საქმე №ას-851-2022
12 იანვარი 2023 წელი ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის
შემადგენლობა:
თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
ამირან ძაბუნიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი - მ.ფ–ძე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე - მოწინააღმდეგე მხარეები -1. ნ.გ–ი; 2. ა.ყ–ვა; 3. ა.გ–ძე; 4. დ.შ–ი; 5. მ.ს–ი; 6. დ.ტ–ძე; 7. მ.მ–ნი; 8. ე.კ–ი; 9. ა.ძ–ძე; 10. მ.კ–ი; 11. დ.ღ–ი; 12. ს.გ–ძე; 13. მ.ბ–ძე; 14. მ.ც–ძე (მოსარჩელეები)
მოპასუხეები - თ.ლ–ძე, თ.მ–ლი, შპს „ს.კ.ს–ო“
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი - დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურება
საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სასარჩელო მოთხოვნა
1.1 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად ნ.გ–ის სასარგებლოდ 13 070 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.2 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად მ.ს–ის სასარგებლოდ 9 637,5 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.3 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად ა.ყ–ვას სასარგებლოდ 50 000 ლარის დაკისრება;
1.4 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად ა.გ–ძის სასარგებლოდ 2000 ლარის და 2200 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.5 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად დ.შ–ის სასარგებლოდ 7000 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.6 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად დ.ტ–ძის სასარგებლოდ 9500 ევროს და 2754,28 აშშ დოლარის
დაკისრება. (17.03.2021წ სხდომის ოქმი. მოსარჩელის განმარტება CD დისკი);
1.7 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად მ.მ–ნის სასარგებლოს 15 000 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.8 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის, თ.ლ–ძის და შპს ს.კ.ს–ოსათვის სოლიდარულად ე.კ–ის
სასარგებლოდ 200 000 ლარის, 1500 ევროს და 40 000 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.9 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად ა.ძ–ძის სასარგებლოს 14 500 აშშ დოლარის და 9000 ლარის დაკისრება;
1.10 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად მ.კ–ის სასარგებლოდ 20 000 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.11 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად დ.ღ–ის სასარგებლოდ 10 000 აშშ დოლარის დაკისრება;
1.12 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად ს.გ–ძის სასარგებლოდ 40 000 ლარის დაკისრება;
1.13 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად მ.ბ–ძის სასარგებლოდ 60 400 აშშ დოლარის და 21 000 ლარის დაკისრება;
1.14 მ.ფ–ძის, თ.მ–ლის და თ.ლ–ძისათვის სოლიდარულად მ.ც–ძის სასარგებლოდ 32 000 აშშ დოლარის და 10 000 ლარის დაკისრება;
2. სარჩელის საფუძვლები
2.1 მხარეთა შორის 2015-2016 წლებში დადებული სესხის ხელშეკრულებების საფუძველზე, მოსარჩელეებმა შპს „ს.კ.ს–ოს” ასესხეს თანხა სარგებლის გადახდის პირობით. კომპანიამ სესხის და პროცენტის დაბრუნების ვალდებულება არ შეასრულა.
2.2 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიამ 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით საქმეზე N1/719-17 დაადგინა, რომ მოპასუხეებმა გაფლანგეს შპს „ს.კ.ს–ოსათვის“ სესხის სახით მიცემული თანხები. ამავე განაჩენით დამნაშავედ იქნენ ცნობილი თ.ლ–ძე, მ.ფ–ძე და თ.მ–ლი.
2.3 აღნიშნულ საქმეზე მოსარჩელეები ცნობილი არიან დაზარალებულებად.
3. მოპასუხის პოზიცია
3.1 მოპასუხე - თ.მ–ლმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო. სხდომაზე იგი არ გამოცხადდა;
3.2 მოპასუხე - თ.ლ–ძეს, რომელიც არის ასევე მოპასუხე შპს ს.ს.კ. დირექტორი, სარჩელებზე წერილობითი შესაგებელი არ წარმოუდგენია და არც სხდომაზე გამოცხადებულა.
3.3 მოპასუხე - მ.ფ–ძემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით, სესხის ხელშეკრულება მოსარჩელეების მიერ გაფორმებული იქნა შპს „ს.კ.ს–ოსთან“. 2016 წლის 20 სექტემბერს ეროვნულმა ბანკმა შპს „ს.კ.ს–ოს“ შეუჩერა გარკვეული ფუნქციები. აღნიშნულის გამო კომპანიას მიაწყდა ასობით კლიენტი და კომპანიიდან გაიტანეს საკუთარი ფულადი სახსრები. მოპასუხემ განმარტა, რომ, მართალია მოსარჩელეები სისხლის სამართლის საქმეში დაზარალებულად არიან ცნობილნი, მაგრამ განაჩენში არ არის აღნიშნული რა ოდენობის ზიანი მიადგა თითოეულ მათგანს. უშუალოდ მას მოსარჩელეებთან ხელშეკრულება არ დაუდია და არ გააჩნია არანაირი კავშირი სესხის ხელშეკრულებასთან. გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე, სესხის დაბრუნების ვალდებულება ეკისრება „ს.კ.ს–ოს“.
გარდა ამისა, მხარე აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეების მიერ მოთხოვნილი თანხები არ არის დასაბუთებული ფინანსური ექსპერტიზის თუ აუდიტის დასკვნებით და გაურკვეველია რას ეფუძნება მათი მოთხოვნები.
4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი
4.1 რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა, კერძოდ:
4.2 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ ნ.გ–ისათვის 13 070 აშშ დოლარის გადახდა;
4.3 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ ა.ყ–ვასათვის 50 000 ლარის გადახდა;
4.4 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ ა.გ–ძისათვის 2000 ლარის და 2200 აშშ დოლარის გადახდა;
4.5 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ დ.შ–ისათვის 7000 აშშ დოლარის გადახდა;
4.6 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ მ.ს–ისათვის 9 637,5 აშშ დოლარის გადახდა;
4.7 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ დ.ტ–ძისათვის 9500 ევროს და 2754,28 აშშ დოლარის გადახდა;
4.8 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ მ.მ–ნისათვის 15 000 აშშ დოლარის გადახდა;
4.9 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ ა.ძ–ძისათვის 14 500 აშშ დოლარის და 9000 ლარის გადახდა;
4.10 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ მ.კ–ისათვის 20 000 აშშ დოლარის გადახდა;
4.11 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ დ.ღ–ისათვის 10 000 აშშ დოლარის გადახდა;
4.12 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ ს.გ–ძისათვის 40 000 ლარის გადახდა;
4.13 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ მ.ბ–ძისათვის 60 400 აშშ დოლარის და 21 000 ლარის გადახდა;
4.14 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს და თ.ლ–ძეს სოლიდარულად დაეკისრათ მ.ც–ძისათვის 32 000 აშშ დოლარის და 10 000 ლარის გადახდა;
4.15 მ.ფ–ძეს, თ.მ–ლს, თ.ლ–ძეს და შპს „ს.კ.ს–ოს“ სოლიდარულად დაეკისრათ ე.კ–ისათვის 200 000 ლარის, 1500 ევროს და 40 000 აშშ დოლარის გადახდა;
4.16 რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება, სააპელაციო საჩივრის წარდგენის გზით, გაასაჩივრა მხოლოდ მ.ფ–ძემ.
5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება
5.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 მარტის განჩინებით, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება დარჩა ძალაში.
5.2 სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი დელიქტური სამართლის მომწესრიგებელი ნორმების შესაბამისად, დავის გადაწყვეტის შეუძლებლობის შესახებ. პალატის აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეებსა და მ.ფ–ძეს შორის არ არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, მოსარჩელეებმა სარჩელთან ერთად წარადგინეს, მათსა და შპს „ს.კ.ს–ოს“ შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებები, ანგარიშზე თანხის შეტანის დამადასტურებელი სალაროს ორდერი, ასევე წარადგინეს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენიც, საიდანაც ირკვეოდა, რომ მოსარჩელეებმა კომპანიისთვის სესხად გადაცემული თანხა და შეთანხმებული პროცენტი, სწორედ მოპასუხეთა არამართლზომიერი მოქმედებების განხორციელების გამო ვერ მიიღო, რაც სამართლებრივად მოსარჩელეებს აძლევდა შესაძლებლობას დელიქტური სამართლის მომწესრიგებელი ნორმების შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურება განაჩენში მითითებული ფიზიკური პირებისგან სოლიდარულად მოეთხოვა.
5.3 სააპელაციო პალატამ სააპელაციო საჩივრის საფუძვლების პასუხად, დამატებით დასძინა, რომ, ვინაიდან თ.მ–ლი შპს „ს.კ.ს–ოს“ დამფუძნებელს, თ.ლ–ძე კი, მის დირექტორს წარმოადგენდა, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის გარეშეც, ზიანის მაკვალიფიცირებელი ელემენტების არსებობის პირობებში, მოპასუხეებად დასახელებული პირები მაინც იქნებოდნენ ზიანის ანაზღაურებაზე პერსონალურად პასუხისმგებელი პირები, ვინაიდან სამეწარმეო კანონმდებლობა პარტნიორისა და დირექტორის პასუხისმგებლობის გაჭოლვას, ანუ შეზღუდული შესაძლებლობის ბოროტად გამოყენების შემთხვევაში, შეზღუდული პასუხისმგებლობის გაქარწყლებას და პირადი პასუხისმგებლობის დაყენების სამართლებრივ საფუძვლებს ითვალისწინებს. სააპელაციო პალატის აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ მ.ფ–ძე, როგორც ამას თავადაც არაერთგზის მიუთითებდა, საწარმოს პარტნიორი ან დირექტორი არ ყოფილა, მოპასუხედ დასახელებულ სხვა პირებთან ერთად, მაინც წარმოადგენდა ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს ვინაიდან, საქმის მასალებით იკვეთებოდა არა სამეწარმეო, არამედ გენერალური დელიქტით მოსაწესრიგებელი ურთიერთობა.
5.4 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 მარტის განჩინება, საკასაციო საჩივრის წარდგენის გზით, გაასაჩივრა მხოლოდ მ.ფ–ძემ.
6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები
6.1 კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
6.2 კასატორის აზრით, არასწორია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ დავა უნდა გადაწყდეს დელიქტური სამართლის ნორმებზე დაყრდნობით. კასატორის მოსაზრებით, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებანი არ აკმაყოფილებს დელიქტური სამართლის მაკვალიფიცირებელ ელემენტებს. ამასთან, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სესხის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს, არ ადგენს ზიანის ოდენობას, რის გამოც საქმის განხილვა უნდა მომხდარიყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის დანაწესების შესაბამისად.
6.3 კასატორისთვის გაუგებარია სესხის ხელშეკრულებით შეთანხმებული საპროცენტო სარგებელი და პირგასამტეხლო, როგორ შეიძლება გაიგივებულიყო დელიქტურ ზიანთან, რის გამოც უკანონოდ მიიჩნევს მისთვის ხელშეკრულებით შეთანხმებული პროცენტის დაკისრების ფაქტს.
6.4 კასატორი ასევე აცხადებს, რომ მას კომპანიისგან თანხა 2016 წლის 01 იანვრამდე აქვს ნასესხები, რის გამოც მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებელი სუბიექტი ვერ იქნება, რადგან არ დგინდება მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი.
7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 15 ივლისის განჩინებით, მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
8. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება
საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
9. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.
11. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.
12. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
13. სადავო შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება.
14. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია, სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა თუ არა დავის მოსაწესრიგებლად სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი. კერძოდ, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს კასატორის პრეტენზიაზე, რომლის თანახმად, ქვემდგომმა სასამართლოებმა უკანონოდ შეაფასეს დელიქტურ ვალდებულებად სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა, ასევე არასწორად დააკისრეს პროცენტის გადახდა.
15. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული გენერალური დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (სუსგ №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; სუსგ №ას-176-163-2015, 04.10.2016; სუსგ Nას-1426-2018, 11.04.2019).
16. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი და განმარტავს, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან: სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, „პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“, 998-ე მუხლის შესაბამისად, „თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით“ და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად „იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“.
17. გარდა ამისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30920-ე მუხლი ადგენს, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (სუსგ №ას-1322-2018, 04.04.2019წ.). ამასთან, საკასაციო პალატა ხაზგასმით მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ იქნეს განხილული (სუსგ №ას-1263-2019, 13.03.2020), მოპასუხეს არ წარმოუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება.
18. მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით შედავებული არ არის ის გარემოება, რომ სარჩელზე თანდართული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის, კანონიერ ძალაში შესული, განაჩენის თანახმად, შპს „ს.კ.ს–ოს“ დამფუძნებელი თ.მ–ლი, დირექტორი თ.ლ–ძე და ფაქტობრივი მმართველი მ.ფ–ძე მეანაბრეთა, მათ შორის, მოსარჩელე მხარის კუთვნილი თანხების მითვისების გამო, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქ/პუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად. აღნიშნული განაჩენის საფუძველზე დადგენილია, რომ შპს „ს.კ.ს–ოს“ დირექტორმა თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის წაქეზებითა და თ.მ–ლის დახმარებით, მეანაბრეთა მიერ შეტანილი თანხები სესხის სახით მ.ფ–ძეზე უკანონოდ გასცა, რაც მან პირადი შეხედულებისამებრ გამოიყენა და უკან არ დაუბრუნებია. ამავე საქმეზე მოსარჩელეები მიჩნეულნი არიან დაზარალებულებად. მოყვანილი მსჯელობით ცხადია, რომ საქმის მასალებში არსებობს მოსარჩელეთათვის ზიანის მიყენების ფაქტის დამადასტურებელი შეუდავებელი მტკიცებულება, ამავე დოკუმენტით დადასტურებულია, რომ ზიანი გამოიწვია მოპასუხეთა სოლიდარულმა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებმა. აგვარად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება კასატორის ის პრეტენზია, რომლის თანახმად, ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი წინაპირობა, კერძოდ, მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოწინააღმდეგე მხარისათვის მიყენებულ ზიანს შორის არ დგინდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში წარდგენილი განაჩენი თავისთავად ასაბუთებს ამგვარი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას.
19. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელეების მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული თანხის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობად სწორედ სესხად გაცემული თანხა უნდა იქნეს მიჩნეული.
20. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმის მასალებში არსებობს მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების ფაქტის დამადასტურებელი შეუდავებელი მტკიცებულება, ამავე დოკუმენტით დადასტურებულია, რომ ზიანი გამოიწვია მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებმა. ამგვარად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება კასატორის ის პრეტენზია, რომლის თანახმად, ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი წინაპირობა, კერძოდ, მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოწინააღმდეგე მხარისათვის მიყენებულ ზიანს შორის არ დგინდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში წარდგენილი განაჩენი თავისთავად ასაბუთებს ამგვარი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას.
21. იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დასტურდება, რომ მოსარჩელეებმა მათ მიერ კომპანიისთვის სესხად გადაცემული თანხა სწორედ მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შესაბამისად ვერ მიიღეს, სრულიად უადგილოა იმაზე საუბარი კასატორს საფინანსო კომპანიაში რაიმე პოზიცია ეჭირა თუ არა, ვინაიდან მისი პასუხისმგებლობის საკითხი დადგა არამართლზომიერი ქმედებით გამოწვეული ზიანის (დელიქტის) და არა ფიდუციური ვალდებულების დარღვევის შედეგად.
22. საკასაციო პალატა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეებმა წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უზრუნველყო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და მოპასუხეთა (ფიზიკურ პირთა) დელიქტური ქმედებით ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება. შესაბამისად, სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება.
23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
24. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.
25. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.
26. საკასაციო პალატის დასკვნით, გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.
პროცესის ხარჯები
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 15 ივლისის განჩინებით, გათავისუფლდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე, 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, ასევე 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
ამირან ძაბუნიძე
