საქმე №ას-1381-2022 17 თებერვალი, 2023 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,
მირანდა ერემაძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორები – ნ.ვ–ძე, ვ.ვ–ძე, ს.ბ–ი (მოსარჩელეები)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ხ–ძე, ი.ხ–ძე, თ.ა–ნი, ქ.ხ–ძე, ნ.ვ–ძე, მ.ვ–ძე, ა.ვ–ძე, შპს "ჰ.ლ–სი" (მოპასუხეები)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 ივლისის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი - თანხმობების ბათილად ცნობა, სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების აკრძალვა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ.ვ–ძის, ს.ბ–ის და ვ.ვ–ძის (შემდეგში მოსარჩელეები, აპელანტები ან კასატორები) სარჩელი გ.ხ–ძის, ი.ხ–ძის, თ.ა–ნის, ქ.ხ–ძის, ნ.ვ–ძის, მ.ვ–ძის, ა.ვ–ძის და შპს „ჰ-ლ–ის“ (შემდეგში: მოპასუხეები) მიმართ, ზ.ვ–ძის მიერ 2014 წლის 17 მარტს და 2014 წლის 11 ივლისს გაცემული თანხმობების ბათილად ცნობის და მოპასუხეებისთვის ბმა „ი.ა–ძე ..“-ის თანხმობის გარეშე ქ. თბილისი, ...... მდებარე მიწის ნაკვეთზე (ს/კ .......) სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების აკრძალვის შესახებ - არ დაკმაყოფილდა.
2. მოსარჩელეებმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ აპელანტა მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 ივლისის განჩინებით, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.
3. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე ქვემდგომი სასამართლოს მიერ უდავოდ მიჩნეული შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ არის გამხდარი:
3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების (საქმე N2/6528-12) საფუძველზე, 2013 წლის 13 ნოემბრის მდგომარეობით, არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების 135.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მდებარე, ქ. თბილისში, ........ (საკადასტრო კოდი ........) საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ზ.ვ–ძის სახელზე (ტ. V, ს.ფ. 442-446, ტ. VI, ს.ფ. 35-36);
3.2. ზ.ვ–ძემ 2014 წლის 17 მარტს (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის N140240035) გასცა თანხმობა, რომ მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით ....... არსებულ შენობას სამეზობლო მიჯნაზე გამოეჭრას კარ-ფანჯრები და 1,50 მეტრით გადმოვიდეს აივნების კონსოლი, ასევე 0.00 ნიშნულზე გამოიჭრას კარის ღიობი მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით: .......;
3.3. ზ.ვ–ძემ 2014 წლის 11 ივლისს (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის N140729019) გასცა თანხმობა, რომ მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით: ..... საპროექტო შენობის სამეზობლო მიჯნაზე მიწის საკადასტრო კოდით: ...... გამოეჭრას კარ-ფანჯრები; 1,5 მეტრით გადმოვიდეს აივნების კონსოლი; გამოიჭრას კარების ღიობი და მოეწყოს ღია კიბის უჯრედი (ტ. V, ს.ფ. 436-439).
3.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით ვ.ვ–ძის, ა.ი–ძის, დ.ქ–ძის, ხ.ლ–სა და თ.ბ–ძის განცხადება დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება (ტ. V, ს.ფ. 447-451);
3.5. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 აპრილის N1206116 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ..... გ.ხ–ძის, ზ.ვ–ძის, თ.ა–ნის და ი.ხ–ძის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, კომერციული) შენობა-ნაგებობის არქიტექტურული პროექტი (ტ. V, ს.ფ. 465-466; ტ. VI, ს.ფ. 39-40);
3.6. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 აგვისტოს N1420298 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ........ გ.ხ–ძის, ზ.ვ–ძის, თ.ა–ნის და ი.ხ–ძის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ....), მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, კომერციული) შენობა-ნაგებობის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. გაიცა მშენებლობის ნებართვა და გაცემულად ჩაითვალა მშენებლობის სანებართვო მოწმობა. მშენებლობის ვადად განისაზღვრა 2014 წლის 5 აგვისტოდან 2017 წლის 5 იანვრის ჩათვლით (ტ. V, ს.ფ. 467-469; ტ. VI, ს.ფ. 41-43);
3.7. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 23 იანვრის N1697394 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ........ გ.ხ–ძის, ზ.ვ–ძის, თ.ა–ნის და ი.ხ–ძის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ .....), მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, კომერციული) შენობა-ნაგებობის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. გაიცა მშენებლობის ნებართვა და გაცემულად ჩაითვალა მშენებლობის სანებართვო მოწმობა. მშენებლობის ვადად განისაზღვრა 2014 წლის 22 იანვრიდან 2016 წლის 22 ივლისის ჩათვლით (ტ. V, ს.ფ. 470-473);
3.8. საჯარო რეესტრში ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლება ქ. თბილისში, ...... მდებარე, 135.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი N ......) რეგისტრირებული იყო 16/04/2015 წლამდე;
3.9. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 16 აპრილის N882015194212-03 გადაწყვეტილებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინების საფუძველზე გაუქმდა ჩანაწერი N ........ საკადასტრო ერთეულზე ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე. N ........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი გაუერთიანდა N ..... საკადასტრო ერთეულს მიენიჭა N ....... საკადასტრო კოდი და აღირიცხა ბმა „ი.ა–ძის ..“-ის საკუთრებად;
3.10. ამხანაგობის წევრები არიან: ა.ი–ძე, დ.ბ–ძე, დ.თ–ი, დ.თ–ი, დ.ქ–ძე, ე. დ–ძე, ვ.ვ–ძე, ვ.მ–ძე, თ.ბ–ძე, ი.წ–ი, ლ.მ–ი, ლ.გ–ა, მ.ბ–ი, ნ.ვ–ძე, ნ.რ–ი, პ.თ–ი, ს.ბ–ი, ს.ფ–ი და ხ.ლ–. ამხანაგობის თავმჯდომარეა - ვ.მ–ძე;
3.11. მოსარჩელეთაგან ვ.ვ–ძე ბმა „ი.ა–ძის ..“-ის წევრი გახდა 2010 წლიდან, ნ.ვ–ძე - 07/11/2017 წლიდან, ხოლო, ს.ბ–ი 16/05/2015 წლიდან (ტ. VI, ს.ფ. 37-38, ტ. V, ს.ფ. 452, ტ. V, ს.ფ. 453, ტ. VI, ს.ფ. 44-53; ტ. V, ს.ფ. 454-464, ტ. VI);
3.12. ზ.ვ–ძე გარდაიცვალა 2015 წლის 6 აპრილს და თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 18 ივნისის განჩინებით N2/21226 სამოქალაქო საქმეში ზ.ვ–ძის უფლებამონაცვლეებად ცნობილი არიან მისი პირველი რიგის მემკვიდრეები: მეუღლე - ქ.ხ–ძე და შვილები - ა.ვ–ძე, მ.ვ–ძე და ნ.ვ–ძე (ტ. VI, ს.ფ. 54; ტ. V, ს.ფ. 477-480);
3.13. ბმა „ი.ა–ძის ..“-ის წევრების, მათ შორის მოსარჩელე ვ.ვ–ძის, მიერ ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 აპრილის N1206116, 2014 წლის 4 აგვისტოს N1420298 და 2015 წლის 15 იანვრის N1697394 ბრძანებები გასაჩივრდა ადმინისტრაციული წესით;
3.14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით ვ.ვ–ძის სარჩელი სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 აპრილის N1206116 ბრძანებისა და 2014 წლის 4 აგვისტოს N1420298 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ხოლო სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 15 იანვრის N1697394 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე აღძრულ სასარჩელო მოთხოვნაზე წარმოება შეწყდა (ტ. VI, ს.ფ. 103-166, ტ. VI, ს.ფ. 167- 224);
3.15. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2019 წლის 11 იანვრის Nტ60.01190111 ბრძანებით დაკმაყოფილდა მოპასუხეების: ა.ვ–ძის, გ.ხ–ძის, თ.ა–ნის, ი.ხ–ძის, მ.ვ–ძის, ნ.ვ–ძისა და ქ.ხ–ძის განცხადება გაშვებული ვადის აღდგენის თაობაზე და 2015 წლის 23 იანვრის N1697394 ბრძანებით გაცემული მშენებლობის ნებართვის ვადა განისაზღვრა 2019 წლის 11 იანვრიდან 2021 წლის 11 აპრილის ჩათვლით (ტ. V, ს.ფ. 474-476);
3.16. 2019 წლის 13 აგვისტოს მდგომარეობით, 466.00 კვ.მ. არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მდებარე ქ. თბილისში, ......... (ს/კ N .......) საკუთრების უფლებით აღრიცხულია მოპასუხე შპს „ჰ- ლ–ის“ სახელზე (ტ. VI, ს.ფ. 55-57);
3.17. ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2020 წლის 28 იანვრის N4839111 ბრძანებით ცვლილება შევიდა სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 23 იანვრის N1697394 ბრძანებაში და დამკვეთად თ.ა–ნის, ზ.ვ–ძის, ი.ხ–ძის და გ.ხ–ძის ნაცვლდ დაფიქსირდა შპს „ჰ- ლ–ი“ (ტ. V, ს.ფ. 481-483; ტ. VI, ს.ფ. 58-60);
3.18. ბმა „ი.ა–ძის ..“-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული მიწის ნაკვეთი (ს/კ N ......) მდებარეობს შპს „ჰ- ლ–ის“ საკუთრებაში არსებული სამშენებლო მიწის ნაკვეთის (ს/კ N ......) მიჯნის ზონაში (ტ. V, ს.ფ. 436-439);
3.19. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 2 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ზ.ვ–ძის უფლებამონაცვლეების: ქ.ხ–ძის, ა.ვ–ძის, მ.ვ–ძისა და ნ.ვ–ძის სარჩელი მოპასუხეების: ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ი.ა–ძის ..“-ის წევრების: ა.ი–ძის, დ.ბ–ძის, დ.თ–ის, დ.ქ–ძის, ვ.ვ–ძის, თ.ბ–ძის, ლ.გ–ას, მ.ბ–ის, ს.ბ–ის, ნ.რ–ის, პ.თ–ის, ხ.ლ–ს, დ.თ–ის, ე.დ–ძის, ვ.მ–ძის, ლ.მ–ის, მ.მ–ის, გ.თ–ისა და ი.ღ–ძის მიმართ ხელშეკრულებიდან გასვლისა და უძრავი ნივთის საკუთრებაში დაბრუნების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში (ტ. IV, ს.ფ. 229-238 ტ. VI);
4. სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია, რომ არ არსებობს 2014 წლის 17 მარტის N140240035 და 2014 წლის 11 ივლისის N140729019 თანხმობების (სამეზობლო მიჯნაზე საკადასტრო კოდით ...... რეგისტრირებულ შენობაზე კარ-ფანჯრების გამოჭრის; აივნების კონსოლის 1,5 მეტრით გადასვლაზე, კარების ღიობის გამოჭრაზე და ღია კიბის უჯრედის მოწყობაზე) ბათილად ცნობის საფუძველი.
5. სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო სადავო თანხმობების გამოცემის დროს მოქმედი „ქ. თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის N4-13 გადაწყვეტილების (ძალადაკარგულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 05/25/2016წ. 14-39 დადგენილებით) პირველი მუხლი, რომლის მიხედვით მოწესრიგებული იყო თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების საგანი, მიზნები და ამოცანები, კერძოდ:
4.1. დასახელებული ნორმის პირველი პუნქტის თანახმად, თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების (შემდგომში: განაშენიანების რეგულირების წესები) შედგენილია „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, წარმოადგენს ქალაქთმშენებლობითი რეგულირების სისტემის ნაწილს და არეგულირებს ქ. თბილისის ტერიტორიებისათვის ქალაქთმშენებლობის სპეციფიურ სამართლებრივ ურთიერთობებს, განსაზღვრავს ამ სამართალურთიერთობის მონაწილეთა და მესამე პირთა უფლება-მოვალეობებს;
4.2. იმავე გადაწყვეტილების 34-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მიჯნის ზონა წარმოადგენს სამშენებლო მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილს, რომელიც მიწის ნაკვეთის სამეზობლო საზღვრებიდან დაშორებულია 3,0 მეტრ მანძილზე ნაკლებით. იმავე მუხლის 151 პუნქტის თანახმად, ნაკვეთების საზღვრიდან 3,0 მეტრზე ნაკლებ მანძილზე, მეზობლის მხარეს შეიძლება მოწყობილ იქნეს ღიობი: კარი, ფანჯარა, სამტრედე და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილი, ასევე აივანი, ერკერი და ტერასა, თუ ამაზე მიღებული იქნება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობა. აღნიშნული წესის საფუძველზე მოწყობილი ღიობი ვერ ჩაითვლება დაბრკოლებად მომიჯნავე ნაკვეთებზე ახალი მშენებლობისას. დასახელებული მუხლის მე-14 პუნქტის მიხედვით, სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში განთავსებულად ითვლება შენობა ან მისი ნაწილი, რომელიც სამეზობლო საზღვრიდან 3.0 მეტრზე ნაკლები მანძილით არის დაშორებული.
5. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში უდავოა, ამჟამად ბმა ,,ი.ა–ძის ..-ის’’ სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით N ...... და შპს ,,ჰ.ლ–სის’’ საკუთრებაში რეგისტრირებული სამშენებლო მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით N ....... ერთმანეთთან მიჯნის ზონაში მდებარეობს (იხ. წინამდებარე განჩინების 3.18 ქვეპუნქტი). აღნიშნული გარემოების და სადავო თანხმობების გამოცემის დროს მოქმედი „ქ. თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის N4-13 გადაწყვეტილების (ძალადაკარგულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 05/25/2016წ. 14-39 დადგენილებით) შესაბამისად, მიჯნის ზონაში მდებარე მიწის ნაკვეთზე არსებულ შენობა-ნაგებობაზე კარის, ფანჯარის, აივანის და ღია კიბის უჯრედის მოსაწყობად სავალდებულო წინაპირობას წარმოადგენდა აღნიშნულის თაობაზე მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობის მიღება. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეთა (აპელანტთა) მხრიდან სადავოა ასეთი თანხმობის არსებობა/კანონიერება, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს კვლევის საგანს სწორედ ამ გარემოების დადგენა წარმოადგენს.
6. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2013 წლის 13 ნოემბერს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით ირკვევა, რომ 2012 წლის 30 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების საფუძველზე, უძრავ ნივთზე მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ...., საკადასტრო კოდი: N ...... რეგისტრირებული იყო ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლება. ამ ქონებაზე ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო 2015 წლის 16 აპრილამდე. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 16 აპრილის N882015194212-03 გადაწყვეტილებით და საჯარო რეესტრის ამონაწერით ირკვევა, რომ განმცხადებლის ვ.ვ–ძის (განსახილველ საქმეზე მოსარჩელის/აპელანტის) განცხადება დაკმაყოფილდა, საკადასტრო კოდით N ...... რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი N0 ..... საკადასტრო ერთეულთან გაერთიანდა, რის შედეგად მიენიჭა საკადასტრო კოდი N ......., უძრავი ნივთი ბმა „ი.ა–ძის ..“-ის საკუთრებად აღირიცხა (ტ. V, ს.ფ. 442- 446,452-464, VI, ს.ფ. 35-36).
6.1. ამრიგად, ზ.ვ–ძის მიერ სადავო თანხმობები გაცემულია საჯარო რეესტრში უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. თბილისში, ....., საკადასტრო კოდი N ......, რეგისტრირებულ მესაკუთრედ ყოფნის პერიოდში. საგულისხმოა, რომ აღნიშნულ ფაქტი სადავო არ ხდება არც მოსარჩელეების მიერ, ამ უკანასკნელთა პრეტენზია შეეხება ზ.ვ–ძის მიერ გაცემული თანხმობების კანონიერებას იმ არგუმენტზე მითითებით, რომ უძრავ ნივთზე ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლებისწარმოშობის საფუძველი - სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, სასამართლოს განჩინებითვე ბათილად გამოცხადდა. აპელანტების არგუმენტაციით, როგორც თანხმობის გამცემის ასევე მისი მიმღებისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო უძრავ ქონებაზე ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლების ნაკლის/სადავოობის შესახებ, რაც მიუთითებს მათ არაკეთილსინდისიერებაზე და ქმნის საკმარის საფუძველს სადავო თანხმობების ბათილად გამოსაცხადებლად.
7. სააპელაციო სასამართლომ აპელანტთა პრეტენზიის პასუხად, პირველ რიგში, განმარტა, რომ უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის საფუძვლის, შესაბამისად, ნივთზე საკუთრების უფლების გაუქმება, ამ ნივთზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მესაკუთრედ ყოფნის პერიოდში, საკუთრებიდან მომდინარე უფლების განხორციელებას უკანონოდ ვერ აქცევს. ამ მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ განსაკუთრებით საგულისხმოდ მიიჩნია ის ფაქტი, რომ სადავო თანხმობის გამცემი და ამ თანხმობით შესაბამისი უფლებებით აღჭურვილი პირ(ებ)ის მხრიდან უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლების სადავოობის შესახებ ინფორმაციის ფლობა საქმეზე წარდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება. სადავო თანხმობის გაცემის დროს უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით N ....., გ.ხ–ძის, თავად ზ.ვ–ძის, თ.ა–ნის და ი.ხ–ძის თანასაკუთრებას წარმოადგენდა. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ სწორედ მათ სახელზე გაიცა მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, კომერციული) შენობა-ნაგებობის არქიტექტურული პროექტი და მშენებლობის ნებართვა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (შემდეგში: სსკ) უძრავ ნივთზე უფლების შეძენისას შემძენის არაკეთილსინდისიერებას საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მესაკუთრის სასარგებლოდ არსებული ჩანაწერის უზუტობის შესახებ ინფორმაციის ცოდნას უკავშირებს. მართალია, სადავო შემთხვევაში უძრავი ნივთის მესაკუთრეს მისი საკუთრების უფლება არ განუკარგავს, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც საჯარო რეესტრში უძრავი ნივთის რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ, მისი საკუთრებიდან გამომდინარე, მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს კონკრეტული უფლებამოსილება მიანიჭა, სააპელაციო სასამართლოს მნიშვნელოვნად მიაჩნია უფლების მიმღებ პირთა კეთილსინდისიერების დადგენა, კერძოდ, აღნიშნულმა პირებმა იცოდნენ ან უნდა სცოდნოდათ თუ არა საჯარო რეესტრში ზ.ვ–ძის სასარგებლოდ არსებული ჩანაწერის მიმართ სასამართლოში დავის დაწყების შესახებ;
7.1. სარჩელში მოსარჩელე მხარე სადავო თანხმობის ბათილად ცნობის ძირითად არგუმენტად უძრავი ნივთზე ზ.ვ–ძის საკუთრების წარმოშობის საფუძვლის - დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობაზე ამყარებს საკუთარ მოთხოვნას და თავისი პოზიციის გასამყარებლად მოგვიანებით უფლების გამცემის და მიმღების არაკეთილსინდისიერებაზე უთითებს, რის დასადასტურებლადაც ერთადერთ გარემოებაზე - სადავო თანხმობის გაცემის პერიოდზე ამახვილებს ყურადღებას და განმარტავს, რომ აღნიშნული თანხმობა სასამართლოში ზ.ვ–ძის საკუთრების წარმოშობის საფუძვლის სადავოდ გახდომის შემდეგ გაიცა. სააპელაციო სასამართლომ ეს არგუმენტი არ გაიზიარა და განმარტა, რომ მარტოოდენ ის ფაქტი, რომ სასამართლოში განცხადების წარდგენა დროში წინ უსწრებდა თანხმობის გაცემას, არ ადასტურებს, რომ მესაკუთრემ და უფლების მიმღებმა პირებმა იცოდნენ საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერის გასაჩივრების შესახებ;
7.2. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს შეეძლო წარედგინა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საქმის წარმოების მასალები, საიდანაც, სულ მცირე, ცხადი გახდებოდა ზ.ვ–თვის ინფორმაციის შეტყობინების შესახებ. ამგვარი მტკიცება მოსარჩელის მხრიდან რეალიზებული არ ყოფილა, შესაბამისად, მხოლოდ მოსარჩელე მხარის ლოგიკაზე დაყრდნობით, სასამართლოს დადგენილად არ მიაჩნია, რომ ზ.ვ–ძემ, ასევე უფლების მიმღებმა პირებმა იცოდნენ სასამართლოში დავის დაწყების და საკუთრების უფლების სადავოობის შესახებ. ამრიგად, იმ პირობებში, როდესაც სადავო თანხმობის გაცემის დროს ზ.ვ–ძე მეზობელი მიწის ნაკვეთის რეგისტრირებულ მესაკუთრეს წარმოადგენდა, მოსარჩელის მხრიდან წარმოდგენილი არ ყოფილა შესატყვისი მტკიცებულება, რაც რეგისტრირებული მესაკუთრის ან/და უფლების მიმღებთა არაკეთილსინდისიერებას, კერძოდ, ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლების სადავოობის შესახებ ინფორამციის ცოდნას დაადასტუებდა. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო თანხმობები გამოცემულია მათი გამოცემის დროს მოქმედი ქცევის წესების შესაბამისად და არ არსებობს მათი ბათილად გამოცხადების არც ერთი წინაპირობა.
8. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელეებს/აპელანტებს არ გააჩნიათ სადავო თანხმობების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი. სსსკ-ის 180-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს. აღიარებითი სარჩელი იმგვარი სარჩელია, როცა მოსარჩელე ბუნებაში ისედაც, უკვე არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის (ჩვეულებრივ - ნამდვილობის) ან არარსებობის (ჩვეულებრივ - ბათილობის) სასამართლოსაგან აღიარებას ითხოვს. სწორედ ამიტომ, ზემოხსენებული ნორმის თანახმად, აღიარებითი სარჩელის დასაშვებად დავის მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესია აუცილებელი. ეს ნიშნავს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა არ უშვებს სასამართლო დავას დავის გულისთვის, იურიდიული ინტერესი არის ის ფაქტობრივი, სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევაც მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებით სურს. ამასთან, ჩვეულებრივ, აღიარებითი სარჩელი პირდაპირი და უშუალო ფაქტობრივ შედეგს არ გულისხმობს - ამ სარჩელზე მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულება ობიექტურად შეუძლებელია. ამიტომ, თუ ზემოხსენებული ფაქტობრივი შედეგის მიღწევა აღსრულებითი სარჩელითაა შესაძლებელი, აღიარებითი სარჩელი დაუშვებელია - ამ შემთხვევაში, იგულისხმება, რომ მოსარჩელეს დავის მიმართ იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია. ამგვარად, გარდა ზოგადად სარჩელისათვის დადგენილი მოთხოვნებისა, აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის დამატებითი პირობა დავის მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესია;
8.1. მსგავსი კატეგორიის საქმეზე 2018 წლის 18 მაისს საქმეზე Nას-1357-1277-2017 გამოტანილ განჩინებაში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ განმარტა: „საპროცესო სამართლებრივი დოქტრინა სარჩელს განსაზღვრავს, როგორც დაინტერესებული პირის მიმართვას სასამართლოსადმი დარღვეული ან სადავო უფლების დაცვის მოთხოვნით [სსსკ-ის მე-2 და მე-3 მუხლები]. განასხვავებენ სარჩელების კლასიფიკაციას, როგორც სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ისე, მატერიალური კანონმდებლობის ანალიზის საფუძველზე (შდრ: სუსგ №ას-302-285-2017, 16.06. 2017 წ.). სარჩელის კლასიფიკაცია შესაძლებელია მოსარჩელის მოთხოვნათა მიხედვით. დოქტრინაში განვითარებული შეხედულების თანახმად, მატერიალურ სამართალში სარჩელის ძირითად სახეებად გვევლინება სანივთოსამართლებრივი სარჩელები, როგორებიცაა სავინდიკაციო და ნეგატორული სარჩელები. სავინდიკაციო სარჩელი არის არამფლობელი მესაკუთრის ან სხვა კანონიერი მფლობელის სარჩელი უკანონო მფლობელის წინააღმდეგ ინდივიდუალური ნიშნით განსაზღვრული და ნატურით არსებული ნივთის დაბრუნების თაობაზე. ნეგატორული სარჩელი მიმართულია უფლების ისეთი დარღვევის წინააღმდეგ, რაც არ არის დაკავშირებული ნივთის მფლობელობის დაკარგვასთან, მაგრამ ხელშემშლელია ნივთით სარგებლობისა და განკარგვისთვის, ე.ი. პირი მოკლებულია ამ უფლებამოსილებათა განხორციელების შესაძლებლობას, რადგან სხვა პირი თავისი მოქმედებით ხელს უშლის მათ რეალიზებას; ვალდებულებითი- სახელშეკრულებო და არასახელშეკრულებო (დელიქტური, კონდიქციური) სარჩელები. თითოეული მათგანი მიმართულია უფლებამოსული პირისთვის ქონების დაბრუნებისკენ და უფლების დარღვევამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენისკენ. მაგალითად, დელიქტური სარჩელი მიმართულია არასახელშეკრულებო ზიანის ანაზღაურებისკენ. ასეთია ის ზიანი, რომელიც მიყენებულია ისეთი დარღვევის შედეგად, როდესაც მხარეები არ იმყოფებიან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში. ვინდიკაციისგან განსხვავებით, რომლის საგანია მხოლოდ ნატურით არსებული ნივთი, დელიქტური სარჩელით შესაძლოა, ზიანის ანაზღაურება როგორც ნატურით, ისე ფულადი სახით, როცა ნატურით რესტიტუცია შეუძლებელია. კონდიქციური სარჩელები, რომლითაც ხდება სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, სხვისი ქონებრივი სიკეთის ხარჯზე, პირის არამართლზომიერი თუ მართლზომიერი მოქმედების ან დაუძლეველი ძალის შედეგად მიღებულის (შეძენილი ან დაზოგილი) უკან დაბრუნება, რითაც მიიღწევა ქონებრივი მიმოქცევის წონასწორობის აღდგენა დაზარალებულის ქონებრივი სფეროს აღდგენით (იხ., ცვაიგერტი კ., კოტცი ჰ., შედარებითი სამართალმცოდნეობის შესავალი კერძო სამართლის სფეროში, ტ.II, გამოცემის მეცნიერული რედაქცია და ბოლოთქმა თ.ნინიძის, თარგმანი ე. სუმბათაშვილისa, თბ., 2001, 228). სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ანალიზის საფუძველზე კი, სარჩელის კლასიფიცირება შესაძლებელია მიკუთვნებითი ანუ აღსრულებითი სარჩელების, გარდაქმნითი და აღიარებითი ანუ დადგენითი სარჩელებისსახით (იხ., სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარები, ლილუაშვილი თ, ხრუსტალი ვ, თბ., 2007, 310)... საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იურიდიული ინტერესი აღიარებითი სარჩელის აღძვრის წინაპირობაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლო არ მიიღებს სარჩელს, თუ მოსარჩელეს არ აქვს ასეთი სარჩელის აღძვრის ინტერესი. ამიტომ, სსსკ-ის 178-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი ავალდებულებს მოსარჩელეს მიუთითოს მის მიერ აღძრულ აღიარებით სარჩელში ასეთ იურიდიულ ინტერესზე. თუმცა, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იურიდიული ინტერესი არის არა სარჩელის შინაარსის საკითხი, არამედ, ამ სარჩელის აღძვრის, მისი განსახილველად მიღების წინაპირობა. იურიდიული ინტერესის არსებობისათვის, რომელიც წარმოადგენს აღიარებითი სარჩელის მიღებისა და განხილვის წინაპირობას, საჭიროა, რომ: ა) მოსარჩელეს ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა; დ) აღიარებითი სარჩელი დაუშვებელია, თუ უკვე შესაძლებელია სარჩელი თვით ვალდებულების შესრულების თაობაზე, ე.ი. თუ შესაძლებელია აღიძრას მიკუთვნებითი (აღსრულებითი) სარჩელი (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე Nას-664-635-2016, 02.03.2017წ; შეადარეთ ასევე, სუსგ-ებს: № 1089-1009-2017, 05.12.2017წ; № ას-437-409-2017, 29.09.2017; № ას-916-857-2017, 12.09.2017; №ას-302-285-2017, 16.06.2017; №ას-244-232-2017, 19.05.2017; №ას-937-887-2015, 10.11.2015წ.; № ას- 17-14-2015, 01.07.2015წ.; № ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ; №ას-869-819-2015, 11.12.2015წ; № ას-773-730-2015, 08.09.2015წ; № ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; №ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; № ას-323-308, 2016, 03.06.2016წ; №ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; №ას-375-359-2016, 17.06.2016წ; №ას-595-554-2017, 15.12.2017 წ.)“ - (სუსგ. №ას-955-2018, 16. 2018 წ.; პ. 36-45).
8.2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდმა პალატამ განმარტა: „აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათის მატარებელია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა“ – (სუსგ №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი პ. 232). “საერთო სასამართლოების შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის მე-17 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის სამართლებრივი შეფასება (ნორმის განმარტება) ყველა ინსტანციის საერთო სასამართლოებისათვის სავალდებულოა.
9. განსახილველ შემთხევაში სააპელაციო სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნის იურიდიული ინტერესის დასაბუთების მიზნებისთვის, პირველ რიგში, ყურადღება გაამახვილა პირველ სასარჩელო მოთხოვნაზე, კერძოდ, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს 2014 წლის 17 მარტის და 2014 წლის 11 ივლისის თანხმობების ბათილად ცნობა და აღნიშნულთან დაკავშირებით მითითებულ იურიდიულ ინტერესზე, რომ სადავო თანხმობების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, მოსარჩელეები შექმნიან მტკიცებულებას, რომლის საფუძველზეც შეძლებენ ადმინისტრაციულ საქმეზე წარმოების განახლებას და ამჟამად მოპასუხე შპს „ჰ- ლ–ის“ საკუთრებაში არსებულ სამშენებლო მიწის ნაკვეთზე (ს/კ N .......) სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ პროექტის დამტკიცების და მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ შესაბამისი ბარძანებების ძალადაკარგულად გამოცხადებას. ამ მიმართებით საპელაციო სასამართლომ იმსჯელა სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ გამოცემული ბრძანებების შინაარსზე, კერძოდ: 1. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 აპრილის N1206116 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ..... გ.ხ–ძის, ზ.ვ–ძის, თ.ა–ნის და ი.ხ–ძის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, კომერციული) შენობა-ნაგებობის არქიტექტურული პროექტი (ტ. V, ს.ფ. 465-466; ტ. VI, ს.ფ. 39-40); 2. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 აგვისტოს N1420298 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ...... გ.ხ–ძის, ზ.ვ–ძის, თ. ა–ის და ი.ხ–ძის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ........), მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, კომერციული) შენობა-ნაგებობის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. გაიცა მშენებლობის ნებართვა და გაცემულად ჩაითვალა მშენებლობის სანებართვო მოწმობა. მშენებლობის ვადად განისაზღვრა 2014 წლის 5 აგვისტოდან 2017 წლის 5 იანვრის ჩათვლით (ტ. V, ს.ფ. 467-469; ტ. VI, ს.ფ. 41-43); 3. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 23 იანვრის N1697394 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ........ გ.ხ–ძის, ზ.ვ–ძის, თ.ა–ნის და ი.ხ–ძის თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ........), მრავალფუნქციური (საცხოვრებელი, კომერციული) შენობა-ნაგებობის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. გაიცა მშენებლობის ნებართვა და გაცემულად ჩაითვალა მშენებლობის სანებართვო მოწმობა. მშენებლობის ვადად განისაზღვრა 2014 წლის 22 იანვრიდან 2016 წლის 22 ივლისის ჩათვლით (ტ. V, ს.ფ. 470-473). ამრიგად, საქმეში წარმოდგენილი ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ბრძანებებით ირკვევა, რომ სადავო თანხმობებით დადასტურებული უფლების რეალიზაციისთვის ცალკე ბრძანება გამოცემული არ ყოფილა და ის გათვალისწინებული იქნა პროექტის დამტკიცების და მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ გამოცემულ ბრძანებებში;
9.1. სააპელაციო სასამართლოში აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე, აპელანტების წარმომადგენელმა განმარტა, რომ დავის წარმატებით დასრულების შემთხვევაში, ისინი მოითხოვენ ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ყველა ბრძანების ბათილად ცნობას, რადგან სადავო თანხმობებით განკარგულ უფლებასთან მიმართებით ცალკე ბრძანება გამოცემული არ ყოფილა. ამრიგად, იმ პირობებში, როდესაც უდავოა, რომ სადავო თანხმობებით მიჯნის ზონაში მდებარე მიწის ნაკვეთზე არსებულ შენობა-ნაგებობაზე მხოლოდ კარის, ფანჯრის, აივნის და ღია კიბის უჯრედის მოწყობის უფლება დადასტურდა, ხოლო ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ გამოცემულია მშენებლობის ზოგადი ნებართვა, მოსარჩელეები, სადავო თანხმობით განკარგული უფლების გარდა, ქ. თბილისში, ..... არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ......) ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ ბრძანების შეცილების უფლების მქონე პირებს არ წარმოადგენენ. გარდა ამისა, მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, შექმნან მტკიცებულება, რაც ადმინისტრაციული წესით განხილული საქმის წარმოების განახლებაში დაეხმარებათ, არ წარმოადგენს ნამდვილ იურიდიულ ინტერესს, რადგან მოსარჩელეებისთვის სასარგებლო კონკრეტულ იურიდიულ შედეგს არ იძლევა;
9.2. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ ასევე ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ მოსარჩელეები/აპელანტები მათთვის მიყენებულ ზიანზე ზოგადი მითითებით შემოიფარგლებიან და ამასთან დაკავშირებით კონკრეტული გარემოებები არ დაუსახელებიათ. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმზე, სადაც მოსარჩელე მხარე მოპასუხეს სამეზობლო მიჯნის ზონაში განთავსებული მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ქონებიდან არსებითი ხასიათის ზემოქმედებას ედავებოდა სსკ-ის 174-176 მუხლებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ: ,,სსკ-ის 176-ე მუხლით დადგენილ „დაუშვებელ ხელყოფაში" იგულისხმება ნაგებობის იმგვარი ექსპლუატაცია, რომელიც სამეზობლო ზემოქმედების თმენის ვალდებულების კანონით დადგენილ ფარგლებს სცილდება და მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის უფლებებს ხელყოფს, რაც იმთავითვე აშკარაა. საკუთრების უფლების შემზღუდველი დასახელებული ნორმით, რომელიც როგორც ზემოთ აღინიშნა სამეზობლო სამართლის მომწერიგებელ ნორმათა შორის ყველაზე იმპერატიულია და იურიდიული შედეგის მიხედვით 175-ე მუხლზე მაღლაც დგას (იხ. სუსგ N ას-413-396- 2016,15.07. 2016წ.), მესაკუთრისაგან ითხოვს ორი წინაპირობის არსებობის დამტკიცებას: "დაუშვებელი ხელყოფა“ და „ეს იმთავითვე აშკარაა“, ამდენად, კანონმდებელმა იმ დაშვებით, რომ საკუთრების უფლების შეზღუდვა შესაძლებელია მოხდეს მეზობელ მიწის ნაკვეთებზე ისეთი შენობების აშენების ან უკვე აშენებულის აკრძალვით, მესაკუთრეს დააკისრა ტვირთი, ხოლო ეს უკანასკნელი უნდა უთითებდეს არა ზემოქმედების შესახებ (რაც სსკ-ის 175-ე მუხლით დადგენილ შემთხვევებს მოიცავს), არამედ ისეთ აშკარა და დაუშვებელ ხელყოფაზე, რომელიც იმთავითვე თვალსაჩინო, აშკარაა და მისი დამტკიცება რეალურად შესაძლებელია ჯეროვანი მტკიცებულების წარდგენის ან მყარი პრეზუმფციის საფუძველზე, რაც თითოეულ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს კვლევისა და შეფასების საგანია. სამეზობლო ნორმები მესაკუთრეთა ისეთ სამართლებრივ ურთიერთობებს ადგენს, როდესაც ისინი ურთიერთპატივისცემით, სამეზობლო სივრცეში არსებული საკუთრების უფლების მოვლისა და დაცვის, მათ შორის ნორმალურ, მოსალოდნელ ზემოქმედებათა (არსებითი ან არაარსებით) თმენის ვალდებულებით არიან აღჭურვილი, ხოლო როდესაც საკითხი ეხება მეზობელი მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობიდან (ასაშენებელი ან უკვე აშენებულის ექსპლუატაციის დროს) მომდინარე აშკარა დაუშვებელ ხელყოფას, ასეთ შემთხვევაში, საკუთრების უფლების ხელყოფის გამო მესაკუთრემ უნდა გამოკვეთოს საკუთარი ინტერესების დაცვის უპირატესობა მეზობელ მესაკუთრესთან, როგორც ხელმყოფ პირთან შედარებით, რადგან სსკ-ის 176-ე მუხლი ნებისმიერ მესაკუთრეს თანაბრად იცავს. შესაბამისად, სარჩელის საფუძვლიანობის გამორკვევისას ორივე მხარის ინტერესები თანაბრად უნდა იყოს გათვალისწინებული“ (იხ. სუსგ-ები: Nას-40-38-2012, 22.03.2012წ; Nას-368-352-2016, 21.10.2016წ.);
9.3. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, მხოლოდ მითითება ფაქტზე, რომ მოპასუხედ დასახელებული სუბიექტების უძრავი ქონება განთავსებულია სამეზობლო მიჯნის ზონაში, პრეზუმირებულს არ ხდის იმ გარემოებას, რომ მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ქონებიდან მოსარჩელეების საკუთრების ობიექტზე ხორციელდება დაუშვებელი ხელყოფა, რის შედეგადაც მათ ზიანი ადგებათ. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა, რომ სარჩელი არ შეიცავს შესაბამის მითითებას და მტკიცებას იმ ფაქტებზე და მათ დამადასტურებელ მტკიცებულებებზე, რომლებითაც დადასტურდებოდა, თუ რაში მდგომარეობს მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ქონებიდან, რომელიც მხარეთა სამეზობლო მიჯნაზეა განთავსებული, მოსარჩელის საკუთრების ობიექტზე მიყენებული ზიანი. ამდენად, გარდა იმისა, რომ, როგორც უკვე აღინიშნა, აღიარებითი სარჩელის სამართალწარმოების დაწყების ნამდვილ იურიდიულ ინტერესს დასრულებული საქმის განახლების მიზნით მტკიცებულების შექმნა არ წარმოადგენს, არ იკვეთება მოსარჩელეთა საბოლოო იურიდიული ინტერესი აღიარებითი სარჩელის მიმართ, კერძოდ, თუ რა ზიანის აღკვეთას შეძლებენ იმ თანხმობების ბათილად ცნობით, რომლებითაც მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს მის საკუთრებაში ასაშენებელ შენობა-ნაგებობაზე კარის, ფანჯრის, აივნის და ღია კიბის უჯრედის მოწყობის უფლება მიეცა;
9.4. აპელანტების მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რომელიც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების აკრძალვაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმებასა და სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების აკრძალვას ეხება, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, განვითარებული მსჯელობა და სამართლებრივი დასკვნები პირდაპირ გამორიცხავს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, შესაბამისად, სასამართლო ამაზე ცალკე აღარ იმსჯელებდა.
10. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
10. 1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.
10.2. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო განაცხადი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელეთა საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:
11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.
13. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული და დადგენილი.
14. კასატორის პრეტენზია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნორმა განმარტა სტანდარტულად, კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებებისადმი მისადაგების გარეშე და რადგან მსგავსი საქმე ქართულ სასამართლო სისტემაში განხილული არ ყოფილა, მოსამართლემ უნდა გამოიყენოს ნორმის განმარტების ხერხი, ან სამართლის ანალოგია, ხოლო უკიდურეს შემთხვევაში მიმართოს საკონსტიტუციო სასამართლოს, რადგან მოსარჩელეს ზიანი ადგება, არ არის გაზიარებული საკასაციო სასამართლოს მიერ.
14.1. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თითოეული საქმის შესწავლისა და გამოკვლევისათვის, გარდა იმისა, რომ ეს ინდივიდუალურად ხდება, ასევე მნიშვნელოვანია სასამართლო პრაქტიკიდან გამომდინარე განმარტებები, რომლებიც ანალოგიურ საქმეებს უკავშირდება, ხოლო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის მიერ ნორმის განმარტება სავალდებულოა ყველა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოსათვის, რაც სავსებით მართებულად აღნიშნა სააპელაციო სასამართლომ (იხ. წინამდებარე განჩინების 8.2 ქვეპუნქტი). ნორმის განმარტების არაერთი ხერხი არსებობს, რაც სამოსამართლო სამართლის განუყოფელი ნაწილია მართლმსაჯულების განხორციელების პროცესში, მათ შორისაა, გრამატიკული, ლოგიკური, ისტორიული და სისტემური ხერხები. თუმცა, კასატორი მხოლოდ ზოგად პრეტენზიას უთითებს ამ მიმართებით და არ აკონკრეტებს, თვითონ როგორ წარმოუდგენია ნორმის ინტერპრეტაცია და რაში მდგომარეობს გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი უსწორობა. ასეც რომ არ იყოს, იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო სამართალურთიერთობის იურიდიული კვალიფიკაცია სასამართლოს პრეროგატივაა, სასამართლო სამართლებრივი დასაბუთებისათვის თვითონ იყენებს შესატყვის ნორმებს, მათი ინტერპრეტაციისა და სასამართლო პრაქტიკის მისადაგების ან ახლებური განმარტების გზით უპასუხოდ არ ტოვებს მხარეთა არგუმენტებს;
14.2. რაც შეეხება ანალოგიის გამოყენებას, სსკ-ის მე-5 მუხლი ადგენს კანონისა და სამართლის ანალოგიის გამოყენების შესაძლებლობას, კერძოდ: „1. კანონში პირდაპირ გაუთვალისწინებელი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოიყენება ყველაზე უფრო მსგავსი ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლის ნორმა (კანონის ანალოგია). 2. თუ კანონის ანალოგიის გამოყენება შეუძლებელია, ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს სამართლის ზოგადი პრინციპების საფუძველზე, აგრეთვე სამართლიანობის, კეთილსინდისიერებისა და ზნეობის მოთხოვნების შესაბამისად (სამართლის ანალოგია). 3. სპეციალური ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმები (საგამონაკლისო ნორმები) არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ანალოგიით“. დასახელებული ნორმის მიზნად მიჩნეულია მოსამართლისათვის მართლმსაჯულების განხორციელების პროცესში აუცილებელი სამართლებრივი ინსტრუმენეტების გამოყენების შესაძლებლობის მიცემა, რადგან სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად „1. სასამართლოს არა აქვს უფლება უარი თქვას სამოქალაქო საქმეებზე მართლმსაჯულების განხორციელებაზე იმ შემთხვევაშიც, თუ სამართლის ნორმა არ არსებობს, ან იგი ბუნდოვანია. 2. სასამართლოს არა აქვს უფლება უარი თქვას კანონის გამოყენებაზე იმ მოტივით, რომ მას კანონის ნორმა უსამართლოდ ან არაზნეობრივად მიაჩნია“. ამდენად, „ანალოგიის ადრესატი არის მოსამართლე. მხოლოდ მას შეუძლია სამართალგამოყენების ამ მეთოდით სარგებლობა“ (იხ. ჭანტურია ლადო, სამოქალაო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, ჭანტურია (რედ.), 2017, მუხლი 5, ველი1,4);
14.3. კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით საკონსტიტუციო წარდგინების გამოყენების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მოიხმობს სსსკ-ის მე-6 მუხლს, რომლის მიხედვით: ”1. მოსამართლე თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციასა და კანონს. რაიმე ზემოქმედება მოსამართლეზე ან ჩარევა მის საქმიანობაში გადაწყვეტილების მიღებაზე ზეგავლენის მიზნით აკრძალულია და ისჯება კანონით. 2. თუ საქმის განმხილველი სასამართლოს აზრით, კანონი, რომელიც ამ საქმისათვის უნდა იქნეს გამოყენებული, არ შეესაბამება ან ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას, სასამართლო შეაჩერებს საქმის განხილვას ამ საკითხზე საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებამდე, რის შემდეგაც საქმის განხილვა განახლდება. 3. თუ საქმის განმხილველი სასამართლოს აზრით კანონს არ შეესაბამება კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი, რომლის შემოწმებაც არ შედის საკონსტიტუციო სასამართლოს კომპეტენციაში, სასამართლო გამოიტანს გადაწყვეტილებას კანონი“. „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-7 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საერთო სასამართლოში კონკრეტული საქმის განხილვისას სასამართლო დაასკვნის, რომ არსებობს საკმარისი საფუძველი, რათა ესა თუ ის კანონი ან სხვა ნორმატიული აქტი, რომელიც უნდა გამოიყენოს სასამართლომ ამ საქმის გადაწყვეტისას, მთლიანად ან ნაწილობრივ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს საქართველოს კონსტიტუციის შეუსაბამოდ, იგი შეაჩერებს საქმის განხილვას და მიმართავს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს. საქმის განხილვა განახლდება საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ამ საკითხის გადაწყვეტის შემდეგ. ამავე შინაარსის არის სსსკ-ის მე-6 მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ საქმის განმხილველი სასამართლოს აზრით, კანონი, რომელიც ამ საქმისათვის უნდა იქნეს გამოყენებული, არ შეესაბამება ან ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას, სასამართლო შეაჩერებს საქმის განხილვას ამ საკითხზე საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებამდე, რის შემდეგაც საქმის განხილვა განახლდება. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით კონსტიტუციური წარდგინების უფლებამოსილებას საქმის განმხილველი სასამართლო მიმართავს ორი საფუძვლის ერთობლივად არსებობის შემთხვევაში, კერძოდ: ა) თუ სასამართლო დაასკვნის, რომ არსებობს საკმარისი საფუძველი იმისათვის, რომ კანონი ან სხვა ნორმატიული აქტი მთლიანად ან ნაწილობრივ მიჩნეულ იქნას კონსტიტუციის შეუსაბამოდ; ბ) თუ ზემოაღნიშნული კანონი ან სხვა ნორმატიული აქტი უნდა გამოიყენოს სასამართლომ საქმის გადაწყვეტისას (იხ. სუსგ-ები: N ას-12-11-2015, 5.07.2017 წ;N ას-562-2021, 13.10.2021წ;);
14.4. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარის მიერ თავისი მატერიალური უფლების სასამართლო წესით რეალიზაციის გზაზე, გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება იმ საპროცესოსამართლებრივი უფლებების ეფექტურ და კანონიერ გამოყენებას, რომელიც მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ საპროცესო უფლებების განკარგვას გულისხმობს. მოსამართლის მიერ ამა თუ იმ კონკრეტული სამართალურთიერთობის შესწავლისა და კვლევის პროცესში განუზომლად დიდია თავად მხარეთა როლი, რომელთაც კანონის წინაშე თანასწორობის საწყისებზე, დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპების დაცვით უნდა წარადგინონ სასარჩელო მოთხოვნა და მისი საპასუხო შესაგებელი. საპროცესო უფლების განკარგვის დროს მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ფაქტობრივი გარემოებების ზედმიწევნით მითითება და შესატყვისი მტკიცებულებების წარდგენა, არამედ, ასევე იმ სამართლებრივი შედეგის სწორად განსაზღვრაც, რისი მიღწევაც მხარეებს სურთ. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64) - შეად. სუსგ-ებს N ას-1298-2018; 22.03.2019წ; N ას-1329-2018, 22.02.2019წ; N ას-1610-2019, 07.02.2020წ; N ას-144-136-2017, 23.07.2020წ;
14.5. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა ურთიერთშეჯერებისა და გაანალიზების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის მართებული გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის. ის გარემოება, რომელიც უნდა დაამტკიცოს მხარემ დამოკიდებულია სასამართლოს მიერ სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმის მოძიებაზე და მისი დეფინიციით განსაზღვრული წინაპირობების შესრულებაზე, რაც უნდა შემოწმდეს, ერთი მხრივ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებისა (შესატყვისი მტკიცებულებების მიხედვით) და მის პასუხად შესაგებელში წარდგენილი გამაქარწყლებელი მტკიცების ურთიერთშეპირისპირებისა და გაანალიზების შედეგად. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში;
15. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფატქობრივი გარემოებები, რომლებიც სააპელაციო წესით სადავო არ გამხდარა და მართებულად განსაზღვრა საკვლევი საკითხი. უდავოდ არის დადგენილი, რომ ამჟამად ბმა ,,ი.ა–ძის ..-ის’’ სახელზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით N ...... და შპს ,,ჰ.ლ–სის’’ საკუთრებაში რეგისტრირებული სამშენებლო მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით N...... ერთმანეთთან მიჯნის ზონაში მდებარეობს. ამ უდავო გარემოებისა და სარჩელით სადავოდ ქცეული თანხმობების გამოცემის დროს მოქმედი „ქ. თბილისის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის N4-13 გადაწყვეტილების (ძალადაკარგულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 05/25/2016წ. 14-39 დადგენილებით) შესაბამისად, მიჯნის ზონაში მდებარე მიწის ნაკვეთზე არსებულ შენობა-ნაგებობაზე კარის, ფანჯარის, აივანის და ღია კიბის უჯრედის მოსაწყობად სავალდებულო წინაპირობას წარმოადგენდა აღნიშნულის თაობაზე მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობის მიღება. სააპელაციო სასამართლოს კვლევის საგანს წარმოადგენდა ზ.ვ–ძის მიერ გაცემული ასეთი თანხმობის არსებობის/კანონიერების დადგენა.
15.1. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ საჯარო რეესტრში ზ.ვ–ძის საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტის ბათილად ცნობისა და აქედან გამომდინარე მისი საკუთრების უფლების გაუქმების ფაქტი, სააპელაციო სასამართლოს უნდა მიეჩნია საკმარის საფუძვლად, რათა დაკმაყოფილებულიყო მოსარჩელეთა მოთხოვნა ზ.ვ–ძის მესაკუთრედ ყოფნის (რეგისტრაციის) პერიოდში, ამ უკანასკნელის მიერ გაცემული თანხმობების ბათილად ცნობის შესახებ, რომელთა საფუძველზე მოპასუხეებს მიეცათ შესაძლებლობა, უფლებამოსილი ორგანოების მიერ გაცემული დოკუმენტაციის საფუძველზე გამოეჭრათ კარ-ფანჯრები, გაედიდებინათ აივნების კონსოლი და მოეწყობილიყო ღია კიბის უჯრედი (იხ. წინამდებარე განჩინების 3.2 და 3.3 ქვეპუნქტები). სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით განსახილველ საქმეზე მოსარჩელეთაგან ვ.ვ–ძის სარჩელი სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 4 აპრილის N1206116 ბრძანებისა და 2014 წლის 4 აგვისტოს N1420298 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ხოლო სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 15 იანვრის N1697394 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე აღძრულ სასარჩელო მოთხოვნაზე წარმოება შეწყდა, ასევე, დადგენილია წინადებარე განჩინების 3.15-3.18 ქვეპუნქტებში მითითებული გარემოებები. საკასაციო სასამართლო მოიხმობს მისსავე განმარტებას ერთ-ერთ ადმინისტრაციულ დავაზე (სუსგ N ბს-566(2კ-22), 1.11.2022წ.), რომ „მშენებლობის ნებართვის უფლება გამომდინარეობს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლებიდან. ის, როგორც საფრთხის თავიდან აცილების პრევენციული საშუალება, შესაძლებლობას იძლევა, შესაბამისი პროცედურების გავლით გამოირიცხოს მშენებლობის განხორციელებით დამდგარი საფრთხეები. სამშენებლო საქმიანობის ფორმალური კანონიერება უნდა შეფასდეს მატერიალური კანონიერებისგან დამოუკიდებლად. შენობის დემონტაჟის, როგორც სამშენებლო წესრიგის დაცვის ინსტრუმენტის გამოყენების საფუძველი შეიძლება გახდეს ფორმალურად და მატერიალურად უკანონო მშენებლობა – მხოლოდ ერთ-ერთის არსებობა არ არის საკმარისი მის გამოსაყენებლად. მშენებლობის ნებართვის გარეშე განხორციელებული მშენებლობა, რომელიც შეესაბამება საკანონმდებლო მოთხოვნებს, მატერიალური კანონიერების თვალსაზრისით, არის ლეგალური, თუმცა დარღვეულია ფორმალური კანონიერების კრიტერიუმი, რამდენადაც ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში არ მომხდარა მისი კანონთან შესაბამისობის შემოწმება. ფორმალური კანონიერების დარღვევის შემთხვევაში შესაძლებელია მისი ფორმალური კანონიერების ფარგლებში მოქცევა. თუ წარმოებულია უნებართვო მშენებლობა, რომელიც შეესაბამება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს, მშენებლობის ნებართვის გამცემი ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია, დაინტერესებული პირის განცხადების საფუძველზე განიხილოს მშენებლობის ნებართვის გაცემის საკითხი. ასეთი შენობის დემონტაჟი წინააღმდეგობაში მოვა არა მარტო კონსტიტუციის გარანტირებულ საკუთრების უფლებასთან, არამედ - თანაზომიერების კონსტიტუციურ პრინციპთან, რამდენადაც, შენობის დემონტაჟის შემთხვევაში, თავიდან უნდა დაიწყოს ფორმალური პროცედურები, რაც ითხოვს დამატებით დროსა და რესურსს. ასევე, ფორმალურად კანონიერი, მაგრამ მატერიალურად უკანონო მშენებლობის ნებართვაც ვერ დაექვემდებარება დემონტაჟის შესახებ გადაწყვეტილებას, რამდენადაც შესაძლებელია, კანონიერი ნდობა არსებობდეს ასეთი (მატერიალურად უკანონო) აქტის მიმართ. ფორმალურად და მატერიალურად არალეგალური შენობა-ნაგებობა წინააღმდეგობაში მოდის საჯარო-სამართლებრივ სამშენებლო წესრიგთან და ქმნის შენობის დემონტაჟის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების საფუძვლებს. გამონაკლისია ნებართვისგან თავისუფალი მშენებლობა, რომელზეც არ ვრცელდება ფორმალური კანონიერების კრიტერიუმები. ასეთ შემთხვევაში მოწმდება მხოლოდ მატერიალური კანონიერება (სუსგ №ბს-160(კ-19), 29.12.2021წ.)“. სხვა ადმინისტრაციულ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „თითოეული შემზღუდავი ხასიათის ღონისძიება უნდა იყოს თანაზომიერი, რაც კრძალავს მმართველობითი ღონისძიების ადრესატის შეუსაბამო შეზღუდვას. თანაზომიერების პრინციპის საფუძველზე მოწმდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოყენებულ საშუალებასა და მისაღწევ მიზანს შორის არსებული დამოკიდებულება“ (იხ.სუსგ №ბს-160(კ-19), 29.12.2021წ.);
15.3. ზემოხსენებული ადმინისტრაციული სამართალწარმოების სასამართლო პრაქტიკის მოხმობა განპირობებულია, ერთი მხრივ, იმით, რომ მოცემულ საქმეზე დადგენილია შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გაცემული თანხმობების კანონიერება, მეორე კი იმის წარმოსაჩენად, რომ არათუ მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობაზე შესაბამისი თანხმობების საფუძველზე გამოჭრილი კარ-ფანჯრის ღიობის, აივნის კონსოლისა და კიბის უჯრედის გაუქმება (რაც მოსარჩელეთა მხრიდან მათ საბოლოო მიზნად და თითქოსდა იურიდიულ ინტერესად არის მითითებული, რომ ყოფილი მესაკუთრის (ზ.ვ–ძის) მიერ გაცემული თანხმობების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, კასატორები შეძლებენ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების განახლებას), არამედ უკვე დასრულებული შენობის დემონტაჟის, როგორც სამშენებლო წესრიგის დაცვის ინსტრუმენტის, გამოყენების საფუძველი შეიძლება გახდეს ფორმალურად და მატერიალურად უკანონო მშენებლობა – მხოლოდ ერთ-ერთის არსებობა არ არის საკმარისი მის გამოსაყენებლად, რადგან არსებობს კანონიერი ნდობის პრინციპი. ამავე კონტექსტში საკასაციო სასამართლო სავსებით იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნებს, რომ მოსარჩელეებს არ გააჩნიათ სადავო თანხმობების ბათილად ცნობის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი, ისევე როგორც მათი მითითება ზიანზე ზოგადია და ამ მიმართებითაც სწორად არის განმარტებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამეზობლო სამართლის ნორმების გამოყენება საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე დაყრდნობით (იხ. წინამდებარე განჩინების 8-9 პუნქტები).
16. საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელისა და მოპასუხის სტადიებზე წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების ერთობლივად შესწავლისა და გაანალიზების გზით სავსებით დასაბუთებული და კანონიერი განჩინება მიიღო. მოსარჩელეებმა ვერ გააბათილეს გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა და სამართლებრივი დასკვნები, რაც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობისა და სააპელაციო სასამართლოს განჩინების უცვლელად დატოვების საფუძველია.
17. კასატორებისათვის დასაკისრებელი სახელმწიფო ბაჟის შესახებ მითითებულია ამ განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტში.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ნ.ვ–ძის, ვ.ვ–ძის და ს.ბ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. ნ.ვ–ძეს, ვ.ვ–ძეს და ს.ბ–ს დაეკისროთ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით (საქმე № ას-1381-2022) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 30 %-ის 90 ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
მ. ერემაძე
