იჯარის ხელშეკრულების ნამდვილობა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ კუთხით, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ არც ერთმა მოპასუხემ არ იცოდა მათ შორის დადებული ხელშეკრულების შინაარსი, მისი მომზადების თაობაზე, ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთან, არ ყოფილა წარმოდგენილი არც ერთი გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნებს, რომელმაც მართებულად მიიჩნია, რომ მარტოოოდენ ხელშეკრულების მატერიალურად არსებობა, არ შეიძლება ჩათვლილიყო ავტოსატრანსპორტო საშუალების მართლზომიერ მფლობელობაში გადაცემის რეალურ მტკიცებულებად, და შესაბამისად, პირველი მოპასუხის პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ გარემოებად. შესაბამისად, ამდენად, ვინაიდან, იჯარის ხელშეკრულების ნამდვილობა აპელანტმა (პირველმა მოპასუხემ) ვერ დაადასტურა, აღნიშნული წარმოადგენს მოპასუხეების ერთობლივი პასუხისმგებლობის საფუძველს.

18. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება აპელანტმა (პირველი მოპასუხე) გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და სარჩელის უარყოფას პირველი მოპასუხის მიმართ (იხ., კასაციის მოთხოვნა - ს.ფ. 214), იმ საფუძვლით, რომ საქმეში წარმოდგენილია ავტომანქანის 15.10.2019წ. იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც დასტურდება, რომ პირველმა მოპასუხემ (კასატორი) ავტომანქანა იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცა მეორე მოპასუხეს. ამდენად, ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომის დროისათვის ნივთზე ფაქტობრივ ბატონობას ახორციელებდა მეორე მოპასუხე. შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, როდესაც პასუხისმგებლობა დააკისრა პირველ მოპასუხეს. ამასთან, კასატორი უარყოფს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა დასკვნებს, რომ ნამდვილად ვერ ჩათვლება იჯარის ხელშეკრულებები და აღნიშნავს, რომ იჯარის ხელშეკრულება ხელმოწერილია მონაწილე მხარეთა მიერ. კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განმარტებული არ არის რომელი ნორმის საფუძველზე მიიჩნია სასამართლომ რომ იჯარის ხელშეკრულება არ არის „ნამდვილი“. კასატორის მოსაზრებით, გარიგების მიჩნევა გარიგებად არის სამართლებრივი შეფასების ნაწილი და არა ფაქტი. ფაქტი შეიძლება იყოს ისეთი გარემოებები, როგორიცაა მაგალითად რომ გარიგების დადებისას მხარე არ იყო აღჭურვილი წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით, ან რომელიმე მხარე იყო ქმედუნარიანი ანდა ერთმა მხარემ მოატყუა მეორე მხარე და ა.შ. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილი არ არის რაიმე ისეთი ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც გამოიწვევდა შემდგომში გარიგების ბათილად ცნობას. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ წარმოდგენილი არ ყოფილა იჯარის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი ან მხარემ ვერ გაიხსენა ვინ მოამზადა ხელშეკრულების პროექტი, არ არის გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი.

19. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე მხარემ იჯარის ხელშეკრულება წარადგინა საქმის მოსამზადებელ სხდომაზე, რომელიც გადაიზარდა მთავარ სხდომაში, ხოლო მოსარჩელემ ამ ხელშეკრულების ნამდვილობა სადავოდ გახადა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, როდესაც მიუთითა, რომ მოპასუხეებს შორის იჯარის ხელშეკრულება არ დადებულა. შესაბამისად, სასამართლოს მოსარჩელის შედავება მხედველობაში არ უნდა მიეღო. გარდა აღნიშნულისა, შესაგებელში დავის დამატებით ფაქტობრივ გარემოებაში მითითებული იყო ფაქტი იმის შესახებ, რომ პირველ მოპასუხეს ავტომანქანა იჯარით ჰქონდა გაცემული. აღნიშნულზე შედავება მოსარჩელეს მოსამზადებელ სხდომაზე უნდა გაეჟღერებინა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის შედავება იჯარის ხელშეკრულების ბათილობაზე და არარსებობაზე სასამართლოს არ უნდა მიეღო მხედველობაში და საერთოდ არ უნდა ემსჯელა მასზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 4 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

21. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

22. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება).

23. მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

24. 09.12.2019 წ. ქ.თბილისში, ....... მოხდა საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევა, რადროსაც, ერთმანეთს შეეჯახნენ პირველი მოპასუხის კუთვნილი სატვირთო ავტომანქანა კამაზი სახ.ნომრით ......, რომელსაც მართავდა მეორე მოპასუხე და მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა ტოიოტა სახ.ნომრით ......., რომელსაც მართავდა მისი დირექტორი ვ.გ–ა.

25. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის 2019 წლის 27 დეკემბრის N-1905/ა საექსპერტო დასკვნით დადგინდა, რომ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევა გამოწვეული იყო მხოლოდ თ.ყ–ის ბრალით და ვ.გ–ას რაიმე ბრალეულობა არ გამოიკვეთა. საექსპერტო დასკვნის თანახმად, მძღოლის - მეორე მოპასუხის მოქმედება არ შეესაბამება „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მუხლი 32 პუნქტი 1-ის მოთხოვნებს, რომელთადაცვის შემთხვევაში, მოცემულ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევას ადგილი არ ექნებოდა. მძღოლი ვ.გ–ა აგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის თავიდან აცილებას ვერ შეძლებდა და მის მოქმედებაში „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა უგულებელყოფა არ აღინიშნება.

26. სსიპ ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ავტომობილ „TOYOTA CAMRY“-ზე სახ.ნომრით ......, მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა საორიენტაციოდ შეადგენს 7 000 ლარს.

27. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა, გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

29. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

30. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

31. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ სადავო ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასება სასამართლოს ვალდებულებაა, მიუხედავად იმისა, ედავებიან თუ არა ამ შეფასებას მხარეები. ეს იმას ნიშნავს, რომ არც სააპელაციო და არც საკასაციო სასამართლო არაა შებოჭილი სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევებით და ისინი ამოწმებენ გადაწყვეტილებას მატერიალურსამართლებრივი ნორმების სწორად გამოყენების თვალსაზრისით. თუ ასეთი შემოწმების შედეგად სასამართლო იმ დასკვნას გამოიტანს, რომ საჩივრის მოთხოვნა გადაწყვეტილების გაუქმების ან შეცვლის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, მაგრამ არა საჩივარში მითითებული, არამედ მატერიალურსამართლებრივი ნორმის (კანონის) სხვა დარღვევის გამო, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. იმ შემთხვევაში კი, თუ არასწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, ანუ კანონის (სსსკ-ის 393.2 მუხლის) დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შესაძლებელია სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, თავისი განჩინებით ძალაში დატოვოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ან ამ გადაწყვეტილების შეცვლით მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება (სსსკ-ის 386-ე მუხლი). ასეთივე შესაძლებლობითაა აღჭურვილი საკასაციო სასამართლოც, კერძოდ, მას შუძლია, არ გააუქმოს გადაწყვეტილება და ძალაში დატოვოს იგი (სსსკ-ის 410-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) ან ახალი გადაწყვეტილებით დაადგინოს სხვა სამართლებრივი შედეგი (სსსკ-ის 411-ე მუხლი).

32. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

33. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამრთლოს უფლება მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21; ). “კანონმდებლს აკისრია ვალდებულება, რომ მოსამართლე უზრუნველყოს სახელმძღვანელო მიმართულებებით, რომლებიც განჭვრეტადს ხდიან მის მიერ კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობას, გარდაუვალობას, იმავდროულად, მოქალაქეს უქმნიან წარმოდგენას, თუ რა ზომები იქნება მის მიმართ გატარებული”. ( იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე N1/2/384).

34. განსახილველ შემთხევაში, საკასაციო პრეტენზიები წარმოდგენილია, სააპელაციო სასამართლოს მიერ როგორც საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას საპროცესო სამართლებრივი ნორმების დარღვევის საფუძვლით [სსსკ-ის 102-ე, 103-ე, 105-ე, 407.1 და 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი], ასევე მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების არასწორი გამოყენების საფუძვლით, კერძოდ, კასატორი სადავოდ ხდის რა სასამართლოს მხრიდან მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის იდენტიფიცირების საკითხს, განმარტავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია ავტომანქანის 15.10.2019წ. იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც დასტურდება, რომ პირველმა მოპასუხემ (კასატორი) ავტომანქანა იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცა მეორე მოპასუხეს. შესაბამისად, ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომის დროისათვის ნივთზე (ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე) ფაქტობრივ ბატონობას ახორციელებდა მეორე მოპასუხე. სასამართლომ კი, სსკ-ის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის არასწორად განმარტებითა და გამოყენებით პასუხისმგებლობა დააკისრა პირველ მოპასუხეს (კასატორს). ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე მხარემ იჯარის ხელშეკრულება წარადგინა საქმის მოსამზადებელ სხდომაზე, რომელიც გადაიზარდა მთავარ სხდომაში, ხოლო მოსარჩელემ ამ ხელშეკრულების ნამდვილობა სადავოდ გახადა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, როდესაც მიუთითა, რომ მოპასუხეებს შორის იჯარის ხელშეკრულება არ დადებულა. შესაბამისად, სასამართლოს მოსარჩელის შედავება მხედველობაში არ უნდა მიეღო. გარდა აღნიშნულისა, შესაგებელში დავის დამატებით ფაქტობრივ გარემოებაში მითითებული იყო ფაქტი იმის შესახებ, რომ პირველ მოპასუხეს ავტომანქანა იჯარით ჰქონდა გაცემული. აღნიშნულზე შედავება მოსარჩელეს მოსამზადებელ სხდომაზე უნდა გაეჟღერებინა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის შედავება იჯარის ხელშეკრულების ბათილობაზე და არარსებობაზე სასამართლოს არ უნდა მიეღო მხედველობაში და საერთოდ არ უნდა ემსჯელა მასზე. (იხ., საკასაციო საჩივარი; წინამდებარე განჩინების პ.18 -19.)

35. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სსკ-ის 999 I ( მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისათვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლოატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება), ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი და 998 I მუხლები.

36. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

37. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელთა მიმართ პასუხისმგებლობის მაღალ სტანდარტს აწესებს, რაც ნივთის სპეციფიკური თვისებებიდან - გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ან გამოუსწორებელი ზიანი (ადამინის სიცოცხლის ხელყოფა, ნივთის დაზიანება და ა.შ.) - გამომდინარეობს. სსკ-ის 999-ე მუხლების მიზანია, ასეთი ნივთის იურიდიული მფლობელები აიძულოს, განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდონ თავიანთ საკუთრებაში არსებული საფრთხის შემცველი საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიურ შედეგებს. (შდრ. სუსგ: №ას-630-2019, 30.09.2020წ).

38. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება დელიქტური ვალდებულების კერძო შემთხვევაა და მიუხედავად ბრალისა, მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელს (რომელიც შეიძლება მესაკუთრედაც განვიხილოთ) აკისრებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, კერძოდ: სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი. ( იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლო: რეკომენდაციები და სამოქალაქო სამართლის საკითხებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრატიკა, თბ., 2011, გვ.30). მითითებული ნორმა ადგენს სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელის ვალდებულებას, ნორმაში ჩამოთვლილ სიკეთეთა ხელყოფის შემთხვევაში, აგოს პასუხი. თავის მხრივ, ნორმის სუბიექტები არიან ვალდებული და დაზარალებული პირები. ვალდებულ პირად კანონი განიხილავს ნივთის მფლობელს, ანუ პირს, რომელსაც ამ ქონებაზე საკუთრება მართლზომიერად აქვს მოპოვებული, თუმცა, მფლობელი, როგორც ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირი, შეიძლება იყოს, როგორც პირდაპირი ფლობელი, ისე - არაპირდაპირი მფლობელი.

39. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კანონმდებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელთა მიმართ პასუხისმგებლობის მაღალ სტანდარტს აწესებს, რაც ნივთის სპეციფიკური თვისებებიდან - გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ან გამოუსწორებელი ზიანი (ადამინის სიცოცხლის ხელყოფა, ნივთის დაზიანება და ა.შ.) - გამომდინარეობს.( იხ. დამატებით: პეტერ ლუთრინგჰაუსი, დელიქტური სამართალი, GIZ, თბილისი, 2011, გვ.32). სსკ-ის 999-ე მუხლების მიზანია, ასეთი ნივთის იურიდიული მფლობელები აიძულოს, განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდონ თავიანთ საკუთრებაში არსებული საფრთხის შემცველი საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიურ შედეგებს. (შდრ. სუსგ: №ას-630-2019, 30.09.2020წ).

40. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის 999-ე მუხლით გათვალისწინებულ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების მიღების შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ, სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია (იხ. სუსგ №ას-494-463-2010, 9 ნოემბერი, 2010 წელი). სსკ-ის 999-ე მუხლი ითვალისწინებს გამონაკლისსაც - ნივთის იურიდიულ მფლობელს პასუხისმგებლობა არ ეკისრება კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში (ნორმის მე-2 და მე-3 ნაწილები), მათ შორის მაშინაც, როდესაც სატრანსპორტო საშუალებას მართავდა სხვა პირი, თუმცა, ამ შემთხვევაში ვალდებული პირის დადგენა ხდება იმის მიხედვით, თუ რა გზით (იურიდიულად ნამდვილი უფლების საფუძველზე) აღმოჩნდა ნივთი მოსარგებლის ფაქტობრივი ბატონობის არეალში (ნორმის მე-4 ნაწილი). თუ პირი, რომელიც იყენებს სატრანსპორტო საშუალებას მისი მფლობელის ნებართვის გარეშე (არამართლზომიერი მფლობელი) ამ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციით მიაყენებს ზიანს სხვას, სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დაეკისრება ამ უკანასკნელს და არა სატრანსპორტო საშუალების მფლობელს“ (იხ. სუსგ №ას-1245-2020, 1.07.2021; №ას- 504-481-2016, 30.09.2016წ;).

41. წინამდებარე საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელეს ზიანი მიადგა პირველი მოპასუხის კუთვნილი ავტომანქანის ექსპლუატაციისას საგზაო წესების დარღვევის შედეგად. დადგენილია ისისც, რომ ზიანის გამომწვევი ავტომანქანის მოსარგებლე (დამრღვევი მძღოლი, მეორე მოპასუხე) ავტომანქანის მესაკუთრის - პირველი მოპასუხის ნების საფუძველზე ფლობდა. მეტიც, პირველ მოპასუხეს არათუ სადავოდ არ გაუხდია მეორე მოპასუხის მიერ ავტომანაქანის მისი ნებართვით სარგებლობის ფაქტი, არამედ შესაგებელში, სააპელაციო საჩივარსა და საკასაციო საჩივარში თავის ძირითად პოზიციას სწორედ იმაზე ამყარებდა, რომ ავტომანქანის მფლობელობაზე მოპასუხეებს შორის შეთანხმება არსებობდა. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე არ არის დადგენილი იმგვარი ფაქტობრივი გარემოებები, რაც გამორიცხავდა პირველი მოპასუხის სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობას სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრის (არაპირდაპირი მფლობელის) ნებართვის გარეშე არამართლზომიერი მფლობელობის კონტექსტში.

42. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის სასამართლოს მხრიდან მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის იდენტიფიცირების საკითხს და განმარტავს, რომ ვინაიდან მოპასუხეებს შორის გაფორმებული იყო იჯარის ხელშეკრულება ავტომანქანაზე, რომლითაც მეორე მოპასუხე ფიზიკურმა პირმა ( მოიჯარე) ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ზიანი მიაყენა მოსარჩელეს, ზიანის ანაზღაურებაზე მავალდებულებელ სუბიექტს სწორედ ავტომანქანის პირდაპირი მფლობელი ფიზიკური პირი - მოიჯარე წარმოადგენდა და არა ავტომანქანის მესაკუთრე.

43. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მითითებულ პრეტენზიას შემდეგ გარემოებათა გამო: საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება დელიქტური ვალდებულების კერძო შემთხვევაა და მიუხედავად ბრალისა, მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელს (რომელიც შეიძლება მესაკუთრედაც განვიხილოთ) აკისრებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. სსკ-ის 999-ე მუხლით გათვალისწინებულ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების მიღების შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ, სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია.

44. წინამდებარე საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელეს ზიანი მიადგა პირველი მოპასუხის სახელზე რიცხული ავტომანქანის ექსპლუატაციისას საგზაო წესების დარღვევის შედეგად. დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრების საფუძველს ადგენს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმადაც, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები.

45. განსახილველ საქმეზე სადავო არაა, რომ ზიანი კასატორის საკუთრებაში მყოფი ავტომობილის ექსპლუატაციას მოჰყვა, რომელსაც მეორე მოპასუხე მართავდა. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ უშუალოდ ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოწვეულია მეორე მოპასუხის არამართლზომიერი ქმედებით, მოპასუხეები ერთობლივად არაინ პასუხისმგებელი ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანისათვის. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ამ სამართლებრივ შედეგს ვერ შეცვლის იმ გარემოების გაზიარებაც კი, რაზეც კასატორი მიუთითებს საკასაციო საჩივარში, კერძოდ, ვინაიდან მოპასუხეთა შორის არსებობდა საიჯარო ხელშეკრულება, (რაც კასატორის მოსაზრებით დასტურდება 2019 წლის 15 ოქტომბერს სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე წერილობითი ფორმით წარდგენილი იჯარის ხელშეკრულებით) დელიქტურ ზიანზე პასუხსმგებლობა სწორედ მოიჯარეს უნდა დაკისრებოდა, რაც გამორიცხავდა მოპასუხეთა სოლიდარულ ვალდებულებას ზიანის ანაზღაურებაზე (შდრ: სუსგ №ას-949-2020, 20 იანვარი, 2022 წელი, პ. 21).

46. განსახილველ შემთხვევაში, შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ პირველმა მოპასუხემ (კასატორი) დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია ვერ წარმოადგინა.

47. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ საქმე N ას-949-2020, 20.01.2022წ, პპ: 20-21; საქმე №ას-111-2020, 14 აპრილი, 2022 წელი; საქმე Nას-589-2021, 14 სექტემბერი, 2021 წელი; საქმე Nას-1158-2020, 12 ივლისი, 2021 წელი; №ას-630-2019, 30 სექტემბერი, 2020 წელი; საქმე Nას-465-433-2017, 30 ივნისი, 2017 წელი).

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

49. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელსაც გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება.

50. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

51. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ.გ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. რ.გ–ს (პ.ნ: ..........) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 02.11.2022წ-ში N14979231758 საგადახდო დავალებით გადახდილი 350 ლარის 70% – 245 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე