№ას-429-412-2016 31 მაისი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/ მოსამართლეები:

მ. თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ნ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - მ. ტ-ე, ლ. ო-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა, იპოთეკის დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ნ. მ-სა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან კასატორი) და მ. ტ-ეს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მყიდველი, პირველი მოპასუხე ან აპელანტი) შორის 2012 წლის 18 დეკემბერს გაფორმებული სესხის, ნასყიდობისა და იპოთეკის ხელშეკრულების (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ნასყიდობის ხელშეკრულება) მიხედვით, ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ყვარელში, დ-ის ქ.№...-ში, საკადასტრო კოდი №...(შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სადავო უძრავი ქონება ან ნასყიდობის საგანი), რომლის ღირებულება 10 000 აშშ დოლარს შეადგენდა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 477-ე, 289.1-ე მუხლები);

2. სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით პირველი მოპასუხის სახელზე აღირიცხა;

3. ამავე ხელშეკრულების თანახმად, იპოთეკარმა მარინა ვერხვიაშვილმა (შემდეგში იპოთეკარი, კრედიტორი), პირველ მოპასუხეს 7 000 აშშ დოლარი ასესხა (სსკ-ის 623-ე მუხლი; ხელშეკრულების 3.1. პუნქტი);

4. 2012 წლის 18 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებით მყიდველმა მოსარჩელეს სადავო უძრავი ქონება დროებით სარგებლობაში გადასცა (სსკ-ის 531-ე მუხლი);

5. პირველმა მოპასუხემ ლ. ო-თან (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც, გამსესხებელი, მეორე მოპასუხე) 2012 წლის 18 დეკემბერს დადო წერილობითი შეთანხმება 16 000 აშშ დოლარის სარგებლის გარეშე ერთი წლით სესხების შესახებ (სსკ-ის 623-ე მუხლი; ხელშეკრულების 2-3 პუნქტები);

6. 2014 წლის 7 აპრილს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეთა წინააღმდეგ, ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც თვალთმაქცური გარიგების, ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების საკუთრებაში დაბრუნების მოთხოვნით, ასევე, მეორე მოპასუხის მიერ პირველი მოპასუხის წინაშე შესასრულებელი ფულადი ვალდებულების - 4 958 აშშ დოლარის გადახდის უზრუნველყოფის მიზნით, სადავო უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვის მოთხოვნით. მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებას არ მოჰყოლია შესაბამისი იურიდიული შედეგები - პირველ მოპასუხეს ნასყიდობის საგნის ღირებულება არ გადაუხდია, ასევე, ფაქტობრივ მფლობელობაში არ გადასცემია ნასყიდობის საგანი. რეალურად, ნასყიდობის ხელშეკრულება მიზნად ისახავდა პირველი მოპასუხის წინაშე მეორე მოპასუხის ვალდებულების - 10 000 აშშ დოლარის უზრუნველყოფას, რომლის ნაწილი, 5 042 აშშ დოლარი, დაფარული იყო;

7. პირველმა მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მან წარადგინა მოთხოვნის წარმოშობის დამაბრკოლებელი შესაგებელი და განმარტა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვა, მან ნასყიდობის საგნის ღირებულება - 10 000 აშშ დოლარი გადაიხადა. ამასთან, ნასყიდობის საგანი მას ფაქტობრივ მფლობელობაში არ გადასცემია, რადგან სადავო ქონებაზე ქირავნობის ხელშეკრულება გაფორმდა. მან 5 042 აშშ დოლარის მიღების ფაქტი დაადასტურა და აღნიშნა, რომ თანხა მეორე მოპასუხემ საზღვარგარეთიდან გამოუგზავნა მათ შორის არსებული სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულების მიზნით;

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

8.1. ბათილად იქნა ცნობილი 2012 წლის 18 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება;

8.2. სადავო უძრავი ქონება აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებად;

8.3. მეორე მოპასუხის მიერ პირველი მოპასუხისათვის 10 000 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა მოსარჩელის საკუთრებაში აღრიცხული უძრავი ქონება.

9. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 50-ე, 56-ე, 286.1, 477-ე, 183-ე მუხლები.

10. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა პირველმა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

10.1. სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულების სახით საქმეში წარმოდგენილი ნასაყიდობის ხელშეკრულება, კერძოდ, ჩანაწერი - მყიდველი ვალდებულია, გადასცეს გამყიდველს ნასყიდობის ფასი ამ ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისათანავე. აპელანტის მტკიცებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, ხელშეკრულების 4.2. პუნქტი პირდაპირ ითვალისწინებდა ნასყიდობის საფასურის გადახდას ხელშეკრულების დამოწმებისთანავე და არა - მის გადაცემას გარიგების დამოწმების შემდეგ, როგორც ეს სასამართლოს გადაწყვეტილებაში იყო ასახული. სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მიუთითა ნოტარიუსის განმარტებაზეც იმის შესახებ, რომ „გამონაკლის შემთხვევებში სანოტარო ბიუროში თანხის გადაცემა არ ხორციელდება ხელშეკრულებაში მითითებული ჩანაწერის შესაბამისად.“ აპელანტის მოსაზრებით, ასეთი განმარტება არ იყო საკმარისი იმის დასადასტურებლად, რომ ეს იყო საგამონაკლისო შემთხვევას და მოსარჩელეს უძრავი ნივთის საფასური არ გადასცემია. პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულება პირველ მოპასუხეს არ წარუდგენია. ყურადღებამისაქცევი იყო მოსარჩელის განმარტება, რომელიც ფაქტობრივად აღიარებდა იპოთეკარის მიერ პირველი მოპასუხისათვის თანხის გადაცემის ფაქტს, ხოლო ხელშეკრულების გაფორმებიდან ორი წლის შემდეგ მოწმეთა მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდის გარემოებების გაუხსენებლობა იმას არ ნიშნავდა, რომ მყიდველს ნასყიდობის ფასი არ გადაუხდია;

10.2. საქმის განმხილველმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებას არ მოჰყოლია შესაბამისი იურიდიული შედეგი; აპელანტის შეფასებით, სასამართლოს ეს დასკვნა საფუძველს მოკლებულია, რადგანაც სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების გადაცემას ადასტურებდა საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლის მიხედვითაც ის გახდა მესაკუთრე. შესაბამისად, უძრავი ნივთის ნასყიდობის იურიდიული შედეგი დადგა; მართალია, ნასყიდობის საგანი ფაქტობრივ მფლობელობაში პირველ მოპასუხეს არ გადასცემია, მაგრამ ამას საფუძვლად დაედო მხარეთა შორის არსებული შეთანხმება - წინა მესაკუთრისათვის უძრავი ნივთის დროებით სარგებლობაში დატოვების შესახებ, შესაბამისი ქირის გადახდის პირობით, რაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი ქირავნობის ხელშეკრულებით დასტურდებოდა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, კერძოდ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

11.1. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებას შესაბამისი იურიდიული შედეგები არ მოჰყოლია, ვინაიდან დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აპელანტის სახელზე აღირიცხა, ხოლო მოსარჩელის მიერ სადავო ნივთის ფაქტობრივ ფლობას გააჩნდა შესაბამისი სამართლებრივი საფუძველი - ქირავნობა. ამასთან, პალატის განმარტებით, ქირავნობის ხელშეკრულების არსებობა ხაზს უსვამდა თავად პირველი მოპასუხის, როგორც სადავო ბინის მესაკუთრის, უფლების განხორციელებას - თავისი შეხედულებისამებრ განეკარგა თავისივე საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში შედეგად მოჰყვა ქირავნობის ხელშეკრულების გაფორმება. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ მოპასუხეს ხელშეკრულებით განსაზღვრული უძრავი ნივთის საფასური არ გადაუხდია, პალატის განმარტებით, ამის დადასტურების შემთხვევაშიც, მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაბათილებას ვერ გამოიწვევდა, ვინაიდან გარიგების ბათილობის საფუძვლები სამოქალაქო კოდექსით პირდაპირაა გათვალისწინებული, რომელთა შორისაც არ არის ნასყიდობის ფასის გადაუხდელობა ან სხვა სახელშეკრულებო ვალდებულებათა შეუსრულებლობა.

11.2. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მეორე მოპასუხის მიერ იპოთეკით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის ანგარიშში აპელანტისათვის 5 042 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარდგენილ აპელანტსა და მეორე მოპასუხეს შორის 2012 წლის 18 დეკემბერს გაფორმებულ სესხის ხელშეკრულებაზე, რომელიც მათ შორის სასესხო ურთიერთობის არსებობას ადასტურებდა, ამასთან, თავად აპელანტიც მიუთითებდა, რომ მეორე მოპასუხე თანხას იხდიდა მათ შორის არსებული სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე.

11.3. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე დაყრდნობით დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო, დაედასტურებინა სხვა ხელშეკრულების დადების მიზნის არსებობა. სასამართლოს განმარტებით, ამგვარი განზრახვა გარიგების მეორე მხარესაც უნდა ჰქონოდა, რაც საქმის გარემოებებით ვერ დადგინდა. ამდენად, არ არსებობდა დაფარული გარიგება, რომელიც გარიგების თვალთმაქცურად მიჩნევის აუცილებელი წინაპირობაა.

12. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოწინააღმდეგე მხარემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

12.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მეორე მოპასუხის დაუსწრებლად, რომელსაც შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით არ მიუღია;

12.2. სასამართლომ მხარეთა ქმედება სარწმუნო იყო თუ არა, არ შეაფასა გონიერი დამკვირვებლის თვალით, როგორც ეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მსგავს საქმეზეა (Nას-1278-1199-2015) განმარტებული „კონკრეტული ქმედება შეიძლება ექცეოდეს კანონის ჩარჩოებში, მაგრამ ეწინააღმდეგებოდეს გონიერი დამკვირვებლის თვალით ადამიანურ ლოგიკას და ამგვარ სიტუაციაში მყოფი ადამიანის ქმედებას“;

12.3. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 4.1.5. ქვეპუნქტით დადგენილ გარემოებას და განმარტავს, რომ მყიდველის მიერ თანხის გადაუხდელობა და სადავო ქონების გამყიდველის ფაქტობრივ მფლობელობაში დარჩენა მოსარჩელის მიერ მითითებული იყო არა, როგორც გარიგების ბათილობის საფუძვლები, არამედ ამით სურდათ გარიგების თვალთმაქცურობის წარმოჩენა, სხვა გარემოებებთან ერთად, მაგალითად, როგორიცაა, მეორე მოპასუხის პოზიცია, რომელსაც, კასატორის მოსაზრებით, მტკიცებულებითი ძალა გააჩნია;

12.4. კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.1.1.-4.1.4. ქვეპუნქტებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სწორედ იმაზე მიუთითებს, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგებაა, რომლითაც დაიფარა სხვა გარიგება - იპოთეკა;

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 ივლისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

14. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება და სამართლებრივად სწორად შეაფასა (იხ. წინამდებარე განჩინების პ.11).

17. მოსარჩელის მოთხოვნა ნასყიდობის საგანზე საკუთრების დაბრუნების თაობაზე წარმატებული იქნებოდა სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტითა (პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია, მოსთხოვოს ვითომკრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება, გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო, არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში) და 979-ე მუხლის პირველი ნაწილით (უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე, სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით) გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წინამძღვრის ქვემოთ ჩამოთვლილი თამიმდევრობით განხორციელების შემთხვევაში:

ა) 2012 წლის 18 დეკემბრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე დაიდო, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა (სსკ-ის 56.1. მუხლი), ან მხარეებმა მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით სხვა გარიგება დაფარეს (სსკ-ის 56.2. მუხლი);

ბ) გამყიდველმა უძრავ ნივთზე საკუთრება მყიდველს სათანადო სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე (ბათილი გარიგების საფუძველზე) გადასცა;

გ) ამის შედეგად მყიდველი გამდიდრდა.

18. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ სწორად დაასკვნა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილია სსკ-ის 477-ე, 183-ე და 323-ე მუხლების შესაბამისად. საქმეში წარმოდგენილია მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წერილობითი შეთანხმება სადავო ნივთის ნასყიდობის თაობაზე. ასევე, დადგენილია, რომ, მითითებული ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით შემძენის სახელზეა რეგისტრირებული. მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ მხარეებს ხელშეკრულებაში ასახული ნება ნივთის გაყიდვისა და ყიდვისა არ გააჩნდათ. საკასაციო პალატა დასძენს, რომ კასატორის მიერ მითითებული ფაქტები არ ქმნის გარიგების მოჩვენებითად მიჩნევის საფუძველს, რადგან არ არის საკმარისი დასკვნისათვის, რომ სადავო გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგები არ მოჰყვა.

19. კასატორის მოთხოვნა 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარეც ვერ იქნება წარმატებული. თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგი, თუმცა მათი შინაგანი და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის იპოთეკის შესახებ შეთანხმების არსებობის დამადასტურებელი დასაშვები მტკიცებულება მოსარჩელემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა, ანუ მან ვერ შეძლო მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია (სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი). შესაბამისად, იგი არ არის უფლებამოსილი, სადავო ქონებაზე საკუთრება დაიბრუნოს. რაც შეეხება ამ კუთხით მეორე მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობას, როგორც მტკიცებულებას, პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენს იმ ფაქტობრივი შემადგენლობის დადასტურება, რაც თვალთმაქცური გარიგების ყველა წინაპირობას მოიცავს. ასეთს წარმოადგენს ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ: ა) ნების გამოვლენის ნაკლზე, ბ) ფიქტიური გარიგების შესახებ შეთანხმებაზე, გ) საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას, დ) დაფარული გარიგების არსებობაზე. ამგვარ ვითარებაში, მხარეთა მტკიცებითი ფორმა, როგორც წესი, ორიენტირებულია საკუთარ ახსნა-განმარტებასა და მოწმეთა ჩვენებაზე. მითითებული მტკიცებულებით კი, უნდა დასტურდებოდეს ზემოთ ხსენებული გარემოების არსებობა, ხოლო დასკვნა იმის შესახებ, ჩაითვალოს თუ არა თვალთმაქცურად გარიგება, უნდა გამოიტანოს სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების საფუძველზე. ამდენად, მხარეთა ახსნა-განმარტებითა და მოწმეთა ჩვენებით ხდება არა გარიგების თვალთმაქცურობის დადასტურება ან უარყოფა, არამედ – იმ გარემოებებისა, რომელთა საფუძველზეც სასამართლომ შესაბამისი დასკვნა უნდა გამოიტანოს.

20. სააპელაციო სასამართლომ სრულიად მართებულად დაასკვნა, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს აუცილებელია, ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს. ასეთ შემთხვევაში ნების გამოვლენის სუბიექტებს განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის მიღება, თუმცა შინაგანი და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. დადებული გარიგებით ისინი ფარავენ სხვა გარიგებას, რომლის დადების ნებაც რეალურად გააჩნიათ. თვალთმაქცური გარიგების დროს განხილვის საგანია გარიგების მხარეთა მიერ შინაგანი და გამოვლენილი ნების ურთიერთმიმართება (შდრ. სუსგ ას-439-421-2016, 22.09.2016; Nას-125-121-2016, 13.04.2016; ას-171-159-2015, 29.04.2015). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დავის სწორად გადაწყვეტისათვის პასუხი უნდა გაეცეს კითხვას: რა ურთიერთობა წარმოიშვა მხარეთა შორის, რა უფლებები და ვალდებულებები გააჩნიათ მათ ერთმანეთის მიმართ. საქმეში წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოება პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის მომსახურების ხელშეკრულებისა და იპოთეკის არსებობის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ არსებობდა სსკ-ის 289-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი წინაპირობები: ა) კრედიტორის ფულადი მოთხოვნა, ბ) მხარეთა შეთანხმება და გ) უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არავითარი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, გარდა საკუთარი ახსნა-განმარტებისა.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ არ არსებობდა დაფარული გარიგება, რომელიც თვალთმაქცური გარიგების აუცილებელი წინაპირობაა. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები, რომლებიც გადაწონიდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნებს, შესაბამისად, დავის სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასების საფუძველს მისცემდა სასამართლოს, კასატორს არ წარუდგენია. ამდენად, მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა მხარეთა ნამდვილი ნება სადავო უძრავი ქონების, სხვა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენების - იპოთეკით დატვირთვის თაობაზე.

22. კასატორის პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მეორე მოპასუხე სათანადო წესით არ იყო მიწვეული სხდომაზე, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს შემდეგ გარემოებათა გამო: მხარეს სასამართლო უწყება გაეგზავნა სასამართლოსათვის ცნობილ უკანასკნელ მისამართზე, გზავნილი ჩაჰბარდა ადრესატის ოჯახის წევრს (ტ.2, ს.ფ. 39, 77). მანვე ჩაიბარა სატელეფონო უწყება და განაცხადა, რომ მეორე მოპასუხე საქართველოში არ იმყოფებოდა და ვალდებულება აიღო, სასამართლოს სხდომის შესახებ ინფორმაცია გადაეცა ადრესატისათვის (ტ. 2, ს.ფ. 95). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მეორე მოპასუხემ შეიცვალა მისამართი, რის თაობაზეც სასამართლოსათვის არ უცნობებია, ამიტომ სასამართლო უწყება, სსსკ-ის 76-ე მუხლის თანახმად, მისთვის ჩაბარებულად უნდა ჩაითვალოს.

23. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

24. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

25. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ.თოდუა

მოსამართლეები: პ.ქათამაძე

ე.გასიტაშვილი