საქმე №ას-1501-2020 27 აპრილი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ.ხ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ქ.ჩ–ძე, მ.ჩ–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინებები – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.10.2020 წლის განჩინება, ამავე სასამართლოს 17.09.2020 წლის საოქმო განჩინება საქმეზე მტკიცებულებათა დართვის თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანა, უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

1. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 22.03.2019 წლის გადაწყვეტილებით ნ.ხ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „კასატორი“) სარჩელი ქ.ჩ–ძის და მ.ჩ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხეები“) მიმართ სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანის, უძრავ ქონების მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

2. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

3. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.10.2020 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. განჩინება ეფუძნება შემდეგს:

3.1. მოსარჩელე 27.05.2004 წელს გარდაცვლილი ქ.ჩ–ძის (შემდეგში „მამკვიდრებელი“) შვილია.

3.2. სადავო არ არის, რომ მოსარჩელე და მამკვიდრებელი საკუთრების უფლებით ფლობდნენ ქ. ქუთაისში, ..... ერთმანეთისაგან იზოლირებულად მდებარე საცხოვრებელ სახლებს, რომელთაგან ერთი საცხოვრებელი სახლი (ამჟამად ს/კ .....; შენობა #2) იყო მამკვიდრებლის, ხოლო მეორე საცხოვრებელი სახლი (ამჟამად ს/კ ......; შენობა #1) - მოსარჩელის საკუთრება. საცხოვრებელი სახლები განთავსებულია საერთო საკუთრებაში არსებულ 1049.46 კვმ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე. თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი მოსარჩელეს და მამკვიდრებელს გამიჯნული არ ჰქონიათ და იყო მათ საერთო სარგებლობაში.

3.3. 27.05.2004 წელს, მამკვიდრებლის გარდაცვალებით, გაიხსნა სამკვიდრო. მამკვიდრებელს დარჩა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილები: გ.ჩ–ძე, ნ.ჩ–ძე და მოსარჩელე.

3.4. 01.02.2008 წელს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც მამკვიდრებელის პირველი რიგის მემკვიდრემ, შვილმა - გ.ჩ–ძემ მიიღო სამკვიდრო, მასში შემავალი აქტივებითა და პასივებით. სამკვიდრო ქონებას შეადგენდა - „ერთი მთელი სახლი, მდებარე ქ. ქუთაისში, ...., შემდეგი მახასიათებლებით - საერთო ფართი - 92.29 კვმ..... მიწის ნაკვეთი 1042 კვმ. საერთოა“.

3.5. ნ.ჩ–ძეს და მოსარჩელეს, როგორც მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეებს, სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვის ვადაში, სამკვიდროს მიღების თაობაზე ნოტარიუსისათვის არ მიუმართავთ. ნ.ჩ–ძეს სამკვიდრო ქონებასთან დაკავშირებით პრეტენზია არ გააჩნია.

3.6. მოსარჩელის მტკიცებით, მან დედის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში, ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვდრო ქონების 1/3 ნაწილი, და-ძმასთან ერთად, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა. სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში სადავოა მოსარჩელის მიერ სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი, მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში.

3.7. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 1421-ე, 1424-ე, 1433-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ მემკვიდრეობის უფლების რეალიზაციისათვის აუცილებელია ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულება: სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლება (მართვა), ან სანოტარო ორგანოში განცხადების წარდგენა სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის ვადაში. ვადის გაშვების შემთხვევაში, მემკვიდრე, როგორც წესი, კარგავს სამკვიდროს მიღების უფლებას.

3.8. სასამართლოს განმარტებით, სამკვიდროს გახსნიდან - ექვსი თვის განმავლობაში, მემკვიდრე ფაქტობრივად უნდა დაეუფლოს/მართოს ქონება. ასეთად კი მიიჩნევა - მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ, მემკვიდრის ცხოვრება იმავე საცხოვრებელ სახლში, მუდმივად ან დროებით, მამკვიდრებლის მოძრავი ნივთების დაუფლება-როგორც საკუთარის მიღება/გადატანა, შენახვა და განკარგვა. სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც მემკვიდრე არ ფლობს მამკვიდრებლის ნივთებს, მაგრამ მისი მოქმედებიდან დასტურდება, რომ სამკვიდროს თავისად მიიჩნევს, ეს კი შეიძლება გამოიხატებოდეს გადასახადების გადახდაში, ქონების მართვასა და მოვლა-პატრონობაში, მამკვიდრებლის ქონებაზე დამქირავებლისათვის ქირის გადახდევინებაში, თხოვებაში და ა.შ.. ამდენად, სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების დროს განმსაზღვრელია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე კომპონენტები - სამკვიდროს მართვა-დაუფლებისკენ მიმართული ნება და ამგვარი ნების მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში გამოვლენა. ფაქტობრივი ფლობისკენ მიმართული ნებისმიერი მოქმედებიდან აშკარად უნდა იკვეთებოდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების სურვილი, მისი ნება. მემკვიდრის ყველა ამგვარი მოქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობა.

3.9. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოსარჩელეს მამკვიდრებლის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე განაცხადი სანოტარო ორგანოში არ შეუტანია. სასამართლოს განმარტებით, მას სამკვიდრო არ მიუღია არც ფაქტობრივი დაუფლებითა და მართვით. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 102-ე, 105-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ სასამართლო მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტების საფუძველზე დადგენილად ვერ მიიჩნევს სადავოდ გამხდარ ფაქტობრივ გარემოებას სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღებასთან დაკავშირებით, ვინაიდან ასეთი გარემოებები საქმეში წარმოდგენილი სხვა რაიმე მტკიცებულებით არ დასტურდება. მოსარჩელემ სადავო ქონების ფაქტობრივი დაუფლების ფაქტის დასადასტურებლად სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენა ვერ უზრუნველყო, ამ გარემოების შესახებ არ მიუთითებენ არც დაკითხული მოწმეები. პალატა სრულად იზიარებს საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელის შვილის მიერ ბებიის სიცოცხლეში მისი ქონების გაუმჯობესება (მაგ. ერთ-ერთ ოთახში იატაკის დაგება), ან ბებიის გარდაცვალების შემდეგ დაკრძალვისა და საფლავის მოპირკეთებისათვის ხარჯის გაწევა, ასეთის დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაშიც, ერთმნიშვნელოვნად არ ადასტურებს მოსარჩელის ნებას სამკვიდრო ქონების მიღებაზე. სამკვდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტს არ ადასტურებს მოსარჩელის და მამკვიდრებლის ერთი და იმავე მისამართზე რეგისტრაციის ფაქტი და ის გარემოება, რომ დედის გარდაცვალების შემდეგ მოსარჩელემ გააგრძელა საზიარო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობა, მხარეთა შორის დადგენილი სარგებლობის წესის შესაბამისად. სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა, რომლისთვისაც, ჩვეულებრივ, აუცილებელია ნების ნამდვილობა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედება კონკრეტულად უნდა გამოხატავდეს მის ნებას - მიიღოს სამკვიდრო. საზიარო ქონებით (საეზოვე მიწის ნაკვეთით) წლების მანძილზე დადგენილი წესით სარგებლობის გაგრძელება კი, ამგვარი ნების გამოვლენაზე არ მიუთითებს. სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ირკვევა, რომ მოსარჩელისთვის 2008 წლის თებერვალში ცნობილი გახდა/ობიექტურად ცნობილი უნდა გამხდარიყო, გ.ჩ–ძის მიერ, კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, სამკვიდრო უძრავი ქონების სრულად მიღებისა და სამკვიდრო ქონებაზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტი, თუმცა მან სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანის და უძრავ ქონების წილზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით სასამართლოს მიმართა მხოლოდ 04.05.2018 წელს.

3.10. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მის მიერ, ძმასათან - გ.ჩ–ძესთან ერთად, სამკვიდროს დაუფლების ფაქტს, ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მემკვიდრეს მართებულად არ მიაკუთვნა მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონების ნაწილი.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სასამართლომ მართებულად დაადგინა სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წანამძღვარი და სამართლებრივად სწორად შეაფასა იგი.

9. საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სასამართლოს მსჯელობის საგანია სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანასა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობაზე უარის თქმის კანონიერება. კასატორის განმარტებით, მან კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო დედის სამკვიდრო, რაც დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა სასამართლომ და სარჩელი არ დააკმაყოფილა.

10. სსკ-ის 1306-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. ამავე კოდექსის 1421-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი. სსკ-ის 1424-ე მუხლის შესაბამისად, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან.

11. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამემკვიდრეო-სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობა და სამემკვიდრეო უფლებების განხორციელება უკავშირდება არა მარტო სამკვიდროს გახსნის მომენტს (სამკვიდრო იხსნება პირის გარდაცვალების ან სასამართლოს მიერ პირის გარდაცვლილად გამოცხადების შესახებ გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის დღეს (სსკ-ის 1319-ე, 1320-ე მუხლები)), არამედ მემკვიდრეთა მხრიდან გარკვეული იურიდიული მოქმედების შესრულებას (სუსგ Nას-1756-2018, 12.02.2019წ.). გარდაცვლილი პირის დანაშთ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობისათვის სავალდებულოა, მემკვიდრემ სამკვიდროს გახსნიდან 6-თვიან ვადაში განახორციელოს ერთ-ერთი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედება: დაეუფლოს სამკვიდროს ან მიმართოს ნოტარიუსს სამკვიდრო მოწმობის გაცემის თხოვნით. პალატა მიუთითებს, რომ სამკვიდროს მიღება მემკვიდრის ცალმხრივი ნების გამოვლენის საფუძველზე ხდება. იგი მიმართულია მემკვიდრეობის მისაღებად, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდეს მის ნებაზე სამკვიდროს მიღების შესახებ. მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღება უპირობო ხასიათისაა, ანუ არ დაიშვება სამკვიდროს მიღება რაიმე პირობით ან დათქმით. სამკვიდროს მიღება წარმოადგენს მემკვიდრის ქმედების გააზრებულ, ნებაყოფლობით, მოფიქრებულ გადაწყვეტილებას, რომლის შედეგადაც მემკვიდრე ჩაენაცვლება მამკვიდრებელს ქონებრივ უფლებებსა და მოვალეობებში (სუსგ №ას-1092-2020, 22.01.2021წ. პ.95, 96). ამასთან, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი (სსკ-ის 1421-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). სსკ-ის 1433-ე მუხლის თანახმად, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან.

12. ფაქტობრივი ფლობისკენ მიმართული ნებისმიერი მოქმედებიდან აშკარად უნდა იკვეთებოდეს მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების სურვილი, მემკვიდრის ნება (სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა, რომლისთვისაც, ჩვეულებრივ, აუცილებელია ნების ნამდვილობა). მემკვიდრის ყველა ამგვარი მოქმედების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობა (მაგალითად: მამკვიდრებლის საცხოვრებელ სახლში ცხოვრება, მამკვიდრებლის ნივთების, როგორც საკუთარის მიღება და განკარგვა, სამკვიდროს ფაქტობრივი მართვა, მოვლა და სხვა) (სუსგ Nას-600-600-2018 , 26.07.2019წ.; სუსგ №ას-1756-2018, 12.02.2019წ.).

13. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ კასატორს არ მიუმართავს სანოტარო ორგანოსთვის დედის სამკვიდროს მიღების თაობაზე განცხადებით და არც ფაქტობრივად დაუფლებია მის სამკვიდრო ქონებას.

14. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების თაობაზე გარემოების მტკიცების ტვირთი სამკვიდროზე პრეტენზიის განმცხადებელი მხარის, განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის, საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენს (შდრ. სუსგ Nას-292-2021, 27.05.2021წ.; სუსგ Nას-600-600-2018, 26.07.2019წ.).

15. კასატორის განმარტებები, რომ იგი ფაქტობრივად დაეუფლა დედის სამკვიდროს, საქმეში არსებული სარწმუნო მტკიცებულებებით დადასტურებული არ არის, მხოლოდ მხარის ზეპირსიტყვიერი განმარტებით კი სამკვიდრო ქონების კანონით დადგენილ ვადაში ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი ვერ დადასტურდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს მიღების დადგენისას მნიშვნელოვანია იმ გარემოების ნათლად განსაზღვრა, თუ რამდენად თავისად მიიჩნევს მემკვიდრე დანაშთ ქონებას და რა დამოკიდებულება გააჩნია მის მიმართ (შდრ. სუსგ №ას-1756-2018, 12.02.2019წ.). განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოსარჩელის მიერ სასამართლოსთვის წარდგენილი არ ყოფილა ისეთი მტკიცებულება, რომელიც სადავო პერიოდში სამკვიდრო ქონებაზე, როგორც საკუთრებაზე მის ბატონობას დაადასტურებდა. ასევე, არ დასტურდება არც მამკვიდრებლის მოძრავი ნივთების მოსარჩელის მიერ დაუფლებისა და განკარგვის ფაქტობრივი გარემოება. როგორც გასაჩივრებულ განჩინებაშიც მართებულად იქნა აღნიშნული, სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დამადასტურებელ გარემოებებად ვერ შეფასდება მოსარჩელის და მამკვიდრებლის ერთი და იმავე მისამართზე რეგისტრაციის ფაქტი (29.12.1983 წლის ჩუქების ხელშეკრულებით მამკვიდრებელმა მოსარჩელეს აჩუქა ქუთაისში, ...... მდებარე უძრავი ქონება, ტ.2, ს.ფ.72,73) და ის, რომ დედის გარდაცვალების შემდეგ მოსარჩელემ გააგრძელა საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობა, მხარეთა შორის დადგენილი სარგებლობის წესის შესაბამისად. სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებით მოსარჩელის ნების შეფასების კუთხით საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებაზე, რომელიც საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ მოსარჩელისთვის 2008 წლის თებერვალში ცნობილი გახდა/ობიექტურად ცნობილი უნდა გამხდარიყო, გ.ჩ–ძის მიერ სამკვიდრო ქონების სრულად მიღებისა და საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტი, თუმცა მას 04.05.2018 წლამდე დედის სამკვიდროზე პრეტენზია არ განუცხადებია. წინამდებარე სარჩელის აღძვრას მოპასუხეები (გ.ჩ–ძის მემკვიდრეები, ტ.2, ს.ფ.34-37) უკავშირებენ 2018 წელს საერთო ეზოს გაყოფასთან დაკავშირებულ კონფლიქტს, რის შემდგომაც მოსარჩელემ აღძრა სარჩელი სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილების შეტანისა და უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე (იხ. გასაჩივრებული განჩინების 2.2. პუნქტი მოპასუხეთა პოზიციის შესახებ, ტ.3, ს.ფ.110; იხ. სარჩელზე შესაგებელი, ტ.2, ს.ფ.60-71). საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების მსჯელობას, რომ მოსარჩელე ვერ ადასტურებს მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს დაუფლების მიზნით ნების გამოვლენას, რაც სამკვიდრო მოწმობებში ცვლილების შეტანის და მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

16. სსსკ-ის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. კასატორი ასაჩივრებს სააპელაციო სასამართლოს შემაჯამებელი განჩინების წინმსწრებ 17.09.2020წ. განჩინებას, რომლითაც სსსკ-ის 380-ე, 382-ე მუხლებზე დაყრდნობით არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა საქმეზე დამატებითი მტკიცებულების დართვის თაობაზე (ტ.3, ს.ფ.93-98; იხ. სხდომის ოქმი CD დისკზე, 17:50:25). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნულზე მხარეს სათანადოდ დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სსსკ-ის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული რაიმე საფუძველი არ არსებობს.

17. რაც შეეხება კასატორის მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ წერილობით მტკიცებულებებს და გასაღებს, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს ფაქტების მითითების და საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას. საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას, კანონმდებლობით ასეთი შესაძლებლობა გათვალისწინებული არ არის. სსსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში (შდრ. სუსგ Nას-211-2020, 21.07.2020წ.; სუსგ №ას-48-2020, 17.09.2020წ.). მოსარჩელეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები და გასაღები, რომლის დაბრუნების ნება თავადაც აქვს გამოხატული.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

20. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, კასატორს უნდა დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 22.04.2021 წლის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 750 ლარის 30%-ის, 225 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ხ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ნ.ხ–ძის მოთხოვნა საქმეზე მტკიცებულებათა დართვის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 17.09.2020 წლის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

3. ნ.ხ–ძეს (პ/ნ: ......) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 22.04.2021წ. განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 750 ლარის 30%-ის, 225 ლარის გადახდა.

4. ნ.ხ–ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები (ტ.3, ს.ფ.172-201; 236-332; 340).

5. ნ.ხ–ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი გასაღები.

6. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია