საქმე №ას-1180-2018 15 მაისი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ზ.ჯ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.კ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქირის დაკისრება, ამხანაგობის საქმიანობასთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის გადაცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ბ.ჩ–ძეს, მ.კ–ს (შემდგომში - „მოსარჩელე“), ნ.გ–ს, მ.ჩ–ძეს, ლ.ჯ–ძეს, ზ.ჯ–ს (შემდგომში - „მოპასუხე“, „ამხანაგობის თავმჯდომარე“, „აპელანტი“ ან „კასატორი“), თ.ს–ს, თ.ქ–ს, ა.ნ–სა და ნ. ჯ–ს შორის 2009 წლის 03 თებერვალს დაიდო ხელშეკრულება ერთობლივი საქმიანობის შესახებ, რომლის მიზანსაც წარმოადგენდა თბილისში, ...... მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება და დამფუძნებლებისათვის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემა.

2. ხელშეკრულების მიხედვით, ამხანაგობის წევრები - მოსარჩელე, ბ.ჩ–ძე, ნ.გ–ი, მ.ჩ–ძე და ლ.ჯ–ძე იწოდებიან „მესაკუთრეებად“, რომელთა შესატანს ამხანაგობაში შეადგენდა უძრავი ქონება - მათი კუთვნილი მიწის ნაკვეთები და მათზე განლაგებული შენობა - ნაგებობები, ხოლო ამხანაგობის წევრები - მოპასუხე, თ.ს–ი, თ.ქ–ი, ა.ნ–ი და ნ.ჯ–ი იწოდებიან „ინვესტორებად“, რომელთა შესატანი ამხანაგობაში ხელშეკრულებით განისაზღვრა შემდეგნაირად: მოპასუხე - საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა და მისი წილობრივი დაფინანსება; თ.ს–ი - საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის წილობრივი დაფინანსება; ა.ნ–ი - საცხოვრებელი სახლის პროექტი, არქიტექტურული და მუშა დოკუმენტაცია, ტექნიკური ზედამხედველობა; თ.ქ–ი - მშენებლობის ორგანიზაციული საკუთრების მოგვარება და ერთი სამოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსება; ნ.ჯ–ი - სამშენებლო მასალებით მომარაგება.

3. ხელშეკრულების თანახმად, ინვესტორებმა იკისრეს ვალდებულება, მესაკუთრეთა მიერ ბინების დაცლის სურვილის განცხადებისთანავე უზრუნველეყოთ ისინი მესაკუთრეთა შერჩევით დაქირავებული ბინებით მთელი მშენებლობის განმავლობაში.

4. ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელეს, მის მიერ განხორციელებული შესატანის სანაცვლოდ, უნდა მიეღო ბინები: №18, №19, №29, №21, მანსარდის ქვედა სართულზე - ფართობით 534 კვ.მ, თეთრი კარკასის მდგომარეობაში, საოფისე ფართი №3 პირველ სართულზე, ფართობით 148 კვ.მ და ოთხი ავტოსადგომი.

5. ამხანაგობა „მ–ე-?“-ის (შემდგომში - „ამხანაგობა“) 13.12.2012წ. კრების ოქმის თანახმად, ამხანაგობის ყველა წევრის ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელის საკუთრებად განისაზღვრა კომერციული ფართი №1 ფართობით 138,01 კვ.მ, ასევე, მე-4 სართულზე ბინები: №7, №8, №16 და №17, საერთო ფართობით 612,51 კვ.მ.

6. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარის მიმართ და მოითხოვა მისთვის: სარჩელის აღძვრის დროისათვის არსებული ქირის დავალიანების - 21 850 აშშ დოლარისა და სარჩელის აღძვრის დღიდან №5 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების სრულად შესრულებამდე ყოველთვიურად 800 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება; ასევე, მოპასუხისათვის ამხანაგობის საქმიანობასთან და ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული ყველა დოკუმენტის მოსარჩელისათვის გადაცემის დავალება.

7. მოსარჩელის განმარტებით, ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ფარგლებში ამხანაგობის თავმჯდომარესა და მოსარჩელეს შორის დაიდო დამატებითი შეთანხმება - „ხელშეკრულება №5“, რომლითაც ამხანაგობის თავმჯდომარემ და ინვესტრომა იკისრა ვალდებულება, მოსარჩელისათვის გადასაცემი საცხოვრებელი სახლის იმავე შეთანხმებაში აღწერილი პირობების დასრულებამდე გადაეხადა ბინის ქირა ყოველთვიურად 800 აშშ დოლარის ოდენობით, თუმცა მოპასუხემ ეს ვალდებულება ჯეროვნად არ შეასრულა, მას გადახდილი აქვს მხოლოდ ბინის ქირის ნაწილი - 24 550 აშშ დოლარის ოდენობით.

8. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა (პირველი პუნქტი); მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 22 650 აშშ დოლარის გადახდა (1.1 პუნქტი); ამხანაგობის თავმჯდომარეს დაევალა მოსარჩელისათვის ამხანაგობის საქმიანობასთან და ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული დოკუმენტების გადაცემა (1.2 პუნქტი); მოსარჩელის მოთხოვნა - ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების სრულად შესრულებამდე მოპასუხისათვის ყოველთვიურად 800 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა (მე-2 პუნქტი).

10. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 12 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში (გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 1.1 და 1.2 პუნქტები) და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

12. მოსარჩელემ სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე წარადგინა საკასაციო საჩივარი.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 12 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 თებერვლის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

15. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

16. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ წინამდებარე საქმეში იგი არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს. აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 27 იანვრის განჩინებაში არსებულ განმარტებებზე, რომელთა თანახმად, მოპასუხე „ინვესტორი“ წევრია, რომელმაც №5 ხელშეკრულებით, როგორც ამხანაგობის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით აღჭურვილმა პირმა, დააზუსტა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით ,,ინვესტორი“ წევრების მიერ ნაკისრი ,,მესაკუთრე“ წევრებისათვის ქირის (საცხოვრებელი სახლის დასრულებამდე თვეში 800 აშშ დოლარის) გადახდის ვალდებულების ფარგლები; მოპასუხე წარმოადგენს სასარჩელო მოთხოვნაზე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლით გათვალისწინებულ სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირს, რომელსაც იმავე კოდექსის 466-ე მუხლის შესაბამისად, გააჩნია ყველა იმ მატერიალური შესაგებლის წარდგენის უფლება, რითაც აღჭურვილნი არიან დანარჩენი სოლიდარული მოვალეები. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის კოდექსის 473.1 მუხლის თანახმად, სოლიდარული ვალდებულების არსიდან გამომდინარე, მოვალეს, რომელმაც შეასრულა სოლიდარული ვალდებულება, გააჩნია უკუმოთხოვნის უფლება დანარჩენ მოვალეთა მიმართ წილთა თანაბრობის კვალობაზე, ოღონდ თავისი წილი გამოკლებით, თუ ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

17. სააპელაციო პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხეს ქირის გადახდის ვალდებულება 2013 წლის დეკემბრის ჩათვლით უნდა დაეკისროს. კერძოდ, სასამართლოს მითითებით, დადგენილია, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულების საფუძველზე მისაღები ფართები მოსარჩელეს მფლობელობაში გადაეცა 2013 წლის ბოლოს; მისაღები ფართებიდან ერთი ოთხოთახიანი ბინა, ფართობით 158 კვ.მ, მიყვანილია ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობამდე; ხელშეკრულების მიხედვით, ინვესტორების ვალდებულებას წარმოადგენდა მესაკუთრე წევრების დაქირავებული ბინით უზრუნველყოფა, რაც მათთვის ბინის დაქირავებით გამოწვეული ხარჯების ანაზღაურებას გულისხმობდა. აღნიშნული კი განპირობებული იყო ამხანაგობაში მათი საცხოვრებელი ბინების შეტანითა და დემონტაჟით. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ გარემოებების აღმოფხვრის შემდეგ, რაც ბინის ქირის გადახდის აუცილებლობას განაპირობებს, ქირის გადახდის ვალდებულება წყდება. კერძოდ, ვინაიდან მოსარჩელეს 158 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში 2013 წლის ბოლოს გადაეცა, მოპასუხეს ქირის გადახდის ვალდებულება ამ პერიოდიდან აღარ ეკისრება, მიუხედავად იმისა, რომ დარჩენილ საცხოვრებელ ფართებში შესასრულებელია გარკვეული ხასიათის სამუშაოები.

18. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ამხანაგობის ხელშეკრულებით ქირის ოდენობა განისაზღვრა 800 აშშ დოლარით, რომლის გადახდაც 2009 წლის თებერვლიდან უნდა დაწყებულიყო. შესაბამისად, 2013 წლის ბოლომდე გადასახდელი ქირის ოდენობა შეადგენს 47 400 აშშ დოლარს, საიდანაც მოპასუხეს გადახდილი აქვს 24 550 დოლარი. აქედან გამომდინარე, მოპასუხის მიერ გადასახდელი თანხის (ბინის ქირის) ოდენობა 22 650 აშშ დოლარით უნდა განისაზღვროს.

19. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2, 248-ე მუხლებით და არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და მოსარჩელეს მიაკუთვნა ის, რაც მას არ მოუთხოვია. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა 21 850 აშშ დოლარის, როგორც ფიქსირებულ პერიოდზე დაანგარიშებული ქირის თანხის ჯამისა და განგრძობადად, ვალდებულების სრულად შესრულებამდე, მოპასუხისათვის ყოველთვიურად 800 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნათა ჯამი გაცილებით აღემატება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით მოპასუხისათვის გადასახდელად დაკისრებულ თანხას და ვერ იქნება მოაზრებული სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლების გაცდენად და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით დადგენილი რეგულაციის დარღვევად.

20. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული №5 ხელშეკრულება პირობით გარიგებას წარმოადგენს და ქირის გადახდის ვალდებულება ამხანაგობას იმ შემთხვევაში წარმოეშობოდა, თუკი მხარე ბინის ქირავნობის ხელშეკრულებას წარუდგენდა, ვინაიდან, სასამართლოს განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის ქირის სახით 2009 წლის თებერვლიდან სარჩელის აღძვრამდე გადახდილია 24 550 აშშ დოლარი. ამასთან, მკაფიოდ და ნათლად იკითხება №5 ხელშეკრულების მე-12 პუნქტი, რომლის მიხედვით, ვალდებულ პირს ეკისრებოდა მოსარჩელისათვის საცხოვრებელი სახლის დასრულებამდე ბინის ქირის - თვეში 800 აშშ დოლარის გადახდა.

21. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

22. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

22.1. სასამართლომ სრულად არ გამოიკვლია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორი შეფასება მისცა ფაქტებს, რამაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია;

22.2. №5 ხელშეკრულებით განისაზღვრა საცხოვრებელი სახლის დასრულებამდე ბინის ქირის გადახდის ვალდებულება, თუმცა ბინის ქირის გადახდის ვალდებულება თავისთავად გულისხმობს ბინის დაქირავებასა და, შესაბამისად, ქირის გადახდის აუცილებლობას, რაც დასტურდება ქირავნობის ხელშეკრულებით და რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. მოსარჩელე დაქირავებული საცხოვრებელი ბინით არ სარგებლობდა, რის გამოც მოპასუხეს ქირის გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია;

22.3. ბინის ქირის გადახდის ვალდებულება იყო არა მხარისათვის მიკუთვნებული სარგებელი, არამედ ბინის დაქირავების საჭიროებიდან გამომდინარე, დამქირავებლის სასარგებლოდ მშენებლის მიერ მესამე პირისათვის თანხის გადახდის ვალდებულება;

22.4. სააპელაციო სასამართლო, ისევე როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლო, გასცდა სასარჩელო მოთხოვნას და მხარეს მიანიჭა იმაზე მეტი ვიდრე მას ჰქონდა მოთხოვნილი. სასარჩელო მოთხოვნა ეხებოდა კონკრეტულ პერიოდს, რაც პერიოდშიც, მოსარჩელის აზრით, მოპასუხეს ქირის თანხა გადახდილი არ ჰქონდა. ამ კონკრეტულ პერიოდზე თანხის ოდენობამ შეადგინა 21 850 აშშ დოლარი. სასამართლოს მიერ მოხდა მოპასუხისათვის სწორედ ამ პერიოდის მიუღებელი ქირის დაკისრება, თუმცა რატომღაც ქირის ოდენობა გაიზარდა მომავალ თვეებში დასაკისრებელი ქირის დამატებით, რაც არასწორია და პროცესუალურ დარღვევაზე მიუთითებს.

23. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

24. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

27. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

28. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

29. კასატორი დავობს, რომ მოპასუხეს არ წარმოშობია №5 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ბინის ქირის გადახდის ვალდებულება, ვინაიდან არ დასტურდება, რომ მოსარჩელეს რეალურად დადებული ჰქონდა ქირავნობის ხელშეკრულება და იხდიდა ბინის ქირას.

30. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება, მოითხოვს წევრებისაგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომლებსაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. როდესაც ჩვენ ყურადღებას ვამახვილებთ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთ ხელშეკრულებაზე, რომელიც მიზნად ისახავს, მაგალითად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ. ამხანაგობის წევრთა უფლება-ვალდებულებები ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს, მაგრამ ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასითებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე, ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმაში, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით (იხ. სუსგ საქმე №ას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი).

31. ამხანაგობა, ნებისმიერი სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის მსგავსად, საკანონმდებლო ბოჭვის ფარგლებში (სსკ-ის 319.1 მუხლი) დასაშვებად მიიჩნევს კანონით პირდაპირ გაუთვალისწინებელ პირობებზე მხარეთა შეთანხმების შესაძლებლობას, რომლის მიმართაც სრულად ვრცელდება ვალდებულების ჯეროვნად და კეთილსინიდისიერად შესრულების მოვალეობა (სსკ-ის 361.1 მუხლი).

32. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულებით ამხანაგობის „ინვესტორმა“ წევრებმა იკისრეს ვალდებულება, „მესაკუთრე“ წევრების მიერ ბინების დაცლის სურვილის გამოცხადებისთანავე უზრუნველეყოთ ისინი მათ მიერ შერჩეული დაქირავებული ბინებით მთელი მშენებლობის განმავლობაში. აღნიშნული ვალდებულების შესრულება დაკავშირებული იყო ამხანაგობის ერთობლივი მიზნის - მრავალსართულიანი საცხოვრებელი ბინის მშენებლობის განხორციელებასთან, ვინაიდან ამხანაგობის „მესაკუთრე“ წევრების შესატანს ამხანაგობაში სწორედ მათი საცხოვრებელი სახლები წარმოადგენდა; დადგენილია ასევე, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარეს, შორის დამატებით გაფორმებული №5 ხელშეკრულებით, რომელიც ამხანაგობის ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, მხარეებმა დააზუსტეს ამხანაგობის „ინვესტორი“ წევრების მიერ მოსარჩელისათვის ქირის გადახდის ვალდებულების ფარგლები - საცხოვრებელი სახლის დასრულებამდე თვეში 800 აშშ დოლარის ოდენობით; ამასთან, სადავო არ არის, რომ 2009 წლის თებერვლიდან სარჩელის აღძვრის დღემდე მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის ქირის სახით გადახდილია 24 550 აშშ დოლარი. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, ცალსახაა მოპასუხის („ინვესტორი“ წევრების) ვალდებულება მოსარჩელისათვის მშენებლობის დასრულებამდე (ქირის გადახდის აუცილებლობის აღმოფხვრამდე) ბინის ქირის გადახდის თაობაზე, რომლის შესრულებაც მოპასუხეს („ინვესტორ“ წევრებს) უშუალოდ მოსარჩელის და არა გამქირავებლის მიმართ ეკისრებოდა. შესაბამისად, მოპასუხეს ბინის ქირის გადახდა მართებულად დაეკისრა.

33. კასატორი აგრეთვე დავობს, რომ სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნას და მოსარჩელეს მიაკუთვნა ის, რაც მას არ მოუთხოვია.

34. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით იმპერატიულად არის დადგენილი სასამართლო გადაწყვეტილების ფარგლები. აღნიშნული მუხლის თანახმად, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. აღნიშნული დანაწესი წარმოადგენს საპროცესო კანონმდებლობით განმტკიცებული დისპოზიციურობის პრინციპის გამოვლინებას, რომლის თანახმად, მხარეები თავად განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ (სსსკ-ის მე 2 მუხლი).

35. წინამდებარე საქმეში მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხისათვის სარჩელის აღძვრის დროისათვის არსებული ქირის დავალიანებისა და მიმდინარე ქირის გადახდის დაკისრება. აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა ერთიანია და მოიცავს ქირის თანხას ყოველთვიურად, 2009 წლის თებერვლიდან ვალდებულების შესრულებამდე პერიოდის ჩათვლით, შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია სსსკ-ის 248-ე მუხლის დარღვევასთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელი და საფუძველს მოკლებულია.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

37. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

38. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

39. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

40. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ზ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. ზ.ჯ–ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე