საქმე №ას-1088-2018 8 აპრილი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ზ.ვ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ.ვ–ძე (მოპასუხე)

თავდაპირველი მოპასუხე - ნოტარიუსი ვ.ნ–ძე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ჰ.ვ–ძე (შემდგომში - „მამკვიდრებელი“ ან „დედა“) გარდაიცვალა 2010 წლის 03 ოქტომბერს. ზ.ვ–ძე (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „აპელანტი“ ან „კასატორი“) და ზ.ვ–ძე (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) წარმოადგენენ მამკვიდრებლის პირველი რიგის კანონისმიერ მემკვიდრეებს - შვილებს.

2. მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებაზე სამკვიდრო გაიხსნა 2010 წლის 03 ოქტომბერს.

3. მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენს უძრავი ქონება, მდებარე: ქედის რაიონი, სოფელი ....., ს.კ. №..... და №......

4. მამკვიდრებლის მემკვიდრეებს კანონით დადგენილ 6 თვიან ვადაში სამკვიდროს მისაღებად ნოტარიუსისთვის არ მიუმართავთ.

5. პირველმა მოპასუხემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო ქონება. იგი მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე და მისი გარდაცვალების შემდგომაც ფლობდა და სარგებლობდა ქედის რაიონში, სოფელ ...... მდებარე უძრავი ქონებით, რომელიც სამკვიდრო მასაში შედიოდა.

6. პირველმა მოპასუხემ 2016 წლის 01 ივლისს განცხადებით მიმართა ნოტარიუს ვ.ნ–ძეს (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“ ან „ნოტარიუსი“) და მოითხოვა მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა.

7. ნოტარიუსის მიერ 2016 წლის 01 ივლისს პირველი მოპასუხის სახელზე გაიცა №160720981 სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც ამ უკანასკნელმა მიიღო მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონება, მათ შორის, უძრავი ქონება, მდებარე: ქედის რაიონი, სოფელი ......, ს.კ. №..... და №......

8. მოსარჩელე მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე და მისი გარდაცვალების შემდგომაც ცხოვრობდა ქ. ბათუმში, .......

9. მოსარჩელე დედის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდრო ქონებას არ დაუფლებია.

10. მამკვიდრებელს, გარდა მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხისა, დარჩა 3 პირველი რიგის მემკვიდრე: ლ. ვ–ძე, მ. ვ–ძე და ჟ. ვ–ძე (მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის დები), რომელთაც სამკვიდრო არ მიუღიათ და მასზე პრეტენზიას არც მათი შვილები აცხადებენ.

11. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეთა მიმართა და მოითხოვა: სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილზე ნოტარიუსის მიერ 01.07.2016წ. გაცემული №160720981 სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა და სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. მოსარჩელის განმარტებით, იგი მართავდა და განკარგავდა მთლიან სამკვიდრო ქონებას, როგორც დედის სიცოცხლეში, ისე მისი გარდაცვალების შემდგომ.

12. პირველმა მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, ხოლო მეორე მოპასუხეს შესაგებელი არ წარუდგენია.

13. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 01 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

14. მოსარჩელემ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა. ხოლო, პირველმა მოპასუხემ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა შეგებებული სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც საპროცესო ხარჯის განაწილების ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის მის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის დაკისრება მოითხოვა.

15. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად; შეგებებული სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოსარჩელეს პირველი მოპასუხის სასარგებლოდ დაეკისრა წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის - 420 ლარის გადახდა.

16. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

17. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტმა მიუთითა ახალ ფაქტობრივ გარემოებაზე, კერძოდ: მამკვიდრებელი გარდაიცვალა მის საცხოვრებელ სახლში, მდებარე: ქ. ბათუმი, ....., სადაც მას ჰქონდა მისი კუთვნილი მოძრავი ნივთები, მათ შორის სათვალე, ცხვრის ფორმის ნამცხვრის გამოსაცხობი, თავსაფარი, ე.წ. შიფონი, 5 ცალი თავშალი, შალის ხელით ნაქსოვი უსახელო ჟილეტი და სხვა წვრილმანი ნივთები, ასევე, საცხოვრებელი სახლის შესასვლელი კარის ორი გასაღები. აღნიშნულ ნივთებს დედის გარდაცვალების შემდეგ დაეუფლა მოსარჩელე და მათ დღემდე ინახავს სამახსოვროდ. აპელანტის განმარტებით, დასახელებული ნივთების მასთან არსებობის შესახებ სარჩელში არ მიუთითებია, ვინაიდან მას იურიდიული განათლება არ აქვს და მათი სამართლებრივი მნიშვნელობა ვერ გაითვალისწინა. ხოლო, მისმა რწმუნებულმა აღნიშნულთან დაკავშირებით შესაბამისი რეაგირება ვერ მოახდინა და მოსარჩელის მფლობელობაში არსებული, დედის დანაშთი მოძრავი ქონების ნუსხა დროულად, მტკიცებულების სახით სასამართლოს არ წარუდგინა. აპელანტმა დედის დანაშთი მოძრავი ქონების ნუსხა ფოტოალბომის სახით წარადგინა სააპელაციო სასამართლოში და მტკიცებულების დაგვიანებით წარდგენის საპატიოდ ჩათვლა და მათი საქმეზე დართვა მოითხოვა (იხ. სააპელაციო საჩივარი, ტ. I, ს.ფ. 253), თუმცა სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის შესაბამისად, როგორც ახალი ფაქტობრივი გარემოება, დაუშვებლად მიიჩნია აპელანტის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები - მამკვიდრებლის (დედის) ნაქონი მოძრავი ნივთების ამსახველი ფოტოსურათები.

18. სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის პრეტენზია - მოწმეთა ჩვენებაზე დაყრდნობით პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის არასწორად დადგენის თაობაზე. სასამართლოს განმარტებით, მცდარია აპელანტის მითითება, რომ მისმა დამ - ჟ. ვ–ძემ სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა აპელანტის მიერ დედის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი, რადგან სასამართლოს მიერ შესაბამისი სხდომის ოქმების მოსმენის შედეგად დადგინდა, რომ მოწმის მიერ ასეთი ფაქტის დადასტურებას ადგილი არ ჰქონია. კერძოდ, მან განმარტა, რომ დედის გარდაცვალების შემდგომ მის ქონებას ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა მისი ძმა - პირველი მოპასუხე, რომელიც უვლიდა აღნიშნულ ქონებას და ეწეოდა სოფლის მეურნეობას. ხოლო, მოსარჩელეს დედის გარდაცვალების დროს პრეტენზია არ ჰქონია და არ დაუფლებია მის დანაშთ ქონებას, მან პრეტენზია განაცხადა მხოლოდ 2015 წელს. ყველა დედმამიშვილს ჰქონდა სახლის გასაღები და როდესაც სასაფლაოზე მიდიოდნენ, როგორც სტუმრები ისე შედიოდნენ იმ სახლში (იხ. 05.05.2017წ. სხდომის ოქმი 11:23:23 სთ., 11:26:15 სთ.). რაც შეეხება დანარჩენ მოწმეებს, მათ სარწმუნოდ მიუთითეს სადავო ფაქტობრივ გარემოებებზე - პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდროს მისი გახსნიდან ექვსი თვის ვადაში დაუფლებისა და მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიუღებლობის შესახებ.

19. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე, 105-ე, 219-ე მუხლებით და მიუთითა, რომ მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტების საფუძველზე დადგენილად ვერ მიიჩნევა მოპასუხის მიერ სადავოდ გამხდარი ფაქტობრივი გარემოება სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან ასეთი გარემოებები საქმეში წარდგენილი სხვა მტკიცებულებით არ დასტურდება. სამკვიდროს მიღების (დაუფლების) ფაქტის დაუდასტურებლობა კი, მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს მიღების უფლებას გამორიცხავს, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე, 1433-ე და 1499-ე მუხლების თანახმად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

20. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მართებულად მიიჩნია პირველი მოპასუხის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად მოსარჩელისათვის დავის საგნის ღირებულების 4%-ის, 420 ლარის დაკისრება.

21. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

22. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

22.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად პირველი მოპასუხის მიერ დედის სამკვიდრო ქონების დაუფლების ფაქტი. საქმეში არ არის წარდგენილი აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება;

22.2. მოსარჩელემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო დედის დანაშთი სამკვიდრო ქონება. გარდაცვალებამდე ბოლო 6 წლის განმავლობაში მამკვიდრებელი ცხოვრობდა მოსარჩელესთან, ქ. ბათუმში, სადაც მას ჰქონდა მისი კუთვნილი მოძრავი ნივთები, ასევე, საცხოვრებელი სახლის შესასვლელი კარის გასაღებები. მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდგომ მისი კუთვნილი ყველა მოძრავი ქონება დარჩა მოსარჩელესთან, ...... მდებარე მამკვიდრებლის საცხოვრებელი სახლის შესასვლელი კარის ოთხ გასაღებთან ერთად, რომელსაც მოსარჩელე დაეუფლა, კერძოდ: საკერავი მანქანა, სათვალე, ნამცხვრის გამოსაცხობი ფორმები, თავსაფრები, ე.წ. შიფონი 5 ცალი, ხელით ნაქსოვი შალის უსახელო ჟილეტი, ტანსაცმლის კარადები და სხვა. ეს გარემოებები მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია. თუმცა, სააპელაციო სასამართლოს მათზე არ უმსჯელია და შესაბამისი სამართლებრივი შეფასება არ მიუცია;

22.3. ზემოაღნიშნული გასაღებებიდან მოსარჩელემ მხოლოდ ერთი დაიტოვა, რითაც სარგებლობდა საჭიროებისამებრ, როდესაც ადიოდა, უვლიდა და სარგებლობდა დედის დანაშთი ქონებით, თესავდა ერთწლიან კულტურებს, იღებდა მოსავალს, არემონტებდა სახლის სახურავს, ხოლო დანარჩენი მის დედმამიშვილებს გადასცა;

22.4. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოწმე ჟ. ვ–ძის ჩვენება. მან განმარტა, რომ ყველა დედმამიშვილს ჰქონდა ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლის გასაღები;

22.5. სააპელაციო სასამართლომ ასევე სათანადოდ არ გამოიკვლია მოწმე მ.ვ–ძის ჩვენება, რომლის თანახმად, მამკვიდრებლის გარდაცავალებისა და მისი დაკრძალვის შემდეგ მოსარჩელე დაეუფლა სოფელ ...... მდებარე სამკვიდრო ქონებას. აღნიშნულ ქონებას მოსარჩელე ამუშავებდა, რაშიც მოწმე ეხმარებოდა;

22.6. ზემოაღნიშნულ მოწმეთა მიერ მითითებული გარემოებები იმის დასტურია, რომ მოსარჩელეს ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს დედის დანაშთი სამკვიდრო ქონება;

22.7. არასწორია სასამართლოს განმარტება, რომ მოსარჩელეს მოძრავი ნივთების, მათ შორის გასაღების, დაუფლების თაობაზე არ მიუთითებია. სარჩელში აღნიშნულია, რომ მამკვიდრებელი გარდაიცვალა ბათუმში, მოსარჩელის საცხოვრებელ სახლში. მოპასუხემ შესაგებლში ეს ფაქტი დაადასტურა, თუმცა არაფერი უთქვამს იმასთან დაკავშირებით, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ მის საკუთრებაში არსებული ყველა მოძრავი ნივთი, მათ შორის საცხოვრებელი სახლის გასაღები, დარჩა მოსარჩელესთან. ეს ფაქტი პირველ მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია. მან სადავოდ გახადა მხოლოდ უძრავი ქონების დაუფლების ფაქტი;

22.8. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია აპელანტის მიერ წარდგენილი სამკვიდრო ქონების ფოტომასალა და ნივთიერად არც კი დაათვალიერა სამკვიდრო მასა, რამაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა განაპირობა.

23. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

24. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

27. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

28. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

29. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია მოსარჩელის მემკვიდრედ ცნობაზე უარის თქმის მართლზომიერება. კერძოდ, ის გარემოება მოსარჩელემ კანონით დადგენილ ექვსთვიან ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო თუ არა დედის დანაშთი სამკვიდრო ქონება.

30. კასატორი დავობს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა მის მიერ მითითებულ გარემოებაზე მამკვიდრებლის კუთვნილი მოძრავი ქონების დაუფლებასთან დაკავშირებით და არ გამოიკვლია აღნიშნულთან დაკავშირებით წარდგენილი მტკიცებულებები.

31. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის ფუნდამენტურ პრინციპზე დაყრდნობით, რაც გულისხმობს იმას, რომ მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (სსსკ-ის მე-4 მუხლი). სასამართლო მტკიცებით პროცესში, საპროცესო უფლების ჯეროვნად რეალიზების მიზნით, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებენ სასარჩელო მოთხოვნას (სსსკ-ის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტები, 219-ე მუხლის პირველი ნაწილი). ხოლო, მოსარჩელის მიერ ამ საპროცესო ვალდებულების შესრულების შემთხვევაში, მოპასუხეზეა დამოკიდებული მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების არსებობის უარყოფა (სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილი).

32. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარეები შეზღუდული არიან ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. ბუნებრივია, ამ საპროცესო სტანდარტის დადგენა გავლენას ახდენს სასამართლო კვლევის საგანზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსამართლე, როგორც ნეიტრალური არბიტრი, მტკიცებულებებს იკვლევს არა საკუთარი, არამედ მხარეთა მიერ განხორციელებული შედავების ფარგლებში და, ამ მხრივ, ადგენს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების არსებობა-არარსებობას (იხ. მაგ., სუსგ საქმე №ას-1100-1057-2016, 09 ივნისი, 2017 წელი; №ას-1340-1260-2017, 07 მარტი, 2018 წელი ).

33. ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმით დადგენილი პრინციპის გამოხატულებაა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლი, რომელიც წარმოადგენს ე.წ. „შეზღუდული აპელაციის“ განმსაზღვრელ ნორმას. აღნიშნული სამართლებრივი ნორმა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას ახალ ფაქტებზე მითითებისა და ახალი მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობას უშვებს მხოლოდ საპატიო მიზეზის არსებობისას, რის გამოც შეუძლებელი გახდა მათი პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენა (იხ. სსსკ-ის 380-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები). თავის მხრივ, ფაქტების მიუთითებლობის ან/და მტკიცებულების წარდგენის საპატიოობაც სრულად უნდა შეესაბამებოდეს ამავე კოდექსით დადგენილ სტანდარტს, რათა დაუსაბუთებლად არ შეილახოს პროცესის ფუნდამენტური პრინციპები (იხ. სუსგ საქმე №ას-123-123-2018, 09 ნოემბერი, 2018 წელი).

34. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს არც სარჩელში და არც პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსამზადებელ სხდომაზე არ მიუთითებია იმ გარემოებაზე, რომ იგი კანონით დადგენილ ვადაში დაეუფლა დედის კუთვნილ, წინამდებარე განჩინების 22.2 პუნქტში მითითებულ მოძრავ ნივთებს. ამასთან, არ არსებობს საპატიო მიზეზი, რის გამოც მან თავის დროზე ვერ განაცხადა აღნიშნულის თაობაზე. ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს იურიდიული განათლება არ აქვს, ხოლო წარმომადგენელმა მისი უფლებამოსილება სათანადოდ ვერ განახორციელა, ამ ფაქტის მიუთითებლობის საპატიო მიზეზად ვერ მიიჩნევა. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელემ დაკარგა საქმის მოსამზადებელი სტადიის შემდგომ, ახალ გარემოებებზე მითითების უფლება. ზემოაღნიშნული გარემოება, რომელზეც მოსარჩელემ მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მიუთითა, წარმოადგენს იმავე კოდექსის 380-ე მუხლით გათვალისწინებულ ახალ გარემოებას და სააპელაციო სასამართლომ მასზე მართებულად არ იმსჯელა.

35. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ არც მატერიალური და არც საპროცესო სამართლის ნორმები გვთავაზობს მტკიცებულებათა იმგვარ ნუსხას, რომლებითაც შეიძლება დადასტურდეს მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს/მისი ნაწილის დადგენილ ვადაში მესაკუთრის მსგავსად დაუფლება, შესაბამისად, ეს გარემოება შეიძლება დადასტურდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ნებისმიერი მტკიცებულებით (მხარეთა ახსნა-განმარტება, მოწმეთა ჩვენება, ფაქტების კონსტანტაციის მასალები, ნივთიერი თუ წერილობითი მტკიცებულება და სხვა). იმავე კოდექსის მე-4 და 103.1 მუხლების შესაბამისად, მტკიცებულებები უნდა წარადგინოს მოსარჩელემ. რაც შეეხება მტკიცებულებათა შეფასებას, შეჯიბრებითობის პრინციპის დაცვით საქმეში არსებული მტკიცებულებების კვლევას სასამართლო ახდენს თავისუფალი შეფასების ფარგლებში (სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით), რომელიც მოიცავს მათ, როგორც ინდივიდუალურ, ისე ერთობლივად გამოკვლევას, მტკიცებულებათა იურიდიული სანდოობის შესწავლას, მათ შეპირისპირებას, რაც სასამართლოს უქმნის შინაგან რწმენას მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტის დადასტურების საკითხზე (იხ. სუსგ საქმე №ას-1114-1071-2016, 22 ნოემბერი, 2018 წელი).

36. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ. სუსგ საქმე №ას-833-833-2018, 16 ნოემბერი, 2018 წელი; №ას-867-834-2016, 22 ნოემბერი, 2018 წელი).

37. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ გარემოების სათანადოდ დადასტურება, რომ მან კანონით დადგენილ ექვსთვიან ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო დედის დანაშთი სამკვიდრო ქონება. მოსარჩელეს სადავო ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად გარდა ახსნა-განმარტებისა, სხვა სარწმუნო მტკიცებულება არ წარუდგენია, მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტება კი აღნიშნულის დამადასტურებელ საკმარის მტკიცებულებას არ წარმოადგენს.

38. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას პირველი მოპასუხის მოწმეების - ჟ. ვ–ძისა და მ.ვ–ძის ჩვენებების არასათანადოდ შეფასებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან მათ მოსარჩელის მიერ დედის სამკვიდროს დაუფლების შესახებ არ მიუთითებიათ, არამედ მათ დარწმუნებით განაცხადეს, რომ მამკვიდრებლის დანაშთ, სოფელ ...... მდებარე უძრავ ქონებას ფლობდა და ამ ქონებით სარგებლობდა პირველი მოპასუხე.

39. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

40. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით; ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

41. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ., სუსგ საქმე №ას-909-867-2013, 10 აპრილი, 2014 წელი; №ას-1045-985-2015, 01 აპრილი, 2016 წელი; №ას-773-740-2016, 08 მაისი, 2017 წელი; №ას-1133-1089-2016, 18 ოქტომბერი, 2017 წელი, სადაც განმარტებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების სამართლებრივი წინაპირობები), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

43. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ზ.ვ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს ზ.ვ–ძეს (პ/ნ .....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 10 აგვისტოს №17370315 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 500 ლარის 70% – 350 (სამას ორმოცდაათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე