საქმე №ას-1616-2018 8 აპრილი, 2020 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ვ–ა-?“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ხ–ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ივლისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და გაუქმებულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. შპს „ვ–ა ?“-ის (შემდგომში - „მოპასუხე“, „კომპანია“ ან „კასატორი“) დამფუძნებლის 17.06.2010წ. გადაწყვეტილებით კომპანიის დირექტორი, გ.ბ–ი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და მის ნაცვლად დირექტორად დაინიშნა ლ.ხ–ი (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „დირექტორი“).
2. კომპანიის დამფუძნებლის 16.02.2015წ. გადაწყვეტილებით დირექტორი 2015 წლის 16 თებერვლიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და მის ნაცვლად კომპანიის დირექტორად დაინიშნა გ.ბ–ი.
3. მოპასუხემ 2014 წლის 20 აგვისტოს სს „თ.ბ–თან“ დადო ორი საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება, რომელიც დააზღვია სს „ს.კ.ჯ.ჰ–ში“. აღნიშნულის საფუძველზე, ს.კ–ის მიერ გაცემულ იქნა სესხის შენატანის დაზღვევის პოლისი, რომელიც ითვალისწინებდა მოსარჩელის, როგორც დასაქმებულის, სამუშაო ადგილიდან იძულებით გათავისუფლების შემთხვევაში, ს.კ–ის მხრიდან 06 თვის განმავლობაში სასესხო ვალდებულების განხორციელებას. ანაზღაურების ლიმიტად განისაზღვრა 3600 აშშ დოლარი, რაც მოსარჩელემ სრულად დაფარა.
4. მოსარჩელის ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება კომპანიის დირექტორის თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში, კერძოდ, 21.06.2010 წლიდან 01.01.2011 წლამდე შეადგენდა 2000 ლარს, 01.01.2011 წლიდან 01.09.2014 წლამდე 3000 ლარს, ხოლო, 01.09.2014 წლიდან 16.02.2015 წლამდე 5000 ლარს.
5. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მისთვის: გამოუყენებელი შვებულების თანხის - 14 375 ლარისა და ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო, ორი თვის კომპენსაციის - 10 000 ლარის გადახდის დაკისრება; ასევე, ზიანის ანაზღაურების სახით, 3600 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება. მოსარჩელის განმარტებით, კომპანიის დამფუძნებლის გადაწყვეტილებით 2015 წლის 16 თებერვალს იგი ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან; მას კომპანიაში დასაქმების პერიოდში კუთვნილი შვებულებით არ უსარგებლია; დაზღვევის პოლისებით გათვალისწინებულ იქნა, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შემთხვევაში, მოსარჩელეს ს.კ–ისათვის უნდა წარედგინა ცნობა გათავისუფლების შესახებ, სადაც გარკვევით ეწერებოდა გათავისუფლების მიზეზი. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელემ არაერთხელ მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ ცნობის გაცემა ს.კ–ისათვის მისაღები ფორმით, მათი მხრიდან საკითხისადმი არასერიოზული დამოკიდებულების გამო, ვერ მოხერხდა ს.კ–ისათვის შესაბამისი დოკუმენტის წარდგენა. დოკუმენტი, რომელიც მომზადდა მოსარჩელის განცხადების საპასუხოდ, არ შეიცავდა ინფორმაციას თანამდებობიდან გათავისუფლების ზუსტი მიზეზის შესახებ, რის გამოც ს.კ–ამ უარი განუცხადა მოსარჩელეს თანხის ანაზღაურებაზე.
6. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა (პირველი პუნქტი); მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა გამოუყენებელი შვებულების თანხის - 2541,7 ლარისა (მე-2 პუნქტი) და ორი თვის კომპენსაციის - 10 000 ლარის გადახდა (მე-3 პუნქტი); მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის 3600 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა (მე-4 პუნქტი).
8. მხარეებმა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინეს სააპელაციო საჩივრები. მოსარჩელემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა, ხოლო მოპასუხემ გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
9. სასამართლო სხდომაზე მოპასუხის გამოუცხადებლობის გამო, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2017 წლის 20 დეკემბერს მიიღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 და მე-4 პუნქტების შეცვლით ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა გამოუყენებელი შვებულების თანხის - 6 500 ლარისა და ზიანის ანაზღაურების სახით, 3600 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა.
10. მოპასუხემ დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე წარადგინა საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა.
11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინებით, მოპასუხის საჩივარი დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმის წარმოება განახლდა.
12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 04 ივლისის გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 აგვისტოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით (გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტი) მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა გამოუყენებელი შვებულების თანხის გადახდა 5 000 ლარის ოდენობით.
13. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.
14. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-71 და მე-72 პუნქტების შესაბამისად, დირექტორის უფლებამოსილების შეწყვეტა დაკავშირებულია რეგისტრაციის მომენტთან. ამასთან, კანონი ადგენს უფლებამოსილების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების ვალდებულებას, რომლის დაუცველად რეგისტრაციის შეწყვეტის განხორციელება საქართველოს შრომის კოდექსის 38–ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დასაქმებულისათვის ორი თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით კომპენსაციის დაკისრებას ითვალისწინებს.
15. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად არ ყოფილა გაფრთხილებული, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხისათვის ორი თვის კომპენსაციის, 10 000 ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ დასაბუთებულად ჩათვალა.
16. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო იმ გარემოების სათანადოდ დადასტურება, რომ მოსარჩელე სარგებლობდა თავისუფალი სამუშაო გრაფიკით და არაერთხელ უსარგებლია შვებულებით.
17. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კოდექსის 21-22-ე, 24-ე, მუხლებით და საქმეში არსებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს 2015 წელს შვებულებით არ უსარგებლია. შესაბამისად, ვინაიდან 2015 წელს მოსარჩელის ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება 5000 ლარს შეადგენდა, მიიჩნია, რომ მოპასუხეს გამოუყენებელი შვებულების კომპენსაციის სახით 5000 ლარის გადახდა უნდა დაკისრებოდა.
18. ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-71 პუნქტზე დაყრდნობით განმარტა, რომ დაუშვებელია მეწარმე სუბიექტის საქმიანობაში იმგვარი ჩარევა, რომ პარტნიორს შეეზღუდოს საწარმოს დირექტორთან ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილება, რაც მას მინიჭებული აქვს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით. საწარმოს ინტერესებიდან გამომდინარე, წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, შესაბამის უფლებამოსილ პირსა თუ ორგანოს შეუძლია ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს ხელშეკრულება ხელმძღვანელთან და გამოვლენილი ნება მესამე პირების მიმართ ნამდვილი ხდება მისი მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრაციის მომენტიდან. შესაბამისად, ს.კ–ის მიერ სადაზღვევო თანხის გაუცემლობა კომპანიის ბრალით არ მომხდარა, ვინაიდან მას ასეთი ცნობის გაცემის ვალდებულება არ გააჩნდა.
19. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.
20. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:
20.1. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, გამოიყენა საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-2 პუნქტი, მიუხედავად იმისა, რომ მხარეთა შორის დადებული იყო სასამსახურო და არა შრომითი ხელშეკრულება. სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონისა და სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმებით;
20.2. დამსაქმებლის მხრიდან 2 თვის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება გათვალისწინებულია საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-2 პუნქტით, რომელიც, თავის მხრივ, იმავე კოდექსის 37-ე მუხლით დადგენილი შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თანმდევი შედეგია. დირექტორთან დადებული სასამსახურო ხელშეკრულების შეწყვეტის მიმართ არ გამოიყენება შრომის კოდექსით დადგენილი წესები, შესაბამისად, გაუგებარია სასამსახურო ხელშეკრულების შეწყვეტასთან მიმართებით შრომის კოდექსით განსაზღვრული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თანმდევი ნორმების გამოყენება;
20.3. მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის შრომითი ხელშეკრულება და არც მხარეთა შორის არსებული შეთანხმებიდან გამომდინარეობდა კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება;
20.4. სასამსახურო ხელშეკრულება ყველაზე ახლოს დგას დავალების ხელშეკრულებასთან, რომლის მომწესრიგებელი ნორმებით არ არის დადგენილი ხელშეკრულების შეწყვეტისას კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება. ამასთან, მოსარჩელეს სრულად აქვს მიღებული ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისათვის მისი კუთვნილი შრომის ანაზღაურება;
20.5. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოსარჩელეს ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში მცირეხნიანი შვებულებით არ უსარგებლია, არ ჰქონია თავისუფალი გრაფიკი და არ მიუღია გამოუყენებელი ანაზღაურებადი შვებულების საკომპენსაციო თანხა. აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლოს საქმეში არსებული მტკიცებულებები ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ გამოუკვლევია;
20.6. მოსარჩელე, როგორც კომპანიის დირექტორი, სარგებლობდა თავისუფალი და არანორმირებული სამუშაო გრაფიკით. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება პირდაპირ გამომდინარეობს იმ ვალდებულებებიდან და სამუშაო სპეციფიკიდან, რომლებიც მოსარჩელეს კომპანიის წინაშე ჰქონდა დაკისრებული. მოპასუხე უზრუნველყოფდა მოსარჩელეს დასვენების უფლებით იმ სპეციფიკისა და პასუხისმგებლობის გათვალისწინებით, რომლებიც თან ერთვის კომპანიის დირექტორის, როგორც ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის, თანამდებობას;
20.7. მოსარჩელეს არაერთხელ უსარგებლია მცირეხნიანი შვებულებით, თუმცა კომპანიის საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ყოველწლიურად 24 სამუშაო დღით ანაზღაურებადი შვებულების მიცემა მოსარჩელისთვის ვერ ხერხდებოდა. აღნიშნულ საკითხზე არსებობდა მხარეთა შეთანხმება. კერძოდ, ყოველთვიური ხელფასით (5000 ლარი) კომპენსირებული იყო ის გარემოება, რომ წლის განმავლობაში 24 სამუშაო დღით ანაზღაურებადი შვებულებით სარგებლობა შეუძლებელი იყო. ასევე, მოსარჩელეს სახელშეკრულებო ურთიერთობის განმავლობაში პრემიის სახით 22 000 ლარზე მეტი აქვს მიღებული. ეს გარემოება დაადასტურა კომპანიის იმდროინდელმა ფინანსურმა მენეჯერმა და ამჟამად კომპანიის დირექტორმა, ასევე, იმ პერიოდში კომპანიაში მომუშავე ბუღალტერმა. პრემია, რომელიც პერიოდულად მიეცემოდა მოსარჩელეს, საერთო ჯამში, მიმართული იყო მოსარჩელის წახალისებისა და მის მიერ გაწეული შრომის დაფასებისკენ, მათ შორის, გამოუყენებელი ანაზღაურებადი შვებულების კომპენსირების ასპექტშიც, ყოველთვიური ხელფასის ოდენობასთან ერთად.
21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
22. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
23. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
26. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.
27. მოცემულ შემთხვევაში კასატორის პრეტენზია კანონის არასწორ გამოყენებას ემყარება. კერძოდ, მისი მტკიცებით, ორი თვის კომპენსაციის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-2 პუნქტი, ვინაიდან მხარეთა შორის გაფორმებული იყო არა შრომითსამართლებრივი, არამედ სასამსახურო ხელშეკრულება.
28. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და განმარტავს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით მოწესრიგებულია სამეწარმეო საზოგადოების ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობის საკითხები. აღნიშნული მუხლის მე-7 პუნქტი ადგენს ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირსა და საზოგადოებას შორის ურთიერთობის მოწესრიგების სამართლებრივ საფუძვლებს, კერძოდ, ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთან (პირებთან), ასევე, სამეთვალყურეო საბჭოსა და საწარმოს სხვა ორგანოების წევრებთან ურთიერთობები რეგულირდება ამ კანონით, საზოგადოების წესდებითა და მათთან დადებული ხელშეკრულებებით.
29. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-71 პუნქტით რეგლამენტირებულია ხელმძღვანელობაზე/ წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის უფლებამოსილების შეწყვეტის წინაპირობები, რომლებიც ამ ნების მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრაციას უკავშირდება. კანონი ადგენს სამ შემთხვევას: ა) დანიშვნაზე უფლებამოსილი პირის მიერ ნების გამოვლენა; ბ) თავად რეგისტრირებული პირის მიერ ნების გამოვლენა; გ) რეგისტრირებული პირის გარდაცვალება, სასამართლოს მიერ შეზღუდულქმედუნარიანად ან უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარება, გარდაცვლილად გამოცხადება, მხარდაჭერის დანიშვნა.
30. ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრულ პირველ ორ შემთხვევაში კანონი მოითხოვს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით (შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის წესი) დადგენილი წესით შეტყობინების გაგზავნას. კერძოდ, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-72 პუნქტის მიხედვით, ამ მუხლის 71 პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში მხარეები ვალდებული არიან მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის რეგისტრირებული პირის უფლებამოსილების შეწყვეტის შესახებ განცხადების წარდგენამდე გააგზავნონ შეტობინება საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით დადგენილი წესით. ამ წესის დაცვის გარეშე რეგისტრაციის შეწყვეტის შემთხვევაში, მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.
31. ერთ-ერთ საქმეში საკასაციო სასამართლოს განმარტების თანახმად, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-72 პუნქტის დებულებასთან მიმართებით, შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით გათვალისწინებული მოწესრიგება გაგებულ უნდა იქნას იმგვარად, რომ სასამსახურო ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე დირექტორი ინფორმირებული უნდა იყოს წერილობით მოვლენის დადგომამდე ერთი თვით ადრე. ვინაიდან დამსაქმებლის ცალმხრივი ნება სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის საკმარისი საფუძველია, კანონმდებელი იცავს უმუშევრად დარჩენილ დირექტორს ერთი თვის კომპენსაციის მიღების შესაძლებლობით, რომელიც წარმოადგენს ზიანის გონივრულ და კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ ოდენობას (სსკ-ის 412-ე მუხლი). საწარმოო აუცილებლობიდან გამომდინარე, შესაძლოა, დღის წესრიგში დადგეს ხელმძღვანელ პირთან ურთიერთობის შეწყვეტის მყისიერი საფუძველიც. ამ შემთხვევაში თავად კანონი განსაზღვრავს, რომ ზიანის მაკომპენსირებელი გონივრული თანხა ორი თვის შრომის ანაზღაურებაა, თუმცა დასაბუთებული პრეტენზიის შემთხვევაში, სასამსახურო ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო კომპენსაციის საკითხის გადაწყვეტისას, გასათვალისწინებელია კომპანიის მხრიდან ზიანის საკითხი. სასამსახურო ხელშეკრულების შეწყვეტისას დირექტორს არ მიეცემა შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით განსაზღვრული კომპენსაცია, თუკი დადგინდება, რომ მან უხეშად დაარღვია საკუთარი ფიდუციური მოვალეობები და ამ დარღვევამ საზოგადოებას კონკრეტული (და არა აბსტრაქტული) ზიანი მიაყენა (იხ. სუსგ საქმე №ას-1154-1074-2017, 23 თებერვალი, 2018 წელი).
32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან წინამდებარე შემთხვევაში დადგენილია, რომ დირექტორი წინასწარ არ ყოფილა ინფორმირებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, მას „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-72 პუნქტისა და საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, მართებულად მიეკუთვნა კომპენსაცია ორი თვი შრომის ანაზღაურების ოდენობით.
33. კასატორი აგრეთვე დავობს, რომ კომპანიის საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, მოსარჩელის კუთვნილი ანაზღაურებადი შვებულება ნაწილობრივ კომპენსირებული იყო ყოველთვიური ხელფასითა და წლის განმავლობაში მის მიერ მიღებული პრემიით.
34. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულება წარმოადგენს დასაქმებულის დასვენების დროს ანუ, იმ უფლებას, რომელიც არ შეიძლება შეიცვალოს ფულადი კომპენსაციით. ამ დანაწესის მიზანია დასაქმებულის დასვენების უფლების დაცვა იმგვარად, რომ ფულადი კომპენსაციით ჩანაცვლებით არ მოხდეს საქართველოს შრომის კოდექსის 21-ე მუხლით გათვალისწინებული მიზნის უგულებელყოფა (იხ. სუსგ საქმე №ას-836-1122-09, 26 მარტი, 2010 წელი; №ას-495-495-2018, 10 აპრილი, 2019 წელი).
35. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.
36. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით; ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.
37. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ., სუსგ საქმე №ას-1154-1074-2017, 23 თებერვალი, 2018 წელი; №ას-1463-2018, 27 დეკემბერი, 2018 წელი; №ას-1097-2018, 16 იანვარი, 2019 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.
38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
39. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 750 ლარის 70% – 525 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა
1. შპს „ვ–ა-?“-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;
2. კასატორს შპს „ვ–ა-?“-ს (ს/კ .....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 21 ნოემბრის №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 750 (შვიდას ორმოცდაათი) ლარის 70% – 525 (ხუთას ოცდახუთი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ბ. ალავიძე
