საქმე №ას-1164-2018 8 მაისი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.ბ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.მ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 15.06.1993წ. გადაწყვეტილებით ვ.ბ–ი ცნობილ იქნა ტ.ბ–ის სამკვიდრო მასაში შემავალი უძრავი ქონების, ქ. თბილისში, ......... მდებარე, ბინა №4-ის 5/16 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ. იმავე გადაწყვეტილებით განისაზღვრა ე.ბ–ის უფლება ბინის 6/16 ნაწილზე. ვ.ბ–ი გარდაიცვალა 1993 წლის 28 ოქტომბერს.

2. ვ.ბ–ის პირველი რიგის მემკვიდრეებს წარმოადგენდნენ: მეუღლე - პ.ბ–ი, დედა - ე.ბ–ი და შვილი - გ.ბ–ი (დაბადებული 1989 წლის 24 ივნისს) (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“).

3. ისნის რაიონის სასამართლოს 24.08.1994წ. გადაწყვეტილებით პ.ბ–ს გაუგრძელდა გარდაცვლილი მეუღლის, ვ.ბ–ის სახელზე რიცხული ავტომანქანის მემკვიდრეობით მიღების ვადა.

4. 10.09.1994წ. კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე, ვ.ბ–ის სამკვიდრო ქონების, კერძოდ, ავტომანქანის - ვაზ - 2103 1/2 წილი მიიღო მისმა პირველი რიგის მემკვიდრემ - მეუღლემ, პ.ბ–მა. პ.ბ–ი გარდაიცვალა 2004 წლის 25 დეკემბერს.

5. მოსარჩელის ბებია, ე.ბ–ი გარდაიცვალა 2000 წლის 28 დეკემბერს.

6. მოსარჩელემ, როგორც ე.ბ–ის კანონისმიერმა მემკვიდრემ პირველი რიგის მემკვიდრეთა წრიდან (შვილიშვილი), 2007 წლის 12 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, მიიღო სამკვიდრო მასაში შემავალი ქონება, საცხოვრებელი ბინა, მდებარე: ქ. თბილისი, ....... ამ დროისათვის მოსარჩელე უკვე სრულწლოვანი იყო.

7. ნოტარიუსის მიერ 14.05.2004წ. დამოწმებული აქტის საფუძველზე, ე.ბ–ის (მოსარჩელის მამიდა) სახელზე გაიცა საკუთრების მოწმობა მის სარგებლობაში არსებულ კოოპერატიულ ბინაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ......, ბინა №4 და იგი საჯარო რეესტრში აღირიცხა მთლიანი ქონების მესაკუთრედ.

8. ე.ბ–ი გარდაიცვალა 2009 წლის 07 ნოემბერს, რომლის პირველი რიგის მემკვიდრეს წარმოადგენს ნ.მ–ი (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „აპელანტი“).

9. მოსარჩელემ 2014 წლის 01 მაისს განცხადებით მიმართა ნოტარიუსს და გარდაცვლილი მშობლების სამკვიდრო ქონებაზე კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა მოითხოვა, რაზეც მას უარი ეთქვა სამკვიდროს მიღების ექვსთვიანი ვადის აღდგენამდე.

10. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა გარდაცვლილი მშობლების - პ.ბ–ისა და ვ.ბ–ის მემკვიდრედ ცნობა და უძრავი ქონების, მდებარე: თბილისი, ....., ბინა №4, ს.კ. ......., 5/16 ნაწილისა (შემდგომში ასევე - „სადავო ქონება“ ან „სადავო ბინა“) და იმავე მისამართზე მდებარე 63,8 კვ.მ სარდაფის, ს.კ. ......., მესაკუთრედ ცნობა.

11. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით, მოსარჩელის მოთხოვნა ეწინააღმდეგება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ძველი რედაქციის 359-ე მუხლის მოთხოვნას, რომლითაც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებისათვის განსაზღვრული იყო 3 წელი. მოსარჩელის მამას შესაბამის ორგანოში არ დაურეგისტრირებია სასამართლოს 15.06.1993წ. გადაწყვეტილებით მისთვის მიკუთვნებული ქონება, შესაბამისად, მან საკუთრების უფლება კანონის დაცვით ვერ მოიპოვა. აქედან გამომდინარე, აღნიშნული ქონების დარეგისტრირებას ვერც მისი მეუღლე შეძლებდა, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნა საფუძველს მოკლებულია.

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა (პირველი პუნქტი); მოსარჩელე ცნობილ იქნა მშობლების მემკვიდრედ და საკუთრების უფლებით გამოეყო უძრავი ქონებიდან, მდებარე: თბილისი, ......, ბინა №4-დან 5/16 ნაწილი (ს.კ. .......) (მე-2 პუნქტი); მოსარჩელის მოთხოვნა იმავე მისამართზე მდებარე 63,8 კვ.მ სარდაფის, ს.კ. ...... მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა (მე-3 პუნქტი).

13. საქალაქო სასამართლომ სადავო სარდაფი არ მიიჩნია მოსარჩელის მამის სამკვიდრო მასაში შემავალ ქონებად, ხოლო სადავო ბინასთან დაკავშირებით დაადგინა, რომ მოსარჩელეს მიღებული აქვს მშობლების სამკვიდრო ქონება. აღნიშნული გარემოების დადგენისას სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე მშობლების გარდაცვალების მომენტისთვის იყო არასრულწლოვანი და მას არ შეეძლო სამკვიდროს მიღება. მემკვიდრეობის მიღების ხელისშემშლელი საპატიო გარემოებები კი, არსებობდა სრულწლოვანების ასაკის მიღწევდე. ამ გარემოების აღმოფხვრის შემდეგ მოსარჩელე ექვსი თვის ვადაში ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა სამკვიდრო მასაში შემავალ ქონებას, რაც გამოიხატებოდა მამკვიდრებლის კუთვნილი ნივთების დაუფლებაში.

14. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი და სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა.

15. სასამართლო სხდომაზე აპელანტის გამოუცხადებლობის გამო, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2017 წლის 11 ოქტომბერს მიიღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

16. აპელანტმა დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე წარადგინა საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვა.

17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 07 თებერვლის საოქმო განჩინებით საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმის წარმოება განახლდა.

18. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სახეზე იყო აპელანტის გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზი, კერძოდ, ჯანმრთელობის ისეთი მდგომარეობა, რომელსაც რეალურად შეეძლო მისთვის ხელი შეეშალა ტელეფონით მიწოდებული ინფორმაციის სწორად აღქმაში (აპელანტის მტკიცებით, მან სმენასთან დაკავშირებული პრობლემის გამო, 11 ოქტომბრის ნაცვლად, გაიგო 16 ოქტომბერი, რის გამოც სასამართლო სხდომაზე სწორედ 16 ოქტომბერს გამოცხადა). სასამართლომ აღნიშნული შეფასება დააფუძნა სამედიცინო დასკვნას, რომლის თანახმად, მოპასუხეს მართლაც აქვს სენსონევროლოგიური სმენის დაქვეითება, მძიმე ხარისხის, აგრეთვე, იმ სტანდარტს, რომლითაც მოქმედებს ნებისმიერი საღად მოაზროვნე ადამიანი - სასამართლომ წარმოუდგენლად მიიჩნია მოპასუხის მიერ გადახდილი ბაჟის ოდენობის გათვალისწინებით (აპელანტის მიერ გადახდილი იყო 5000 ლარი), მას დავის მიმართ ინტერესი დაეკარგა და რაიმე საპატიო მიზეზის გარეშე სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადებულიყო.

19. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში (სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მე-2, მე-5 პუნქტები) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

20. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-9 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

21. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, უდავოა, რომ განსახილველი სარჩელით მოსარჩელეს სამკვიდროს მიღების ექვსთვიანი ვადის აღდგენა არ მოუთხოვია. ამ მოცემულობაში, მოსარჩელის სარჩელს წარმატების პერსპექტივა ექნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ იგი სარჩელში მიუთითებდა და სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტურებდა სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლებით მიღების ფაქტს. თუმცა, სარჩელი ამ საკითხთან დაკავშირებით არანაირ მითითებას არ შეიცავს. მოსარჩელეს არც სარჩელში და არც საქმის განსახილველად მომზადების ეტაპზე არ მიუთითებია იმ გარემოების შესახებ, რომ დედის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში განახორციელა იმგვარი იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედებები, რაც სადავო სამკვიდროს მიღებად განიხილება. უფრო მეტიც, მას ასეთი მოქმედებები არ განუხორციელებია სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგაც (24.06.2007წ.) და ეს იმ პირობებში, როდესაც 2007 წლის 12 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, მან ბებიის სამკვიდრო ქონება მიიღო.

22. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 15.06.1993 წლისათვის (მოსარჩელის მამის გარდაცვალების თარიღი) მოქმედი საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ. რედაქცია) 539-540-ე, 556-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ 15.06.1993წ. გადაწყვეტილებით ვ.ბ–ისათვის მიკუთვნებული სამკვიდრო ქონება მის საკუთრებას წარმოადგენდა 1986 წლის 29 ივლისიდან, მისი მამის გარდაცვალების დღიდან.

23. სააპელაციო სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე, 1424-ე, 1433-ე მუხლებით და განმარტა, რომ აღნიშნული სამართლებრივი ნორმებით განსაზღვრული წინაპირობების დადგენილად მიჩნევისთვის, მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივად ფლობის ან მართვის ფაქტი ან/და ის გარემოება, რომ იმავე ვადაში მოსარჩელემ მიმართა სანოტარო ორგანოს განცხადებით სამკვიდროს მიღების შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეს მშობლების გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს მიღების ფაქტზე არ მიუთითებია, პირველი ინსტანციის სასამართლომ იმსჯელა და დადგენილად ცნო მოსარჩელის მიერ მისი მშობლების სამკვიდროს მიღების ფაქტი, რითაც იგი გასცდა სარჩელში მითითებულ ფაქტებს და გადაწყვეტილება დააფუძნა ისეთ გარემოებებზე, რომლებზეც მოსარჩელე არ უთითებდა, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მოთხოვნები.

24. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა.

25. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

25.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ნორმები. მოსარჩელემ როდესაც მოიძია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, კანონით დადგენილ ვადაში მიმართა სასამართლოს. აღნიშნული სასამართლოს გადაწყვეტილება მიღებულია 1993 წელს და ამ პერიოდისათვის მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებდა ხანდაზმულობის ვადას ასეთი ტიპის გადაწყვეტილების აღსრულებაზე, მით უფრო მოსარჩელე იყო მცირეწლოვანი, ხოლო მისი მშობლები ჯერ სასჯელს იხდიდნენ, ხოლო მოგვიანებით გარდაიცვალნენ, რის გამოც იგი ბავშვთა თავშესაფარში აღიზარდა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საფუძველს მოკლებულია.

26. კასატორი ასევე ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 07 თებერვლის საოქმო განჩინებას, რომლითაც გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და საქმის წარმოება განახლდა. მისი მტკიცებით, არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რის გამოც აღნიშნული განჩინება უკანონოა.

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

28. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

29. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

30. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

31. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

32. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

33. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ; სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.

34. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელის მამა გარდაიცვალა 1993 წლის 28 ოქტომბერს. მისი გარდაცვალებით სამკვიდრო გაიხსნა სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, 1993 წელს. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმიდან გამომდინარე, წინამდებარე დავა მამის სამკვიდროს მიღების ნაწილში იმ დროს მოქმედი, 1964 წლის საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის, ასევე, საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის შესაბამისი ნორმებით უნდა მოწესრიგდეს.

35. საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, მიუთითებს საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის საპროცესო კოდექსის 359-ე მუხლზე, რომლითაც რეგლამენტირებული იყო გადაწყვეტილების აღსრულების, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა. აღნიშნული მუხლის თანახმად, სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე, რომელშიც ერთ-ერთ მხარედ მოქალაქეა, შეიძლება წარდგენილ იქნეს იძულებით აღსრულებისათვის სამი წლის განმავლობაში კანონიერ ძალაში მისი შესვლის მომენტიდან, ხოლო ყველა დანარჩენ საქმეზე - ერთი წლის განმავლობაში, თუ კანონმდებლობით სხვა ვადები არ არის დადგენილი.

36. წინამდებარე საქმეში დადგენილია, რომ სასამართლოს 15.06.1993წ. გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მამა ცნობილ იქნა ტ.ბ–ის სამკვიდრო მასაში შემავალი სადავო ბინის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ. სადავო არ არის, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილების აღსრულება არ მომხდარა, კერძოდ, არც მოსარჩელის მამას და მისი გარდაცვალების შემდგომ, არც მოსარჩელის დედას, როგორც მის მემკვიდრეს, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან სამი წლის განმავლობაში აღნიშნული უძრავი ქონება შესაბამის ორგანოში მათ საკუთრებად არ დაურეგისტრირებიათ, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო ბინა მოსარჩელის მშობლების სამკვიდროში შემავალ ქონებას არ წარმოადგენდა, რის გამოც მოსარჩელეს, როგორც მშობლების მემკვიდრეს, მის საკუთრებაზე პრეტენზია ვერ ექნება.

37. 1964 წლის საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლის თანახმად, იმისათვის, რომ სამკვიდრო მემკვიდრისა გახდეს, მან უნდა მიიღოს იგი. არ შეიძლება სამკვიდროს მიღება რაიმე პირობების წამოყენებით. სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტიურად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. ამ მუხლის მეორე ნაწილში აღნიშნული მოქმედებები შესრულებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან.

38. ამდენად, 1964 წლის საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის მსგავს მოწესრიგებას გვთავაზობს. კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. ხოლო, იმავე კოდექსის 1424-ე მუხლის მიხედვით, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან.

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ცალსახაა, რომ სამკვიდროს გახსნის შედეგად მემკვიდრეობის მიღებისათვის მხოლოდ მემკვიდრეობის უფლების ქონა საკმარისი არ არის, ანუ მხოლოდ უფლების არსებობა არ წარმოშობს იურიდიულ შედეგს. აღნიშნული უფლების სარეალიზაციოდ აუცილებელია კონკრეტული მოქმედების განხორციელება - მემკვიდრეობის მიღება (იხ. სუსგ საქმე №ას-851-800-2010, 16 თებერვალი, 2011 წელი). ამასთან, მემკვიდრეობის მიღება სამართლებრივი ძალის მატარებელია მაშინ, თუ იგი კანონით დადგენილ 6 თვიან ვადაში განხორციელდა.

40. საკასაციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ სამკვიდროს კანონით დადგენილი წესით მიღების ფაქტის დადასტურება, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს, რომელმაც ეს გარემოება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-103-ე მუხლებით დადგენილი სტანდარტით უნდა განახორციელოს.

41. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეს სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება არ მოუთხოვია, ხოლო საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება მის მიერ კანონით დადგენილი წესით მშობლების სამკვიდროს მიღების ფაქტი. უფრო მეტიც, მოსარჩელეს არც სარჩელში და არც საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე არ მიუთითებია მშობლების გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში სამკვიდროს მიღების ფაქტზე. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო გასცდა მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებებს და მტკიცების საგანში შეიყვანა ის ფაქტები, რომლებზეც მოსარჩელეს არ მიუთითებია, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მოთხოვნა.

42. ამდენად, მოსარჩელეს მართებულად ეთქვა უარი მშობლების მემკვიდრედ და სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

43. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

44. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

45. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

46. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

47. კასატორი აგრეთვე ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 07 თებერვლის საოქმო განჩინების გაუქმებას, რომლითაც გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და საქმის წარმოება განახლდა, თუმცა მისი პრეტენზია დაუსაბუთებელია და არ შეიცავს კონკრეტულ გარემოებებზე მითითებას.

48. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

49. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 07 თებერვლის საოქმო განჩინება სწორია, ხოლო კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაბუთებული პრეტენზია, რაც სასამართლოს ამ მოსაზრებას გააქარწყლებდა. შესაბამისად, არ არსებობს გასაჩივრებული საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძველი.

50. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6 000 ლარის 70% – 4 200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ.ბ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს გ.ბ–ს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს ბ.ს–ის (პ/ნ ........) მიერ 2018 წლის 30 ოქტომბერს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 (ექვსი ათასი) ლარის 70% – 4 200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე