საქმე №ას-13-2023 23 თებერვალი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი– ფ.ბ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე– დ.ქ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი–უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. დ.ქ–ძემ (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ფ.ბ–ის (შემდგომ – მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა, უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნას ქ. თბილისში, ……. მდებარე №15 ბინა ს/კ №………. და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცეს მოსარჩელეს.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2020 წლის 6 ნოემბერს გამოსყიდვის უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით მოპასუხისაგან შეიძინა სადავო უძრავი ქონება. მიუხედავად გამოსყიდვისა და დამატებითი ვადის გასვლისა, მოპასუხე აგრძელებს ქონებით უკანონოდ სარგებლობას.

მოპასუხის პოზიცია:

3. მოპასუხემ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო ბინა წარმოადგენს მის ერთადერთ საცხოვრებელ სახლს. ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადების დაუცველობა კი გამოიწვია, პანდემიიდან გამომდინარე ოჯახში შექმნილმა პრობლემებმა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მოსარჩელეს. გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულებაზე კი მოსარჩელეს ეთქვა უარი.

5. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ სამართლებრივ შეფასებებს.

8. მოცემულ შემთვევაში სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მოსარჩელისთვის გადაცემა.

9. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ დავის საგანს წარმოადგენს უძრავი ნივთი, რომელზეც საკუთრების უფლება დგინდება საჯარო რეესტრის ჩანაწერით.

10. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 509-ე მუხლით, 312-ე მუხლის პირველი ნაწილით და დაადგინა, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. წარმოდგენილი ამონაწერებით დგინდება, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი სადავო უძრავ ქონებაზე გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის №200910381 ხელშეკრულებაა, დამოწმების თარიღი 06/11/2020.

11. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო ფაქტობრივ გარემოებად დაადგინა, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებულ უძრავ ნივთს - ქალაქ თბილისში, ……. მდებარე №15 ბინა ს/კ №….. ფაქტობრივად ფლობს მოპასუხე.

12. სააპელაციო პალატამ დააზუსტა, რომ მოცემულ საქმეზე თავად უძრავი ქონების ფლობის ფაქტი მხარეთა შორის სადავო არ არის, არამედ დავას იწვევს მხოლოდ მფლობელობის მართლზომიერების საკითხი. დადგენილია, რომ აპელანტი წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მფლობელს, რომლის მიერაც არ არის გასაჩივრებული მოსარჩელის საკუთრებაში სადავო ქონების აღრიცხვის საფუძვლის კანონიერება. აპელანტმა არ უარყო, რომ მხარეთა შორის დაიდო უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით და, ასევე, დაადასტურა, რომ მის მიერ დათქმულ ვადაში გამოსყიდვის თანხა ვერ გადაიხადა. ერთი მხრივ, აპელანტმა ჩათვალა, რომ ამჟამინდელ მესაკუთრეს საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე კანონიერად წარმოეშვა, თუმცა, მეორე მხრივ, აპელირებდა, რომ კრედიტორმა/მოსარჩელემ არაკეთილსინდისიერად გამოიყენა უფლება და დომინირებული მდგომარეობა, რადგან უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება საგრძნობლად აღემატება ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხის ოდენობას და ასეთ დროს, არ უნდა ხდებოდეს, საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, მხოლოდ კრედიტორის მიერ წარდგენილი განცხადებისა და ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრის მიერ ქონების კრედიტორზე აღრიცხვა, რა დროსაც, მოვალეს არ ეძლევა საშუალება, მონაწილეობა მიეღო საჯარო რეესტრის მიერ დაწყებულ სამართალწარმოებაში. აღნიშნული საკითხები აპელანტმა ხარვეზად მიიჩნია და განმარტა, რომ მოპასუხის მიერ გამოსყიდვის თანხის გადაუხდელობა გამოწვეული იყო პანდემიით, რაც ფორს-მაჟორულ გარემოებას წარმოადგენს.

13. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მისი განხილვის საგანი არ არის მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების ნამდვილობის საკითხი, რამდენადაც იგი არ წარმოადგენს წინამდებარე საქმის დავის საგანს და აღნიშნული არც არის შედავებული მოპასუხის მიერ. მოსარჩელის მიერ მითითებულია გარემოება, რომ მხარეთა შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, რასაც მოპასუხეც ადასტურებს. მხარეებმა ასევე დაადასტურეს, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხეს უძრავი ქონება დათქმულ ვადებში არ გამოუსყიდია.

14. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მხოლოდ ნასყიდობის ფასი, თუნდაც საბაზრო ფასთან შედარებით დაბალი იყოს, არ შეიძლება გახდეს ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი, თუ გარიგების ბათილობის სხვა, მტკიცებულებებით დადასტურებული საფუძვლებიც არ იარსებებს და, ამავდროულად, საბაზრო ფასთან შედარებით, დაბალ ფასში ნასყიდობის საგნის კრედიტორის მიერ საკუთრებაში აღრიცხვა არ შეიძლება მისი უფლების ბოროტად გამოყენებად ან არაკეთილსინდისიერებად შეფასდეს. პალატამ განმარტა, რომ სახელშეკრულებო თავისუფლების პირობებში, მხარეები სარგებლობენ ნების ავტონომიით და ნასყიდობის საგნის ფასიც, თუნდაც საბაზრო ფასზე ნაკლები იყოს, თუკი იგი მხარეთა ნამდვილ ნებას გამოხატავს, კანონიერია. აღნიშნული ხელშეკრულების დადების მოტივი გამყიდველის მხრიდან კი შეიძლება იყოს მაგალითად, თანხის სწრაფად მიღება, ან სხვა გარემოებების გათვალისწინება და ა.შ, რა დროსაც გამყიდველი იტოვებს უფლებას, უკან გამოისყიდოს ქონება. გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გამოსყიდვის უფლების რეალიზება გამყიდველის უფლებაა.

15. რაც შეეხება, პანდემიის საკითხს, რომელიც აპელანტმა ფორს-მაჟორულ გარემოებად მიიჩნია, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სავარაუდოდ, ის სამართლებრივი შედეგი, რისი მიღწევაც აპელანტს სურს, გამომდინარეობს სსკ-ის 398-ე მუხლიდან, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ის გარემოებები, რომლებიც ხელშეკრულების დადების საფუძველი გახდა, ხელშეკრულების დადების შემდეგ აშკარად შეიცვალა და მხარეები არ დადებდნენ ამ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ სხვა შინაარსით, ეს ცვლილებები რომ გაეთვალისწინებინათ, მაშინ შეიძლება მოთხოვილ იქნეს ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ცალკეულ გარემოებათა გათვალისწინებით, ხელშეკრულების მხარეს არ შეიძლება, მოეთხოვოს შეუცვლელი ხელშეკრულების მკაცრად დაცვა.

16. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების უზენაესობის პრინციპი - „pacta sunt servanda“ მსოფლიოს ყველა მართლწესრიგისათვის ფუძემდებლური მნიშვნელობის მქონე პრინციპია, რომელიც იმპერატიულად ადგენს სახელშეკრულებო პირობების შესრულების სავალდებულოობას სახელშეკრულებო წონასწორობის უზრუნველყოფის, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობისა და სამართლებრივი განსაზღვრულობისათვის. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ კანონიერად მიღწეული შეთანხმება იკავებს კანონის ადგილს მათი შემოქმედი მხარეებისთვის. ხელშეკრულების დაურღვევლობის პრინციპიდან სახელშეკრულებო სამართლიანობის პრინციპის უზრუნველსაყოფად არსებობს რამდენიმე გამონაკლისი, რომელთა დაცვაც ისევე მნიშვნელოვანია, როგორც თავად „pacta sunt servanda-ს“ უზენაესი წესის აღსრულება. კონკრეტული სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება სახელშეკრულებო სამართლის ამ უზოგადეს მიზანთან წინააღმდეგობაში არ უნდა აღმოჩნდეს, რითაც შეიძლება საფრთხე შეექმნას სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა შორის უფლება-მოვალეობების კეთილსინდისიერად განხორციელების კერძო-სამართლებრივ ღირებულებას. ინდივიდუალური სახელშეკრულებო ინტერესსა და კერძო სამართლის დაცვითი, სამართლებრივი წესრიგის უზრუნველმყოფ ფუნქციას შორის დილემის, წინააღმდეგობის არსებობისას, სასამართლო აღიჭურვება სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ლეგიტიმური ჩარევის ძალმოსილებით.

17. სახელშეკრულებო ურთიერთობებში შეცვლილი გარემოებების აღმოცენება თანამედროვე სამოქალაქო ბრუნვის თანმდევი რისკია, რომელთა პირობებშიც ხელშეკრულების უზენაესობის პრინციპის შეუზღუდავი გამოყენება სახელშეკრულებო

18. წონასწორობის, სამართლიანობის, გონივრულობის, თანასწორობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპთა რღვევას განაპირობებს, შესაბამისად, „pacta sunt servanda-ს“ პრინციპთან ერთად თანაარსებობს „clausula rebus sic standibus-ის“ დოქტრინა, რომელიც სახელშეკრულებო პირობების მხოლოდ უცვლელ გარემოებათა პირობებში მბოჭავი ძალმოსილების შენარჩუნებას ითვალისწინებს.

19. იურიდიულ მეცნიერებაში აღიარებულია, რომ შეცვლილი გარემოებები ფორსმაჟორისა (რომანულ სამართალში - vis major) და შესრულების გართულების (Hardship) ორ ფუნდამენტურ, საბაზისო კონცეფციას აფუძნებს თანამდევი სამართლებრივი შედეგებით, კერძოდ, შესრულების გართულება გულისხმობს ობიექტურად განხორციელებადი ვალდებულების შესრულების უკიდურეს დამძიმებას, რომელიც ობიექტურად არ გამორიცხავს შესრულების შესაძლებლობას და რომლის პირობებშიც უპირველესი სამართლებრივი დაცვის საშუალება შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგებაა. ფორსმაჟორი კი განსხვავებული სამართლებრივი წინაპირობებით ფუძნდება, რომელიც თანამდევ შედეგად შესრულების ვალდებულებისაგან გათავისუფლებას მოიაზრებს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ადაპტაციის შეუძლებლობისას, დაზარალებული მხარისათვის უცვლელად ხელმისაწვდომი რჩება ხელშეკრულებიდან გასვლის/შეწყვეტის (გრძელვადიან ურთიერთობაში) მოთხოვნები. კრედიტორის სურვილი, გადახედოს ხელშეკრულების პირობებს, გასათვალისწინებელია, ხოლო ხელშეკრულების შეწყვეტა (ex nunc შედეგებით)/გასვლა (ex ante მნიშვნელობით) რჩება დაზარალებული მხარის დაცვის შეუცვლელ მექანიზმად.

20. რაც შეეხება შესრულების გართულების სამართლებრივ შედეგებს, არაერთი მართლწესრიგისა თუ უნიფიცირებული სამართლის მიხედვით, უპირველესად ვექტორი მიმართულია მხარეთა მოლაპარაკების პრიორიტეტულობაზე. თუ მოლაპარაკება უშედეგოდ დასრულდა, მხარე უფლებამოსილია, მიმართოს სასამართლოს ხელშეკრულების ადაპტაციის ან ხელშეკრულების შეწყვეტის მოთხოვნით. ხელშეკრულების ადაპტაციის მიზნებისათვის სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს შესრულების გართულების ბუნება და სიმძიმის ხარისხი. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგება, შესაძლებელია, განხილულ იქნეს, როგორც დამატებითი შესრულების ნაირსახეობა, რომლითაც აღსრულდება მხარეთა სახელშეკრულებო ნება. ხელშეკრულება არ შეიძლება განხილულ იქნეს გარემომცველი გარემოებების მხედველობაში მიუღებლად. ხელშეკრულების მისადაგება მნიშვნელოვნად შეცვლილი გარემოებებისადმი არ ცვლის მხარეთა ნებას, არამედ შეცვლილი გარემოებების პირობებში მხარეთა თავდაპირველი განზრახვის, ნამდვილი ნების დადგენის საშუალება ხდება. მხარეთა ნება ხელშეკრულების დადების ეტაპზე მისი აღსრულებაა და შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგებაც ხელშეკრულების აღსრულების და შესაბამისად, მხარეთა ნების განხორციელების წინაპირობაა.

21. შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების პროცესში, როდესაც არსებობს შეუსაბამობა, დარღვეული წონასწორობა მხარეთა ურთიერთსანაცვლო შესრულებას შორის, შესაძლებელია, განხორციელდეს სახელშეკრულებო ფასის მოდიფიცირება პირველადი სახელშეკრულებო ვალდებულების სამართლებრივ რეჟიმში, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი ხდება სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელება განახლებული პირობებით და ხელშეკრულების თანხის შემცირების საფუძველზე მხარეთა არაეკვივალენტურ შესრულებათა დაბალანსება.

22. შეცვლილი გარემოებები ართულებს შესრულებას იმ დონემდე, რომ მისი შესრულების მოთხოვნა, როგორი გამამართლებელი საფუძველიც არ უნდა გააჩნდეს მეორე მხარეს, ეწინააღმდეგება სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელ სიკეთეთა სამართლიანი (ეკვივალენტური) გაცვლისა და კეთილსინდისიერების მოთხოვნებს, აღნიშნული კი, შეიძლება განპირობებული იყოს, როგორც შესრულების ღირებულების გაზრდით, ისე მისი შემცირებით.

23. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ხელშეკრულების საფუძვლის რღვევა სიმპტომატურად ხუთი ელემენტისაგან შედგება: 1) ხელშეკრულების დადების შემდეგ შეიცვალა გარკვეული გარემოებები (ობიექტური საფუძველი - სსკ-ის 398-ე მუხლის I ნაწილი) ან ერთობლივი წარმოდგენები არასწორი აღმოჩნდა (სუბიექტური საფუძველი - სსკ-ის 398 მუხლის II ნაწილი); 2) ეს გარემოებები ან წარმოდგენები იქცა ხელშეკრულების საფუძვლად; 3) გარემოებათა ცვლილება იყო მოულოდნელი; 4) ცვლილებათა გათვალისწინების შემთხვევაში მხარეები არ დადებდნენ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ ხელშეკრულებას სხვა შინაარსით (ეს საკვანძო ელემენტი მომდინარეობს ვინდშაიდის „პირობის თეორიიდან“, რომლის თანახმადაც: განმსაზღვრელია პირობა, რომლის არსებობის გარეშეც ხელშეკრულება არ დაიდებოდა და არა პირობა, რომლის არსებობის შემთხვევაშიც ხელშეკრულება დაიდებოდა); 5) ცვლილება იმდენად არსებითია, რომ ერთ-ერთ მხარეს არ შეიძლება ვალდებულების უცვლელად შესრულება ან ხელშეკრულებაში დარჩენა მოეთხოვოს. (იხ. დამატებით: გიორგი ვაშაკიძე, სამოქალაქო კოდექსის გართულებულ ვალდებულებათა სისტემა, თბილისი, 2010, გვ. 213.).

24. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ხელშეკრულებით შეთანხმებული ვალდებულება ხელშეკრულების მხარეებისათვის მბოჭავია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს ბოჭვა, ხელშეკრულების დადების დროს არსებული მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით, გამართლებულია ვალდებულების შესრულების მომენტისათვისაც. შესაბამისად, ზოგადად მოქმედი პრინციპია ის, რომ გარემოებები, რომელთა გათვალისწინებითაც დაიდო ხელშეკრულება, არსებითად არ უნდა იყოს შეცვლილი ვალდებულების შესრულების მომენტისათვისაც. ცალკეული შემთხვევის თავისებურების გათვალისწინებით უნდა დადგინდეს, არსებითია თუ არა ამა თუ იმ გარემოების ცვლილება და რამდენად უქმნის ეს ცვლილება მხარეთა ინტერესების ბალანსს საფრთხეს. გარემოებათა ცვლილება აშკარა და არსებით ცვლილებად უნდა იქნეს მიჩნეული მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც მხარეები ან ერთ-ერთი მათგანი ამ ცვლილებების გათვალისწინების შემთხვევაში ხელშეკრულებას არ დადებდა ან სხვა შინაარსით დადებდა.

25. შეცვლილი გარემოება უნდა იმყოფებოდეს დაზარალებული მხარის კონტროლს მიღმა. ასევე დაზარალებული არც შეცვლილ გარემოებათა მიერ გამოწვეულ შედეგთა რისკის მატარებელი არ უნდა იყოს. შესაბამისად, ხელშეკრულების შევსებითი განმარტების შედეგად უნდა დადგინდეს, თუ რამდენად მიეკუთვნებოდა ცვლილება კონტრაჰენტის რისკის ან კონტროლის სფეროს ან რამდენად ითვალისწინებდნენ მხარეები მომხდარ ცვლილებებს. მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ხელშეკრულების მიზანი და ხასიათი. რისკი კი შეიძლება აღებულ იქნეს როგორც პირდაპირ, ისე შეიძლება საგულისხმოც იყოს. გარემოებები იმდენად მკვეთრად და კარდინალურად უნდა შეიცვალოს, რომ თუკი მხარეები შემდგომში თავდაპირველ შეთანხმებას გაჰყვებიან, ეს გამოიწვევდა სამართლისა და სამართლიანობის ცნებებისადმი აშკარა შეუსაბამობას. გარემოებათა შეცვლას უთანაბრდება ის ვითარებაც, როცა წარმოდგენები, რომელიც ხელშეკრულების საფუძველი გახდა, არასწორი აღმოჩნდა. ამ შემთხვევაში გარემოებათა შეცვლას კი არა აქვს ადგილი, არამედ ცდომილებას. (იხ. სუსგ საქმე №ას-34-2022, 21 ივნისი, 2022 წელი).

26. ზემოაღნიშნული განმარტებების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სსკ-ის 398-ე მუხლით განსაზღვრული შეცვლილი გარემოების არსებობისა და სახელშეკრულებო ვალდებულებებზე აღნიშნული გარემოების გავლენის არსებობის მტკიცების ტვირთი მოვალე მხარეს ეკისრება, კერძოდ, იმ კონტრაჰენტს, რომლის შესასრულებელ ვალდებულებაზეც იქონია გავლენა შეცვლილმა გარემოებებმა. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ შეცვლილი გარემოება აპრიორი არ გულისხმობს ხელშეკრულების პირობათა შეცვლას, არამედ პირობათა მისადაგება შეცვლილი გარემოებისდამი წარმოადგენს მხარეთა შორის დამატებითი შეთანხმების საგანს. ამასთან, პალატამ მიუთითა, რომ ხელშეკრულების პირობათა მისადაგების მოთხოვნის უფლება წარმოეშობა იმ მხარეს, რომლის შესასრულებელ ვალდებულებაზეც ახდენს გავლენას შეცვლილი გარემოება, ვინაიდან ცალსახაა, რომ პირობათა შეცვლის ინტერესი და მოთხოვნის უფლება იმ მხარეს ვერ წარმოეშობა, რომლის ვალდებულების შესრულების გარემოებები უცვლელად რჩება.

27. განსახილველ შემთხვევაში აპელანტმა მიუთითა, რომ კორონავირუსის პანდემია ჩვენი დროის გლობალური ჯანმრთელობის კრიზისია. ყოველდღიურად ადამიანები კარგავენ სამუშაოს და შემოსავალს. მათთვის უცნობია, როდის დაუბრუნდება მსოფლიო ჩვეული ცხოვრების წესს. ზემოაღნიშნული გარემოება გახდა საფუძველი იმისა, რომ აპელანტმა დროულად ვერ დაფარა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება.

28. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მსოფლიო პანდემიის არსებობა და მის საფუძველზე შიდასახელმწიფოებრივ დონეზე დაწესებული შეზღუდვები წარმოადგენს საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტებს და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დამატებით მტკიცებას არ საჭიროებს. თუმცა, პანდემიის არსებობა აპრიორი არ გულისხმობს, რომ ყველა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რაც იმ პერიოდში გაფორმდა, ან რომლიდან გამომდინარეც ვალდებულების შესრულების ვადა დადგა, უნდა დაექვემდებაროს სსკ-ის 398-ე მუხლით ცვლილებას, ან მოვალე გათავისუფლდეს ვალდებულების შესრულებისგან. ვალდებულების მატარებელმა პირმა შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენით უნდა დაადასტუროს, რომ პანდემიისა და სახელმწიფოს მხრიდან დაწესებული შეზღუდვების შედეგები მასზე უარყოფითად აისახა და აღნიშნული გარემოებები პირდაპირ კავშირშია მოვალის მიერ შესასრულებელ ვალდებულებასთან.

29. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხე მხარეს საკუთარი პოზიციის დასადასტურებლად ზეპირი და ზოგადი ახსნა-განმარტების გარდა, რაიმე კონკრეტული გარემოება და მისი ვალიდური მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. მართალია, მხარის ახსნა-განმარტება მტკიცებულების სახეს წარმოადგენს, თუმცა ფაქტობრივი გარემოების სადავოობისას, სასამართლო საკუთარ მსჯელობას მხოლოდ მხარის ზეპირ განმარტებებს ვერ დააყრდნობს. ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით 2020 წლის 6 ნოემბერს გაფორმდა, ხოლო პანდემია და სახელმწიფოს მიერ დაწესებული შეზღუდვები 2020 წლის თებერვალ-მარტიდან დაიწყო. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ აპელანტმა მისი მტკიცების ტვირთის სფეროში შემავალი იმ ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება ვერ განახორციელა, რომ მსოფლიოში არსებულმა პანდემიამ გავლენა იქონია მის შესასრულებელ ვალდებულებაზე და არსებობდა სსკ-ის 398-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები.

30. სააპელაციო პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ სხვა რაიმე პრეტენზია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიმართ აპელანტს არ დაუფიქსირებია, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება დასაბუთებულია და ძალაში უნდა დარჩეს.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

31. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

32. კასატორმა მიიჩნია, რომ სსკ-ის 115-ე მუხლის მიხედვით, კრედიტორმა არ უნდა გამოიყენოს თავისი დომინირებული მდგომარეობა, უნდა მოიქცეს კეთილსინდისიერად და უნდა გაითვალისწინოს მსესხებლის ინტერესებიც.

33. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, „კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე, ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მხარეთა თანამშრომლობა, მეორე მხარის ინტერესების გათვალისწინება, მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებული გულისხმიერების გამოჩენაა (სსკ-ის 316-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად). საჭიროა ამ უფლების ნორმალურად განვითარებისათვის. ამავე კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან, კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი. ამავე კანონის მე-10 მუხლის მესამე ნაწილით უფლებათა ბოროტად გამოყენებისაგან სხვათა თავისუფლებას იცავს სამოქალაქო კანონების იმპერატიული ნორმები. მოქმედებები, რომლებიც ეწინააღმდეგება ამ ნორმებს, ბათილია, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა კანონი პირდაპირ მიუთითებს სხვაგვარ შედეგებზე. ცალკეული ჩარევები ადმინისტრაციული აქტების მეშვეობით აკრძალულია, თუ ეს აქტები კონკრეტული კანონის საფუძველზე არ არის განსაზღვრული.

34. გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ხარვეზია ის, რომ დათქმულ დროს თუ არ მოხდა თანხის დაბრუნება ავტომატურად ხდება ახალ მესაკუთრეზე უძრავი ქონების გადასვლა, ამ დროს უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება საგრძნობლად აღემატება ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხის ოდენობას. არ ხდება საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების გამოკვლევა და მხოლოდ კრედიტორის მიერ წარდგენილი განცხადებისა და ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრი კანონის შესაბამისად ვალდებულია, დააკმაყოფილოს განცხადება და კრედიტორის სახელზე აღრიცხოს უძრავი ქონება, რაც დიდ ზიანს აყენებს მოვალეს, ვინაიდან მისი უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება აღემატება ხელშეკრულებაში მითითებულ თანხას. ამ დროს კრედიტორისა და მოვალის ინტერესების თანაბარი დაცვა ვერ ხდება, მოვალეს არ ეძლევა საშუალება, მონაწილეობა მიიღოს საჯარო რეესტრის მიერ დაწყებულ სამართალწარმოებაში.

35. ამ შემთხვევაში კრედიტორმა არ უნდა გამოიყენოს თავისი დომინირებული მდგომარეობა, უნდა მოიქცეს კეთილსინდისიერად და უნდა გაითვალისწინოს მსესხებლის ინტერესებიც.

36. კასატორმა მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ფორს-მაჟორული გარემოების არსებობას. კორონავირუსის პანდემიის გამო, მოვალემ მასზე დაკისრებული მოვალეობა (დათქმულ დროს ვერ მოხდა თანხის დაბრუნება) ჯეროვნად ვერ შეასრულა. აღნიშნული კი გახდა მიზეზი, უპირობოდ უძრავი ქონება გადასულიყო მოწინააღმდეგე მხარის საკუთრებაში.

37. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

38. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

39. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

40. მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. წარმოდგენილი ამონაწერებით დგინდება, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი სადავო უძრავ ქონებაზე გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის №200910381 ხელშეკრულებაა. მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებულ უძრავ ნივთს ფაქტობრივად ფლობს მოპასუხე.

41. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

42. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში წარმოდგენილია სავინდიკაციო სარჩელი, შესაბამისად, დავის საგანს წარმოადგენს მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერება.

43. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის თაობაზე მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი. სავინდიკაციო სარჩელი ეფუძნება იმ მოცემულობას, რომ მესაკუთრეს, რომელსაც ჩამოერთვა მფლობელობა, შეუძლია ნივთი მოითხოვოს მფლობელისაგან, რომელიც არაკეთილსინდისიერად აკავებს ნივთს. საკუთრების უფლებამ ნივთზე სრული ბატონობა უნდა უზრუნველყოს, მათ შორის ფაქტობრივი ბატონობა - მფლობელობის სახით. ცხადია, მესაკუთრეს სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად აქვს მფლობელობის უფლებაც და თუკი მოხდება საკუთრების მფლობელობის ჩამორთმევა, მას შეუძლია არაუფლებამოსილ მფლობელს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება (იხ.: თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ. 245).

44. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“. (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

45. სხვა საქმეზე ევროპული სასამართლო იმეორებს, რომ „საკუთრების ცნებას დამატებითი №1 ოქმის პირველი მუხლის მიხედვით, დამოუკიდებელი მნიშვნელობა აქვს, რომელიც არ შემიფარგლება ფიზიკური ნივთების ფლობით და ის დამოუკიდებელია ეროვნულ კანონმდებლობაში არსებული ოფიციალური კლასიფიკაციისგან: „საკუთრების“ ცნება არ შემოიფარგლება „არსებული საკუთრებით“, არამედ ის შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, სარჩელების ჩათვლით, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია განაცხადოს, რომ მას გააჩნია საკუთრების უფლებისა ან ქონებრივი ინტერესის ეფექტური გამოყენების გონივრული და „კანონიერი მოლოდინი“ (იხ. იონერილდიზი თურქეთის წინაამდეგ, დიდი პალატა, №48939/99, §124, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2004-XII და პრინცი ჰანს-ადამ II ლიხტენშტეინი გერმანიის წინააღმდეგ; დიდი პალატა, N42527/98, § 83, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2001-VIII).

46. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

47. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დადგინდება სამივე წინაპირობის არსებობა, შესაძლებელი გახდება მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა. ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირის არამართლზომიერ მფლობელობაში; (შდრ: სუსგ №ას-709-2022, 30 სექტემბერი, 2022).

48. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს (სუსგ 26.01.2023წ. საქმე №ას-1578-2020, 3.02.2021წ. საქმე №ას-136-2019, 29.01.2021წ., საქმე №ას-1437-2020, 24.12.2020წ., საქმე №ას-1274-2020 31.02.2020წ.).

49. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება მოპასუხის მითითება, რომ სადავო ფართი მისი ერთადერთი საცხოვრებელია. სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტების გათვალისწინებით, მხოლოდ აღნიშნული გარემოება ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის წინაპირობა ვერ გახდება.

50. პირის მართლზომიერ მფლობელად მიჩნევა უნდა ემყარებოდეს ფაქტობრივ საფუძველს და სამართლებრივად ვარგის მტკიცებულებებს. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლი არ შეიძლება განიმარტოს, როგორც პირის უფლების აღიარება, უზრუნველყოფილი იყოს საცხოვრისით (ჩეპმენი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ (Chapman v. the United Kingdom), განაცხადი no. 27138/95, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 2001 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილების პუნქტი 99) ან როგორც პირის უფლება, იცხოვროს გარკვეულ ადგილას (გარიბი ნიდერლანდების წინააღმდეგ (Garib v. the Netherlands), განაცხადი no. 43494/09, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის 2017 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილების პუნქტი 141). კონვენციის მე-8 მუხლის ძალით სახელმწიფოზე დაკისრებულ პოზიტიურ და ნეგატიურ ვალდებულებებს შორის გამყოფი ზღვარი ხშირად რთული დასადგენია. შესატყვისი პრინციპები მსგავსია. ორივე შემთხვევაში უნდა დამყარდეს სამართლიანი წონასწორობა კონფლიქტურ ინტერესებს შორის. ევროპული სასამართლო მოითხოვს, რომ პირებს უნდა შეეძლოთ, გონივრულად განჭვრიტონ, სულ მცირე, იურისტის რჩევით, რომ მათზე შეიძლება კანონის მოქმედება გავრცელდეს“ (იხ. საცხოვრისის უფლება /საერთაშორისო სტანდარტებისა და პრაქტიკის მიმოხილვა/; ავტორი - ნანა მჭედლიძე; 2019; 38-39; რედაქტორი- ნინო კალატოზიშვილი).

51. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, სავინდიკაციო სარჩელის შემთხვევაში მოპასუხის არგუმენტი, რომ ის უსახლკაროა და არ აქვს სხვა საცხოვრისი, არ არის საკმარისი მტკიცებულება საიმისოდ, რომ შეაფერხოს სასარჩელო მოთხოვნის განხორციელება ან საერთოდ გამორიცხოს მისი დაკმაყოფილება ( იხ. სუსგ-ები:№ ას-709-2022, 30 სექტემბერი, 2022 წ.; №ას-870-2021, 6 ივლისი, 2022 წ.; 6.07.2022წ; №ას-509-2020, 31 ივლისი, 2022 წ.;№ ას- 1326-2021, 13 აპრილი, 2022 წ.; № ას-5-2022, 28 მარტი, 2022 წ.; № ას-1377-2021, 23 მარტი, 2022 წ.).

52. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ირიცხება მოსარჩელე, თუმცა ფაქტობრივად ქონება მოპასუხის მფლობელობაშია. შესაბამისად, სასამართლო გადაწყვეტილებით სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა და სააპელაციო პალატამ იგი კანონიერად დატოვა ძალაში.

53. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემული დავა შეეხება უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვას, შესაბამისად, აღნიშნული საქმის განხილვის პირობებში სასამართლოს მსჯელობის საგანი ვერ გახდება კასატორის მითითება გამოსყიდვის უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების კანონიერებასთან დაკავშირებით, რომლის საფუძველზეც სადავო უძრავი ნივთი მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა. ასევე, საკასაციო სასამართლო ვერ გამოიკვლევს ნასყიდობის ფასსა და უძრავი ქონების რეალურ ღირებულებას შორის განსხვავების არსებობას და მოსარჩელის უსაფუძვლო გამდიდრების საკითხებს, რადგან მითითებული არსებული დავის ფარგლებს სცდება. აღნიშნული მოთხოვნა მოპასუხეს არც შეგებებული სარჩელის და არც დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის სახით სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

54. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

55. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

56. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

57. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

58. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

59. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ.ბ–ის მიერ 2023 წლის 18 იანვარს №15784376122 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ფ.ბ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ფ.ბ–ს (პირადი №01008021324) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ.ბ–ის მიერ 2023 წლის 18 იანვარს №15784376122 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე