საქმე №ას-1116-2020 25 ნოემბერი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ნ.ე–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ე.ბ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - მინდობილობის თვალთმაქცურ გარიგებად ცნობა, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ქონების 1/3 წილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ვ.ბ–მა (შემდგომ - აწ გარდაცვლილი, მხარეთა მამა, გამჩუქებელი), 2007 წლის 24 მარტს, შვილის ე.ბ–ის (შემდგომ - მოპასუხე, მოსარჩელის ძმა, მოწინააღმდეგე მხარე) სახელზე გასცა სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობა, რომლითაც მინდობილ მესაკუთრეს მიანიჭა უფლებამოსილება, გაასხვისოს (გააჩუქოს, გადაცვალოს, გაყიდოს) თბილისში, ......., ...... №15-ში მდებარე მიმნდობის კუთვნილი საცხოვრებელი სახლი მიწის ნაკვეთთან ერთად; იპოთეკით დატვირთოს მიმნდობის კუთვნილი ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება და გააუქმოს იპოთეკური ვალდებულება; დადოს კანონით ნებადართული ყოველგვარი გარიგება, შეაგროვოს საჭირო ცნობები, მოწმობები და სხვა დოკუმენტაცია; იყოს მიმნდობის წარმომადგენელი სანოტარო ბიუროში, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოში, საგადასახადო ინსპექციაში და ყველა შესაბამის დაწესებულება-ორგანიზაციაში; გაიანგარიშოს ყველა გარიგება, მოაწეროს ხელი და შეასრულოს მოქმედებები, რაც დაკავშირებული იქნება დავალების შესრულებასთან. მინდობილობა გაიცა განუსაზღვრელი ვადით გაუქმებამდე.

2. 2014 წლის 18 ნოემბერს, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს წარედგინა მხარეთა მამის წარმომადგენლის - მოპასუხის განცხადება, რომლითაც 2014 წლის 18 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, თბილისში, ....... №15-ში მდებარე უძრავ ნივთზე (ს/კ №........), საკუთრების უფლების რეგისტრაცია იყო მოთხოვნილი. ჩუქების ხელშეკრულების თანახმად, აწ გარდაცვლილმა (წარმომადგენელი მოპასუხე) მოპასუხეს აჩუქა თავისი წილი მითითებული უძრავი ქონებიდან.

3. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით, მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და თბილისში, ...... №15-ში (ს/კ №......) მდებარე გამჩუქებლის კუთვნილი წილი მოპასუხის სახელზე აღირიცხა.

4. გამჩუქებელი (მხარეთა მამა) 2015 წლის 19 ივნისს გარდაიცვალა.

5. 2017 წლის 8 დეკემბერს აწ გარდაცვლილის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობა გაიცა, რომლის თანახმად, მამკვიდრებლის დანაშთი სამკვიდრო მასიდან 1/4 წილი საკუთრებაში მიიღო კანონისმიერმა პირველი რიგის მემკვიდრემ, შვილმა - დ.ბ–მა.

სარჩელის საფუძვლები:

6. ნ.ე–მა (შემდგომ - მოსარჩელე, მოპასუხის და, აპელანტი, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა: ნოტარიუს ნანა იორამაშვილის მიერ 27.03.2007 წელს დამოწმებული მინდობილობის (სანოტარო აქტის რეგისტრაციის №1-1369) პირველი პუნქტის ნაწილის ბათილად ცნობა და მისი შინაარსის შემდეგნაირად დადგენა: „მინდობილ მესაკუთრეს უფლება აქვს, ქონება გაასხვისოს (გააჩუქოს, გაცვალოს, გაყიდოს) მოპასუხის, დ.ბ–ისა და მოსარჩელის სასარგებლოდ თანაბარწილად“, ასევე - 1/3 ნაწილში 2014 წლის 18 ნოემბრის უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის შპს „ვ–....ს“ მიერ 2015 წლის 29 დეკემბრის ხელშეკრულებით გადაცემული უძრავი ქონების, რომლის მისამართია თბილისი, ......, ...... №17/ ...... №15 (მიწის ს/კ .....), 839 კვ.მ თეთრი კარკასის ფართის 1/3 წილზე მესაკუთრედ ცნობა.

7. მოსარჩელის განმარტებით, მხარეთა მამის მიერ მოპასუხის სახელზე გაცემული მინდობილობის შედგენის ერთადერთი საფუძველი იყო ოჯახის წევრებს შორის შეთანხმება, რომელიც საკუთრებაში გადაცემის პროცედურების უფრო მარტივად შესრულებისა და სარეგისტრაციო მოქმედებათა გაადვილების მიზანს ემსახურებოდა. უფრო ზუსტად, ეს დავალება მთელმა ოჯახმა მოპასუხეს მიანდო, რათა პროცედურული საკითხები მოეწესრიგებინა, ქონება კი სამივე შვილისთვის თანაბარწილად (თითოეულზე 1/3-1/3 ნაწილი) დაერეგისტრირებინა.

8. მოპასუხემ ნოტარიუსის მიერ დამოწმებული მინდობილობის საფუძველზე, მოსარჩელისგან მალულად, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ჩუქების ხელშეკრულება შეადგინა და გამჩუქებლის წარმომადგენელიც და დასაჩუქრებულიც თავად იყო. ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, მან საკუთრებაში მიითვისა მამის ქონება, რისი უფლებამოსილებაც მას არ გააჩნდა.

9. მოსარჩელეს, როგორც შვილს, ეკუთვნის გარდაცვლილი მამის ქონების 1/3 ნაწილი, მაგრამ იგი ყოველგვარი წილის გარეშე დარჩა, რადგან მისმა ძმამ ბოროტად გამოიყენა მინდობილობა, რომლის გაფორმებაც მხოლოდ საქმის გაიოლების მიზანს ემსახურებოდა. აწ გარდაცვლილს არ ჰქონია ნება იმისა, რომ მოპასუხეს მთელი ქონება საკუთარ თავზე გადაეფორმებინა.

მოპასუხის პოზიცია:

10. მოპასუხემ წარდგენილი წერილობითი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მხარეთა მამამ საკუთარი ნება კანონის შესაბამისად, საამისოდ უფლებამოსილი პირის, ნოტარიუსის თანდასწრებით გამოხატა და, მიუხედავად იმისა, რომ ნება 2007 წელსაა გამოხატული, ხოლო მხარეთა მამა 2015 წელს გარდაიცვალა, მას არასდროს გამოუთქვამს პრეტენზია აღნიშნულ მინდობილობასთან დაკავშირებით და არც არასოდეს არ უცდია მისი გაუქმება, რისი გათვალისწინებითაც სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები არ არსებობს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ამ უკანასკნელმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

12. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა სადავო გარიგებების ბათილად ცნობისათვის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 56-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობა, რაც სასარჩელო მოთხოვნას დაუსაბუთებლად აქცევს.

13. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას, პირველი ინსტანის სასამართლომ სსკ-ის 56-ე, 317-ე, 709-ე და 724-ე მუხლები გამოიყენა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 თებერვლის განჩინებით, აპელანტის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცველელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილება.

15. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელე სადავო ქონების 1/3 წილზე მესაკუთრედ ცნობას სამემკვიდრეო უფლების რეალიზების გზით ითხოვს, რაც მისმა წარმომადგენელმა სააპელაციო სასამართლოშიც დაადასტურა. ამის გათვალისწინებით, სასამართლომ უნდა განსაზღვროს, რამდენად რეალიზებადია მოსარჩელის ეს უფლება სარჩელში მის მიერ მითითებული გარემოებებისა და მათ დასამტკიცებლად წარდგენილი მტკიცებულებების გათვალისწინებით. ამ კუთხით, პირველ რიგში, უნდა დადგინდეს - არის თუ არა მოსარჩელე აწ გარდაცვლილის მემკვიდრე. ამ გარემოების დადგენის გარეშე, მისი სარჩელი უპერსპექტივო, სარჩელის მოთხოვნა კი არარეალიზებადი ხდება.

16. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 1421-ე, 1424-ე მითითებით განმარტა, რომ მოსარჩელეს მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით ნოტარიუსისათვის არ მიუმართავს. ამასთან, მოსარჩელე არც სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების გზით მიღების ფაქტზე არ მიუთითებს. ეს მოცემულობა კი, სადავო მინდობილობისა და გარიგებების ბათილობის შემთხვევაშიც, სადავო ქონების 1/3 წილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნას უპერსპექტივოს ხდის.

17. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება მოსარჩელის მიერ მამის სამკვიდროს მიღების ფაქტი, აღიარებითი სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა უცვლელად დარჩება, ანუ ვერ წარმოიშობა ის იურიდიული შედეგი, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს არ გააჩნია იურიდიული ინტერესი, იდავოს მინდობილობისა და მოპასუხის მიერ დადებული გარიგებების ბათილობაზე, რისი გათვალისწინებითაც არ არსებობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

18. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე, მოსარჩელემ საკასაციო საჩივარი წარადგინა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

19. კასატორის განმარტებით, სასამართლოს მიერ პირველი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემოიფარგლა მხოლოდ მოკლე მითითებით, რომ მოწმეთა მიერ ვერ დადგინდა აწ გარდაცვლილის გამოხატული ნება, მინდობილ პირს მისი ქონებიდან მიღებული ყოველგვარი სარგებელი სამ ნაწილად გაენაწილებინა, თუმცა სასამართლომ არ დააზუსტა, თუ რომელმა მოწმემ რა განაცხადა და ნიშნავს თუ არა მათი ეს ჩვენება მამკვიდრებლის მიერ ნების რეალურ გამოხატვას.

20. კასატორის განმარტებით, უძრავ ქონებაზე მისი მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნაზე უარი სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად იმ გარემოებაზე ააგო, რომ კასატორს მიღებული არ ჰქონდა მამის მემკვიდროება. კასატორის მტკიცებით, მოთხოვნაზე უარი უსაფუძვლოა, ვინაიდან მოსარჩელე ქონების 1/3 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობას ითხოვდა არა მემკვიდრეობიდან გამომდინარე, არამედ მამის მიერ გაცემული მინდობილობის საფუძველზე. ამ მოთხოვნის საფუძვლიანობა უნდა შეფასებულიყო არა მემკვიდრეობითსამართლებრივი ნორმების თვალსაზრისით, არამედ იმ გარემოებით, მინდობილობის გაცემით ჰქონდა თუ არა აწ გარდაცვლილს ქონების 1/3 ნაწილის მოსარჩელისათვის გადაცემის რეალური მიზანი. მოცემულ შემთხვევაში, საუბარია ქონების სიცოცხლეშივე განკარგვაზე და არა მისი სიკვდილის შემდეგ მემკვიდრეობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

21. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

22. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

23. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

24. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რაც უნდა წარიმართოს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმირებული აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა, გამორიცხავს მხარისათვის სასურველ სამართლებრივ შედეგ.

26. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს, თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება სასამართლოს კომპეტენციაა, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

27. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

28. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნას ნოტარიუსის მიერ 27.03.2007 წელს დამოწმებული მინდობილობის პირველი პუნქტის ნაწილისა (და მისი შინაარსის შემდეგნაირად დადგენა: ,,მინდობილ მესაკუთრეს უფლება აქვს ქონება გაასხვისოს (გააჩუქოს, გაცვალოს, გაყიდოს) მოპასუხის, დ.ბ–ისა და მოსარჩელის სასარგებლოდ თანაბარწილად“) და 1/3 ნაწილში 2014 წლის 18 ნოემბრის უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის შპს „ვ......ს“ მიერ 2015 წლის 29 დეკემბრის ხელშეკრულებით გადაცემული უძრავი ქონების 1/3 წილზე მესაკუთრედ ცნობა წარმოადგენს, ანუ საბოლოოდ მოსარჩელის მიზანი უძრავი ქონების (1/3 ნაწილში) მესაკუთრედ ცნობაა, შესაბამისად, მოთხოვნა გარიგებათა ბათილად ცნობის ნაწილში (მინდობილობისა და ჩუქების ხელშეკრულების) რომც დაკმაყოფილდეს, ცალკე აღებული სადავო ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლებას ვერ წარმოშობს და უნდა დადგინდეს ამ უკანასკნელის სამართლებრივი კავშირი სადავო ქონებაზე, ანუ - რა სამართლებრივი საფუძვლით ითხოვს მოსარჩელე უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობას.

29. საქმის მასალების დადგენილია, რომ ქონება წარმოადგენდა 2015 წლის 19 ივნისს გარდაცვლილი მოსარჩელისა და მოპასუხის მამის საკუთრებას და გარიგებათა დადებამდე მის სამკვიდრო მასაში შემავალ აქტივს, რისი გათვალისწინებითაც, უდავოდ დგინდება, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მამის ქონებაზე შვილის მესაკუთრედ ცნობის მატერიალური საფუძველი შეიძლება მხოლოდ სამემკვიდრეოსამართლებრივი ურთიერთობებიდან გამომდინარეობდეს. ნიშანდობლივია, მოსარჩელეც სარჩელში სწორედ იმ გარემოებაზე მიუთითებდა, რომ მას, როგორც შვილს, ეკუთვნის გარდაცვლილი მამის ქონების 1/3 ნაწილი, მაგრამ ყოველგვარი წილის გარეშე დარჩა, ვინაიდან მისმა ძმამ ბოროტად გამოიყენა მამკვიდრებლის მიერ გაცემული მინდობილობა. პალატა მიუთითებს, რომ საქმის ამ მოცემულობის პირობებში მნიშვნელოვანია დადგინდეს მემკვიდრეობის უფლების რეალიზაციის არსებობა.

30. როგორც საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში აღნიშნა: სამემკვიდრეოსამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობა და სამემკვიდრეო უფლებების განხორციელება უკავშირდება არა მარტო სამკვიდროს გახსნის მომენტს, არამედ მემკვიდრეთა მხრიდან გარკვეული იურიდიული მოქმედებების შესრულებას. მართალია, კანონის თანახმად, სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრება ხდება მისი გახსნის მომენტიდან, მაგრამ, როდესაც სამკვიდროს მიმღებ მემკვიდრეთა რიცხვი ერთზე მეტია, მაშინ აუცილებელია, თითოეულმა მემკვიდრემ კანონით დადგენილი ექვსთვიანი ვადის დაცვით შეასრულოს სამკვიდროს მიღებისათვის აუცილებელი მოქმედება. სსკ-ის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. აღნიშნული საკანონმდებლო დანაწესის შესაბამისად, კანონით მინიჭებული მემკვიდრეობის უფლების პრაქტიკულად განხორცილებისა და რეალიზაციისათვის აუცილებელია მემკვიდრის მიერ ზემოაღნიშნული ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულება. ამავე კოდექსის 1424-ე მუხლი ადგენს დროს, რომლის განმავლობაში მემკვიდრემ უნდა გამოთქვას სამკვიდროს მიღების სურვილი - სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ცალსახაა, რომ სამკვიდროს გახსნის შედეგად მემკვიდრეობის მიღებისათვის მხოლოდ მემკვიდრეობის უფლების ქონა საკმარისი არ არის, ანუ მხოლოდ უფლების არსებობა არ წარმოშობს იურიდიულ შედეგს. აღნიშნული უფლების სარეალიზაციოდ აუცილებელია კონკრეტული მოქმედების განხორციელება - მემკვიდრეობის მიღება (იხ. სუსგ საქმე №ას-851-800-2010, 16 თებერვალი, 2011 წელი).

31. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო არ არის, რომ კასატორს მამის სამკვიდროს მიღების თაობაზე განცხადებით არ მიუმართავს სანოტარო ორგანოსთვის და არც იმ გარემოებებზე მიუთითებია ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა თუ არა აწ გარდაცვლილის სამკვიდრო ქონებას, შესაბამისად, არ დგინდება კასატორის უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძველს, რამდენადაც მოსარჩელის, როგორც მემკვიდრის, საკუთრების უფლება სამკვიდროზე წარმოიშობოდა მხოლოდ სამკვიდროს მიღების შემთხვევაში (სსკ-ის 1433-ე მუხლი).

32. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს იმ იურიდიული შედეგების მიღწევადობა, რაც მოსარჩელეს სურს ამგვარი აღიარებით. აღსანიშნავია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი მნიშვნელოვანი სამართლებრივი მოვლენაა. ასეთი ინტერესის არსებობა ყოველთვის გულისხმობს, რომ მხარე გარკვეულ მნიშვნელობას ანიჭებს ინტერესის ობიექტს. თუმცა, გასათვალისწინებელია, რომ იურიდიული ინტერესი არ განისაზღვრება მხოლოდ პირის სუბიექტური დამოკიდებულებით, ანუ მხოლოდ მისი სურვილით, არამედ აუცილებელია მისი ობიექტური მხარეც. ობიექტური თვალსაზრისით, ინტერესი მოიცავს შედეგებს, რომელიც კონკრეტული მოთხოვნის დაკმაყოფილების შედეგად ობიექტურად მიღწევადი უნდა იყოს.

33. პალატა მიუთითებს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილება მხოლოდ მინობილობისა და ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმების ნაწილში ვერ უზრუნველყოფს მოსარჩელისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის მიღწევას და მოსარჩელე მხარის დარღვეული უფლების აღდგენის წინაპირობა ვერ გახდება, ვინაიდან კასატორს, როგორც აწ გარდაცვლილის შვილს მემკვიდრეობის უფლების რეალიზაცია არ მოუხდენია. ამასთან, ნიშანდობლივია, რომ თავის მხრივ არ არსებობს ზემოაღნიშნულ გარეგებათა ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველიც, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა იმ ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც აუცილებელია სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ან მე-2 ნაწილის კვალიფიკაციისათვის, კერძოდ, საქმის მასალებით არ დასტურდება და არც მოსარჩელეს მიუთითებია მტკიცებულებებზე, რომელიც მამკვიდრებლის პრეტენზიას დაადასტურებდა მის მიერ 2007 წლის 27 მარტს გაცემული მინდობილობის საფუძველზე გამოხატულ ნებასთან დაკავშირებით. მინდობილობის გაცემიდან მესაკუთრის გარდაცვალებამდე გასული იყო 7 წელი, თუმცა მხარეთა მამას გარდაცვალებამდე პრეტენზია არ გამოუთქვამს და არც მინდობილობა გაუქმებულა.

34. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება.

35. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

36. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

37. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

38. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-356-2020, 2022 წლის 3 ნოემბრის განჩინება; №ას-1157-1112-2016, 2017 წლის 25 დეკემბრის განჩინება; №ას-1061-1001-2015, 2015 წლის 29 დეკემბრის განჩინება).

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

40. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ე–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე