საქმე №ას-1382-2022 01 მარტი, 2023 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი – დ.ჩ–ი (მოპასუხე)

მეორე კასატორი – ო.ჩ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.ბ–ძე (ნოტარიუსი, მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ო.ჩ–მა (შემდეგში: მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა დ.ჩ–ის (შემდეგში - მოპასუხე) და ნ.ბ–ძის (შემდეგში - ნოტარიუსი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: ა) 2010 წლის 15 ივლისის უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოსარჩელისა და მოპასუხის ნაწილში (შემდეგში - გამიჯვნის ხელშეკრულება); ბ) მოპასუხის სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე მდებარე თბ., ........, ს/კ: ........ (შემდეგში - სადავო უძრავი ქონება) 1087,25 კვ.მ-ზე (96.5%) მოსარჩელის მესაკუთრედ აღიარება.

2. მოსარჩელემ განმარტა შემდეგი: მამკვიდრებელი ნ.ჩ–ი იყო პ.ჩ–ის შვილი. პ.ჩ–ი გარდაიცვალა 1950 წლის 26 თებერვალს, ხოლო ნ.ჩ–ი გარდაიცვალა 1983 წლის 11 აპრილს. ამ უკანასკნელის შვილები არიან მოსარჩელე და მოპასუხე.

3. ნ.ჩ–ის სამკვიდროს წარმოადგენდა ქ. თბილისში ......... მდებარე უძრავი ქონებიდან 383.5 კვ.მ. აღნიშნული ქონება სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე თანაბარწილად მიიღეს მხარეებმა.

4. მოსარჩელე ძირითადად ცხოვრობს რუსეთის ფედერაციაში. მას აქვს როგორც საქართველოს, ასევე რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეობა. სამკვიდროს გახსნის დროისათვის მოსარჩელე ცხოვრობდა სადავო მისამართზე და ამავე მისამართზე იყო რეგისტრირებული.

5. 2007 წლის 22 აგვისტოს მოსარჩელემ თავის დას - მოპასუხეს, მიანიჭა უფლებამოსილება (მინდობილობის რეესტრი 1-4857), დაუტოვა თანხა და გაემგზავრა რუსეთის ფედერაციაში იმ იმედით, რომ მოპასუხე სამკვიდრო ქონებასთან დაკავშირებით მოიძიებდა ყველა საჭირო დოკუმენტაციას, რის შემდეგაც დაუკავშირდებოდა მოსარჩელეს, რომ იგი ჩამოსულიყო საქართველოში სამკვიდროს მისაღებად.

6. მ.ჩ–ი წარმოადგენს სამკვიდრო ქონების ერთ-ერთ მემკვიდრეს, რომელმაც სამკვიდროს მიღებამდე, ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე მოსარჩელეს მიჰყიდა თავისი კუთვნილი წილი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებით. დოკუმენტაციის მოძიების დაჩქარების მიზნით მოპასუხემ მოსარჩელეს დაატოვებინა პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. სოციალური ქსელის მეშვეობით მოპასუხე უკავშირდებოდა მოსარჩელეს და აწვდიდა საქმესთან დაკავშირებულ ინფორმაციას. მოსარჩელე მოპასუხეს უგზავნიდა თანხას დოკუმენტაციის მოსაძიებლად და სახლის შესაკეთებლად. რუსეთ- საქართველოს ომის დროს მოპასუხემ ურჩია მოსარჩელეს დროებით შეეჩერებინათ სამკვიდრო ქონების დარეგისტრირების პროცესი.

7. 2017 წელს მოსარჩელე დაბრუნდა საქართველოში და გადაწყვიტა თავადვე მოეწესრიგებინა დოკუმენტაცია და მიმართა შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოებს. მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მოპასუხეს 2010 წლის 09 ივნისს ნოტარიუსთან ბიუროში მოსარჩელის მიერ 2007 წლის 22 აგვისტოს გაცემული მინდობილობის N1-4857 საფუძველზე მიღებული ჰქონდა მამის სამკვიდრო.

8. მოპასუხეს N1-4857 მინდობილობის საფუძველზე მოსარჩელის სახელით სამკვიდროს მიღების უფლება არ ჰქონდა.

9. სამკვიდრო მოწმობის გაცემის შემდეგ საჯარო რეესტრში მ.ჩ–ის სახელზე აღირიცხა სამკვიდრო ქონების 3/4 წილი, რამაც შეადგინა მთლიანი სამკვიდრო მასის 1150.5 კვ.მ, ხოლო მოსარჩელისა და მოპასუხის სახელზე აღირიცხა სამკვიდრო ქონების ერთი მეოთხედი წილი 383.5 კვ.მ.

10. 2010 წლის 09 ივნისს მოპასუხემ მოსარჩელის მიერ 2007 წლის 22 აგვისტოს გაცემული მინდობილობის N1-4857 საფუძველზე გააფორმა უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულება.

11. მოპასუხის მიერ 2007 წლის 22 აგვისტოს გაცემული მინდობილობით მოპასუხეს არ ჰქონდა უფლებამოსილება მოსარჩელის სახელით გაეფორმებინა გამიჯვნის ხელშეკრულება და ხელი მოეწერა მასზე. უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულება, დადებულია რა არაუფლებამოსილი პირის მიერ, იგი წარმოადგენს უცილოდ ბათილ (არარა) გარიგებას. უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხის სახელზე საჯარო რეესტრში უკანონოდ აღირიცხა 1279 კვ.მ უძრავი ქონება.

12. გამიჯვნის ხელშეკრულებით მოპასუხეს მიეკუთვნა ნაკვეთი N1-1279, მოსარჩელეს ნაკვეთი N2-192 კვ.მ, ხოლო მ.ჩ–ს ნაკვეთი N3 – 255 კვ.მ.-ს. გამიჯვნის ხელშეკრულებაზე თანდართულ საკადასტრო ნახაზზე დაფიქსირებული ჩანაწერით ნაკვეთი N1-1279 წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებას, ჩანაწერი გაკეთებულია უშუალოდ მოპასუხის მიერ.

13. საჯარო რეესტრში წარდგენილ გამიჯვნის ხელშეკრულებას არ ერთვოდა ის ნახაზი, რაც ნოტარიუსთან იქნა წარდგენილი, მარეგისტრირებელ ორგანოს შეცვლილი და ხარვეზიანი ნახაზი წარედგინა.

14. ნოტარიუსი ვალდებული იყო შეემოწმებინა გამიჯვნის ხელშეკრულების შინაარსი და წარმოდგენილ პირთა უფლებამოსილებანი ხელშეკრულების დადებისას, რაც მას არ განუხორციელებია.

15. გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმებისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ მოპასუხემ სანოტარო ბიუროში 2012 წლის 02 ოქტომბერს (რეესტრის N121066373) და 2013 წლის 01 ივლისს (რეესტრის N130656638) მოახდინა ელექტრონული კომუნიკაციის გზით მინდობილობათა დამოწმება, რომლის მიხედვითაც მოსარჩელემ მოპასუხეს მიანიჭა უფლებამოსილება თავისი კუთვნილი ქონება გაესხვისებინა. აღნიშნული მინდობილობით მოპასუხემ რამდენჯერმე უკანონოდ გაასხვისა მოსარჩელის სახელზე რიცხული 192 კვ.მ. მოსარჩელეს უძრავი ქონების გასასხვისებლად ნება არ გამოუხატავს და მას, არც ნასყიდობის ფასი არ აუღია.

16. მოსარჩელე საქართველოში ჩამოსვლისას უპრობლემოდ ცხოვრობს სადავო საცხოვრებელ სახლში, თუმცა მის სახელზე ამჟამად ქონება აღარ ირიცხება.

17. მოსარჩელემ მ.ჩ–ისაგან 1992-1993 წლებში ზეპირი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე 8000 აშშ დოლარად შეიძინა ქ. თბილისში ......... მდებარე უძრავი ქონებიდან წილი და მას ნასყიდობის საფასურიც გადაუხადა. წერილობით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, რადგან იმ პერიოდისათვის ქონება მ.ჩ–ის სახელზე არ ირიცხებოდა.

18. 1087.5 კვ.მ -დან მოსარჩელეს მემკვიდრეობით მიღებული აქვს 191.75 კვ.მ, ხოლო დარჩენილი ნაწილზე მას საკუთრების უფლება წარმოშობილი აქვს მ.ჩ–თან ზეპირი ფორმით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.

19. საჯარო რეესტრში მოსარჩელის სახელზე აღრიცხული 192 კვ.მ არ წარმოადგენდა მოსარჩელის მიერ მიღებულ სამკვიდრო ქონებას, იგი ეკუთვნოდათ მოსარგებლეებს ხ.შ–ს, ნ.მ–სა და თ.ლ–ძეს. აღნიშნული წილი მოსარჩელის სახელზე აღირიცხა იმ მიზეზით, რომ შემდეგ ო.ჩ–ს მოსარგებლეთათვის გადაეფორმებინა იგი. ვინაიდან მოსარჩელის მიერ გასხვისებული წილი წარმოადგენდა სხვა პირთა საკუთრებას, მოსარჩელე არ დავობს მოპასუხის, როგორც მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებათა ნამდვილობაზე. შესაბამისად, საჯარო რეესტრში მოსარჩელის სახელზე სამკვიდრო ქონება არ აღრიცხულა.

20. უკანონოდ გაფორმებული გამიჯვნის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხის სახელზე აღირიცხა მოსარჩელის კუთვნილი წილი. შესაბამუსად, მოპასუხემ მიითვისა მოსარჩელის კუთვნილი სამკვიდრო და ის წილი, რაც მოსარჩელემ მ.ჩ–ისაგან შეიძინა.

21. საჯარო რეესტრში მ.ჩ–ის სახელზე აღირიცხა სამკვიდრო ქონების 3/4 წილი, რაც შეადგენდა მთლიანი სამკვიდრო ქონებიდან 1150.5 კვ.მ. მ.ჩ–მა 1150.5 კვ. მ- დან 255 კვ.მ გაასხვისა სხვა პირზე, ხოლო დარჩენილი 895.5 კვ.მ მიყიდა მოპასუხეს. დღეის მდგომარეობით მოპასუხის სახელზე აღიცხულია სადავო უძრავი ქონების 1126 კვ.მ., რადგან მოპასუხემ 153 კვ.მ გაასხვისა. ნოტარიუსმა გამიჯვნის ხელშეკრულება გააფორმა და დაადასტურა ხარვეზიანი მინდობილობის საფუძველზე. ვინაიდან გამიჯვნის ხელშეკრულება წარმოადგენს ქონების განკარგვის ერთ-ერთ სახეს, ნოტარიუსი ვალდებული იყო შეემოწმებინა წარმოდგენილ პირთა უფლებამოსილებანი და გამიჯვნის ხელშეკრულების შინაარსი.

22. ამდენად, გამიჯვნის ხელშეკრულება მოსარჩელისა და მოპასუხის ნაწილში წარმოდგენს უცილოდ ბათილ გარიგებას (სარჩელი, 2018 წლის 15 მაისის დაზუსტებული სარჩელი, სასამართლოს სხდომის ოქმი).

23. მოპასუხემ სარჩელის წინააღმდეგ 2018 წლის 05 თებერვალს წარდგენილი შესაგებლით თავდაპირველი სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელე 831კვ.მ. ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობას მოითხოვდა (მოსარჩელემ 2018 წლის 15 მაისს დააზუსტა სარჩელი და 1087.25 კვ.მ ქონებაზე მოითხოვა მესაკუთრედ ცნობა) ნაწილობრივ, არაუმეტეს 620კვ.მ. უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის მესაკუთრედ აღირების ნაწილში ცნო (ტ.1.ს.ფ. 60). მოგვიანებით, 2018 წლის 18 აპრილს მოპასუხემ დაზუსტებული შესაგებელი წარადგინა და სასარჩელო მოთხოვნას აღარ დაეთანხმა და განმარტა, რომ სადავო უძრავი ქონების ¼ წილი 2010 წლის 09 ივნისის N1000556706 სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე აღირიცხა მოსარჩელისა და მოპასუხის სახელზე. გამიჯვნის ხელშეკრულებით მოხდა თანამესაკუთრეთა შორის წილის გამიჯვნა კანონის სრული დაცვით (იხ., დაზუსტებული შესაგებელი - ტ.1. ს.ფ. 81-86).

24. ნოტარიუსმა შესაგებელში განმარტა, რომ მ.ჩ–მა და მოპასუხემ (რომელიც ამავდროულად იყო მოსარჩელის მინდობილი პირი) მიმართეს მას და მოითხოვეს გამიჯვნის ხელშეკრულებაზე ხელმოწერის ნამდვილობის დამოწმება. ნოტარიუსი მხარეებს გაესაუბრა ზეპირად. იმის გამო, რომ ნოტარიუსთან წარდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის მონაცემები შესაბამისობაში არ მოდიოდა მხარეთა მიერ ზეპირად განსაზღვრულ წილებთან, საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მოპასუხეს გააკეთებინა ჩანაწერი, სადაც დააზუსტებინა გამიჯვნის ხელშეკრულების მიხედვით თითოეული მესაკუთრის წილი. ნოტარიუსმა დასახელებული საკადასტრო აზომვით ნახაზი დაურთო გამიჯვნის ხელშეკრულებას. ნოტარიუსს მ.ჩ–მა განუცხადა, რომ მან ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე მოსარჩელეზე გაასხვისა სამკვიდრო ქონების ნაწილი, რაც შედიოდა ნაკვეთ N1-ში და შემდეგ მოხდებოდა და-ძმას შორის წილების გაყოფაც.

25. ნოტარიუსის განმარტებით პირდაპირი კომუნიკაციის საშუალებით გაფორმებული მინდობილობა არის კანონიერი, რადგან მოსარჩელის იდენტიფიკაცია მოხდა მოპასუხის მიერ წარდგენილი მოწმეების საშუალებით და სხვა ბერკეტი პირის იდენტიფიკაციისათვის ნოტარიუსს არ გააჩნია (2019 წლის 29 მაისის დაზუსტებული შესაგებელი - ტ.2. ს.ფ. 164-171; იხ., სხდომის ოქმი ნოტარიუსის მოპასუხის ნაცვლად მესამე პირად ჩართვაზე უარის თქმის შესახებ - ტ.2. ს.ფ. 185).

26. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგის 2020 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო საჩივრით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქაალქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივი დაკმაყოფილების შესახებ. მოსარჩელე ცნობილი იქნა საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე ს/კ: N ......... რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან (1126კვ.მ.) მდებარე: ქ. თბილისი, .........., ნაწილის - 551 კვ.მ-ის მესაკუთრედ;

27. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე ს.კ:N ....... რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან (1126კვ.მ.) ნაწილი, კერძოდ, 551კვ.მ. წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას, საიდანაც ამ უკანასკნელს 191.75 კვ.მ-ზე საკუთრების უფლება მოპოვებული აქვს მემკვიდრეობის, ხოლო 359.25 კვ.მ-ზე ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლოს ამ დასკვნას საფუძვლად დაედო შემდეგი გარემოებები და მოსაზრებები:

28. ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით უძრავი ქონება მდებარე: თბილისი ........., მიწის ნაკვეთი საერთო ფართი 2107 კვ.მ., ირიცხებოდა ს.ჩ–ის, პ.ჩ–ის, ა.ჩ–ისა და ი.ჩ–ის სახელზე.

29. პ.ჩ–ის სახელზე ინდივიდუალური საკუთრების აღრიცხვის დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენდა 1972 წლის სააღსრიცხოვო ბარათი N026634. მესაკუთრედ პ.ჩ–ი აღრიცხული იყო 1950 წლის 09 თებერვალიდან.

30. პ.ჩ–ი 1950 წლის 26 თებერვალს გარდაიცვალა. 1983 წლის 11 აპრილს გარდაიცვალა პ.ჩ–ის ვაჟი - ნ.ჩ–ი, რომელიც იმავდროულად იყო მოსარჩელის და მოპასუხის მამა.

31. უდავოა, რომ პ.ჩ–ის და ნ.ჩ–ის დანაშთ სამკვიდროს ქ.თბილისში ......... მდებარე უძრავი ქონების ერთი მეოთხედი ნაწილი წარმოადგენდა (ტომი 2. ს.ფ. 4-7, ს.ფ. 16-17, სფ. 37-39).

32. 2010 წლის 09 ივნისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე მოსარჩელემ და მოპასუხემ, როგორც პ.ჩ–ისა და ნ.ჩ–ის მემკვიდრეებმა საკუთრებაში მიიღეს გარდაცვლილი პ.ჩ–ისა და ნ.ჩ–ის კუთვნილი აქტივები და პასივები (ტომი 1, ს.ფ. 18-20).

33. 2010 წლის 02 ივლისს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით 1726 კვ.მ. ქონებიდან ¼ ნაწილი რეგისტრირებული მოსარჩელისა და მოპასუხის საკუთრებად, ხოლო 2/3 ნაწილი მ. ჩ–ის საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებს წარმოადგენდა N026634 სააღრიცხვო ბარათი და 2010 წლის 09 ივნისს ნოტარიუს ნ. ბ–ძის მიერ დამოწმებული N100556649 და N100556706 სამკვიდრო მოწმობები.

34. გამიჯვნის ხელშეკრულების მიხედვით მიწის ნაკვეთის აზომვითი ნახაზის საფუძველზე ქ. თბილისში, ........, საკადასტრო კოდით: N ...... რეგისტრირებული 1726 კვ.მ. უძრავი ქონება გამიჯნული იქნა შემდეგნაირად: 1. ნაკვეთი N1 ფართი 1276 კვ.მ მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებით, რომელიც აზომვით ნახაზზე აღნიშნულია მწვანე ფერით, საკუთრების უფლებით ეკუთვნის მოპასუხეს; 2. ნაკვეთი N2 ფართი 192 კვ.მ მასზედ განთავსებული შენობა-ნაგებოებებით, რომელიც აზოვით ნახაზზე აღნიშნულია ყვითელი ფერით საკუთრების უფლებით ეკუთვნის მოსარჩელეს; 3. ნაკვეთი N3 ფართი 255 კვ.მ მასზედ განთავსებული შენობა-ნაგებოებით, რომელიც აზომვით ნახაზზე აღნიშნულია ყვითელი ფერით, საკუთრების უფლებით ეკუთვნის მ.ჩ–ს (ტ.1.ს.ფ. 25-27).

35. გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, საჯარო რეესტრში მოპასუხის საკუთრებად 1276 კვ.მ. უძრავი ქონება დარეგისტრირდა, საიდანაც 153 კვ.მ. განკარგა, შედეგად მის საკუთრებაში 1126 კვ.მ უძრავი ქონება დარჩა.

36. მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა 192 კვ.მ. ქონება, რომელიც ამ უკანასკნელის საკუთრებაში აღრიცხვის შემდეგ ნ.მ–ის (36 კვ.მ) და თ.ლ–ძის (156 (კვ.მ.) სასარგებლოდ განიკარგა (ტ.1.ს.ფ .28-29, ს.ფ. 32- 37).

37. საჯარო რეესტრში მოსარჩელის სახელზე საკუთრებად არ დარეგისტრირებულა ამ უკანასკნელის მიერ პ.ჩ–ის და ნ.ჩ–ის სამკვიდროდან მემკვიდრეობით მიღებული ქონება.

38. საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს შსს ქ.თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს V განყოფილების უფროსი გამომძიებლის მიერ 2019 წლის 20 მაისს შედგენილი დაზარალაბულის/მოწმის გამოკითხვის ოქმიდან ირკვევა, რომ გამოკითხულმა პირმა თ.ლ–ძემ მიუთითა შემდეგზე: ქ. თბილისში, ..... საკუთრებაში აქვს უძრავი ქონება (სახლი), სადაც მისი მეზობლები არიან და-ძმა (მოსარჩელე და მოპასუხე). ამავე ქუჩაზე მდებარე მისი სახლი, იყო გასამიჯნი, ამიტომ მან და მეზობლებლებმა: ხ.შ–მა და ნ.მ–მა, რომლებსაც ასევე გასამიჯნი ჰქონდათ ქონება, მიიღეს გადაწყვეტილება სამკვიდრო გახსნილიყო დ., ო. და მ.ჩ–ების სახელზე. შეთანხმება იყო, რომ როდესაც სამკვიდრო გაიხსნებოდა, ყველა თავის წილ ქონებას დაირეგისტრირებდა. 1726 კვ.მ. ქონებიდან მისი საკუთრება იყო 153 კვ.მ.. 2014 წლის 07 ოქტომბერს საჯარო რეესტრში მასთან ერთად, მივიდნენ მოსარჩელე და მოპასუხე (და-ძმა), რა დროსაც მის საკუთრებად გაფორმდა კუთვნილი 156 კვ.მ. უძრავი ქონება, რომელიც მანამდე ფორმალურად იყო გაფორმებული ჩ–ების სახელზე (ტ.2.ს.ფ. 207-209)...

39. იმავე ორგანოში 2019 წლის 18 მაისს გამოკითხვისას ნ.მ–მა განმარტა, რომ მშობლებისგან მემკვიდრეობით მიიღო ქ. თბილისში ..... მდებარე 36 კვ.მ უძრავი ქონება. რადგან აღნიშნული ქონება იყო გასამიჯნი სამკვიდრო გაიხსნა მოსარჩელის, მოპასუხის (და-ძმა) და მათი ნათესავის მ.ჩ–ის სახელზე... 2012 წლის 02 ოქტომბერს მოსარჩელემ მოპასუხეს მისცა ნოტარიული თანხმობა მისი სახელით 36 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მასზე არსებულ შენობა- ნაგებობასთან ერთად ნ. მ–თვის გაეფორმებინა, რაც განხორციელდა კიდეც, ქონება საჯარო რეესტრში მის საკუთრებად აღირიცხა (ტ.2.ს.ფ. 204-206).

40. ხ.შ–მა განმარტა, რომ საკუთრებაში აქვს ქ. თბილისში ...... მდებარე სახლი, რომელიც ადრე იყო გასამიჯნი. იმისათვის რათა მომხდარიყო მისი წილის დაკანონება, საჭირო იყო სამკვიდროს გახსნა, რომელიც გაიხსნა მოსარჩელის, მოპასუხის (და-ძმა) და მ.ჩ–ის სახელზე იმ პირობით, რომ შემდეგში ყველა საკუთრებაში მიიღებდა თავის კუთვნილ უძრავ ქონებას. საერთო ჯამში 1726 კვ.მ. ქონებიდან 153 კვ.მ. იყო მისი საკუთრება, ხოლო 36 კვ.მ ნ.მ–ის საკუთრება. ნ.მ–ისთვის მისი კუთვნილი ქონების საკუთრებაში გადაცემის მიზნით 2012 წლის 02 ოქტომბერს თავად, მოპასუხესთან და რ. კ–თან ერთად მივიდა სანოტარო ბიუროში, სადაც მოსარჩელემ გამოხატა ნება მისი სახელით მოპასუხეს ნ.მ–ისთვის გაეფორმებინა 36 კვ.მ. უძრავი ქონება (ტ.2.ს.ფ. 98-100).

41. 2018 წლის 06 ივლისს საგამოძიებო ორგანოსთვის მიცემულ ჩვენებაში თავად მოპასუხემ განმარტა, რომ ქ. თბილისში, ..... მდებარე დაახლოებით 1726 კვ.მ ქონება გაფორმდა მის სახელზე, რადგან მთლიანად სამეზობლოს ქონებაც იყო, რომელიც იყო გასამიჯნი. მოილაპარაკეს, რომ გაფორმდებოდა მის სახელზე და გამიჯვნის შემდეგ ყველას გადაუფორმდებოდა თავისი წილი, მათ შორის ძმის - მოსარჩელის წილიც მის სახელზე გაფორმდა და შედიოდა 1726 კვ.მ.-ში... რადგან მოსარჩელე არ იმყოფებოდა საქართველოში, მას მიანიჭა წარმომადგენლობის უფლებამოსილება, რაც გულისხმობდა მემკვიდრეობის მიღების მიზნით დოკუმენტების მოძიებას, მათ შორის, მისი სახელით ქონების განკარგვის უფლებას, რომლის საფუძველზეც ყველას გაუფორმეს კუთვნილი წილები... იმავე ჩვენებაში მოპასუხემ განმარტა, რომ ბიძაშვილმა მ.ჩ–მა რომ დააპირა თავისი ქონების გაყიდვა გადავწყვიტეთ ჩვენ გვეყიდა, ამისთვის მოსარჩელემ გამოაგზავნა 1800 აშშ დოლარი, 2000 აშშ დოლარი დაამატა მისმა ოჯახმა და მ–გან შეიძინეს 100 კვ.მ. ქონება, რომელიც გაფორმდა მის სახელზე ძმის - მოსარჩელის სურვილით (ტ.2.ს.ფ. 95-97).

42. სააპელაციო სასამართლომ ყურდაღება გაამახვილა სარჩელის წინააღმდეგ 2018 წლის 05 თებერვალს წარდგენილ შესაგებელზე, რომელშიც მოპასუხემ თავდაპირველი სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელე 831 კვ.მ. ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობას მოითხოვდა (მოსარჩელემ 2018 წლის 15 მაისს დააზუსტა სარჩელი და 1087.25 კვ.მ ქონებაზე მოითხოვა მესაკუთრედ ცნობას, ნაწილობრივ, არაუმეტეს 620 კვ.მ. უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის მესაკუთრედ აღირების ნაწილში ცნო (ტ.1.ს.ფ. 60). მოგვიანებით, 2018 წლის 18 აპრილს მოპასუხემ დაზუსტებული შესაგებელი წარადგინა და სასარჩელო მოთხოვნას აღარ დაეთანხმა.

43. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და 83-ე მუხლებით რეგლამენტირებულია მხარეთა უმნიშვნელოვანესი საპროცესო უფლებები. ხსენებული მუხლები განამტკიცებს იმ საპროცესო მოქმედებათა ჩამონათვალს, რომლებშიც ვლინდება მხარის ნება, საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგოს საკუთარი საპროცესო უფლებები, იგი ნების ავტონომიის საპროცესო გამოხატულებაა და წარმოადგენს მხარის საპროცესო უფლებათა იმგვარი რეალიზაციის საშუალებას, როდესაც საქმეზე მისაღები გადაწყვეტილება უმთავრესად მხარის ნებაზეა ორიენტირებული. ნორმა იძლევა უფლებათა შემდეგ კლასიფიკაციას: პირი, რომელსაც მიაჩნია, რომ დაირღვა მისი უფლება, თავად წყვეტს ამ უფლების სასამართლო წესით დაცვას საპროცესო კანონმდებლობით შემოთავაზებული წესების მიხედვით; თავად განსაზღვრავს დავის საგანს და იმას, თუ რა ფაქტებსა და გარემოებებზე დაამყაროს მოთხოვნა; მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე. ჩამოთვლილთაგან უმეტესი ნაწილი მიმართულია მოსარჩელის უფლებებისაკენ, თუმცა პირთა თანასწორობაზე დამყარებული სამოქალაქო საპროცესო სამართალი ანალოგიურ პირობებს უქმნის მოპასუხეს და ადგენს მის უფლებას, შეთანხმების შემთხვევაში, დავა დაასრულოს მორიგებით, მას ასევე შეუძლია ცნოს სარჩელი. მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა უფლების განმკარგავი აქტია, რომელიც შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მის სამართლებრივ შედეგთან ერთიანობაში, სარჩელის ცნობა შეუქცევადია და მას გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოჰყვება შედეგად იმდენად, რამდენადაც სარჩელის ცნობას საფუძვლად ედება პრეზუმფცია, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიას და არ აპირებს ამ მოთხოვნისაგან თავდაცვის საპროცესო საშუალების გამოყენებას (იხ. სუსგ №ას-64-58-2015, 8 აპრილი, 2015). საქმეზე უდავოდ დგინდებოდა რა მოპასუხეების მიერ საქმის მომზადების ეტაპზე თავდაპირველი სარჩელის ნაწილობრივ ცნობის ფაქტი, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ მოპასუხე ამ მოქმედებას უკან ვეღარ წაიღებდა - შემდგომში უარს ვერ განაცხადებდა მის სამართლებრივ შედეგებზე (იხ. სუსგ ას- 1710-2019, 24 ივლისი, 2020 წელი).

44. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია მოპასუხე მხარემ საქმის მომზადების ეტაპზე დაზუსტებული შესაგებლით მთლიანად უარყო სასარჩელო მოთხოვნა, თუმცა მოპასუხე მხარეს შესაგებელით სარჩელის ნაწილობრივ ცნობის შემდეგ, დაზუსტებული შესაგებელში მისი უარყოფისას სასამართლოსთვის არავითარი ახსნა-განმარტება არ შემოუთავაზებია და არ უცდია პირველად წარდგენილ შესაგებელში განხორციელებული საპროცესო მოქმედების ახსნა, რამ განაპირობა სარჩელის ნაწილობრივ ცნობა, რატომ დაეთანხმა კონკრეტული მოცულობით ქონების მოსარჩელისთვის მიკუთვნებას და ა.შ..

45. სადავო საკითხთან მიმართებით მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავს მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რომლის მიხედვითაც უძრავი ქონების გამიჯვნა განხორციელდა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სანოტარო ბიუროში გამიჯვნის ხელშეკრულების დამოწმებისას წარდგენილ აზომვით ნახაზზე შესრულებული ჩანაწერი, რომლითაც მოპასუხე ადასტურებს, რომ ნაკვეთი N1 – 1279 კვ.მ. ეკუთვნის მოპასუხეს და მოსარჩელეს, იმავე დოკუმენტით მ.ჩ–ი ადასტურებს ნაკვეთი N3-ის 255 კვ.მ მისადმი კუთვნილებას. აღნიშნულ ჩანაწერზე მოპასუხის ხელმოწერის ნამდვილობა საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე სადავო არ გამხდარა.

46. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოაღნიშნული წერილობითი მტკიცებულებების საწინააღმდეგოდ და მასში მითითებული გარემოებების გასაქარწყლებლად მოპასუხეს დამაჯერებელი არგუმენტები არ წარმოდგენია, მეტიც, საერთოდ არაფერი არ მიუთითებია საქმეში წარმოდგენილ წერილობით დოკუმენტებში ხ.ჯ–ის, ნ.მ–ის და თ.ლ–ძის განმარტებებთან დაკავშირებით, რომლებმაც საგამოძიებო ორგანოში დაკითხვისას ერთი და იმავე ფაქტობრივ გარემოებებზე გაამახვილეს ყურადღება. კერძოდ, განმარტეს, რომ მამა- პაპათაგან ეკუთვნოდათ ქ. თბილისში, ..... მდებარე უძრავი ქონება, თუმცა აღნიშნულ ქონებებზე რეგისტრირებული არ ჰქონდათ საკუთრების უფლება. საკუთრების დარეგისტრირების მიზნით მთელი სამეზობლოს ქონება, რომელიც 1726 კვ.მ.-ს შეადგენდა, ჩ–ბის სახელზე გაფორმდა, მოგვიანებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე კი თითოეულმა მესაკუთრემ საკუთრებად დაირეგისტრირა კუთვნილი უძრავი ქონება.

47. ზემოთ დასახელებული პირების მიერ საგამოძიებო ორგანოსთვის მიცემულ ჩვენებებში აღნიშნული ქონების მახასიათებლები, რაც მათივე მითითებით ოდითგანვე მათ საკუთრებას წარმოადგენდა, მოგვიანებით მოსარჩელესთან და მოპასუხესთან დადებული ხელშეკრულებებით მათთვის გადაცემული უძრავი ქონების მახასიათებლებს (ფართობები) ზუსტად ემთხვევა (ტ.1.ს.ფ. 25-29, ს.ფ. 32-37, ტ.2.ს.ფ. 98-100, ს.ფ.204-209).

48. ამდენად, ზემოაღნიშნული გარემოებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტომრივი გარემოება, რომ 2010 წელს, უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში 192 კვ.მ. უძრავი ქონების რეგისტრაციით, ამ უკანასკნელს პ.ჩ–ის და ნ.ჩ–ის მემკვიდრეობის საფუძველზე მიღებული სამკვიდრო ქონება არ გადასცემია, რადგან გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, მის სახელზე დარეგისტრირებული ქონება (192 კვ.მ.) წარმოადგენდა იმავე მისამართზე მცხოვრებ პირთა: თ.ლ–ძის (153 კვ.მ.) და ნ. მ–ის (36 კვ.მ.) საკუთრებას, მოსარჩელის სახელზე ქონების გაფორმება კი მხოლოდ ამ პირებისთვის საკუთრებაში გადაცემის მიზნით განხორციელდა.

49. მოსარჩელემ მის სახელზე აღრიცხული 192 კვ.მ ქონება თ.ლ–ძის (153 კვ.მ.) და ნ.მ–ის (36 კვ.მ.) სასარგებლოდ განკარგა.

50. საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული ქონება საკადასტრო კოდით ......, მოიცავს მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ პ.ჩ–ის და ნ.ჩ–ისგან მემკვიდრეობით მიღებულ და მ.ჩ–ისგან ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეძენილ ქონებას.

51. უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი: ......) წარმოადგენს მოსარჩელის და მოპასუხის თანასაკუთრებას. ამ მიმართებით უპირველესად უნდა აღინიშნოს, რომ N026634 სააღრიცხვო ბარათის და 2010 წლის 09 ივნისს ნოტარიუს ნ. ბ–ის მიერ დამოწმებული N100556649 და N 100556706 სამკვიდრო მოწმობების საფუძველზე საჯარო რეეტრსში ქ. თბილისში, ..... . მდებარე 1726 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე დ.ჩ–ის, მ.ჩ–ის და ო.ჩ–ის თანასაკუთრების უფლება დარეგისტრირდა შემდეგი წილობრივი მონაცემებით: ო.ჩ–ი და დ.ჩ–ი ¼ ნაწილი, ხოლო მ.ჩ–ი ¾ ნაწილი. დაუსაბუთებელია მოპასუხე მხარის აპელირება მასზედ, რომ ქ. თბილისში, ..... მდებარე უძრავ ქონებაზე მოსარჩელესთან თანასაკუთრებაში არსებული ¼ წილის ზევით მის სახელზე რეგისტრირებული ქონების გაზრდა სხვა მამკვიდრებელთა მემკვიდრეობის მიღების საფუძველზე მოხდა. გარდა იმისა, რომ მითითებული გარემოება საქმეში წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, მეტად საგულისხმოა ფაქტი მასზედ, რომ მოსარჩელის სახელზე ქონების გაზრდა 2010 წლის 15 ივლისს გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ მოხდა. კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით ქ. თბილისში, ..... მდებარე 1126 კვ.მ. უძრავ ქონებაზე დ.ჩ–ის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად მანამდე მითითებულ N026634 სააღრიცხვო ბარათსა და 2010 წლის 09 ივნისს ნოტარიუს ნ. ბ–ძის მიერ დამოწმებულ N 100556706 სამკვიდრო მოწმობასთან ერთად, დამატებით 2010 წლის 15 ივლისს დამოწმებული უძრავი ქონების გამიჯვნის შესახებ ხელშეკრულება მიეთითა. აღსანიშნავია, რომ გამიჯვნის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, ქ. თბილისში ..... მდებარე უძრავ ქონებაზე ამ გარიგების გაფორმებამდე რეგისტრირებული მონაცემები შეიცვალა და 1279 კვ.მ. ქონებაზე საკუთრების უფლება მთლიანად დ.ჩ–ის სახელზე დარეგისტრირდა. აღნიშნული ქონებიდან დ.ჩ–ის მიერ მოგვიანებით 153 კვ.მ.-ის განკარგვის შემდეგ, მის სახელზე საკუთრების უფლებით 1126 კვ.მ. ქონება ირიცხება. მართალია, გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ ამ ხელშეკრულების მიხედვით განაწილებული ქონება საჯარო რეესტრში დ.ჩ–ის სახელზე აღირიცხა, თუმცა ძალიან მნიშვნელოვანია საკითხი მასზედ, რომ გამიჯვნის ხელშეკრულების დამოწმებისას. სანოტარო ბიუროში წარდგენილ აზომვით ნახაზზე მოპასუხემ ნახაზზე არსებული 1279 კვ.მ. ნაკვეთი N1-ზე მისი და მოსარჩელის თასაკუთრების უფლების არსებობა მისივე ხელმოწერით დაადასტურა. ამრიგად, მართალია გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, ქონება მთლიანად დ.ჩ–ის საკუთრებად აღირიცხა, თუმცა, ამ უკანასკნელმა გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების დროს იცოდა და ადასტურებდა, რომ ქონება არა მის ინდივიდუალურ საკუთრებას, არამედ მისი და მისი ძმის თანასაკუთრებას წარმოადგენდა. შესაბამისად, ფაქტი მასზედ, რომ გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, 1279 კვ.მ ქონება საჯარო რეესტრში მთლიანად მოპასუხის სახელზე აღირიცხა, არ აქარწყლებს ამ ქონებაზე მოსარჩელის და მოპასუხის თანასაკუთრების უფლების არსებობას, მითუმეტეს, რომ აზომვით ნახაზზე პირადად მოსარჩელის მიერ ხელმოწერით დადასტურებული გარემოების გასაქარწყლებლად ამ უკანასკნელის მხრიდან არცერთი დამაჯარებელი არგუმენტი არ წარმოდგენილა.

52. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულ 1126 კვ.მ. ქონებაზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლების არსებობა დადასტურდა. ამასთან, საჯარო რეესტრში უძრავ ნივთზე მოპასუხის ერთპიროვნულ მესაკუთრედ რეგისტრაცია მოსარჩელესთან ურთიერთობაში ამ უკანასკნელის მოპასუხის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობასთან მიმართებით დაბრკოლებას არ წარმოადგენს. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ქ. თბილისში ..... მდებარე უძრავ ქონებაზე მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული ქონების გაზრდა მის მიერ მ.ჩ–ისგან ქონების შეძენის საფუძველზე მოხდა, რაც ჯერ კიდევ ქონების რეესტრში რეგისტრაციამდე, კერძოდ კი 90-იანი წლების დასაწყისში მოხდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხულმა მ.ჩ–მა განმარტა, რომ ქ. თბილისში ..... მდებარე მისი კუთვნილი უძრავი ქონების ნაწილი, რომელიც დაახლოებით 600-800 კვ.მ.-ს შეადგენდა 90-იანი წლების დასაწყისში მოსარჩელეს მიჰყიდა. ნასყიდობის ფასი, რომელიც დაახლოებით 8 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა, მოსარჩელემ ორჯერ გამოგზავნა, რაც მას მოპასუხემ გადასცა, ხოლო დარჩენილი ნაწილი საქართველოში დაბრუნების შემდეგ თავად მოსარჩელემ მისცა (იხ. 23.12.2019წ. სხდომის ოქმი). აღსანიშნავია, რომ საგამოძიებო ორგანოსთვის მიცემულ ახსნა-განმარტებაში მ.ჩ–ისგან უძრავი ქონების შეძენის ფაქტზე მიუთითა თავად დ.ჩ–მაც. კერძოდ, აღნიშნა, რომ ო.ჩ–ის მიერ გამოგზავნილი 1800 აშშ დოლარით და მისი ოჯახის კუთვნილი 2000 აშშ დოლარით მ.ჩ–ისგან შეიძინეს დაახლოებით 100 კვ.მ. ქონება, რომელიც მის სახელზე გაფორმდა ო.ჩ–ის თხოვნით. მოპასუხემ თითქმის იგივე გარემოებაზე მიუთითა სარჩელის წინააღმდეგ 2018 წლის 05 თებერვალს წარდგენილ შესაგებლშიც, სადაც, აღნიშნა, რომ მ.ჩ–ისგან შეძენილი ქონება 120 კვ.მ.-ს არ აღემატება. როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა მოპასუხეს მის მიერ შესაგებელში და საგამოძიებო ორგანოში მიცემულ ახსნა-განმარტებაში დასახელებული გარემოება - მ.ჩ–ისგან ქონების შეძენის შესახებ, წონადი არგუმენტების წარმოდგენის გზით არ გაუქაწლებია. აღნიშნული გარემოების და იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ საქმეში არ არსებობს არც ერთი მტკიცებულება, რაც ნ. და პ.ჩ–ებისგან მემკვიდრეობით მიღებული ¼ თანასაკუთრების გარდა, მოპასუხის მიერ მის სახელზე რეგისტრირებული ქონების სხვა პირთა სამკვიდროდან მიღებას დაადასტურებდა, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული 1126 კვ.მ უძრავი ქონება მოსარჩელის და მოპასუხის მიერ მემკვიდრეობით მიღებული და მ.ჩ–ისგან შეძენილი ქონებისგან შედგება.

53. მოცემულ საქმეში მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული ქ. თბილისში ..... მდებარე ქონების ნაწილზე, მესაკუთრედ ცნობა. შესაბამისად, მოწმის ჩვენება, რომელიც აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის სასარგებლოდ ქონება განკარგა, მნიშვნელოვანი იყო იმ სამართლებრივი შედეგის განსასაზღვრად, მოიცავს თუ არა მოპასუხის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 1126 კვ.მ. ქონება მოსარჩელის საკუთრებას და რა ოდენობით. პირველ კითხვას ზემოთჩამოყალიბებულ მსჯელობებში დადებითი პასუხი გაეცა, რაც შეეხება ქონების ფართობს, რომელიც მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული 1126 კვ.მ.-დან მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს ის 551 კვ.მ.-ს შეადგენს, საიდანც 191.75 კვ.მ. ქონება მოსარჩელეს მიღებული აქვს მემკვიდრეობით, ხოლო 359.25 კვ.მ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეძენილ ქონებას წარმოადგენს.

54. მოსარჩელის მითითებით, პ.და ნ.ჩ–ების დანატოვარი სამკვიდრო, რომელიც ქ. თბილისში, ..... მდებარე უძრავი ქონების ¼ ნაწილს შეადგენდა, ჯამში 383.5 კვ.მ.-ია (1726-192 =1534-ის ¼ ნაწილი), შესაბამისად, ამ ქონების ნახევარი - 191.75 კვ.მ. წარმოადგენს მის საკუთრებას. მოპასუხის განმარტებით, პ. და ნ.ჩ–ების სამკვიდრო ქონება 431.5 კვ.მ.-ია (1726 -ის ¼ ნაწილი). სამკვიდრო მასიდან (¼ ნაწილი) რეალური წილის განსაზღვრასთან მიმართებით მხარეთა განსხვავებული პოზიციების, ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სამკვიდრო მასის რეალურ ფართობთან მიმართებით უტყუარი მტკიცებულებები არ არსებობს, პალატამ მიიჩნია, რომ მემკვიდრეობის საფუძველზე მოსარჩელისთვის გადასაცემი ქონება მის მიერ მითითებული ოდენობით, კერძოდ, 191.75 კვ.მ.-ით, ხოლო მოპასუხის წილი ამ ქონებაში 215.75 კვ.მ.-ით უნდა განისაზღვროს, დარჩენილი 718.5 კვ.მ. (1126-191.75-..) ქონება კი მიჩნეული უნდა იქნეს ნასყიდობის საფუძველზე მოსარჩელის და მოპასუხის მიერ ერთობლივად შეძენილ ქონებად, რომელიც თანაბარი მოცულობით - 359კვ.მ.-359 კვ.მ. (718.5:2=359.25 კვ.მ.) წარმოადგენს მოსარჩელის და მოპასუხის თანასაკუთრებას.

55. ამ მიმართებით საგულისხმოა, რომ საგამოძიებო ორგანოსთვის მიცემულ ჩვენებაში მოპასუხემ მოსარჩელესთან ერთობლივად უძრავი ქონების შეძენის თაობაზე მიუთითა, მეტიც, პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხულმა მ.ჩ–მა განმარტა, რომ ნივთის ღირებულება ორჯერ მოპასუხემ, დარჩენილი ნაწილი კი საქართველოში დაბრუნების შემდეგ თავად მოსარჩელემ მისცა.

56. ამრიგად, იმ პირობებში, როდესაც მემკვიდრეობით მიღებული ქონების გამოკლებით დარჩენილი ქონების მოცულობა, მოწმის მიერ დასახელებული ქონების მახასიათებლებს (600-800 კვ.მ.) ემთხვევა, დგინდება, როგორც უშუალოდ მოსარჩელის, ასევე მოპასუხის მიერ ნივთის ძველი მესაკუთრისთვის ნივთის ღირებულების გადაცემა, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ და მოპასუხემ ერთობლივად შეიძინეს 718.5 კვ.მ. ქონება, რაც ამ ქონებაზე მათი თანასაკუთრების უფლების აღიარების საკმარისი საფუძველია.

57. რაც შეეხება აპელანტის მოთხოვნას უძრავი ნივთის გამიჯვნის შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით, დადგენილი იქნა, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნია გამიჯვნის შესახებ 2010 წლის 15 ივლისის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი.

58. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლიდან გამომდინარე, პირს უნდა გააჩნდეს სასამართლოში მიმართვის იურიდიული ინტერესი და აღნიშნული ინტერესი უნდა იყოს დასაბუთებული და გამართლებული, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს, რადგან სადავოდ გამხდარი გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად გამოცხადება მოსარჩელისთვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას არ იწვევს, ვინაიდან არც მოსარჩელეს და არც მოპასუხეს სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება სადავოდ გამხდარი გარიგების საფუძველზე არ მოუპოვებიათ. ამდენად, მოსარჩელეს არ გააჩნია უძრავი ქონების გამიჯვნის შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი, რადგან სადავო გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილობის შემთხვევაში მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა არ შეიცვლება. მეტიც, წინამდებარე გადაწყვეტილებით პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია რა სადავო ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების სხვა საფუძვლების არსებობა, სასამართლომ მოსარჩელე 551 კვ.მ. უძრავი ნივთის მესაკუთრედ აღიარა.

59. გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით. პირველმა კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრის უარყოფა, ხოლო მეორე კასატორმა - სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

60. პირველი კასატორის (მოპასუხე) საკასაციო საჩივრის საფუძვლები: პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არასწორად დადგინა, რომ მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულ 1126კვ.მ-დან მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს 551კვ.მ, საიდანაც 191.75კვ.მ მიღებული აქვს მემკვიდრეობით, ხოლო 359.25კვ.მ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ასევე, არასწორად არის დადგენილი, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს ერთობლივად ჰქონდათ შეძენილი ქ.თბილისში, ..... მდებარე უძრავი ქონება. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულ 1126კვ.მ მოპასუხის საკუთრებას წარმოადგენს და არ არის მოსარჩელის ნაყიდი ქონება. გამიჯვნის ხელშეკრულებით მოსარჩელემ გამოხატა ნება და მისთვის გამიჯვნის ხელშეკრულების შესახებ ცნობილი იყო, რის შემდგომაც მის სახელზე აღირიცხა 192კვ.მ.. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელესა და მ.ჩ–ს შორის 1992-93 წწ-ში სადავო უძრავ ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულება არ დადებულა; მითითებულ წლებში მ.ჩ–ის სახელზე უძრავი ქონება არ ირიცხებოდა. შესაბამიად, მას არ ჰქონდა უფლებამოსილება განეკარგა უძრავი ქონება. მოწმეთა ჩვენებით კი უძრავ ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დადასტურება დაუშვებელია, რის გამოც, არ არსებობს მოსარჩელის მესაკუთრედ ცნობის საფუძველი. დღეისათვის მოპასუხის სარგებლობასა და მფლობელობაში არ არის რაიმე უძრავი ქონება.

61. მეორე კასატორის (მოსარჩელე) საკასაციო საჩივრის საფუძვლები: მეორე კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული 1126 კვ.მ.-დან მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს 551 კვ.მ.-ს, საიდანც 191.75 კვ.მ. ქონება მოსარჩელეს მიღებული აქვს მემკვიდრეობით, ხოლო 359.25 კვ.მ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეძენილ ქონებას წარმოადგენს. მეორე კასატორი აღნიშნავს, რომ მისი გამოგზავნილი ფულით იქნა შეძენილი 800კვ.მ უძრავი ქონება, რასაც მოპასუხე არ აღიარებს, მისი აზრთ, ყურადღებაა გასამახვილებელი იმაზე, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის დაზუსტებული მოთხოვნა ნაწილობრივ, არაუმეტეს 620კვ.მ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის მესაკუთრედ აღიარების ნაწილში ცნო. მოგვიანებით კი, მოპასუხემ დაზუსტებული შესაგებელი წარადგინა და სარჩელს არ დაეთანხმა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სარჩელის ცნობა შეუქცევადია, თუმცა, გადაწყვეტილებაზე ამ გარემოებამ ასახვა არ ჰპოვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

62. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით ო.ჩ–ის, ხოლო იმავე წლის 13 დეკემბერს დ.ჩ–ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

63. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

64. პირველი კასატორის პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულ 1126კვ.მ-დან მოსარჩელის საკუთრებას არ წარმოადგენს 551კვ.მ., პირველი კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს დასკვნას, რომ მითითებული 551კვ.მ-დან 191.75კვ.მ მოსარჩელემ მიიღო მემკვიდრეობით, ხოლო 359.25კვ.მ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. იგი უარყოფს, რომ მასსა და მოსარჩელეს ერთობლივად ჰქონდათ შეძენილი ქ.თბილისში, ..... მდებარე უძრავი ქონება.

65. საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლობის გამო არ იზიარებს პირველი კასატორის საკასაციო პრეტენზიებს და აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხის სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე მდებარე თბ., ..... , ს/კ: ......., 1087,25 კვ.მ-ზე (96.5%) მოსარჩელის მესაკუთრედ აღიარება (მოთხოვნა - „ბ“- იხ., ამ განჩინების პ.1).

66. საგულისხმოა, რომ მოპასუხემ სარჩელის წინააღმდეგ 2018 წლის 05 თებერვალს წარდგენილი შესაგებლით თავდაპირველი სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელე 831კვ.მ. ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობას მოითხოვდა (მოსარჩელემ 2018 წლის 15 მაისს დააზუსტა სარჩელი და 1087.25 კვ.მ ქონებაზე მოითხოვა მესაკუთრედ ცნობა) ნაწილობრივ, არაუმეტეს 620კვ.მ. უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის მესაკუთრედ აღირების ნაწილში, ცნო (ტ.1.ს.ფ. 60). მოგვიანებით, 2018 წლის 18 აპრილს მოპასუხემ დაზუსტებული შესაგებელი წარადგინა და სასარჩელო მოთხოვნას აღარ დაეთანხმა და განმარტა, რომ სადავო უძრავი ქონების ¼ წილი 2010 წლის 09 ივნისის N1000556706 სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე აღირიცხა მოსარჩელისა და მოპასუხის სახელზე. გამიჯვნის ხელშეკრულებით მოხდა თანამესაკუთრეთა შორის წილის გამიჯვნა კანონის სრული დაცვით (იხ., დაზუსტებული შესაგებელი - ტ.1. ს.ფ. 81-86).

67. საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით განმტკიცებულ საპროცესო სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პრინციპზე - დისპოზიციურობაზე, რომლის თანახმადაც, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი.

68. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა უფლების განმკარგავი აქტია, რომელიც შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მის სამართლებრივ შედეგთან ერთიანობაში. სარჩელის ცნობა შეუქცევადია და მას ამ ნაწილში გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოჰყვება შედეგად იმდენად, რამდენადაც სარჩელის ცნობას საფუძვლად ედება პრეზუმფცია, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიას და არ აპირებს ამ მოთხოვნისაგან თავდაცვის საპროცესო საშუალების გამოყენებას (იხ. სუსგ №ას-1028-2021, 01 ივლისი, 2022).

69. ამასთან, სსსკ-ის 208.3 მუხლის მიხედვით, თუ მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხე ცნობს სარჩელს, მოსამართლე გამოიტანს გადაწყვეტილებას სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ. ამრიგად, დასახელებული სამართლებრივი ნორმები მხარეებს აძლევს შესაძლებლობას თავად განსაზღვრონ დავის საბოლოო შედეგ (იხ., სუსგ №ას-1293-2022 18 იანვარი, 2023 წელი, პპ:44-46).

70. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ მოგვიანებით, 2018 წლის 18 აპრილს მოპასუხემ დაზუსტებული შესაგებელი წარადგინა და სასარჩელო მოთხოვნას აღარ დაეთანხმა, საკასაციო პალატის დამკვიდრებული პრაქტიკით მოპასუხის მიერ მისი დიპოზიციური ნების ფარგლებში გამოვლენილ ნებაზე რაიმე ზეგავლენას ვერ მოახდენს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და 83-ე მუხლებით რეგლამენტირებულია მხარეთა უმნიშვნელოვანესი საპროცესო უფლებები. ხსენებული მუხლები განამტკიცებს იმ საპროცესო მოქმედებათა ჩამონათვალს, რომლებშიც ვლინდება მხარის ნება, საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგოს საკუთარი საპროცესო უფლებები, იგი ნების ავტონომიის საპროცესო გამოხატულებაა და წარმოადგენს მხარის საპროცესო უფლებათა იმგვარი რეალიზაციის საშუალებას, როდესაც საქმეზე მისაღები გადაწყვეტილება უმთავრესად მხარის ნებაზეა ორიენტირებული. ნორმა იძლევა უფლებათა შემდეგ კლასიფიკაციას: პირი, რომელსაც მიაჩნია, რომ დაირღვა მისი უფლება, თავად წყვეტს ამ უფლების სასამართლო წესით დაცვას საპროცესო კანონმდებლობით შემოთავაზებული წესების მიხედვით; თავად განსაზღვრავს დავის საგანს და იმას, თუ რა ფაქტებსა და გარემოებებზე დაამყაროს მოთხოვნა; მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე. ჩამოთვლილთაგან უმეტესი ნაწილი მიმართულია მოსარჩელის უფლებებისაკენ, თუმცა პირთა თანასწორობაზე დამყარებული სამოქალაქო საპროცესო სამართალი ანალოგიურ პირობებს უქმნის მოპასუხეს და ადგენს მის უფლებას, შეთანხმების შემთხვევაში, დავა დაასრულოს მორიგებით, მას ასევე შეუძლია ცნოს სარჩელი. მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა უფლების განმკარგავი აქტია, რომელიც შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მის სამართლებრივ შედეგთან ერთიანობაში, სარჩელის ცნობა შეუქცევადია და მას გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოჰყვება შედეგად იმდენად, რამდენადაც სარჩელის ცნობას საფუძვლად ედება პრეზუმფცია, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიას და არ აპირებს ამ მოთხოვნისაგან თავდაცვის საპროცესო საშუალების გამოყენებას (იხ. სუსგ №ას-64-58-2015, 8 აპრილი, 2015 წელი). მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ საქმის მომზადების ეტაპზე მოპასუხემ დაზუსტებული სარჩელი ნაწილობრივ, არაუმეტეს 620კვ.მ ფართის მოსარჩელის საკუთრებად დარეგისტრირების ნაწილში ცნო. შესაბამისად, ამ მოქმედებას მხარე უკან ვეღარ წაიღებს - შემდგომში უარს ვერ განაცხადებს მის სამართლებრივ შედეგებზე. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია მოპასუხე მხარემ საქმის მომზადების ეტაპზე დაზუსტებული შესაგებლით მთლიანად უარყო სასარჩელო მოთხოვნა, თუმცა მოპასუხე მხარეს შესაგებელით სარჩელის ნაწილობრივ ცნობის შემდეგ, დაზუსტებული შესაგებელში მისი უარყოფისას სასამართლოსთვის არავითარი ახსნა-განმარტება არ შემოუთავაზებია და არ უცდია პირველად წარდგენილ შესაგებელში განხორციელებული საპროცესო მოქმედების ახსნა, რამ განაპირობა სარჩელის ნაწილობრივ ცნობა, რატომ დაეთანხმა კონკრეტული მოცულობით ქონების მოსარჩელისთვის მიკუთვნებას და ა.შ.. თავის მხრივ, სარჩელის ცნობის შემთხვევაში, საპროცესო თვალსაზრისით ფაქტობრივი გარემოებების კვლევა და მატერიალური სამართლის ნორმასთან მათი სუბსუმირების ვალდებულება აღარ არსებობს (იხ., სუსგ №ას-1710-2019 24 ივლისი, 2020 წელი, პ.1.3.1.).

71. განსახილველ შემთხვევაში, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივი დაკმაყოფილების შესახებ. მოსარჩელე ცნობილი იქნა საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე ს/კ: N ..... რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან (1126კვ.მ.) მდებარე: ქ. თბილისი, ....., ნაწილის - 551 კვ.მ-ის მესაკუთრედ. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ პირველი კასატორის მოთხოვნა, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და უარი ეთქვას მოსარჩელეს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე (იხ., მოპასუხის დაზუსტებული საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა - ტ. 3), დაუსაბუთებელია.

72. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სარჩელისაგან მოპასუხის თავდაცვის ისეთ ეფექტურ საშუალებას, როგორიცაა შესაგებელი.

73. შესაგებელი, როგორც მოპასუხის საპროცესო თავდაცვის საშუალება მნიშვნელოვანი ინსტიტუტია სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, მასში ვლინდება წერილობითი შეჯიბრებითობის პრინციპი. იგი ასევე ერთგვარი გამოხატულებაა დისპოზიციურობის (სსსკ-ის მე-3 მუხლი) პრინციპისა, რომელიც უზრუნველყოფს მხარეთა საპროცესო უფლებების ავტონომიურად განკარგვის შესაძლებლობას. საპროცესო ავტონომიის ფარგლებში მოპასუხის გადასაწყვეტია ცნობს თუ არა სარჩელს, დაასრულებს თუ არა საქმეს მორიგებით, ან რა სახის საპროცესო თავდაცვის საშუალებას გამოიყენებს, რაც გარკვეულწილად დავაში შესვლას და სარჩელში მითითებულ გარემოებებზე პასუხის გაცემას გულისხმობს. შესაბამისად, სარჩელის წარმატება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად კვალიფიციურად დაიცავს თავს მოპასუხე სარჩელისაგან.

74. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შესაგებლის ზოგადი კლასიფიკაცია შემდეგია: მატერიალური და საპროცესო შესაგებელი; აბსტრაქტული (ზოგადი) და კონკრეტული შესაგებელი; მარტივი და კვალიფიციური (არსებითი) შესაგებელი. რა ტიპის შესაგებელს წარადგენს მოპასუხე, სრულად თავსდება ამ უკანაკნელის ნების ავტონომიის ფარგლებში. კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება გამომდინარეობს 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან (ივარაუდება, რომ შედავებული უნდა იყოს დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტები და არა სამართლებრივი მოსაზრებები, ე.ი. ისეთი ფაქტები, რომელთა არსებობა წარმოშობენ მოთხოვნას), წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები, დამტკიცებულად ითვლება. მოსამართლემ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოს პირველ რიგში საპროცესო შესაგებელს, ხოლო ამის შემდეგ მატერიალურ შესაგებელს.

75. მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი - ამ ტიპის შეპასუხების დროს მოპასუხე არ ეთანხმება მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულ ფაქტებს (მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს), შესაბამისად, თუ მოსარჩელე ვერ დაამტკიცებს სადავო (დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე) გარემოებებს, სარჩელი არ დაკმაყოფილდება. სარჩელის წარმატება მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის (დამფუძნებელი ნორმა) წინაპირობების მითითება/დადასტურებაზეა დამოკიდებული, ასეთი შედავების დროს მოპასუხე სადავოდ ხდის სწორედ მოთხოვნის წარმოშობის წინაპირობებს, უთითებს ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც მოთხოვნის არსებობას გამორიცხავენ, საკმარისია მოპასუხის მხრიდან თუნდაც ერთი წინაპირობის გამორიცხვა, რომ სარჩელის წარმატებას საფრთხე შეექმნას.

76. შესაგებლის სახეებიდან განსაკუთრებული დატვირთვა გააჩნია კვალიფიციურ შედავებას. კვალიფიციური შედავება იურიდიულ დოქტრინაში განმარტებულია შემდეგნაირად: „მოპასუხე მოსარჩელის მოხსენების ნაცვლად წარმოადგენს მოვლენათა განვითარების მისეულ, განსხვავებულ ვერსიას, რომელიც ცალკეულ საკითხებში სადავოს ხდის მოსარჩელის მოხსენებას“. (შდრ. მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი სამოქალაქო სამართალში, შ.შმიტი, ჰ.რიჰტერი, (GIZ), 2013წ., გვ.19.) კვალიფიციურ შედავებას არსებით შედავებადაც მოიხსენიებენ. ამგვარი შედავება, ერთი მხრივ, შეიძლება გამორიცხავდეს სარჩელის დაკმაყოფილებას უსაფუძვლობის გამო, ხოლო მეორე მხრივ, ცვლიდეს მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებული სამართლებრივი ურთიერთობის კვალიფიკაციას, საიდანაც მოსარჩელეს დამატებითი მოხსენების (ფაქტების მითითების) გარეშე გაუჭირდება იმ შედეგის მიღწევა, რომელიც სარჩელით აქვს მოთხოვნილი. კვალიფიციური (არსებითი) შედავება მოსამართლეს ცალკეულ შემთხვევაში ავალდებულებს მოიძიოს მოთხოვნის სხვა დამფუძნებელი ნორმა, ასევე შეამოწმოს საგამონაკლისო ნორმები.

77. მოსამართლეს დავის გადასაწყვეტად სჭირდება რელევანტური ფაქტები, რომელთა წარდგენაზე სრული პასუხისმგებლობა ეკისრება მხარეებს. მას შემდეგ, რაც მოსამართლე მოიძიებს მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას, განსაზღვრავს ნორმის ფაქტობრივ ელემენტებს (წინაპირობებს), ამ წინაპირობებს მიუსადაგებს მოსარჩელის მიერ მოხსენებულ ფაქტებს და თითოეულ წინაპირობაზე გასცემს დადებით პასუხს, იგი ამოწმებს რომელ ფაქტებს ხდის მოპასუხე სადავოდ (მოპასუხის სტადია). თუ მოპასუხეს არ აქვს წარდგენილი კვალიფიციური (არსებითი) შედავება, არამედ მხოლოდ სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტების უარყოფით შემოიფარგლება, მოსამართლე გადადის მტკიცების სტადიაზე, რაც ნიშნავს სადავოდ გამხდარი ფაქტების დადგენის პროცესს. მოპასუხის მხრიდან არსებითი ხასიათის შედავების შემთხვევაში, მოსამართლემ ასევე უნდა მოიძიოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც გამორიცხავს, წყვეტს ან აფერხებს მოთხოვნის განხორციელებას, ხოლო ნორმის წინაპირობების შემოწმება იმავე წესით ხორციელდება. აქაც მნიშვნელოვანია რას პასუხობს მოსარჩელე მოპასუხის არსებით შედავებას, არ არის გამორიცხული მოსარჩელემაც კვალიფიციური პასუხი გასცეს მოპასუხის ამგვარ განმარტებას. ამდენად მოსამართლე ასე უწყვეტად გადადის მოსარჩელის სტადიიდან მოპასუხის სტადიაზე და პირიქით, ვიდრე არ დასრულდება მხარეთა განმარტებების ურთიერთგაცვლის პროცესი, რომლის შედეგადაც უნდა გაირკვეს უდავო და სადავო (მტკიცების საგანში შემავალი) ფაქტები. შესაგებლის შინაარსობრივი მხარე, განსაკუთრებით ფაქტობრივი ნაწილი გავლენას ახდენს მტკიცების ტვირთზე.

78. მოცემულ საქმეში, გარდა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, საკასაციო პალატის მიერ ზემოთმითითებული პროცესუალური საფუძვლებისა (სსსკ-ის მე-3, 83-ე მუხლები) ყურადღებაა მისაქცევი მოცემულ საქმეზე დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც მითითებულია ამ განჩინების პპ:28-58-ში და რომლის საწინააღმდეგოდ პირველ კასატორს, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება).

79. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

80. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, დასკვნებს და მიაჩნია, რომ ამ განჩინების პპ:28-58-ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები განაპირობებდნენ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფლებას.

81. რაც შეეხება მეორე კასატორის პრეტენზიას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მეორე კასატორი მოითხოვს სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას (იხ., მეორე კასატორის საკასაციო საცივრის მოთხოვნა - ტ.3). სარჩელით კი მოთხოვნილი იყო (ბ) მოპასუხის სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე მდებარე თბ., ..... ქუჩა N16/3, ს/კ: ..... (შემდეგში - სადავო უძრავი ქონება) 1087,25 კვ.მ-ზე (96.5%) მოსარჩელის მესაკუთრედ აღიარება. მოსარჩელის დასახელებული მოთხოვნა ნაწილობრივ - მოპასუხის სახელზე ს/კ: N ....... რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან (1126კვ.მ.) მდებარე: ქ. თბილისი, ..... , ნაწილის - 551 კვ.მ-ის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში დაკმაყოფილდა.

82. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავებების საფუძვლიანობა.

83. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

84. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ: სუსგ №ას-1172-2021, 10 ივნისი, 2022, პ.14; ).

85. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს.

86. ამასთან, ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

87. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

88. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან). მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64; ასევე შდრ: სუსგ-ებს Nას-1298-2018; 22.03.2019წ; N ას-1329-2018, 22.02.2019წ; N ას-1610-2019, 07.02.2020წ.).

89. განსახილველ შემთხვევაში, ამ განჩინების პპ: 28-58-ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა სარჩელი 551 კვ.მ-ის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში, ხოლო მეორე კასატორის პრეტენზია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის დაზუსტებული მოთხოვნა ნაწილობრივ, არაუმეტეს 620კვ.მ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის მესაკუთრედ აღიარების ნაწილში ცნო არ წარმოადგენს ზუსტად 620კვ.მ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის მესაკუთრედ აღიარების პროცესუალურ საფუძველს. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომელიც ასახულია ამ განჩინების პ.53-56-ში და რომლის მიხედვით დადგენლია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული ქ. თბილისში ..... მდებარე ქონების ნაწილზე, მესაკუთრედ ცნობა. შესაბამისად, მოწმის ჩვენება, რომელიც აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის სასარგებლოდ ქონება განკარგა, მნიშვნელოვანი იყო იმ სამართლებრივი შედეგის განსასაზღვრად, მოიცავს თუ არა მოპასუხის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 1126 კვ.მ. ქონება მოსარჩელის საკუთრებას და რა ოდენობით. პირველ კითხვას დადებითი პასუხი გაეცა, რაც შეეხება ქონების ფართობს, რომელიც მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული 1126 კვ.მ.-დან მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს ის 551 კვ.მ.-ს შეადგენს, საიდანც 191.75 კვ.მ. ქონება მოსარჩელეს მიღებული აქვს მემკვიდრეობით, ხოლო 359.25 კვ.მ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეძენილ ქონებას წარმოადგენს. მოსარჩელისთვის გადასაცემი ქონება მის მიერ მითითებული ოდენობით, კერძოდ, 191.75 კვ.მ.-ით, ხოლო მოპასუხის წილი ამ ქონებაში 215.75 კვ.მ.-ით უნდა განისაზღვროს, დარჩენილი 718.5 კვ.მ. (1126-191.75-215.75) ქონება კი მიჩნეული უნდა იქნეს ნასყიდობის საფუძველზე მოსარჩელის და მოპასუხის მიერ ერთობლივად შეძენილ ქონებად, რომელიც თანაბარი მოცულობით - 359კვ.მ.-359 კვ.მ. (718.5:2=359.25 კვ.მ.) წარმოადგენს მოსარჩელის და მოპასუხის თანასაკუთრებას. ამრიგად, იმ პირობებში, როდესაც მემკვიდრეობით მიღებული ქონების გამოკლებით დარჩენილი ქონების მოცულობა, მოწმის მიერ დასახელებული ქონების მახასიათებლებს (600-800 კვ.მ.) ემთხვევა, დგინდება, როგორც უშუალოდ მოსარჩელის, ასევე მოპასუხის მიერ ნივთის ძველი მესაკუთრისთვის ნივთის ღირებულების გადაცემა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოსარჩელემ და მოპასუხემ ერთობლივად შეიძინეს 718.5 კვ.მ. ქონება, რაც ამ ქონებაზე მათი თანასაკუთრების უფლების აღიარების საკმარისი საფუძველია.

90. რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას - იხ., ამ განჩინების პ.1, რომელიც გამიჯვნის ხელშეკრულების ნაწილობრივ (განსახილველი დავის მხარეთა) ბათილად ცნობას შეეხებოდა, რაც უარყოფილია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა მიერ, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ამ ნაწილში კასატორს საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

91. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც, საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

92. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

93. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

94. მეორე კასატორი (მოსარჩელე) გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კანონის საფუძველზე.

95. პირველ კასატორს (მოპასუხე) სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად (დისპოზიცია: თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%) კი, უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ.ჩ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. ო.ჩ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

3. დ.ჩ–ს (ს.კ:........) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფოხაზინა“, ბანკისკოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს დ.ყ–ას მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 12.12.2022-ში N0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 5432.77 ლარის 70% – 3,802.93 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე