საქმე №ას-916-2020 30 მარტი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლაშა ქოჩიაშვილი,

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ა. გ. ჩ.ს.გ.კ.ც–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ.კ–ვა, ლ.კ–ვა, მ.თ–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.07.2020 წლის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 29.06.2018 წლის გადაწყვეტილებით შპს „ა. გ. ჩ.ს.გ.კ.ც–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „სამედიცინო დაწესებულება“, „კლინიკა“ ან „კასატორი“) სარჩელი დ.კ–ვას, ლ.კ–ვასა და მ.თ–ძის (შემდეგში ტექსტში ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხეები“) მიმართ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 16522 ლარის გადახდა.

2. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 13.02.2019 წლის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 22.10.2019 წლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 13.02.2019 წლის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.07.2020 წლის გადაწყვეტილებით მოპასუხეების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 29.06.2018 წლის გადაწყვეტილება და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

6.1. 05.12.2016 წელს, ერთი მხრივ, მოპასუხეებს და, მეორე მხრივ, მოსარჩელეს შორის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის თანახმად, მოპასუხეებმა ვალდებულება აიღეს მოსარჩელისათვის გიორგი კაჭარავას (შემდეგში „პაციენტი“) სამედიცინო მომსახურების საფასური - 18522 ლარი - 15.12.2016 წლამდე გადაეხადათ. მოპასუხეებმა ხელშეკრულების მე-2 პუნქტის თანახმად, აიღეს ვალდებულება მოსარჩელისათვის პაციენტის მკურნალობის ღირებულების ის ნაწილი, რომელიც რაიმე მიზეზით არ იქნებოდა დაფინანსებული სახელმწიფოს მიერ, აღნიშნულზე უარის გაცხადებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში, სოლიდარულად გადაეხადათ.

6.2. მხარეებს შორის არ არის სადავო გარემოება, რომ პაციენტს კლინიკაში სამედიცინო მომსახურება გაეწია, ამასთან, სადავო არ არის გაწეული მომსახურების ოდენობა, რაც 18522 ლარს შეადგენს. გაწეული მომსახურების ხარისხზე პაციენტს და მისი ოჯახის წევრებს პრეტენზია არ აქვთ. პაციენტი სამედიცინო დაწესებულებაში 03.12.2016 წელს მოთავსდა, ამავე დღეს მას გადაუდებელი ოპერაცია ჩაუტარდა.

6.3. მხარეთა შორის არ არის სადავო გარემოება, რომ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 18522 ლარიდან 2000 ლარი დაფარულია.

6.4. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო პალატამ, პირველ რიგში, უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს პაციენტი 03.12.2016 წელს იყო თუ არა საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით მოსარგებლე პირი და ქირურგიული ოპერაცია ექვემდებარებოდა თუ არა სახელმწიფოს მხრიდან დაფინანსებას/თანადაფინანსებას. სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი მოსმენის შედეგად დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ პაციენტი 03.12.2016 წლის მდგომარეობით სახელმწიფო დაზღვევის სერვისით სარგებლობდა.

6.5. პირველი ინსტანციის სასამართლოში სადავოდ იყო გამხდარი ის გარემოება, პაციენტი კლინიკაში განთავსების დროს იყო თუ არა დაზღვეული. ამ მიმართებით საქმის მასალებში ურთიერთსაპირისპირო მტკიცებულებები არსებობს, კერძოდ, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს, საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსის მ.მ-ხ–ის 20.03.2017 წლის წერილის თანახმად, „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 21.02.2013 წლის №36 დადგენილების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, პაციენტი 03.12.2016 წლის მდგომარეობით იყო საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამის მინიმალური პაკეტით მოსარგებლე და ამ დადგენილებით განსაზღვრული გადაუდებელი მომსახურების მიღება შეეძლო. ასევე, მოპასუხეების მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში სს „კ. ე.სახ. ე. და კ. ქ. ე.ც–ის“ 27.06.2018 წლით დათარიღებული წერილით დგინდება, რომ 03.12.2016 წელს აღნიშნული ცენტრის მიერ პაციენტისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების საფასური საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში დაფინანსდა. თუმცა, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს, საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსის მ.მ-ხ–ის წერილით 30.03.2018 წელს მოსარჩელეს ეცნობა, რომ პაციენტის კერძო დაზღვევის გაუქმების შემდეგ (10.03.2016წ.) მონაცემები „ჯანმრთელობის დაცვის ერთიან საინფორმაციო სისტემაში“ მხოლოდ 05.12.2016 წელს აისახა, რა დროიდანაც იგი „მინიმალური პაკეტით“ მოსარგებლეს წარმოადგენდა. დადგენილების პირობებიდან გამომდინარე, პაციენტის 2016 წლის 3-19 დეკემბერს კლინიკაში მიღებული სამედიცინო მომსახურება ანაზღაურებას არ ექვემდებარება და საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტი მოკლებულია შესაძლებლობას აღნიშნული ოპერაციის ხარჯები აანაზღაუროს. შესაბამისად, ნათელია, რომ ერთი და იგივე დაწესებულებიდან გაგზავნილი სხვადასხვა დროით დათარიღებული წერილი სახელმწიფო დაზღვევის დაწყების თარიღად განსხვავებულ დროს მიუთითებს.

6.6. ურთიერთსაპირისპირო მტკიცებულებების გამოკვლევისა და საქმეში არსებული სხვა სადავო საკითხების დაზუსტების მიზნით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 13.02.2019 წლის სასამართლო სხდომაზე, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს, სპეციალისტი ა.მ–ძე გამოიკითხა. სხდომის მიმდინარეობისას ორჯერ, მათ შორის, ერთხელ მოწინააღმდეგე მხარის შეკითხვაზე, სპეციალისტმა განაცხადა, რომ 03.12.2016 წლის მდგომარეობით პაციენტი სახელმწიფო დაზღვევის სერვისით სარგებლობდა. ასევე, განმარტა, რომ მონაცემები, რომელსაც სს „კ. ე.სახ. ე. და კ.ქ. ე. ც–ი“ ხედავდა, ასევე, მოსარჩელესაც უნდა დაენახა.

6.7. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ პაციენტი 03.12.2016 წლის მდგომარეობით სახელმწიფო დაზღვევის სერვისით სარგებლობდა და აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მხოლოდ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს, საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსის მ.მ-ხ–ის 30.03.2018 წლის წერილი არ გამოდგება, ვინაიდან საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებათა ერთობლიობით, კერძოდ, წერილებითა და უფლებამოსილი პირის ახსნა-განმარტებით, 03.12.2016 წლის მდგომარეობით, პაციენტის სახელმწიფო დაზღვევის პროგრამით სარგებლობის ფაქტი უდავოდ დასტურდება.

6.8. რაც შეეხება უზენაესი სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სავალდებულო მითითებას, მასზედ, რომ სააპელაციო პალატას გამოეკვლია, პაციენტის სახელმწიფო დაზღვევით მოსარგებლე პირად ცნობის შემთხვევაში, რომელი პაკეტით ისარგებლებდა იგი, ამ მიმართებით საქმის ხელახალი მოსმენის შედეგად სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ პაციენტს არა სახელმწიფო დაზღვევის „მინიმალური პაკეტით“, არამედ „საბაზისო პაკეტით“ გათვალისწინებული შეთავაზებებით უნდა ესარგებლა.

6.9. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ სფეროს ადმინისტრირებაზე პასუხისმგებელი ორგანო საქმეში წარმოდგენილ არაერთ წერილში ადასტურებს, რომ პაციენტი ოპერაციული ჩარევის დროს „მინიმალური პაკეტით“ მოსარგებლე პირად მიიჩნეოდა, რომლითაც ოპერაციული ჩარევა სახელმწიფოს მხრიდან არ ფინანსდება. ერთადერთი გარემოება, რომელმაც პაციენტის მინიმალური პაკეტით მოსარგებლეთა რიცხვში მოხვედრა განაპირობა, არის ის, რომ იგი დაზღვეული იყო კერძო სადაზღვევო კომპანია „ი. L“-ში 11.03.2015 წლიდან 10.03.2016 წლის ჩათვლით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 13.02.2019 წლის სასამართლო სხდომაზე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს, სპეციალისტმა ა.მ–ძემ განაცხადა, რომ, 2016 წლის მდგომარეობით, საქართველოს მოქალაქეები, რომლებიც სარგებლობდნენ კერძო დაზღვევით და რაიმე მიზეზით აღნიშნული დაზღვევა შეუწყდებოდათ, ავტომატურად ვერ ხვდებოდნენ სახელმწიფო დაზღვევის დაცვის ქვეშ. მათ განცხადებით უნდა მიემართათ შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსთვის, ეცნობებინათ კერძო დაზღვევის შეწყვეტის შესახებ, საიდანაც მათთვის ერთწლიანი მოცდის პერიოდი იწყებოდა. ე.წ. მოცდის პერიოდი გულისხმობდა აღნიშნული პირების მიერ მხოლოდ სახელმწიფო დაზღვევის „მინიმალური პაკეტით“ სარგებლობის უფლებას, ხოლო ერთწლიანი მოცდის პერიოდის გასვლის შემდგომ მათ „საბაზისო დაზღვევის პაკეტით“ სარგებლობის უფლება ეძლეოდათ. სასამართლოს კითხვაზე, თუ რომელ ნორმატიულ აქტს ეფუძნებოდა სახელმწიფოს ამგვარი პრაქტიკა, სპეციალისტმა განმარტა, რომ მსგავსი რეგულაცია არ არსებობდა და აღნიშნული პრაქტიკით რეგულირდებოდა.

