საქმე № ას-844-2021 29 ივნისი, 2022 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ლ.ქ–ვა, მ.მ–ა (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „გ–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ლ.ქ–ვასა და მ.მ–ას (შემდეგში: მოპასუხეები, მეორე აპელანტები, კასატორები) საკასაციო პრეტენზიით, ნაწილობრივ დაუსაბუთებელია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 აპრილის განჩინება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, რომლის მიხედვითაც შპს „გ–ის“ (შემდეგში: მოსარჩელე, კომპანია ან პირველი აპელანტი) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: მოპასუხეებს, მოსარჩელე კომპანიის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ 335 037 აშშ დოლარისა და 796 475 ლარის გადახდა, მოპასუხეების ვ.ს–ასა და შპს „გ.ვ–ას“ წინააღმდეგ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2. კასატორების განმარტებით ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად დაადგინეს, რომ კომპანიასთან კავშირის არმქონე პირები განზრახ მოქმედებდნენ კომპანიისთვის ზიანის მიყენების მიზნით. სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხეების მიერ იპოთეკის ხელშეკრულებისა და მორიგების აქტის გაფორმება ეწინააღმდეგებოდა კომპანიის ინტერესებს და იყო კომპანიის წინააღმდეგ მიმართული განზრახი და მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, დაუსაბუთებელი იყო.

3. კასატორების განმარტებით, მოსარჩელე კომპანიის 100%, იპოთეკის ხელშეკრულების დადების მომენტისთვის ეკუთვნოდა ერთ-ერთ მათგანს, რის გამოც არ შეიძლება საკუთარ ქონებაზე წინასწარი განზრახვით საზიანო გარიგება დაედო, ამდენად, სადავო გარიგებები მეწარმის რისკით დაიდო და კომპანიისთვის ზიანის მიყენებას არ ისახავდა მიზნად.

4. კასატორების მტკიცებით, სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

5. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

5.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულია წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

7. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

8. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

9. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები:

9.1. შპს „ჯ–მა“ (რეგ: ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულები) 2006 წლის 2 თებერვალს დააფუძნა მოსარჩელე კომპანია. მოსარჩელე კომპანია სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა იმავე წლის 13 თებერვალს. დაფუძნების მომენტისათვის, კომპანიის 100% წილის მესაკუთრე იყო შპს „ჯ–ი“, ხოლო დირექტორი იყო ვ.ს–ა (ს.ფ.46-47).

9.2. შპს „ჯ–მა“ სრულად გაასხვისა მისი კუთვნილი წილი და 2006 წლის 22 ნოემბერს, სამეწარმეო რეესტრის მონაცემებში მოსარჩელე კომპანიის შესახებ განხორციელებული ცვლილებებით, საზოგადოების პარტნიორები და წილი საწესდებო კაპიტალში განისაზღვრა შემდეგნაირად: - რ.ქ–ვა - 35%; - ი.ე–ვი - 35%; - რ.ც–ვი - 30% (ტ.1, ს.ფ. 44-45, 48-49, 52-60).

9.3. ლ.ქ–ვამ, 2010 წლის 1 მარტს, რ.ქ–ას, ი.ე–ვისა და რ.ც–ვის წილი, მოსარჩელე კომპანიის კაპიტალში, მიჰყიდა მეუღლეს მ.მ–ას, რომლის წილიც კომპანიის კაპიტალში განისაზღვრა 100%-ით (ტ.1,ს.ფ.42-43, 61-67, 68-74, 76-77).

9.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი ლ.ქ–ვასა და მ.მ–ას შორის 2010 წლის 1 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელე კომპანიის 100%-იანი წილი საკუთრებაში გადაეცა მ.მ–ას. აღდგენილი იქნა პირვანდელი მდგომარეობა: კომპანიის კაპიტალის 35% აღირიცხა რ.ქ–ვას, 35% - ი.ე–ვის, ხოლო 30% - რ.ც–ვის საკუთრებად. აღნიშნულის შემდგომ, კომპანიაში პარტნიორთა და მათი წილობრივი მდგომარეობის შეცვლა არ მომხდარა (ს.ფ. 36-37, 61-67, 68-74, 76-77).

9.5. ლ.ქ–ვა 2009 წლის 14 ივნისის მონაცემებით, წარმოადგენს მისივე და გ.გ–ვას 50-50% თანამონაწილეობით, 2009 წლის 6 ივლისს დაფუძნებული შპს „გ.ვ–ას“ 100%-იანი წილის მესაკუთრეს (ტ.2,ს.ფ. 78-82).

9.6. 2010 წლის 25 მაისს, სს „ლ.ბ–სა“ და შპს „გ.ვ–ას“ შორის დაიდო ხელშეკრულება „გენერალური საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ“, რომლითაც საკრედიტო ხაზის ლიმიტი განისაზღვრა 20 000 000 ლარით. ამავე დღეს, სს ,,ლ.ბ–სა“ და მოსარჩელე კომპანიას შორის დაიდო იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც ზემოაღნიშნული საკრედიტო ხაზით მომსახურებისა და მის ფარგლებში მოქმედი ყველა სხვა ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მსესხებლის ვალდებულებების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა მოსარჩელე კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება: მდებარე, ქ. სამტრედია, ......., 24406 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებული შენობა-ნაგებობებით, ს.კ........ ამ ხელშეკრულებაზე, დირექტორებმა ლ.ქ–ვამ და ვ.ს–ას წარმომადგენელმა, ა.ე–მა, ხელი მოაწერეს მ.მ–ას მითითებით. ვალდებულება ასევე უზრუნველყოფილი იყო გ.გ–ვას თავდებობის (შეწყდა 23/07/2010წ.) და ლ.ქ–ვას თავდებობისა და იპოთეკის, მ.მ–ას იპოთეკის ხელშეკრულებებით. 2010 წლის 27 მაისს სს ,,ლ.ბ–სა“ და შპს ,,გ.ვ–ას“ შორის დაიდო საბანკო საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლითაც ამ უკანასკნელს სესხად გადაეცა 300 000 ლარი, ხოლო 2012 წლის 12 ივნისს, დაიდო საკრედიტო ხაზის ხელშეკრულება. ამ დროისათვის, შპს ,,გ–ის“ 100% წილის მესაკუთრე იყო მ.მ–ა, ხოლო დირექტორები ლ.ქ–ვა და ვ.ს–ა (ს.ფ. 83-87, 88-90, 91-92, 93-105, 106-109, 42-43, 111-112, 113-114).

9.7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 20 05/04/2013წ. განჩინებით, სამოქალაქო N2-300-13 საქმეზე, დამტკიცდა მორიგების აქტი, ერთის მხრივ სს ,,ლ.ბ–სა“ და მეორეს მხრივ, შპს ,,გ.ვ–ას“, ლ.ქ–ვას, მ.მ–ასა და შპს ,,გ–ს“ შორის, რომლის დროსაც, მოპასუხეთა წარმომადგენელი იყო ა.ე–ი. მორიგების აქტით, ბანკის წინაშე 839 973,80 ლარის დავალიანების შეთანხმებული გრაფიკით გადახდის მიზნით, შპს ,,გ.ვ–ამ“ და ლ.ქ–ვამ იკისრეს სოლიდარული პასუხისმგებლობა, რისი შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ბანკს მიენიჭა უფლებამოსილება, დამატებითი შეტყობინების გარეშე, გადახდევინება მიექცია იპოთეკით დატვირთულ, მათ შორის, მოსარჩელე კომპანიის უძრავ ქონებაზე, იძულებით აუქციონზე რეალიზაციის გზით. მხარეებმა უარი განაცხადებს განჩინების გასაჩივრებაზე და ეს განჩინება კანონიერ ძალაში შევიდა იმავე დღეს. მორიგების აქტის დამტკიცების დღისათვის, მოსარჩელე კომპანიის პარტნიორები იყვნენ: მ.მ–ა - 75%; ლ.ქ–ვა - 25%, ხოლო დირექტორი - ვ.ს–ა (ს.ფ. 38-39, 115-119, 120-126).

9.8. შპს ,,გ.ვ–ასა” და ლ.ქ–ვას მიერ მორიგების აქტით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის გამო, 05/04/2013წ. განჩინების იძულებითი აღსრულების მიზნით, 11/06/2013წ. გაიცა სააღსრულებო ფურცელი და აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ მოხდა შპს ,,გ–ის“ კუთვნილი იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების (ს/კ .....) რეალიზაცია იძულებით აუქციონზე (ს.ფ. 127-132, 133, 134).

9.9. მოსარჩელე კომპანიასა და შპს „ს.კ–ს“ შორის 2007 წლის 19 სექტემბერს დაიდო გადახდის განვადებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელე კომპანიას საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისი, ...... მდებარე, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებული შენობა-ნაგებობებით (ს/კ ......), 181 088.93 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ (ს.ფ. 135-136, 137-148, 149);

9.10. მოსარჩელე კომპანიამ და შპს „ბ-ჯ–ამ“ 2008 წლის 28 მაისს დააფუძნეს შპს „რ–ო“, სადაც მოსარჩელე კომპანიამ შეიტანა №...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებეული უძრავი ქონების სახით, ღირებულებით 745 348 ლარი, ხოლო მისი წილი საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში განისაზღვრა 25%-ით (ს.ფ. 150-151, 158-159, 172- 173).

9.11. შპს „ბ-ჯ–სა“ და მოსარჩელე კომპანიას შორის დაიდო წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლითაც, მოსარჩელემ მის კუთვნილ 25% წილზე, 796 475 ლარად საკუთრების უფლება გადასცა შპს „ბ-ჯ–ს“. წილის დათმობის შესახებ აღნიშნული გადაწყვეტილება მიიღო მ.მ–ამ, როგორც მოსარჩელე კომპანიის 100% პარტნიორმა (ს.ფ. 42-43, 164-167, 168-171).

9.12. 2010 წლის 5 მარტს შპს ,,რ–სა“ და შპს ,,ს. ჯ– პ–ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის შესახებ, რომლითაც ამ უკანასკნელს 15 00 000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, გადაეცა საკუთრების უფლება მთელ აქტივებზე, მათ შორის უძრავ ნივთზე მდებარე ქ. თბილისი, ...... მდებარე, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული 21 შენობა-ნაგებობება (ს/კ .......), რომელიც შპს ,,რ–ს“ დაფუძნებისას შეტანილი იყო ამ კომპანიის კაპიტალში შპს ,,გ–ის“ მიერ (ს.ფ.174-187, 188-189).

10. წინამდებარე საკასაციო საჩივარში კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსახილველ დავაზე ხანდაზმულობის ვადის ათვლას და მიაჩნია, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო ხანდაზმულობის მოტივით. საკასაციო სასამართლო, საკასაციო პრეტენზიის გათვალისწინებით, უპირველესად ხანდაზმულობის ვადაზე გაამახვილებს ყურადღებას.

11. სარჩელის საფუძველი, იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელე მოითხოვდა ლ.ქ–ვას, ვ.ს–ას და მ.მ–ას სოლიდარულად დაკისრებოდათ 1 328 850 აშშ დოლარი, უკავშირდებოდა შპს „რ–ოს“ წილის რეალიზაციიდან მიყენებული ზიანის მოთხოვნას, საიდანაც 464 309 აშშ დოლარი (796 475 ლარი) არის აქტივის (წილის) გასხვისებიდან მიუღებელი თანხა, ხოლო 864 541 აშშ დოლარი (1 483 034 ლარი) - სხვაობა საბაზრო ღირებულებასა და მიუღებელ თანხას შორის. ანუ მოსარჩელე მოითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას იმ პირებისაგან, რომლებიც ქონების გასხვისების დროისათვის, 2010 წლის 1 მარტის მდგომარეობით, იყვნენ მოპასუხე კომპანიის დირექტორი (ვ.ს–ა და ლ.ქ–ვა) და 100%-იანი წილის მფლობელი (მ.მ–ა) (ს.ფ. 42-43).

12. ამდენად, მოცემულ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა სამეწარმეო საზოგადოებაში ხელმძღვანელთა პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი სპეციალური ნორმებიდან გამომდინარეობდა. შესაბამისად, მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად ამ კანონის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს.

13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია რომ (კანონიერ ძალაში შევიდა 2013 წლის 18 თებერვალს), ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხეებს შორის შორის 01/02/2010 წ. დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზედაც მოსარჩელე კომპანიის 100%-იანი წილი საკუთრებაში გადაეცა მ.მ–ას. აღდგენილი იქნა პირვანდელი მდგომარეობა: კომპანიის კაპიტალის 35% აღირიცხა რ.ქ–ვას, 35% - ი.ე–ვის, ხოლო 30% - რ.ც–ვის საკუთრებად. აღნიშნულის შემდეგ, კომპანიაში პარტნიორთა და მათი წილობრივი მდგომარეობა არ შეცვლილა.

14. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობასა და დასკვნებს იურიდიული პირის უფლების დარღვევის შემთხვევაში მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ ასეთ დროს, მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა დაიწყება იმ დროიდან, როდესაც იურიდიულმა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო ამ უფლების დარღვევის თაობაზე. განსახილველ შემთხვევაში, კომპანიის ხელმძღვანელობაზე და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირები იყვნენ მხოლოდ მოპასუხეები, მიუხედავად იმისა, რომ ხანდაზმულობის ვადის დაწყების ათვლაზე გავლენას არ მოახდენს ის ფაქტი, რომ სარჩელის წარმდგენი იურიდიული პირის უფლებამოსილი წარმომადგენელი მოგვიანებით, უფლების დარღვევის ფაქტის დადგომის შემდეგ დაინიშნა ამ თანამდებობაზე, ამდენად, შპს „რ–ოს“ წილის რეალიზაციიდან მიყენებული ზიანის მოთხოვნის ნაწილში, სარჩელი, რომელიც აღძრულია 2015 წლის 1 მაისს, არ შეიძლება ჩაითვალოს ხანდაზმულად.

15. მოპასუხეების წინააღმდეგ, მოსარჩელის კიდევ ერთი მოთხოვნა, მათთვის სოლიდარულად 648 745 აშშ დოლარის დაკისრება იყო, რაც გამომდინარეობდა შპს „გ.ვ–ას“ მიერ სს „ლ.ბ–თან“ დადებული საბანკო სესხის უზრუნველსაყოფად, იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციიდან. ამასთან საყურადღებოა, რომ სარჩელი ამ ნაწილში განსაზღვრული იყო მხოლოდ იპოთეკით დატვირთული ქონების საბაზრო ღირებულებით (ტ.1. ს.ფ. 500).

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დირექტორის მიერ კომპანიისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველია მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის 9.6-ე, სსკ-ის 709-ე „დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე“, 394.1-ე „მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის“ და 408.1-ე „იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“ მუხლები.

17. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2010 წლის 25 მაისს, როდესაც სს „ლ.ბ–სა“ და შპს „გ.ვ–ას“ შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით, მოსარჩელე კომპანიის კუთვნილი უძრავი ქონება (ს/კ:.....) დაიტვირთა იპოთეკით, მოსარჩელე კომპანიის 100% წილის მესაკუთრე იყო მ.მ–ა, რომელიც ამავდროულად არის შპს ,,გ.ვ–ას“ 100% წილის მფლობელის ლ.ქ–ვას მეუღლე, ხოლო თავად ხელშეკრულებაზე ხელი მოაწერა დირექტორების - ლ.ქ–ვასა და ვ.ს–ას წარმომადგენელმა, ა.ე–მა.

18. მოცემულ შემთხვევაში ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად დაადგინეს, რომ არ დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვა ემსახურებოდა მესაკუთრის რაიმე მიზანს, ან რაიმე კომპანიისთვის რაიმე სარგებლის მოტანას. საკასაციო სასამართლო არც იმ პოზიციას იზიარებს, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება დირექტორის ისეთი გადაწყვეტილება იყო, რომელიც გარკვეულ რისკთანაა დაკავშირებული, ვინაიდან, მოსარჩელე კომპანიის უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვით, ანუ რისკის ქვეშ დაყენებით, კომპანიას არანაირი ალბათობით, თუნდაც მცირე ხარისხით, რაიმე სარგებლის მიღების პერსპექტივა არ გააჩნდა, არც კასატორებს მიუთითებიათ, რომ ასეთი გადაწყვეტილების სანაცვლოდ კომპანიას შესაძლოა რაიმე მიეღო, რის შემდეგაც გადაწყვეტილების შედეგების რისკების შეფასება იქნებოდა შესაძლებელი. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხედ დასახელებული პირი ვ.ს–ა, რომელიც მოსარჩელე კომპანიის დირექტორი იყო, მხოლოდ ფორმალურად იყო რეგისტრირებული დირექტორის თანამდებობაზე და გადაწყვეტილებებს კომპანიის სახელით იღებდნენ 100% წილის მფლობელი მ.მ–ა და მისი მეუღლე, დირექტორი ლ.ქ–ვა. საგულისხმოა, რომ მოსარჩელე კომპანიის კუთვნილი უძრავი ქონების რეალიზაცია განხორციელდა სასამართლო განჩინებით დამტკიცებული მორიგების პირობების დარღვევის გამო, რომლის თანახმად ბანკის წინაშე 839 973.80 ლარის დავალიანების შეთანხმებული გრაფიკით გადახდის მიზნით, შპს „გ.ვ–ამ“ და ლ.ქ–ვამ იკისრეს სოლიდარული პასუხისმგებლობა, რისი შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ბანკს მიენიჭა უფლებამოსილება, დამატებითი შეტყობინების გარეშე, გადახდევინება მიექცია იპოთეკით დატვირთულ უძრავ ქონებაზე, იძულებით აუქციონზე რეალიზაციის გზით.

19. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს მოსარჩელის მტკიცებას, რომ ზიანის მიყენებაზე პასუხისმგებელ პირებს წარმოადგენდნენ ვ.ს–ა და შპს „გ.ვ–ა“, ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, არ დასტურდებოდა დირექტორის მიერ გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში ჩართულობა, ხოლო, შპს „გ.ვ–ას“ ქმედებაში არ იკვეთებოდა მართლსაწინააღმდეგო ხასიათი, რაც მოსარჩელე კომპანიის წინაშე მისთვის დელიქტური ვალდებულების დაკისრების საფუძველი ვერ გახდება.

20. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, იმ მოცემულობით, რომ კასატორები სადავო პერიოდში ფლობდნენ და მართავდნენ როგორც მოსარჩელე კომპანიას, აგრეთვე მსესხებელ კომპანიას, იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციით, მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე სოლიდარულ მოვალეებს წარმოადგენენ, სწორედ იპოთეკის ხელშეკრულებაში მითითებული ქონების ღირებულების - 335 037 აშშ დოლარის ფარგლებში და არა მოსარჩელის მიერ, სადავო უძრავი ქონების შესახებ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული ღირებულების ფარგლებში (იხ. სსკ-ის 998.1-ე მუხლი.).

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელი მეორე მოთხოვნა მხოლოდ ნაწილობრივაა დასაბუთებული, კერძოდ დადგენილია, რომ 2010 წლის 1 მარტს შპს ,,ბ-ჯ–სა“ და მოსარჩელე კომპანიას შორის დაიდო ხელშეკრულება „წილის დათმობის შესახებ“, რომლითაც ამ უკანასკნელმა, მისი კუთვნილ 25%-იანი წილი შპს „რ–ოში“ 796 475 ლარად საკუთრების უფლება გადასცა შპს „ბ-ჯ–ს“. საქმის მასალებით, დაზუსტებული საკასაციო პრეტენზიის საწინააღმდეგოდ არ დასტურდება აღნიშნული თანხის კომპანიის ანგარიშზე ან სალაროში შეტანა, ამასთან, სალაროს წიგნის ფოტოასლი, დასახელებული გარემოების დამადასტურებელ, რელევანტურ მტკიცებულებად ვერ ჩაითვლება (იხ. ტ.1, ს.ფ. 289-317)., მით უფრო იმ პირობებში, რომ საქმეზე მოპასუხედ დასახელებული პირი, მოსარჩელე კომპანიის დირექტორი ვ.ს–ა განმარტავდა, რომ აღნიშნული თანხა მოპასუხის - ლ.ქ–ვას სახლში ინახებოდა.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორებს არ წარმოუდგენიათ იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რაც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

23. სსსკ-ის 401.4-ე მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ.ქ–ვას და მ.მ–ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. ლ.ქ–ვას (......) და მ.მ–ას (......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ც.ც–ის (.....) მიერ გადახდილი (საგადახდო დავალება №0, გადახდის თარიღი 25.10.2021), 3 000 ლარის 70% - 2 100 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: გ. მიქაუტაძე

ლ. მიქაბერიძე