საქმე №ას-1116-2021 26 დეკემბერი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს „u-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ ი.ფ.გ–ში“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 6 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ ი.ფ.გ–ში“ (შემდგომ - მყიდველი, მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „u-ის“ (შემდგომ - გამყიდველი, მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი) მიმართ ზიანის - 74 503, 52 აშშ დოლარისა და 42 152,96 ევროს დაკისრების მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები

2. მოსარჩელემ და მოპასუხემ 2015 წლის 22 სექტემბერსა და 5 ოქტომბერს დადეს ნასყიდობის ხელშეკრულებები თხილის გულის ფქვილის შესყიდვასთან დაკავშირებით (ლოტი №15317 და ლოტი №15348). ხელშეკრულებების საფუძველზე მოპასუხემ მოსარჩელეს საქართველოდან გერმანიაში მიაწოდა 163 200 აშშ დოლარის 26 000 კილოგრამი პროდუქცია, რომელიც აღმოჩნდა ნაკლიანი, კერძოდ, მასში აღმოჩნდა ალერგიული პროდუქტის - მიწის თხილის მინარევები, რის გამოც უკვე დამზადებული პროდუქციის ნაწილი გერმანიის სახელმწიფო სამსახურებმა ამოიღეს საბაზრო ბრუნვიდან. შესყიდული პროდუქციის გაუხარჯავი ნაწილი კი, საცალო მომხმარებლებმა უკან დაუბრუნეს გერმანულ კომპანიას „ე.გ.ი–ს” (კომპანია, რომელსაც მოსარჩელემ სადავო პროდუქცია მიჰყიდა) და ამავე დროს მოსთხოვეს იმ ზიანის ანაზღაურება, რაც მათ მიადგათ უკვე დამზადებული საკონდიტრო პროდუქციის საბაზრო ბრუნვიდან ამოღებით.

3. მიწოდებული პროდუქციის ნივთობრივი ნაკლის გამო „ე.გ.ი–მა” პროდუქცია გამოითხოვა საცალო მომხმარებლებისაგან და ამასთან, გაწია უამრავი დამატებითი ხარჯი ლაბორატორიული კვლევებისთვის, მომხმარებლებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღურებისათვის, ნაკლიანი ნივთის უნაკლო ნივთით ჩანაცვლებისათვის, ტრანსპორტირებისათვის და ა.შ. ამ ხარჯების ანაზღაურება „ე.გ.ი–მა,” თავის მხრივ, მოსთხოვა მოსარჩელეს, რომელმაც წერილობით აღიარა ხარჯების უმოკლეს ვადაში ანაზღაურების - 74 503, 52 აშშ დოლარისა და 42 152, 96 ევროს ვალდებულება. ამდენად, ეს თანხა მოსარჩელის ზიანია, რომელიც მიადგა მოპასუხის მხრიდან ნაკლიანი ნივთის მიწოდებით, რის გამოც მოპასუხე ვალდებულია, მოსარჩელეს აუნაზღაუროს ზიანი ამ ოდენობით.

მოპასუხის შესაგებელი

4. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მან მოსარჩელეს მიაწოდა მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული ხარისხისა და რაოდენობის უნაკლო პროდუქცია. მოსარჩელე ვალდებული იყო, შეემოწმებინა პროდუქცია და ისე მიეღო. მოსარჩელემ მიიღო პროდუქცია, დარწმუნდა მის ვარგისიანობაში და აანაზღაურა მიღებული პროდუქციის ღირებულება ისე, რომ რაიმე პრეტეზია ნივთის ნაკლთან დაკავშირებით არ განუცხადებია. გარდა ამისა, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება მიწის თხილის შემცველობა სწორედ იმ პროდუქციაში, რომელიც მოპასუხემ მოსარჩელეს მიაწოდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით - სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს დაეკისრა 58 816.00 აშშ დოლარის ანაზღაურება მოსარჩელის სასარგებლოდ.

6. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 6 ივლისის განჩინებით - სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო პალატის მითითებით, მხარეებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების საგანი იყო კონკრეტული პროდუქცია - დაფქვილი თხილის გული და არა - მიწის თხილი. ამასთან, დაფასოებული პროდუქცია განთავსებული იყო წებოვანი ლენტით შეკრულ მუყაოს ყუთებში და მარკირებული იყო ნომრებით - ლოტი №15317-G და ლოტი №15348-G. შესაბამისად, პროდუქციის გამოყენებამდე მისი მთლიანობის დარღვევა შეუძლებელი იყო. მოპასუხისაგან შეძენილი პროდუქცია (პარტია №15348-G და პარტია 15317-G) მოსარჩელემ მიჰყიდა გერმანულ კომპანიას, მან კი - გერმანიაში მოქმედ რამდენიმე კომპანიას. აღნიშნული პროდუქციის რეალიზაციის შედეგად, აღმოჩნდა, რომ თხილის გულის ფქვილში იყო ალერგენის - მიწის თხილის ფქვილის შემცველობა, დაახლოებით 20%, რის გამოც გასაყიდად გამოუსადეგარი, არასაიმედო იყო, რაც დადასტურდა შესაბამისი ლაბორატორიული კვლევებით. აღნიშნულის გამო, პროდუქცია მთლიანად და დაუყოვნებლივ უკან იქნა გამოთხოვილი/დაბრუნებული, ხოლო შემდგომში განადგურებული. ამდენად, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწოდებული პროდუქცია იყო ნაკლის მქონე, რადგან გამყიდველმა მყიდველს მიაწოდა უვარგისი და გამოუსადეგარი, ალერგიული მომხმარებლებისათვის ჯანმრთელობისთვის საშიში პროდუქცია, რის გამოც შესაბამისი სამსახურების მიერ იგი ამოღებული იქნა რეალიზაციიდან და შემდგომში განადგურებული.

9. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მათ მიერ გაგზავნილი პროდუქციისა და შემოწმებული პროდუქციის არაიდენტურობის თაობაზე აპელანტის შედავება, რადგან დადგენილი იყო, რომ ნიმუშები აღებულ იქნა №15348-G და №15317-G ნიშნებით მარკირებული მუყაოს ყუთებიდან, რომელთა ლუქი იყო დაუზიანებელი, პოლიმეტრული პაკეტი დანაწესისამებრ დალუქული და დაწებებული, შტამპი - ოფიციალურად დალუქული. მოპასუხის განმარტებით, გააგზავნეს ის, რაც დაამზადეს, თან ისე, რომ ამ პროცესში მათ გარდა მონაწილეობა არავის მიუღია. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე უდავოა, რომ კომპანია თხილის ჩაბარებიდან მის სარეალიზაციოდ გატანამდე პროდუქციას თვითონ ამზადებდა. ამასთან, მოპასუხეს შეეძლო, გამოეთხოვა შესაბამისი ოფიციალური ნიმუშები და თვითონ გამოეკვლია, რაც მას არ გაუკეთებია. სააპელაციო პალატამ აპელანტის არც ის შედავება გაიზიარა, რომ, რაკი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 15 მარტს მიღებული განაჩენით, მოპასუხე საწარმოს იმდროინდელი დირექტორი გამართლდა ფალსიფიკაციის ბრალდებაში (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 197-ე მუხლის პირველი ნაწილი), განაჩენი გამორიცხავდა მათთვის სამოქალაქოსამართლებრივი კუთხით პასუხისმგებლობის დაკისრებას. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გამყიდველმა დაარღვია ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რაც მიყენებული ზიანის - შეძენილი პროდუქციის ღირებულების - 58 816 აშშ დოლარის დაკისრების საფუძველი იყო.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მყიდველმა ისე მიიღო შესყიდული პროდუქცია და ისე გაასხვისა სხვაზე, რომ პროდუქცია არ შეუმოწმებია, როგორც ამას სსკ-ის 495-ე მუხლი ავალდებულებდა, თუმცა ნორმის მეორე ნაწილი კეთილსინდისიერ მყიდველს ნივთის ნაკლის გამო მოთხოვნის უფლებას მხოლოდ მაშინ უტოვებს, თუ გამყიდველი ნივთის ნაკლის გამო განზრახ დუმდა. საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და უდავო ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად კი, მთელი საწარმოო ციკლი, პროდუქციის (თხილის) შეძენიდან მის საბოლოო სახით დაფასოებამდე და მარკირებამდე სწორედ გამყიდველმა წარმართა. ამგვარ ვითარებაში ალოგიკური იქნებოდა იმაზე მსჯელობა, რომ პროდუქტში - თხილის გულის ფქვილში მიწის თხილის შემცველობა (თან არა 1 ან 2 %-ით, არამედ 20%-ით), არ იცოდა გამყიდველმა და ეს მისგან დაფარულად მოხდა, რისი პრაქტიკული შესაძლებლობაც, მისივე განმარტებიდან გამომდინარე, გამორიცხულია.

11. პალატამ მიიჩნია, რომ, რაკი გამყიდველი განზრახ დუმდა ნივთის ნაკლის თაობაზე, მყიდველის, როგორც მეწარმე სუბიექტის მიერ თავისი კანონისმიერი ვალდებულების - ნივთის ხარისხის შეუმოწმებლობის მიუხედავად, იგი არ აგებდა პასუხს ამ უმოქმედობისთვის და, პირიქით, ნაკლიანი საქონლის გამო მისი პრეტენზია გამყიდველის მიმართ დასაბუთებული იყო.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

12. ზემოაღნიშნული განჩინება მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

13. სასამართლომ დაარღვია შეჯიბრებითობის პრინციპი და მტკიცების ტვირთის ობიექტურად განაწილების სტანდარტი, რადგან გასაჩივრებული განჩინება დაამყარა ისეთ მტკიცებულებებს, რომლებზეც მხარეებს არ მიუთითებიათ და არ გამოკვლეულა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 495-ე მუხლი.

14. სასამართლომ 19.05.2017 წლის წერილის საფუძველზე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ე.მ.გ–ი 16.01.2017 წლამდე საწყობში ინახავდა საქონელს და, რაკი ვადა დიდი ხნის გასული იყო, გაანადგურეს. წერილის შინაარსის მიხედითვე, მოპასუხე მოსარჩელეს არ დაჰკავშირებია საქონლის ან მისი ნაწილი წასაღებად ანდა ნიმუშების ასაღებად. ამ წერილზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია და არც სააპელაციო შესაგებელსა თუ სხდომაზე არ უხსენებია მხარეს. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოპასუხეს სათანადოდ ეცნობა ნაკლის შესახებ და მან უარი განაცხადა პროდუქტის მიღებაზე. მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები საპირისპიროს ადასტურებს.

15. საქმის მასალებში არსად არ არის მითითებული, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის მიწოდებული საქონელი 20% არაქისს შეიცავდა.

16. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 15 მარტს მიღებული განაჩენით (საქმე №1-206/17), მოპასუხის იმდროინდელი დირექტორი ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 197-ე (ფალსიფიკაცია) მუხლის პირველი ნაწილით წარდგენილ ბრალდებაში. ამ განაჩენით, კიდევ ერთხელ, დასტურდება, რომ არავითარი ნივთობრივი ნაკლი მოსარჩელისთვის მიწოდებულ პროდუქციას არ ჰქონდა. სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა აღნიშნული მტკიცებულება.

17. უცნობია, რომელ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით მსჯელობს სასამართლო, რომ მოსარჩელეს პროდუქტი არ გამოუკვლევია, მაშინ, როდესაც მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება მიწოდებული პროდუქციის ღირებულების 50%-ის გადახდას სწორედ შემოწმების შედეგად ითვალისწინებდა.

18. სააპელაციო სასამართლომ ზიანის ოდენობა - 58 816 აშშ დოლარი დაადგინა ე.მ.გ–ის წერილის საფუძველზე, რომელსაც მოსარჩელე უაპელაციოდ დაეთანხმა და იმავე დღეს აღიარა ვალდებულება გადამოწმების გარეშე. ამ ლოგიკით გამოდის, რომ მოპასუხეს შესაძლოა, დაჰკისრებოდა ნებისმიერი იმ თანხის ოდენობა, რომელსაც მოსარჩელე ე.მ.გ–ს უღიარებდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

19. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

20. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

22. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორებმა ვერ მიუთითეს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

23. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

24. მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა სსკ-ის 477-ე (ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა, გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი; მყიდველი მოვალეა, გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება; თუ ხელშეკრულებაში ფასი პირდაპირ არ არის მითითებული, მხარეები შეიძლება, შეთანხმდნენ მისი განსაზღვრის საშუალებებზე), 487-ე (გამყიდველმა მყიდველს უნდა გადასცეს ნივთობრივი და უფლებრივი ნაკლისაგან თავისუფალი ნივთი), 488.1 (ნივთი ნივთობრივად უნაკლოა, თუ იგი შეთანხმებული ხარისხისაა. თუ ხარისხი არ არის წინასწარ შეთანხმებული, მაშინ ნივთი უნაკლოდ ჩაითვლება, თუკი იგი ვარგისია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ან ჩვეულებრივი სარგებლობისათვის), 494.1 (ნივთის ნაკლით ან ხელშეკრულებით განსაზღვრული სხვა პირობების დარღვევით მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ზოგადი წესების მიხედვით), 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია, მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

25. სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებია: ვალდებულების ბრალეული დარღვევა, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი ვალდებულების დარღვევასა და შედეგს შორის.

26. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ მოპასუხემ დაარღვია ვალდებულება, კერძოდ, მოსარჩელეს მიაწოდა ნივთობრივად ნაკლიანი ნივთი. მოპასუხე უარყოფს ნაკლიანი ნივთის მიწოდებას, ამასთან, უთითებს, რომ მოსარჩელემ დაარღვია სსკ-ის 495.1 მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულება, დაუყოვნებლივ არ შეამოწმა ნაყიდი პროდუქტი და დროულად არ წარადგინა ნივთის ნაკლთან დაკავშირებული პრეტენზია, რითაც დაკარგა ნივთის ნაკლის გამო მოთხოვნის უფლება.

27. ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული ნივთის ნაკლის მტკიცების ტვირთი ამ ნაკლზე მიმთითებელ პირს, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს ეკისრება. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ გამყიდველის მიერ მყიდველისათვის მიწოდებული პროდუქცია იყო ნაკლიანი. დადგენილია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებების საგანი იყო დაფქვილი თხილის გული. დადგენილია ისიც, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის მიწოდებული თხილის გული დაახლოებით 20% მიწის თხილის ფქვილის შეიცავდა, რის გამოც იგი გასაყიდად გამოუსადეგარი, არასაიმედო იყო, რაც დადასტურდა შესაბამისი ლაბორატორიული კვლევებით. აღნიშნულის გამო, გერმანიის შესაბამისმა სამსახურმა მიიღო პროდუქციის ბრუნვიდან ამოღებისა და განადგურების შესახებ გადაწყვეტილება. ამ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების წინააღმდეგ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

28. კასატორის საკასაციო შედავების თანახმად, საქმეში წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება მოპასუხის მიერ მიწოდებულ საქონელში 20% არაქისს შემცველობა. პალატა მიუთითებს, გარდა იმისა, რომ საქმეზე წარმოდგენილი არაერთი მტკიცებულება (მათ შორის სპეციალიზებული ორგანიზაციის მიერ, მომხმარებელთა დაცვის ვეტერინარიისა და სურსათის საზედამხედველო სამსახურის ზედამხედველობით წარმართული ლაბორატორიული კვლევისა და შეფასების ანგარიშები) ადასტურებს მიწოდებული პროდუქტის ნაკლს (ტ. I, ს.ფ. 134-246), პროდუქციის ხარისხის ინსტიტუტის (IFP) მიერ ლაბორატორიული კვლევის (ბერლინი, გერმანია, 18.01.2016. ტ. I ს.ფ. 139-141) თანახმად, პროდუქტში მიწის თხილის შემცველობა 23% იყო. ამასთან, დადგენილია, რომ შემოწმების მიზნით ნიმუშები ამოღებულ იქნა სწორედ №15348-G და N15317-G ნიშნებით მარკირებული მუყაოს ყუთებიდან ისე, რომ ნიმუშის ამოღებამდე არ დარღვეულა შეკრული მუყაოს ყუთებისა და ვაკუუმიანი შეფუთვის მთლიანობა. ამოღებული პროდუქციის იდენტიფიცირება კი შესაძლებელი იყო მათზე დატანებული მარკირებით - ლოტის ნომრებით - №15348-G და №15317-G, რაც გამორიცხავს მოპასუხის მიერ მიწოდებული პროდუქციის სხვა - ნაკლიანი პროდუქციით ჩანაცვლების შესაძლებლობას.

29. აღნიშნულთან დაკავშირებული კასატორის პრეტენზია ისიცაა, რომ მას სათანადოდ არ ეცნობა ნაკლის შესახებ და არ მიეცა შესაძლებლობა თავად შეემოწმებინა მიწოდებული პროდუქტი ლაბორატორიულად. სააპელაციო სასამართლომ კი, არასწორად დაადგინა საპირისპირო ფაქტი ე.მ.გ–ის მიერ მოსარჩელისათვის 19.05.2017 წელს მიწერილი წერილის საფუძველზე. კასატორის მტკიცებით, წერილი საერთოდ არ უნდა შეეფასებინა სააპელაციო პალატას, რადგან პირველი ინსტანციის სასამართლოს მასზე არ უმსჯელია. პრეტენზია დაუსაბუთებელია, რამდენადაც, სსსკ-ის 105.2 მუხლის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ დასკვნა. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობითი დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტი არსებობა (შდრ. იხ.: სუსგ №ას-584-543-2017, 6.06.2017წ.). განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ თავისი პოზიციის დასადასტურებლად სარჩელს დაურთო მტკიცებულება. შესაბამისად, საპირისპირო მტკიცებულების წარმოდგენის შესაძლებლობა მოპასუხეს ჰქონდა. საგულისხმოა, რომ მოპასუხეს წერილის შინაარსის საპირისპირო მტკიცება არ წარმოუდგენია და შესაგებელში არ მიუთითებია, რომ დროულად არ ეცნობა ნაკლის შესახებ, რათა თავად ჰქონოდა ნიმუშის აღებისა თუ პროდუქციის დაბრუნების შესაძლებლობა. ამდენად, უსაფუძვლოა შეჯიბრებითობის პრინციპისა თუ მტკიცების ტვირთის ობიექტურად განაწილების თაობაზე კასატორის პრეტენზია. გარდა ამისა, მოპასუხემ ვერც ის დაადასტურა, რომ უკვე ნაკლის შესახებ შეტყობის შემდგომ მიმართა გერმანიის შესაბამის სამსახურსა თუ კვლევით ინსტიტუტს (რომლებმაც გამოიკვლიეს ოფიციალური ნიმუშები და დაამუშავეს შედეგები), სადაც, ზემოხსენებული წერილის თანახმად, შესაძლოა, პროდუქტის ნიმუში მოეპოვებინათ.

30. რაც შეეხება სსკ-ის 495.1 მუხლის (თუ მყიდველი მეწარმეა, ის ვალდებულია დაუყოვნებლივ შეამოწმოს ნივთი; თუკი იგი ნაკლის აღმოჩენიდან შესაბამის ვადაში ან იმ ვადაში, რომლის განმავლობაშიც ცნობილი უნდა ყოფილიყო მისთვის ნაკლის არსებობა, არ წარუდგენს გამყიდველს პრეტენზიას, მას ერთმევა ნივთის ნაკლის გამო მოთხოვნის უფლება) დანაწესიდან გამომდინარე პრეტენზიას, ამ ნორმის მიხედვით, თუ მყიდველი მეწარმეა, იგი ვალდებულია, დაუყოვნებლივ შეამოწმოს ნივთი და ნაკლის აღმოჩენიდან გონივრულ ვადაში (ან იმ ვადაში, რა ვადაშიც მისთვის ცნობილი უნდა გამხდარიყო ნაკლის შესახებ) შეატყობინოს აღნიშნულის შესახებ გამყიდველს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი კარგავს ნაკლის გამო მოთხოვნის უფლებას. ეს ნორმა პირდაპირ განსაზღვრავს მეწარმე მყიდველის ვალდებულებას, რომლის შეუსრულებლობის შემთხვევაშიც, სსკ-ის 487-ე-489-ე მუხლების მოთხოვნების დარღვევის მიუხედავად, არ წარმოიშობა ამავე კოდექსის 490-ე და შემდგომი მუხლებით გათვალისწინებული მოთხოვნები. აქედან გამომდინარე, სამართლებრივი შედეგი, რაც მეწარმე მყიდველის მიერ პრეტენზიის დროულად წარდგენის ვალდებულების დარღვევას უკავშირდება, ისაა, რომ მას ერთმევა ნივთის ნაკლის გამო მოთხოვნის უფლება. კანონმდებელი მოცემული მოწესრიგებით გარკვეულ ფიქციას უშვებს, კერძოდ, თუ მყიდველი შესაბამის ვადაში არ წააყენებს პრეტენზიას ნივთის ნაკლის გამო, ივარაუდება, რომ მან ნივთი მოიწონა. შესაბამისად, იგი კარგავს ნივთის ნაკლის გამო სახელშეკრულებო მოთხოვნების წაყენების უფლებას (იხ. სუსგ. №ას-1780-1758-2011, 22 იანვარი, 2013 წელი). სსკ-ის 495.1 მუხლის გამოყენების გამომრიცხველი გარემოებაა ამავე მუხლის მეორე ნაწილით (თუ გამყიდველი შეგნებულად დუმდა ნივთის ნაკლზე, მაშინ მას არ შეუძლია დაეყრდნოს ამ მუხლით გათვალისწინებულ უფლებას.) გათვალისწინებული გამყიდველის ნივთის ნაკლზე შეგნებული დუმილი. დუმილი ეს არის შეგნებული, კეთილსინდისიერების პრინციპის საწინააღმდეგო შეუტყობინებლობა, კერძოდ, შეგნებული დუმილი გულისხმობს გამყიდველის მიერ მყიდველის შეცდომაში შეყვანას (ნაკლის დამალვას) იმ ვარაუდით, რომ მყიდველი ნაკლს ვერ აღმოაჩენს, თუმცა, რომ აღმოეჩინა პრეტენზიას წარადგენდა (იხ. ს. ჩაჩავა, სსკ-ის კომენტარი, მუხლი 495, ელ.მისამართი - gccc.tsu.ge).

31. საქმის მასალებით სსკ-ის 495.1 მუხლის გამოყენების გამომრიცხველი წინაპირობა დგინდება - ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ გამყიდველი შეგნებულად დუმდა ნივთის ნაკლზე. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტიკიცებულებების, მათ შორის თავად გამყიდველის განმარტების, საფუძველზე დაადგინა, რომ პროდუქციის მთელი საწარმოო ციკლი, თხილის შეძენიდან მის საბოლოო სახით დაფასოებამდე და მარკირებამდე გამყიდველმა აწარმოა, რის გამოც შეუძლებელია თავისივე დამზადებულ პროდუქტში - თხილის გულის ფქვილში მიწის თხილის შემცველობა მას არ სცოდნოდა. აქედან გამომდინარე, რაკი გამყიდველმა თავად დაამზადა ფქვილი ამგვარი შემცველობით, მან კეთილსინდისიერების პრინციპის საწინააღმდეგოდ არ შეატყობინა მყიდველს.

32. კასატორი ზიანის ოდენობაზეც დავობს. დადგენილია, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხისათვის ზიანის - 74 503, 52 აშშ დოლარისა და 42 152,96 ევროს დაკისრებას. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სსკ-ის 412-ე მუხლიდან გამომდინარე მიიჩნია, რომ ეს ზიანი მოპასუხისათვის სავარაუდო ვერ იქნებოდა და მხოლოდ 58 816 აშშ დოლარი მიიჩნია, ფაქტობრივ ზიანად, რაც მოსარჩელეს მიადგა მოპასუხის მიერ მიწოდებული და შემდეგში რეალიზებული პროდუციის ღირებულების სახით. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტაციების დასკვნას, რომ მოსარჩელემ თავისივე მტკიცების ტვირთის ფარგლებში დაადასტურა მოპასუხის მიერ მიწოდებული ნაკლიანი პროდუქტით მიყენებული 58 816 აშშ დოლარის ზიანი. მოპასუხეს კი, არ წარმოუდგენია არცერთი მტკიცებულება, რომელიც სასამართლოს გაუჩენდა ეჭვს ზიანის ოდენობასთან მიმართებით.

33. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

34. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

35. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

36. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ: №ას-222-2021, 4 ივნისი, 2021 წელი; №ას-563-538-2016, 23 სექტემბერი, 2016 წელი; №ას-1780-1758-2011, 22 იანვარი, 2013 წელი).

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე

38. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს დაუბრუნდება 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „u-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. შპს „u-ს“ (ს/ნ ....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს გ.ს–ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადასახადო დავალება №11988111915, გადახდის თარიღი 15.11.2021), 70% - 5600 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე