საქმე №ას-914-2021 31 მაისი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ.დ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ხ–ი, რ.ხ–ი, ო.ხ–ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 10.03.2021 წლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობისა და გარიგების ბათილად ცნობა, მემკვიდრედ ცნობა, ქმედების დავალდებულება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

ნ.დ–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ.ხ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოპასუხე“), რ.ხ–ისა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მეორე მოპასუხე“) და ო.ხ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მესამე მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა:

1.1. 07.07.2016 წელს მეორე მოპასუხის სახელზე გაცემული №160744596 სამკვიდრო მოწმობისა და საჯარო რეესტრის ამონაწერის ბათილად ცნობა;

1.2. მეორე მოპასუხესა და მის შვილს, მესამე მოპასუხეს შორის 20.07.2016 წელს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

1.3. პირველი და მეორე მოპასუხეებისთვის გარდაცვლილი მამის დანაშთი უძრავი ქონებიდან (მდებარე წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ............) (შემდეგში - „უძრავი ქონება“) კუთვნილი წილის მიღების დავალება.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 27.03.2020 წლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

4.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 10.03.2021 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. განჩინება ეფუძნება შემდეგს:

4.2. დადგენილია და მხარეთა შორის სადავო არ არის ის გარემოება, რომ პირველი და მეორე მოპასუხეები არიან ძმები. მათი მამა ო.ხ–ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მამკვიდრებელი“) საკუთრების უფლებით ფლობდა უძრავ ქონებას (ამჟამად რეგისტრირებული საკადასტრო კოდით - .......). 10.08.1999 წელს მამკვიდრებელი გარდაიცვალა.

4.3. 04.10.2002 წელს ნოტარიუსმა დ.ხ–მა გასცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლის მიხედვით, მამკვიდრებლის დანაშთი ქონება მემკვიდრეობით მიიღო მხოლოდ მეორე მოპასუხემ, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ, ვინაიდან პირველი რიგის მეორე მემკვიდრემ – პირველმა მოპასუხემ, მამის დანაშთი ქონების მიღებაზე უარი განაცხადა ძმის - მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ.

4.4. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 20.01.2012 წლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით პირველ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 10560 აშშ დოლარის გადახდა. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. დავალიანების გადახდევინების მიზნით, სააღსრულებო წარმოების მიმდინარეობის მიუხედავად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულება ვერ ხერხდება, ვინაიდან პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არ ირიცხება რაიმე აქტივი, რომელზე მიქცევითაც შესაძლებელი იქნებოდა დავალიანების გადახდევინება.

4.5. 2013 წელს მოსარჩელემ სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს პირველი მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მამკვიდრებლის მემკვიდრედ პირველი მოპასუხის აღიარება, პირველი მოპასუხის მიერ მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღებულად აღიარება და უძრავი ქონების მესაკუთრედ პირველი მოპასუხის ცნობა.

4.6. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 12.06.2013 წლის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებმა. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგინდა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, პირველ მოპასუხეს მამის, მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონება არ მიუღია. მან ძმის – მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ, უარი განაცხადა მამის სამკვიდრო ქონების მიღებაზე, რაც აისახა ნოტარიუსის მიერ 04.10.2002 წელს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობაში.

4.7. დადგენილია და მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის სესხის ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობა დაიწყო 2009 წლიდან, ანუ პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღებაზე უარის თქმიდან დაახლოებით 7 წლის შემდეგ, რის გამოც უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ პირველმა მოპასუხემ სამკვიდრო ქონების მიღებაზე უარი განაცხადა მოსარჩელის მიმართ არსებული დავალიანების გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით და ამავე მიზნით ის თავს არიდებს რეალურად მიღებული სამკვიდრო ქონების თავის სახელზე აღრიცხვას.

4.8. 07.07.2016 წელს ნოტარიუს ა.ჯ–ძეს განცხადებით მიმართა მეორე მოპასუხემ და მოითხოვა სამკვიდრო მოწმობის გაცემა მამის დანაშთ უძრავ ქონებაზე. ნოტარიუსისათვის წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე, მათ შორის 04.10.2002 წელს მეორე მოპასუხის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, 07.07.2016 წელს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა №160744596, რომლითაც მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრემ - შვილმა, მეორე მოპასუხემ მიიღო სამკვიდრო ქონება, მასში შემავალი აქტივებითა და პასივებით, მათ შორის უძრავი ქონება. სამკვიდრო მოწმობაში მითითებულია, რომ – „მემკვიდრის განცხადებით სხვა მემკვიდრეები არ არსებობენ“. აღნიშნული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, 18.07.2016 წელს უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა მეორე მოპასუხის საკუთრებად.

4.9. 20.07.2016 წელს, ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავი ქონება მეორე მოპასუხემ აჩუქა შვილს, მესამე მოპასუხეს. უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში 26.07.2016 წლიდან აღირიცხა მესამე მოპასუხის სახელზე.

4.10. რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა პირველი მოპასუხის მიერ მამის მემკვიდრეობის მიღების ფაქტს (ნოტარიუსისათვის მიმართვით ან სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი დაუფლებით) სასამართლოსათვის წარმოდგენილი არ არის. პირველი მოპასუხის მიერ მამის სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად მიღების ფაქტის დასადასტურებლად მოსარჩელემ სააპელაციო საჩივარში მიუთითა, რომ უძრავი ქონება გაქირავებული აქვს პირველ მოპასუხეს, რაც მისივე მტკიცებით, ადასტურებს პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტს. თუმცა, უდავოა, რომ ამ გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

4.11. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 1306.1-ე, 1307-ე, 1424-ე, 1421.2-ე მუხლებით და განმარტა, რომ თავისი სამართლებრივი ბუნებით სამკვიდროს მიღება არის ცალმხრივი გარიგება, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდნენ მემკვიდრის ნებაზე - სამკვიდროს მიღების შესახებ. ანუ სამკვიდროს მიღებულად მიჩნევისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს მემკვიდრის ნებას, სურვილს, მიიღოს სამკვიდრო. ამასთან, ფლობა და მართვა უნდა მიუთითებდეს იმაზე, რომ მემკვიდრემ ამით განახორციელა მესაკუთრის ბატონობა და, აქედან გამომდინარე, იკისრა მესაკუთრის ყველა უფლება და ვალდებულება. თუკი მემკვიდრე არ განახორციელებს სამკვიდროზე თავის უფლებას, ან არ მიიღებს ზომებს ამ უფლების დამადასტურებელი მტკიცებულების მისაღებად, ეს ნიშნავს, რომ იგი კარგავს სამკვიდროს მიღების უფლებას. განსახილველ შემთხვევაში, უდავოდ დადგენილია, რომ პირველ მოპასუხეს მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს მიღების შესახებ განცხადებით ნოტარიუსისათვის არ მიუმართავს. პალატამ ასევე დაადგინა, რომ პირველ მოპასუხეს სამკვიდრო ქონება არც ფაქტობრივი ფლობითა და მართვით მიუღია. საწინააღმდეგო მტკიცებულებები მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია, მიუხედავად იმისა, რომ პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდროს მიღების ფაქტის მტკიცების ტვირთი მას ეკისრებოდა.

4.12. პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდრო ქონების მიუღებლობის ფაქტს ადასტურებს მის მიერ 2002 წელს ნოტარიუსის წინაშე განცხადებული უარი სამკვიდროს მიღებაზე, რაც დადგენილია მოდავე მხარეთა მონაწილეობით განხილული სამოქალაქო დავის ფარგლებში სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით, ამავე კოდექსის 266-ე მუხლით და მიუთითა, რომ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (რომლის მიხედვით, მოდავე მხარეებს წარმოადგენდნენ მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე) დადგინდა მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონების მიღებაზე პირველი მოპასუხის მიერ უარის განცხადების ფაქტი. ეს გარემოება კი, სსკ-ის 1439-ე, 1435.1-ე და 1446-ე მუხლებით დადგენილი წესის მიხედვით, გამორიცხავს პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდროს მიღების შესაძლებლობას.

4.13. სამკვიდროს მიღებაზე მემკვიდრის უარი შეუქცევადია, რაც იმას გულისხმობს, რომ მემკვიდრე, რომელმაც უარი განაცხადა სამკვიდროს მიღებაზე კარგავს შემდგომში მისი მიღების შესაძლებლობას. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ პირველმა მოპასუხემ, მოსარჩელესთან სასესხო გარიგების დადებამდე ჯერ კიდევ რამდენიმე წლით ადრე, განაცხადა უარი მამის სამკვიდრო ქონების მიღებაზე. შესაბამისად, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მტკიცება, რომ სამკვიდროს მიღებაზე უარი ნამდვილი არ არის და ის შეიძლებოდა განპირობებული ყოფილიყო სასესხო ვალდებულებისაგან თავის არიდების მიზნით.

4.14. დადგენილია, რომ მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონება - აქტივები და პასივები მიიღო მისმა პირველი რიგის მემკვიდრემ - შვილმა მეორე მოპასუხემ, რაც დადასტურდა 04.10.2002 წელს გაცემული, ძალაში მყოფი სანოტარო აქტით - სამკვიდრო მოწმობით. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, 07.07.2016 წელს №160744596 სამკვიდრო მოწმობა გამოიცა მართლზომიერად და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი. საფუძველს მოკლებულია სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის საფუძვლად მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ მეორე მოპასუხემ ნოტარიუსს დაუმალა სხვა მემკვიდრის – პირველი მოპასუხის არსებობის ფაქტი, რადგან დადგენილია, რომ სამკვიდრო მოწმობის გაცემისას პირველი მოპასუხე არ წარმოადგენდა მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონების მიღებაზე უფლებამოსილ პირს, სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის გამო. პირველი მოპასუხის მიერ გამოვლენილი ცალმხრივი ნების (სამკვიდროს მიღების უფლების განუხორციელებლობა) ხარვეზის არსებობა კი, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებული არ არის. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა 07.07.2016 წლის №160744596 სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობისა და სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, უძრავი ქონების მესაკუთრედ მეორე მოპასუხის რეგისტრაციის ბათილად ცნობის თაობაზე.

4.15. დადგენილია, რომ მეორე მოპასუხემ მიღებული უძრავი ქონება 20.07.2016 წლის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე აჩუქა თავის შვილს, მესამე მოპასუხეს. ნაჩუქარი უძრავი ნივთი აღირიცხა მესამე მოპასუხის სახელზე. მოსარჩელემ მოითხოვა აღნიშნული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ მეორე მოპასუხესთან ერთად მისი მოვალის, პირველი მოპასუხის აღრიცხვა. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობის თაობაზე და აღნიშნა, რომ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი იარსებებდა იმ შემთხვევაში, თუ იარსებებდა უძრავი ქონების მესაკუთრედ პირველი მოპასუხის აღიარების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები. ქონების სადავო ნაწილზე პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლების წარმოშობის ლეგიტიმური საფუძველი კი შეიძლებოდა ყოფილიყო მის მიერ სამკვიდროს მიღება, რაც საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დადასტურებული არ არის. ამდენად, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც, უძრავი ქონების პირველი მოპასუხის საკუთრებად აღიარების ლეგიტიმური საფუძველი არ იარსებებს, რაც გამორიცხავს მოსარჩელის მხრიდან ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობას ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიმართ.

4.16. ასეც რომ არ იყოს, მაინც არ არსებობს სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ჩუქების ხელშეკრულების დადება შეუძლია საამისოდ უფლებამოსილ პირს - მესაკუთრეს, ამგვარი ურთიერთობის წარმოშობისათვის აუცილებელია მესაკუთრის ნების გამოვლენა. დადგენილია, რომ უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა მეორე მოპასუხის სახელზე, სამკვიდრო მოწმობის, ანუ საკუთრების უფლების დამდგენი ლეგიტიმური დოკუმენტის საფუძველზე. აღნიშნული უძრავი ქონების მიმართ სხვა პირების, მათ შორის პირველი მოპასუხის კანონიერი უფლების დამადასტურებელი გარემოება ვერ გამოვლინდა. ეს ნიშნავს, რომ ჩუქების ხელშეკრულება გაფორმდა ნამდვილი მესაკუთრე პირის ნების საფუძველზე, დასაჩუქრებულის ნების თანხვედრის შედეგად. ამდენად, არ არსებობს სსკ–ის 170–ე, 524–ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევის ფაქტი, რაც ამავე კოდექსის 54–ე მუხლის საფუძველზე შეიძლებოდა სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი გამხდარიყო.

5. საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

7. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

8. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

9. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე, რომლის მოვალეც არის პირველი მოპასუხე, მამკვიდრებლის დანაშთ ქონებასთან დაკავშირებით მეორე მოპასუხის სახელზე 07.07.2016 წელს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობას სადავოდ ხდის იმ საფუძვლით, რომ მეორე მოპასუხემ ნოტარიუსს დაუმალა სხვა მემკვიდრის - მისი ძმის, პირველი მოპასუხის არსებობა.

10. სსკ-ის 1306-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. სსკ-ის 1421-ე და 1424-ე მუხლების თანახმად, გარდაცვლილი პირის დანაშთ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობისათვის სავალდებულოა, მემკვიდრემ სამკვიდროს გახსნიდან (სსკ-ის 1319-ე მუხლი) 6-თვიან ვადაში განახორციელოს ერთ-ერთი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედება: დაეუფლოს სამკვიდროს ან მიმართოს ნოტარიუსს სამკვიდრო მოწმობის გაცემის თხოვნით. სამკვიდროს მიღება მემკვიდრის ცალმხრივი ნების გამოვლენის საფუძველზე ხდება. იგი მიმართულია მემკვიდრეობის მისაღებად, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდეს მის ნებაზე სამკვიდროს მიღების შესახებ (შდრ. სუსგ №ას-1092-2020, 22.01.2021წ.). ამასთან, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც უნდა იყოს იგი (სსკ-ის 1421 (3) მუხლი).

11. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 12.06.2013 წლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის პრეიუდიციულად დადგენილია, რომ პირველ მოპასუხეს მამის, მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონება არ მიუღია. მან ძმის – მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ, უარი განაცხადა მამის სამკვიდრო ქონების მიღებაზე, რაც აისახა ნოტარიუსის მიერ 04.10.2002 წელს გაცემულ სამკვიდრო მოწმობაში. შესაბამისად, სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტისა და 266-ე მუხლის თანახმად, ეს ფაქტი დამტკიცებას აღარ საჭიროებს (სუსგ №ას-547-510-2017, 04.05.2018წ.). გადაწყვეტილების პრეიუდიციულობა ორმხრივ სავალდებულო აკრძალვას გულისხმობს, რომელიც კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი და დადასტურებული ფაქტების სხვაგვარად შეფასებას უკრძალავს სასამართლოს, ხოლო საქმეში მონაწილე პირებს - ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებთან და სამართლებრივ ურთიერთობებთან შედავებას (იხ. პ. ქათამაძე, სსსკ-ის კომენტარი (რჩეული მუხლები), თბილისი, 2020, მუხ. 266, გვ.994).

12. ზემოაღნიშნული გარემოება, თავის ხრივ, სსკ-ის 1439-ე და 1446-ე მუხლების თანახმად, გამორიცხავს პირველი მოპასუხის მიერ სამკვიდროს მიღების შესაძლებლობას და, შესაბამისად, საფუძველს აცლის კასატორის პრეტენზიას მეორე მოპასუხის მიმართ, რომ მან 07.07.2016წ. სამკვიდრო მოწმობის გაცემისას ნოტარიუსს დაუმალა სხვა მემკვიდრის - პირველი მოპასუხის არსებობის ფაქტი. ამრიგად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ არ არსებობს სამკვიდრო მოწმობისა და მის საფუძველზე უძრავი ქონების მესაკუთრედ მეორე მოპასუხის რეგისტრაციის ბათილად ცნობის წინაპირობა.

13. რაც შეეხება მოთხოვნას, ბათილად იქნეს ცნობილი მეორე მოპასუხესა და მესამე მოპასუხეს შორის 20.07.2016 წელს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, მართებულია ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის არარსებობის შესახებ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

15. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

16. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.დ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია