საქმე №ას-385-2022 24 ოქტომბერი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ო.ე–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.ფ–ა, ნ.დ–ია (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ც.ტ–მა (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს.ფ–ასა (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) და ნ.დ–იას (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“, შემდგომში ერთად - „მოპასუხეები“) მიმართ, მოითხოვა პირველი მოპასუხის თბილისში, .......ქ. №9-ში მდებარე 113.62 კვ.მ №196 მშენებარე ბინის (ს/კ ........) ½ -ის თანამესაკუთრედ ცნობა.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელე ც.ტ–ის მითითებით, ს.ფ–ა და ნ.დ–ია 1987 წლიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში, თანაცხოვრების პერიოდში, ს.ფ–ამ იკისრა მოსარჩელისთვის თბილისში, მეტროსადგურ „ღრმაღელესთან“ მდებარე უძრავი ქონების, მე-9 სართულზე არსებული 104.7 კვ.მ N156-ის ბინის გადაცემის ვალდებულება. სანაცვლოდ ს.ფ–ამ მოსარჩელისგან მიიღო 17 500 ევრო. ს.ფ–ამ ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა, რის გამოც ც.ტ–მა მიმართა სასამართლოს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 23 მაისის განჩინებით დამტკიცდა მხარეთა მორიგება, რომლის მიხედვით, ს.ფ–ამ აიღო ვალდებულება, ც.ტ–ისთვის ეტაპობრივად გადაეხადა 17 500 ევრო 2012 წლის 15 ივლისამდე. მოსარჩელემ 2011 წლის 23 მაისის განჩინების თანახმად, 2011 წლის 13 დეკემბერს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე მიმართა აღსრულების ბიუროს. სააღსრულებო წარმოება დღემდე მიმდინარეობს, თუმცა დაფარულია მხოლოდ 1 500 ევრო. მოსარჩელის მითითებით, განჩინება ვერ აღსრულდა იმ მიზეზით, რომ ს.ფ–ას არ გააჩნია შემოსავალი და საკუთრების უფლებით აღრიცხული რაიმე ქონება.

2.2. მოპასუხეებმა 2008 წლის 5 აგვისტოს შეიძინეს 178 კვ.მ N41 ბინა, მდებარე: ქ. თბილისში, ....... მე-10 სართულზე. მოსარჩელის მტკიცებით, 2010 წელს ს.ფ–ა და ნ.დ–ია ფიქციურად განქორწინდნენ ყველა ქონებისა და შემოსავლის ნ.დ–იას სახელზე აღსარიცხად და მოსარჩელის მიმართ ვალდებულების შესრულების თავის არიდების მიზნით. მოპასუხეებმა 2015 წლის 9 ივნისს 150 000 აშშ დოლარად გაყიდეს თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი, თბილისში, ...... ქუჩაზე მდებარე უძრავი ნივთი, რის შემდეგაც, 2015 წლის 15 ივნისს, ნ.დ–იამ შეიძინა თბილისში, ..... ქუჩაზე მდებარე 58.90 კვ.მ და ....... ქუჩაზე მდებარე 130.26 კვ.მ ბინები. შემდგომში ეს უძრავი ნივთები გაასხვისა და ამონაგები თანხით მიიღო დამატებითი სარგებელი, ხოლო თბილისში, ..... ქუჩაზე მდებარე ბინის რეალიზაციით მიღებული ფულით შეიძინა თბილისში, .........ს ქ. N9-ში მდებარე ბინა.

2.3. ამის გარდა, მოსარჩელის მითითებით, 2013 წელს ს.ფ–ას მოთხოვნით სასამართლო დავის ფარგლებში ყადაღა დაედო ამხანაგობა „ახალი ღრმაღელის“ სახელზე აღრიცხულ უძრავ ნივთს, რითაც შპს „ჯ.ჰ.პ–სს“ ხელი შეეშალა მშენებლობის გაგრძელებაში; ყადაღის მოხსნის სანაცვლოდ, ს.ფ–ას გადაეცა სამოთახიანი ბინა. ც.ტ–ის მიმართ არსებული ვალდებულების შესრულების თავიდან არიდების მიზნით, ს.ფ–ამ ეს უძრავი ნივთი აღრიცხა ნ.დ–იას დისშვილის - ს.ს–ის სახელზე. 2014 წელს ს.ს–ის სახელზე რეგისტრირებული ნივთის გაყიდვის შედეგად მიღებული ფულით, ბინის გაყიდვის დღესვე, იპოთეკა მოიხსნა თბილისში, ..... ქუჩაზე მდებარე ბინაზე. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხეები დღემდე ეწევიან ერთიან საოჯახო მეურნეობას, ისინი ქონების რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხით იძენენ სხვა ქონებას, რაც ირიცხება ნ.დ–იას სახელზე იმ მიზნით, რომ მოსარჩელის მიმართ არ შესრულდეს სასამართლო გადაწყვეტილებით ნაკისრი ფულადი ვალდებულება.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხეებმა წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს. ს.ფ–ამ შესაგებელში განმარტა, რომ თბილისში, ...... ქუჩა N6-ში მდებარე უძრავი ნივთი შეიძინა ნ.დ–იამ. ს.ფ–ამ შესაგებელში დაადასტურა, რომ ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების საფუძველზე, 2008 წელს ც.ტ–მა გადასცა 17 500 ვერო, ფართის გადაცემის სანაცვლოდ მშენებარე საცხოვრებელ სახლში, რომელსაც შპს „ს–ო“ აშენებდა. ამასთან, განმარტა, რომ 17 500 ევროდან მოსარჩელეს ს.ფ–ასგან მიღებული აქვს 3 000 ევრო, კერძოდ: 2011 წლის 19 ივლისს საბანკო ანგარიშზე ჩაურიცხა 1 500 ევრო, ხოლო 1 500 ევრო მოსარჩელეს აუნაზღაურდა აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ ს.ფ–ას ავტომანქანის რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხიდან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მიმართ დარჩენილი ვალდებულება შეადგენს 14 500 ევროს. მოპასუხემ განმარტა, რომ იგი ნამდვილად განქორწინდა ნ.დ–იასთან 2010 წლის 1 აპრილს და მათ შეწყვიტეს ცოლქმრული ურთიერთობა. მისთვის უცნობია, რა შეიძინა ნ.დ–იამ ამ პერიოდში. ნ.დ–იას მიერ ქონების შეძენას ან გაყიდვას მის ფულად ვალდებულებასთან არაფერი აკავშირებს და ათი წლის წინ განქორწინებული მეუღლე მის ფულად ვალდებულებებზე პასუხს არ აგებს.

3.2. მოპასუხე ნ.დ–იამ შესაგებელში განმარტა, რომ თბილისში, ...... ქუჩა N6-ში მდებარე უძრავი ნივთი შეიძინა თვითონ და სასარჩელო მოთხოვნას ქონების შეძენა არ უკავშირდება. ს.ფ–ას მიერ ც.ტ–ისგან თანხის აღების შესახებ მისთვის უცნობია. 2010 წლის 1-ლ აპრილს რეალურად შეწყდა ქორწინება მასა და ს.ფ–ას შორის. სარჩელში მითითებული უძრავი ნივთები შეიძინა და გაყიდა ნ.დ–იამ. მოპასუხე ნ.დ–იას მტკიცებით, უძრავი ნივთი, მდებარე ქ. თბილისში, ........ ქ. N9-ში, ბინა N196, ს/კ ........., მისი საკუთრებაა და არ არსებობს ბინის რაიმე წილზე ს.ფ–ას თანასაკუთრების უფლების აღრიცხვის სამართლებრივი საფუძველი.

3.3. მოპასუხემ მიუთითა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზეც, საქართველოს სამოქალაქოსაპროცესო კოდექსის 129-ე მუხლზე დაყრდნობით და განმარტა, რომ უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობისთვის დადგენილია 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა, მოსარჩელემ კი სასამართლოს მიმართა მოთხოვნის წარმოშობიდან 9 წლის შემდეგ.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით - სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ წარადგინა სააპელაციო საჩივარი.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი.

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 იანვრის განჩინებით - სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

5.2. 2008 წლის 16 ივნისს ს.ფ–ას (გამყიდველს), შპს „ს–ოს“ (გარანტი) და ც.ტ–ს (მყიდველს) შორის უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება გაფორმდა. უდავოა, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე ც.ტ–მა ს.ფ–ას 17 500 ევრო გადასცა (ტ.1.ს.ფ.23-30; ს.ფ. 2-22, ს.ფ. 28-33)

5.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 23 მაისის განჩინებით - ც.ტ–ის მიერ ს.ფ–ასა და შპს ,,ს–ოს’’ წინააღმდეგ აღძრულ დავაზე, რომლითაც მოსარჩელე მოპასუხეებისთვის თანხის დაკისრებას მოითხოვდა, მხარეთა შუამდგომლობის საფუძველზე დამტკიცდა მორიგება, რომლის საფუძველზეც, ს.ფ–ამ გრაფიკის დაცვით ც.ტ–ის სასარგებლოდ 17 500 ევროს გადახდის ვალდებულება იკისრა (ტ.1.ს.ფ. 41-44);

5.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 23 მაისის განჩინების აღსრულების მიზნით 2011 წლის 13 დეკემბერს ც.ტ–ის სასარგებლოდ სააღსრულებო ფურცელი გაიცა (ტ.1.ს.ფ.45-46).

5.5. 2019 წლის 24 ივნისის მონაცემებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 13 დეკემბერს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე დაწყებული სააღსრულებო წარმოების (A13004274) ფარგლებში, კრედიტორ ც.ტ–ის დავალიანების ოდენობა შეადგენს 15 343.18 ევროს ეკვივალენტ ლარს.

5.6. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მხარე უძრავ ქონებაზე ს.ფ–ას მესაკუთრედ აღიარებას 2011 წლის 13 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის აღსრულების მიზნით მოითხოვს.

5.7. პალატის განმარტებით, როდესაც მხარე ადასტურებს განქორწინების ფაქტს, მაგრამ მიუთითებს, რომ განქორწინება ფიქციური იყო, ამ ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებამდე იმ მხარის სასარგებლოდ, რომელიც ამტკიცებს განქორწინების ნამდვილობას, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ განქორწინება რეალური იყო. იურიდიული თვალსაზრისით, განქორწინების რეგისტრაციის შესახებ ფაქტი, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე მიუთითებს, რომ მხარეებს შორის ქორწინება შეწყდა და მათ ერთმანეთის მიმართ აღარ გააჩნიათ ქორწინებასთან დაკავშირებული კანონით გათვალისწინებული უფლებები და მოვალეობები.

5.8. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ს.ფ–ას მიერ მისაღები ქონების ნ.დ–იას ნათესავის სახელზე რეგისტრაცია არ ქმნის მოპასუხის სასარგებლოდ მოქმედი პრეზუმფციის გაქარწყლების საკმარის საფუძველს, რადგან მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ს.ს–ი ნ.დ–იას ნათესავია, არ ნიშნავს სადავო ტრანზაქციისას მოპასუხე მხარეების კვლავ ერთი ოჯახის წევრობას, მითუმეტეს, სასამართლოს არ ექმნება შინაგანი რწმენა მასზე, რომ ს.ს–ის სახელზე ქონება მხოლოდ ნ.დ–იასა და ს.ფ–ას თანაცხოვრების გამო აღირიცხა, ამ მიმართებით განსაკუთრებით საგულისხმოა ს.ს–სა და ს.ფ–ას მრავალწლიანი ნათესაური კავშირი, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელია მათ ერთმანეთის მიმართ ნდობაზე დამყარებული ურთიერთობა ჩამოჰყალიბებოდათ. როდესაც, გარდა დასახელებული არგუმენტისა, სხვა სამართლებრივად ვარგისი მტკიცებულებით არ დასტურდება იმგვარი მოვლენების არსებობა, რაც სასამართლოს შეუქმნიდა მტკიცებულებით გამყარებულ შინაგან რწმენას განქორწინების ფიქციურობაზე და მოპასუხეთა ერთ ოჯახად ცხოვრების გაგრძელებაზე, სააპელაციო პალატამ, ს.ს–ის სახელზე ქონების აღიცხვა სადავო გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად არ მიიჩნია. პალატის მითითებით, ასეთად მიჩნეული ვერ იქნება ს.ფ–ას მიერ თანხის გადახდის შედეგად ნ.დ–იას სახელზე რიცხულ ქონებაზე რეგისტრირებული იპოთეკის გაუქმების შესახებ პელანტის არგუმენტი, რადგან თავად აპელანტი აღნიშნავს, რომ საჯარო რეესტრში ნ.დ–იას სახელზე რეგისტრირებული ქონება, რომელზეც 2011 წელს 11 ივლისს მოთხოვნილ იქნა იპოთეკის გაუქმება, შეძენილია მხარეთა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში, კერძოდ, 2005 წლის 5 აგვისტოს, შესაბამისად, აპელანტის მსჯელობის გაზიარების შემთხვევაშიც კი, არგუმენტი მასზე, რომ 2005 წლის 5 აგვისტოს ხელშეკრულების საფუძველზე ნ.დ–იას სახელზე რეგისტრირებულ ქონებაზე იპოთეკის გაუქმების მიზნით ვალდებულება ს.ფ–ამ შეასრულა, არ გამოდგება ს.ფ–ას მიერ ნ.დ–იას ვალდებულების შესრულების დასკვნის საფუძვლად.

5.9. რაც შეეხება აპელანტის არგუმენტს, სადავო უძრავი ქონების საერთო ფინანსური რესურსით შეძენას, პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ 2015 წლის 9 ივნისის ხელშეკრულებაზე, რომლითაც ირკვევა, რომ ნ.დ–იამ ქ. თბილისში, .........N6 -ში მდებარე ბინა N41 150 000 აშშ დოლარის გადახდის სანცვლოდ გაასხვისა, საქმეში წარმოდგენილი 2019 წლის 7 ივნისის გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ ნ.დ–იამ, 45 000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ, თბილისში, .......... ქ. N9-ში, მშენებარე ბინა N 196 შეიძინა. ამრიგად, 2015 წლის 9 ივნისის ხელშეკრულებით განკარგული ქონების ღირებულების (150 000 აშშ დოლარის) და 2019 წლის 7 ივნისის ხელშეკრულებით შეძენილი უძრავი ნივთის ფასის (45 000 აშშ დოლარის) გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატა ვერ გაიზიარებს აპელანტის მსჯელობას, რომ ნ.დ–იამ თბილისში, ........ N9-ში მდებარე მშენებარე ბინა N 196 მისი და ს.ფ–ას საერთო თანხით შეიძინა, რადგან, რომც დავუშვათ, 2015 წლის 9 ივნისს ნ.დ–იას მიერ განკარგული ქონება თანასაკუთრებას წარმოადგენდა, ქ. თბილისში, .......... მდებარე მშენებარე ბინა N 196-ის სასარგებლოდ, 2019 წლის 7 ივნისის ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი თანხა, 2015 წლის 9 ივნისის ხელშეკრულების შესაბამისად მიღებული თანხის მესამედზე ნაკლებს შეადგენს, 2005 წლის 5 აგვისტოს შეძენილ ქონებაზე და მისგან რეალიზაციით მიღებულ თანხაზე თანასაკუთრების პრინციპის გავრცელების შემთხვევაშიც კი, ნ.დ–იას წილი ნახევრის ტოლი მაინც იქნებოდა, ეს მსჯელობა საფუძველს აცლის საერთო თანხით სადავო ნივთის შეძენის მოსარჩელის არგუმენტს.

5.10. შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა ქ. თბილისში, ......... მდებარე მშენებარე ბინა N196-ზე მოპასუხეთა თანასაკუთრების უფლების წარმოშობაზე მოსარჩელის არგუმენტაცია არც ქორწინების განმავლობაში და არც საერთო ფინანსური რესურსით შეძენის შესახებ.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება სრულად შემდეგი საფუძვლებით:

6.1. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო საამართლოს განჩინება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და განჩინების დასაბუთებაც იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

6.2. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიაჩნია, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ს 173-ე, 1158-ე მუხლები, არ გამოიყენა სსკ-ს 1170-ე და 1169-ე მუხლები და არასწორად დაადგინა, რომ სადავო ქონება არ არის შეძენილი ქორწინების განმავლობაში და საერთო ფინანსური რესურსით, რაც გამორიცხავს ს.ფ–ას თანამესაკუთრედ ცნობას.

6.3. 2022 წლის 30 მაისს ც.ტ–ის წარმომადგენელმა განცხადებით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, წარმოადგინა ნოტარიულად დამოწმებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლითაც ც.ტ–მა ო.ე–ს დაუთმო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებიდან (საქმეზე N2/16379-19) გამომდინარე სასარჩელო მოთხოვნის უფლება.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 9 ივნისის განჩინებით, ც.ტ–ის უფლებამონაცვლედ ცნობილია ო.ე–ი და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი მიღებულია წარმოებაში დასაშვებობის შემოწმების მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

9.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

10. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ. სუსგ №ს 15-29-1443-2012, 09.12.2013წ.; სუსგ საქმე №ას-973-1208-04).

11. ამასთან, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა კანონისმიერი საფუძვლიდან. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნას ამყარებდა რომ მოპასუხეთა მიერ ქონება შეძენილი იყო ქორწინების პერიოდში საერთო ფინანსური რესურსით, ვინაიდან მათი განქორწინება ფიქტიურია. სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ. სუსგ საქმე №ას-833-833-2018, 16 ნოემბერი, 2018 წელი; №ას-867-834-2016, 22 ნოემბერი, 2018 წელი). დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (იხ. სუსგ №ას-746-2019, 26 ივლისი, 2019 წელი); შესაბამისად, აღნიშნული მოთხოვნა განხორციელებადი იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი მოსარჩელე დამაჯერებლად და სარწმუნოდ დაასაბუთებდა მოპასუხეთა თანასაკუთრების უფლების წარმოშობას ქორწინების განმავლობაში და ქონების საერთო ფინანსური რესურსით შეძენის ფაქტს, რის გამოც მოპასუხის ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონების ½ ნაწილში მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე სარჩელი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარება.

12. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობას და მიუთითებს, რომ უმთავრესი საკითხი, რომელიც განსახილველი დავის ფარგლებში სასამართლოს უნდა გამოერკვია, იყო ის, წარმოადგენს თუ არა სადავო უძრავი ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრებას. შესაბამისად, ვინაიდან მეუღლეთა ქონებრივ უფლებებსა და მოვალეობებთან, მათ შორის, მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი საკითხები მოწესრიგებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, მათ შორის - 1158-ე მუხლით, რომელიც განსაზღვრავს მეუღლეთა თანასაკუთრების არსს.

13. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საოჯახო კანონმდებლობით მეუღლეთა საკუთრება იყოფა ორ ნაწილად: ინდივიდუალურ ანუ განცალკევებულ [სსკ-ის 1161-ე-1162-ე მუხლები] და საერთო, თანაზიარ საკუთრებად [სსკ-ის 1158-ე მუხლი]. ინდივიდუალურია ისეთი ქონება, რომელიც ერთ-ერთ მეუღლეს ეკუთვნის და თვითონვე განკარგავს. თანაზიარ ქონებად ჩაითვლება მეუღლეთა ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენილი ყოველგვარი ქონება (უძრავი და მოძრავი), რომელიც შეძენილია (ან შექმნილია) ორივე მეუღლის ერთობლივი შრომითა და სახსრებით, ასევე ის ქონება, რომელიც შეძენილია ერთ-ერთი მეუღლის მიერ იმ შემთხვევაშიც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. საპატიო მიზეზი შეიძლება უკავშირდებოდეს მხოლოდ პირის სურვილის საწინააღმდეგოდ, მისი ჯანმრთელობის ან სხვა მიზეზის გამო, დამოუკიდებელი შემოსავლის მიუღებლობას. ამ დროს მნიშვნელობა არა აქვს იმას, ქონება ერთ-ერთი მათგანის მიერაა შეძენილი თუ ორივე მეუღლის მიერ. უძრავ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველია მეუღლეთა მიერ ამ ქონების შეძენა ქორწინების განმავლობაში. ქორწინების განმავლობაში მეუღლეთა შორის შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების რეჟიმის დაწესებით კანონმდებელი ხელმძღვანელობს იმ ვარაუდით, რომ, როგორც წესი, ასეთი ქონება იქმნება მეუღლეთა ერთობლივი სახსრებით, საოჯახო მეურნეობის ერთობლივი გაძღოლითა და ერთობლივი შრომით. მეუღლეთა ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებას (მეუღლეების საერთო ქონებას) მიეკუთვნება, როგორც შრომის საქმიანობით მიღებული ორივე მეუღლის შემოსავალი, ასევე სამეწარმეო საქმიანობიდან მიღებული შემოსავლები და სხვა სახის შემოსავალი, რომლებსაც სპეციალური მიზნობრივი დანიშნულება არ აქვთ, აგრეთვე ნებისმიერი სხვა ქონება, რომელიც შეძენილია მეუღლეების მიერ ქორწინების განმავლობაში, მიუხედავად იმისა ვის სახელზეა იგი შეძენილი ან რომელი მეუღლის მიერ არის გადახდილი თანხა (იხ. სუსგ საქმე №ას-7-7-2016, 16 მარტი, 2016 წელი; №ას-180-169-2017, 19 ივლისი, 2018 წელი).

14. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობასა და დასკვნებს და აღნიშნავს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად მიიჩნია დადგენილად, რომ მოპასუხეთა თანასაკუთრების უფლების წარმოშობაზე მოსარჩელის არგუმენტაცია, არც ქორწინების განმავლობაში და არც საერთო ფინანსური რესურსით შეძენის შესახებ, არ დასტურდება, რაც ნ.დ–იას სახელზე, საკადასტრო კოდით N ......, რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე ს.ფ–ას მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს.

15. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის ყველა პრეტენზიაზე.

16. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

18. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ო.ე–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლ. ქოჩიაშვილი

თ. ძიმისტარაშვილი