6.10. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ 25.10.2017 წლის გადაწყვეტილებაში იმსჯელა „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 21.02.2013 წლის №36 დადგენილების №1 დანართის (საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამა) მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობაზე საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლთან მიმართებით და იგი არაკონსტიტუციურად ცნო. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ განმარტა, რომ კანონის წინაშე თანასწორობა არ გულისხმობს და არც მოითხოვს აბსოლუტურ გათანაბრებას. საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლის არსის გაგებისათვის პრინციპული მნიშვნელობა აქვს კანონის წინაშე თანასწორობის განსხვავებას გათანაბრებისგან. ამ პრინციპის ფარგლებში სახელმწიფოს ძირითადი მიზანი და ფუნქცია ადამიანების სრული გათანაბრება ვერ იქნება, რადგან ეს თავად თანასწორობის იდეასთან, უფლების არსთან მოვიდოდა წინააღმდეგობაში. თანასწორობის იდეა ემსახურება შესაძლებლობების თანასწორობის უზრუნველყოფას, ანუ ამა თუ იმ სფეროში ადამიანების თვითრეალიზაციისათვის ერთნაირი შესაძლებლობების გარანტირებას. კონსტიტუციის მე-14 მუხლის ძირითადი არსი და მიზანი არის ანალოგიურ, მსგავს, საგნობრივად თანასწორ გარემოებებში მყოფ პირებს სახელმწიფო მოეპყროს ერთნაირად, „არ დაუშვას არსებითად თანასწორის განხილვა უთანასწოროდ და პირიქით“. სამედიცინო მომსახურებაზე ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მნიშვნელოვანი ინტერესია თითოეული ადამიანისთვის, ხოლო ასეთივე მნიშვნელობის ამოცანა თავად სახელმწიფოსათვის, რომელიც ზემოაღნიშნული პროგრამის ფარგლებში მიზნად ისახავს სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობისათვის ფინანსური დახმარების გაწევას ჯანმრთელობის დაზღვევის არმქონე საქართველოს მოსახლეობისათვის. ქვეყანაში არსებული სოციალური, თუ ეკონომიკური ფონის გათვალისწინებით, ეკონომიკური სიდუხჭირის გამო ადამიანები ხშირად ვერ იღებენ აუცილებელ და სათანადო სამედიცინო მომსახურებას სამედიცინო კონსულტაციების, თუ გეგმიური ქირურგიული ჩარევების ჩათვლით. ფინანსური ბარიერების არსებობა ხშირ შემთხვევაში შეიძლება გადაულახავ დაბრკოლებად იქცეს, რაც, საბოლოო ჯამში, უარყოფითად აისახება ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე და შესაძლებელია, გამოუსწორებელი შედეგითაც დასრულდეს. შესაბამისად, იმ სახელმწიფო პროგრამის მიმართ, რომლითაც სამედიცინო მომსახურების ამგვარი ფინანსური ბარიერები მნიშვნელოვნად მცირდება, წვდომის თანაბარი ინტერესი გააჩნია თითოეულ ადამიანს, რომელიც აკმაყოფილებს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილ მოთხოვნებს - ფლობს შესაბამის დოკუმენტაციას და არ სარგებლობს კერძო სამედიცინო დაზღვევით. შედეგად, სადავო ნორმით დადგენილი ურთიერთობის ფარგლებში ყველა პირი, რომელიც არ არის ჩართული კერძო სადაზღვევო სქემაში, მიუხედავად იმისა, თუ როდიდან შეუწყდა მას კერძო სადაზღვევო კონტრაქტის მოქმედება, არსებითად თანასწორად უნდა იქნეს განხილული საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლით დაცული კანონის წინაშე თანასწორობის უფლების მიზნებისათვის (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 25.10.2017 წლის გადაწყვეტილება საკონსტიტუციო სარჩელებზე №1/11/629,652).

6.11. 13.02.2019 წლის სასამართლო სხდომაზე გამოკითხულმა სპეციალისტმა, დაადასტურა, რომ ხსენებული გადაწყვეტილების შემდგომ მოქალაქეების ერთწლიანი მოცდის პერიოდში განთავსების პრაქტიკა აღარ არსებობს და პირები, რომელთაც კერძო დაზღვევა შეუწყდებათ, სახელმწიფო დაზღვევის „საბაზისო პაკეტით“ მოსარგებლეებად მიიჩნევიან. პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის მე-20 მუხლის თანახმად, კანონის ან სხვა ნორმატიული აქტის არაკონსტიტუციურად ცნობა არ ნიშნავს ამ აქტის საფუძველზე ადრე გამოტანილი სასამართლოს განაჩენებისა და გადაწყვეტილებების გაუქმებას, იწვევს მხოლოდ მათი აღსრულების შეჩერებას საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ანუ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას უკუძალა არ გააჩნია და ვინაიდან მოცემული დავა 2016 წელს არსებული სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე უნდა გადაწყდეს, პალატა საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ვერ იხელმძღვანელებს, თუმცა, სასამართლომ აქვე განმარტა, რომ ჯანმრთელობის უფლებისა და სამართლიანი სასამართლოს უფლების დაცვის მიზნით 2016 წლის მდგომარეობით არსებული სოციალური სააგენტოს მცდარი მიდგომა, რომელსაც არანაირი ნორმატიული საფუძველი არ გააჩნდა, სასამართლოს მიერ გამოსაყენებელი ნორმის კეთილსინდისიერი განმარტების გზით, ანუ სწორი პრაქტიკის დანერგვით უნდა გამოსწორდეს.

6.12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 08.07.2020 წლის სასამართლო სხდომაზე მოპასუხეებმა დამატებით, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს 24.04.2017 წლის წერილის სასამართლოსთვის წარდგენის თაობაზე იშუამდგომლეს. შუამდგომლობას მოწინააღმდეგე მხარე დაეთანხმა და, შესაბამისად, მტკიცებულება პროცედურული წესების დაცვით საქმეს დაერთო. 24.04.2017 წლის წერილში, რომელსაც მსგავსად უკვე ნახსენები ორი ურთიერთსაპირისპირო წერილისა, საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის მართვის დეპარტამენტის უფროსი მ.მ-ხ–ი აწერს ხელს, მითითებულია, რომ, იმ შემთხვევაში, თუ ამა თუ იმ მიზეზის გამო შეწყდა კერძო სადაზღვევო კონტრაქტის მოქმედება, ასეთი პირები უფლებამოსილნი იქნებიან მიიღონ ამ დანართის №1.1 პუნქტის ა.ა ქვეპუნქტით განსაზღვრული მომსახურება, ასევე ა.დ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სისხლის საერთო ანალიზი და შარდის საერთო ანალიზი, ბ.დ ქვეპუნქტით განსაზღვრული მომსახურება (2014 წლის 1 იანვრიდან) და დანართი 1.2-ით გათვალისწინებული გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურება, ხოლო სადაზღვევო კომპნია „ქ–უს“ და სს „სამედიცინო დაზღვევის ჯ.ა. გ. ჯ–ას“ კერძო სადაზღვევო სქემით დაზღვეული პირები, რომელთაც 2014 წლის პირველ იანვარს, მათგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, შეუწყდათ დაზღვევა, უფლებამოსილი იქნებიან, ისარგებლონ დადგენილების დანართი №1.1-ით განსაზღვრული მომსახურებით. განსახილველ შემთხვევაში, უდავო გარემოებაა, რომ პაციენტი დაზღვეული იყო კერძო სადაზღვევო კომპანია „ი. L“-ში 11.03.2015 წლიდან 10.03.2016 წლის ჩათვლით, ოპერაცია კი 03.12.2016 წელს ჩატარდა, რაც წინამდებარე წერილთან ურთიერთშესაბამისობაში ნიშნავს, რომ პაციენტს გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურება უნდა დაფინანსებოდა.

6.13. სააპელაციო პალატამ უზენაესი სასამართლოს მითითებების სავალდებულოობის ჭრილში ყურადღება გაამახვილა ზემდგომი სასამართლოს მითითებაზე, რომ სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს, განსახილველ შემთხვევაში, ადგილი ხომ არ ჰქონდა პაციენტის მიმართ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 629-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან წარმოშობილი ფულადი ვალდებულების, ამავე კოდექსის 203-ე მუხლის საფუძველზე, მესამე პირის მიერ საკუთარ თავზე აღებას (ვალის გადაკისრება). განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს პაციენტის წარმომადგენლებსა და კლინიკას შორის 05.12.2016 წელს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხეებისთვის 16522 ლარის დაკისრება წარმოადგენს. ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ აღნიშნული ვალდებულება მოპასუხეებმა იკისრეს იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ პაციენტი საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის მოსარგებლეს არ წარმოადგენდა და მისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურება სახელმწიფოს მხრიდან დაფინანსებად პროცედურად არ განიხილებოდა. პალატის მოსაზრებით, სადავო გარიგება შესაძლებელია აკმაყოფილებდეს, როგორც სსკ-ის 203-ე მუხლით, ასევე, ამავე კოდექსის 341-ე მუხლით დადგენილ წინაპირობებს, თუმცა იმის მიუხედავად, იგი სასამართლოს მიერ სამართლებრივი შეფასების შედეგად, მიჩნეული იქნება ვალის გადაკისრებად თუ სხვისი ვალის აღიარებად, მოცემულ შემთხვევაში, საქმის შედეგთან მიმართებით არსებითი მნიშვნელობა ვერ ექნება, ვინაიდან სააპელაციო პალატა სადავო გარიგებას, მისი სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, უცილოდ ბათილ გარიგებად მიიჩნევს.

6.14. პალატამ აღნიშნა, რომ 05.12.2016 წლის ხელშეკრულება ოპერაციიდან ორი დღის შემდეგ გაფორმდა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო შესაგებელსა და სასამართლო სხდომაზე გაჟღერებული მიდგომა, რომ კლინიკას ხელშეკრულების გაფორმების დროს პაციენტის დაზღვეულთა ბაზაში ხელმეორედ გადამოწმების ვალდებულება აღარ გააჩნდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ასეთი ვალდებულება კლინიკას ყველა შემთხვევაში აქვს, მით უფრო, ისეთ დროს, როდესაც ხელშეკრულების გაფორმებამდე მათთვის ცნობილი იყო, რომ პაციენტი და მისი ოჯახი სახელმწიფო დაზღვევის ერთიან სიაში მონაცემების არარსებობას აპროტესტებდნენ და მათ თავად კლინიკის მიერ მიეცათ რეკომენდაციები, თუ როგორ უნდა განხორციელებულიყო პაციენტის ბაზაში მოხვედრა. შესაბამისად, 05.12.2016 წელს, ოპერაციის ჩატარებიდან ორი დღის შემდეგ, სამედიცინო დაწესებულებისთვის ცნობილი იყო ან შეიძლებოდა ცნობილი ყოფილიყო, რომ პაციენტი სახელმწიფო დაზღვეულთა ერთიან სიაში მოხვდებოდა, შესაბამისად, მათ პაციენტის ბაზაში ხელმეორედ გადამოწმებისა და მისი წარმომადგენლებისთვის ჯეროვანი ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულება გააჩნდათ. ამ მიმართებით ეჭვს ბადებს ასევე ის გარემოებაც, რომ საქმეში არსებული სს „კ. ე.სახ. ე. და კ. ქ. ე. ც–ის“ 27.06.2018 წლის წერილით დგინდება, რომ 03.12.2016 წელს მათ მიერ პაციენტისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურება სახელმწიფო დაზღვევის მხრიდან ანაზღაურდა, ასევე, 13.02.2019 წლის სააპელაციო სასამართლოში გამართულ ზეპირ სხდომაზე გამოკითხულმა სპეციალისტმა ა.მ–ძემ განმარტა, რომ პაციენტის შესახებ ინფორმაცია, რომელსაც ბაზაში ხედავდა ქირურგიის ეროვნული ცენტრი, ასევე უნდა დაენახა მოსარჩელე სამედიცინო დაწესებულებასაც. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ პირობებში, როდესაც საქმეში არსებული მტკიცებულებათა ერთობლიობით არაორაზროვნად დგინდება, რომ ქირურგიის ეროვნულ ცენტრს არა 2016 წლის 05, არამედ 03 დეკემბერს, პაციენტის სადაზღვევო სტატუსის შესახებ ინფორმაცია ჰქონდა, ასეთი ინფორმაცია რატომ ვერ მოიძია მოსარჩელე სამედიცინო დაწესებულებამ. აღნიშნული უმნიშვნელოვანესია იმ გარემოების შესაფასებლად, თუ რამდენად კეთილსინდისიერად და გულმოდგინების სტანდარტის სრული დაცვით მოქმედებდა სამედიცინო პერსონალი/დაწესებულება, როდესაც მოპასუხეებთან, რომლებიც სოციალურად დაუცველები არიან, საკმაოდ სოლიდურ თანხაზე ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებას აფორმებდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ პაციენტის წარმომადგენლებს, სადავო გარიგების გაფორმებისას, არ მიეწოდათ ადეკვატური, სრულყოფილი და კონკრეტულ ფაქტებზე დაფუძნებული ინფორმაცია პაციენტის სახელმწიფოს მიერ დაზღვევასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, მათ მამის ოპერაციის დაფინანსების თაობაზე არასწორ ინფორმაციაზე დაყრდნობით გამოავლინეს ნება, რაც ამგვარი ფორმით გამოვლენილი ნების შედეგად შემდგარ გარიგებას იურიდიული ნამდვილობის საფუძველს აცლის.

6.15. ამასთან, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა პაციენტის დიაგნოზზე და მიუთითა, რომ პაციენტის სს „კ. ე. სახ. ე. და კ. ქირურგიის ე. ც–ში“ მოთავსებისას, ასევე, მოსარჩელე კლინიკაში გადაყვანისას და ოპერაციის ჩატარებისას პაციენტის დიაგნოზი არ შეცვლილა. იგი გულმკერდის აორტის ანევრიზმას (გასკდომის გარეშე) წარმოადგენდა. როგორც სასამართლო პროცესზე თავად კლინიკის წარმომადგენელმა განმარტა, გულის ანევრიზმა დროში საკმაოდ სწრაფად პროგრესირებადი კლინიკური ჩვენებაა და ასეთ დროს პაციენტის გადასარჩენად ძალიან სწრაფად მოქმედებაა საჭირო. ვინაიდან საქართველოს მთავრობის №36 დადგენილებაში, რომელიც საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებებს განსაზღვრავს, პაციენტები გამსკდარი ანევრიზმებით სახელმწიფოს დაფინანსებას იღებენ და ვინაიდან სწორედ პაციენტის ოპერაციის საფასურის ანაზღაურება წარმოადგენს განსახილველი დავის საგანს, ჩნდება ლეგიტიმური ეჭვი იმის თაობაზე, მოხდა თუ არა ოპერაციამდე პაციენტის დიაგნოზის გადამოწმება და მისი შეცვლის საჭიროების განხილვა. აღნიშნულ ეჭვს, ასევე, ამყარებს ის გარემოებაც, რომ პაციენტის წარმომადგენლებს დიაგნოზის, როგორც ანაზღაურების მიღების წინაპირობის, სიზუსტესთან დაკავშირებით გარკვეული პრეტენზიები გააჩნდათ.

6.16. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულების გაფორმებისას, სამედიცინო დაწესებულების მხრიდან კეთილსინდისიერებისა და გულმოდგინების პრინციპის დაცვით პაციენტის სახელმწიფო დაზღვევის ერთიან ბაზაში რეგისტრაციის ხელახალი გადამოწმება არ მომხდარა, რამაც პაციენტის სახელმწიფო სადაზღვევო პოლისით სარგებლობის თაობაზე არასწორი ინფორმაციის მიწოდება გამოიწვია. ასევე, სამედიცინო დაწესებულების მხრიდან პაციენტის დაფინანსების მიზნებისთვის, დიაგნოზისთვის კონკრეტული კოდის მინიჭების მნიშვნელობის შესახებ ჯეროვანი ინფორმაცია არ მიეწოდა, რამაც მოპასუხეებს სამედიცინო დაწესებულების მიერ დიაგნოზისთვის მინიჭებული კოდის მართებულობის შემოწმებისა და გასაჩივრების უფლება წაართვა. შესაბამისად, სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ხელშეკრულება მოპასუხეებისთვის არასრული ინფორმაციის მიწოდების შედეგად გაფორმდა, რამაც რეალობის არასწორი აღქმა და, შესაბამისად, მოპასუხეების მიერ საკუთარ თავზე ისეთი ვალდებულების აღება გამოიწვია, რომელსაც ჯეროვანი ინფორმაციის მიღების შემთხვევაში, ოჯახის წევრები თავის თავზე არ აიღებდნენ, რაც სადავო გარიგების, სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე, ბათილ გარიგებად კვალიფიცირების წინაპირობას ქმნის.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

7. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. არ არსებობს საქმის ზეპირი განხილვის თაობაზე კასატორის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი. პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობა უნდა შემოწმდეს ზეპირი მოსმენის გარეშე, ვინაიდან საქმის მხარეთა დასწრებით განხილვის წინაპირობები არ არსებობს. სსსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს. საქმის განხილვის ფორმის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. აღნიშნული ემყარება საკასაციო სამართალწარმოების ბუნებას, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანი საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასებაა. ამასთან, სსსკ-ის 407-ე მუხლით განსაზღვრულია შემოწმების ფაქტობრივი საფუძველი. საკასაციო პალატა აქვე მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის კონსტიტუციასთან შესაბამისობის საკითხზე იმსჯელა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ და მიიჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა არ ზღუდავს ადამიანის სასამართლოში მიმართვის კონსტიტუციურ უფლებას (№2/6/205,232, 03.07.2003წ. გადაწყვეტილება) (სუსგ №ას-807-2020, 12.11.2020წ; სუსგ №ას-1150-2020, 29.09.2021წ.). ამდენად, საკასაციო პალატა არ ამოწმებს საქმის ფაქტობრივ მხარეს, გადაწყვეტილების ფაქტობრივ საფუძველს, რის გამოც მხარეთა მონაწილეობის გარეშე, უფლებამოსილია შეაფასოს და მიიღოს გადაწყვეტილება. ამ შემთხვევაში, არსებითია არ დაირღვეს პრინციპი, რომელსაც ემყარება სამოქალაქო საქმის წარმოება, კერძოდ კი, იგივე შეჯიბრებითობის პრინციპი. მით უფრო, რომ როცა მხარეები მიმართავენ საკასაციო ინსტანციის სასამართლოს, მათთვის წინასწარვეა ცნობილი, რომ საქმის განხილვა შეიძლება ზეპირი მოსმენის გარეშეც მოხდეს (სუსგ №ა-1915-ბ-8-2015 , 22.07.2015წ; სუსგ №ას-1150-2020, 29.09.2021წ.). საქმეში „ჰერმი იტალიის წინააღმდეგ“ (დიდი პალატის 18.10.2006 წლის გადაწყვეტილება) ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზეპირი მოსმენის აუცილებლობა დამოკიდებულია შესაბამისი სამართალწარმოების კონკრეტულ მახასიათებლებზე. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ, საფრანგეთის მართლმსაჯულების სისტემაში საკასაციო სასამართლოს განსაკუთრებული როლის გათვალისწინებით, რომელიც შემოიფარგლებოდა იმის შეფასებით, სწორად იქნა გამოყენებული კანონი თუ არა, დასაშვებად მიიჩნია საკასაციო სასამართლოებში დამკვიდრებული საჩივრის განხილვის ფორმალური პროცედურა (ECtHR, ლევაგესანგარიის მომსახურება საფრანგეთის წინააღმდეგ, №21920/93, 1996 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, პარ. 48) (სუსგ №ას-1150-2020, 29.09.2021წ.).

12. დადგენილია, რომ 03.12.2016 წელს პაციენტი მოთავსდა სამედიცინო დაწესებულებაში და ამავე დღეს ჩაუტარდა გადაუდებელი ოპერაცია. სადავო არ არის, რომ გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულება 18522 ლარს შეადგენს. 05.12.2016 წლის ხელშეკრულებით მოპასუხეებმა იკისრეს ვალდებულება 15.12.2016 წლამდე კლინიკისათვის გადაეხადათ პაციენტის სამედიცინო მომსახურების საფასური (ტ.1, ს.ფ. 14).

13. წარმოდგენილი სარჩელით სამედიცინო დაწესებულება 05.12.2016 წლის ხელშეკრულებაზე მითითებით ითხოვს აუნაზღაურებელი სამედიცინო მომსახურების ღირებულების მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად დაკისრებას.

14. სააპელაციო პალატამ საკასაციო სასამართლოს მითითებების (ტ.1, ს.ფ. 455-465) შესაბამისად, იმსჯელა და საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზის შედეგად, მართებულად დაადგინა, რომ პაციენტი 03.12.2016 წლის მდგომარეობით საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამით მოსარგებლე პირი იყო, რომელსაც გადაუდებელი ოპერაცია უნდა დაფინანსებოდა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, კასატორმა დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია ვერ წარმოადგინა. მითითებული გარემოება გამორიცხავს პაციენტის ვალდებულებას აანაზღაუროს საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში მისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულება. შესაბამისად, 05.12.2016 წლის ხელშეკრულება, რომლითაც, არაჯეროვანი ინფორმაციის ფლობის პირობებში, მოპასუხეებმა კლინიკის წინაშე აიღეს პაციენტის იმ სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურების ვალდებულება, რომლის გადახდისგანაც პაციენტი საყოველთაო ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამის საფუძველზე უნდა გათავისუფლებულიყო, ბათილია სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე. აღნიშნული ნორმა იმპერატიულად განსაზღვრავს, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. მიუხედავად იმისა, რომ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში კერძო ავტონომიისა და თავისუფალი კონტრაჰირების პრინციპი მოქმედებს, გარიგება, რომელიც საზოგადოებაში „საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის სტანდარტს“ ეწინააღმდეგება, ამორალურ გარიგებად მიიჩნევა და ბათილობის სამართლებრივ შედეგებს უკავშირდება. სსკ-ის 54-ე მუხლის საკანონმდებლო დანაწესის მიზანს სწორედ იმგვარი გარიგებების თავიდან აცილება წარმოადგენს, რომლებიც ფორმალურად კანონსაწინააღმდეგო არ არის, თუმცა, თავისი არსით, საზოგადოებრივ მართლწესრიგს არღვევს და სამოქალაქო ბრუნვის სუბიექტთა თანაცხოვრებას აუარესებს, რაც, შედეგობრივად, სამოქალაქო ბრუნვას აფერხებს (სუსგ №ას-15-15-2016, 01.03.2016წ; №ას-586-2019, 28.06.2019წ; №ას-208-197-2017, 26.10.2018წ.). დამკვიდრებული შეხედულების თანახმად, გარიგება ეწინააღმდეგება ზნეობის ნორმებს, როდესაც იგი არსებითად არღვევს ერთ-ერთი მხარის ინტერესებს და არათანაბარ პირობებში აყენებს მას. ზნეობის შესაბამისი გარიგება არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს სოციალური სამართლიანობის პრინციპს, ხელშეკრულების მხარეს არ უნდა აყენებდეს შეუსაბამოდ რთულ მდგომარეობაში. ამ საკითხის კვლევისას შემოწმების საგანი არის არა გარიგების მონაწილეთა ქცევა ზნეობასთან მიმართებაში, არამედ გარიგების შინაარსის მიმართება ზნეობასთან (სუსგ №ას-625-584-2017, 07.07.2017წ.). სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეების ქცევის მასშტაბს - კეთილსინდისიერების ვალდებულებას, ინდივიდის მოქმედებას სამართლიანობის კრიტერიუმთან ურთიერთკავშირში (ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, ჭანტურია (რედ), თბილისი, 2017, მუხლი 8, ველი 1, 10-12).

15. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

16. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ, შეგებებული სარჩელის წარუდგენლობის პირობებში, სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება ემსჯელა 05.12.2016 წლის შეთანხმების ნამდვილობაზე. როგორც უზენაესი სასამართლოს 22.10.2019 წლის განჩინებით მოსარჩელეს განემარტა, მოპასუხეებს შეეძლოთ გარიგების ბათილობის, ანუ უფლების დამაბრკოლებელი შესაგებლის წარდგენით მიეთითებინათ ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც ხელს უშლიდა მოთხოვნის წარმოშობას. გარდა ამისა, სასამართლოც ვალდებულია, საკუთარი ინიციატივითაც გაითვალისწინოს უფლების დამაბრკოლებელი შესაგებელი, თუ საქმის განხილვისას დაადგენს ისეთ ფაქტებს, რომლებიც მიუთითებს მოთხოვნის გამომრიცხველ გარემოებებზე (იხ. ტ.1, ს.ფ. 455-465).

17. სსსკ-ის 389-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი უნდა შეიცავდეს მითითებას გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადისა და წესის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში, სსსკ-ის ამ მოთხოვნის დარღვევის შედეგად არასწორი გადაწყვეტილება არ ყოფილა გამოტანილი (სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი), არც მოსარჩელეს შეჰქმნია დაბრკოლება საკასაციო საჩივრის წარმოდგენის პროცესში. მან ისარგებლა საკასაციო წესით გასაჩივრების უფლებით.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

20. არ არსებობს მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე კასატორის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას და საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას, განსხვავებით პირველი და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოებისაგან, კანონმდებლობით მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია - საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს (სუსგ №ას-48-2020, 17.09.2020წ.). მოწმის ჩვენება, როგორც ერთ-ერთი დასაშვები მტკიცებულებათაგანი, ასევე ვერ იქნება მიღებული საკასაციო პალატის მიერ, რაც მოწმეთა დაკითხვის შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია (შდრ. სუსგ №ას-928-890-2014, 02.10.2015წ.).

21. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 826.10 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 578.27 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „აკად. გ. ჩ.ს.გ.კ.ც–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შპს „აკად. გ. ჩ.ს.გ.კ.ც–ის“ შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ არ დაკმაყოფილდეს.

3. შპს „აკად. გ. ჩ.ს.გ.კ.ც–ის“ შუამდგომლობა მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

4. შპს „აკად. გ. ჩ.ს.გ.კ.ც–ს“ (ს/ნ: ....) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 826.10 ლარის (საგადასახადო დავალება №1598344294, გადახდის თარიღი 25.08.2020წ.) 70% – 578.27 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

5. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

რევაზ ნადარაია