01 ნოემბერი 2022 წელი

№ას-128-2022 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი”

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ.გ–ძე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სმა” (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „აპელანტი“, „კასატორი“, „კრედიტორი“) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მ.გ–ძის (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „ნოტარიუსი“) მიმართ, 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები:

2.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 31 ივლისის №2/3314-13 გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაში შევიდა 2015 წლის 02 აპრილს, ნ.შ–სა და ც.ქ–ს სოლიდარულად დაეკისრათ შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სასარგებლოდ 38145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის გადახდა.

2.2. დავის მიმდინარეობისას, სასამართლოს ზემოთხსენებული გადაწყვეტილების ძალაში შესვლამდე, ნ.შ–მა ნოტარიუს მ.გ–ძის დეპოზიტზე 2014 წლის 17 თებერვალს - 30000 აშშ დოლარის ოდენობით და 2015 წლის 26 იანვარს - 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის ოდენობით განახორციელა თანხის დეპონირება.

2.3. 2017 წლის 08 მაისს მოსარჩელემ ნოტარიუსისგან წერილით მოითხოვა დეპონირებული თანხების გადაცემა, თუმცა ნოტარიუსის მიერ 2017 წლის 22 ივნისს წარმოდგენილი წერილით ეცნობა, რომ იგი უარს ამბობდა კრედიტორისთვის თანხის გადაცემაზე, რადგან როგორც ეს კრედიტორსა და მოვალე ნ.შ–ს შორის იპოთეკის გაუქმების მოთხოვნით აღძრულ დავაზე მიღებული გადაწყვეტილებით იქნა დადგენილი, კრედიტორმა უარი თქვა დეპონირებული თანხის მიღებაზე, ამასთანავე, ხანდაზმული იყო მოთხოვნა 2014 წლის 17 თებერვალს დეპონირებული 30000 აშშ დოლარის მოთხოვნაზე.

2.4. ნოტარიუსს არ გააჩნდა უარის თქმის არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან კრედიტორს დეპონირებული თანხის მიღებაზე უარი არასდროს განუცხადებია.

მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ნოტარიუსმა მართებულად განაცხადა უარი დეპონირებული თანხის მოსარჩელისათვის გადაცემაზე, რაც ასევე წერილშია მითითებული, კერძოდ: თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 სექტემბრისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 იანვრის განჩინებებით კანონიერ ძალაში შევიდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც გაუქმებულია შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სასარგებლოდ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იპოთეკის უფლება ნ.შ–ის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისი, ......., ს/კ .......... თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და საქართველოს უზენაეს სასამართლოს განჩინებების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთების ნაწილებში ნამსჯელი აქვთ ნ.შ–ის მიერ 2014 წლის 17 თებერვალის №140136078 და 2015 წლის 20 იანვრის №150043327 სანოტარო აქტების საფუძველზე კრედიტორის წინაშე ვალდებულების შესასრულებლად დეპოზიტზე თანხის განთავსების ფაქტებზე, შესაბამისად, სასამართლოს მიერ შეფასებულია გარემოება (სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, უდავო გარემოება) იმის შესახებ, რომ 2014 წლის 17 თებერვალს განხორციელებულ დეპონირებაზე ნოტარიუსმა აცნობა შ.პ.ს. „რ.ე–სს“ და განუმარტა თანხის დაგვიანებით გატანის შედეგები; შ.პ.ს. „რ.ე–სმა“ თავდაპირველად უარი განაცხადა იმ საფუძვლით, რომ განთავსებული თანხა სრულად არ ფარავდა დავალიანებას და თანხის მიღებით ვალდებულება შესრულებულად ვერ მიიჩნეოდა, მოგვიანებით კი, როდესაც მოვალემ სადეპოზიტო ანგარიშზე დარჩენილი თანხა განათავსა, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციამ შესრულების მიღებაზე უარი განაცხადა დეპოზიტზე თანხის შენახვისათვის გათვალისწინებული საზღაურის მოსალოდნელი გამოქვითვის მიზეზით, რაც სასამართლოს მხრიდან ორივე შემთხვევაში შეფასდა შ.პ.ს. „რ.ე–სი“-ს უარად ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშიდან თანხის მიღებაზე.

3.2. მოსარჩელემ კანონით დადგენილ სამწლიან ვადაში არ მიიღო მის სასარგებლოდ სანოტარო დეპოზიტში მიღებული 30 000 აშშ დოლარი (უარი განაცხადა), 2017 წლის 23 მაისს ნ.შ–მა მიმართა ნოტარიუს მ.გ–ძეს და მოითხოვა თანხის უკან დაბრუნება. ამავე დღეს შედგა დეპონირებული ფულის, ფასიანი ქაღალდების გადაცემის სანოტარო აქტი №170552648 და კანონით გათვალისწინებული საზღაურის გადახდით ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე მიღებული 30 000 აშშ დოლარი დაუბრუნდა ნ.შ–ს. რაც შეეხება სანოტარო დეპოზიტში მიღებულ 8 145 აშშ დოლარს და 1340 ლარს, აღნიშნული ნ.შ–ს დაუბრუნდა დეპონირებული ფულის, ფასიანი ქაღალდების გადაცემის შესახებ 2018 წლის 19 მარტის №180281982 სანოტარო აქტით, შესაბამისად, გადახდილ იქნა სანოტარო საზღაურიც.

3.3. 2014 წლის 18 თებერვალს, მან, როგორც ნოტარიუსმა, წერილობით მიმართა შ.პ.ს. „რ.ე–სს“ და აცნობა, რომ ნ.შ–ის მიერ შ.პ.ს. „რ.ე–სი“-ს წინაშე არსებული ვალდებულების შესრულების მიზნით, მის სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსდა თანხა. ამასთანავე, მან კანონის საფუძველზე მიუთითა იმ შესაძლო შედეგებზე, რომელიც კრედიტორის მიერ თანხის მიუღებლობას მოჰყვებოდა. 2014 წლის 18 თებერვალის წერილით შ.პ.ს. „რ.ე–სმა" მიმართა რა ნოტარიუსს, მან უარი განაცხადა დეპონირებული თანხის მიღებაზე, ვინაიდან იგი არ მიიჩნევდა ვალდებულებას სრულად შესრულებულად და ამასთანავე, უარს აცხადებდა სანოტარო საზღაურის გადახდაზე; ხოლო 2015 წლის 02 თებერვლის №15377 წერილით შ.პ.ს. „რ.ე–სი“ კვლავ უარს აცხადებდა ნ.შ–ის მიერ დეპონირებული თანხის მიღებაზე, ვინაიდან ვალდებულებას არ მიიჩნევდა სრულყოფილად შესრულებულად. ანალოგიური შინაარსის იყო ნოტარიუსისადმი შ.პ.ს. „რ.ე–სი“-ს 2017 წლის 08 მაისის №33975 წერილიც. შესაბამისად, მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა ნოტარიუსისთვის თანხის დაკისრების თაობაზე იყო უსაფუძვლო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 04 აპრილის გადაწყვეტილებით, არ დაკმაყოფილდა შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სარჩელი ნოტარიუს მ.გ–ძისთვის თანხის დაკისრების შესახებ.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სმა“, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით, შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო პალატამ სრულიად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით. ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სარჩელი მოპასუხეების ც.ქ–ისა და ნ.შ–ის მიმართ და მოპასუხე ც.ქ–ს შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-დ სასარგებლოდ დაეკისრა:

- დავალიანების ძირითადი თანხის _ 30 000 აშშ დოლარის გადახდა;

- პროცენტის _ 2012 წლის 09 აგვისტოდან 2012 წლის 9 ნოემბრამდე 2700 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო 2012 წლის 9 ნოემბრიდან 2013 წლის 19 თებერვლამდე 3 000 აშშ დოლარის ოდენობით გადახდა.

- პირგასამტეხლოს _ 2 445 აშშ დოლარის გადახდა.

აღნიშნული დავალიანების დაფარვის მიზნით, სარეალიზაციოდ მიექცა მოპასუხე ნ.შ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება მდებარე ქ.თბილისი, .........., საკადასტრო კოდით №........ იმ შემთხვევაში, თუ ნ.შ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი არ იქნებოდა საკმარისი დავალიანების დასაფარად, მისი დაფარვა განხორციელდებოდა მოპასუხე ც.ქ–ის საკუთრებაში არსებული ქონებიდან.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ნ.შ–მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით მხოლოდ პროცენტისა და პირგასამტეხლოს ნაწილში. შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს ამ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი არ წარუდგენია და ძირითადი თანხის _ 30 000 აშშ დოლარის ნაწილში გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

7.2. ნ.შ–მა 2014 წლის 17 თებერვალს მიმართა ნოტარიუს მ.გ–ძეს და განახორციელა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით დაკისრებული ძირითადი თანხის 30 000 აშშ დოლარის დეპონირება შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სასარგებლოდ. აღნიშნულის შესახებ კრედიტორს ეცნობა 2014 წლის 18 თებერვალს, ნოტარიუსის მიერ გაგზავნილი წერილით.

7.3. ნ.შ–მა 2015 წლის 20 იანვარს კვლავ მიმართა ნოტარიუს მ.გ–ძეს და განახორციელა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით დაკისრებული 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის დეპონირება შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სასარგებლოდ. აღნიშნულის შესახებ კრედიტორს ეცნობა 2015 წლის 26 იანვარს.

7.4. ნოტარიუსისათვის შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს მიერ 2015 წლის 02 თებერვალს მიწერილი წერილის თანახმად, ორგანიზაციამ 30 000 აშშ დოლარის მიღებაზე უარი განაცხადა იმ საფუძვლით, რომ კრედიტორს თანხა უნდა მიეღო ვალდებულების სრულად შესრულების მიზნით მაშინ, როდესაც სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსებული თანხით არ ხდებოდა სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი ვალდებულების სრულად შესრულება, ხოლო 2015 წლის 20 იანვარს განთავსებული თანხის 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის მიღებაზე ნოტარიუსს არ მიმართა იმ მიზეზით, რომ ამ თანხას დაექვითებოდა მოვალის მიერ განხორციელებული ღონისძიების ხარჯები იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობდა ამ თანხების ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსების საჭიროება, რადგან კრედიტორს უარი არ განუცხადებია შესრულების მიღებაზე.

7.5. მოსარჩელემ 2017 წლის 08 მაისის წერილით მიმართა მოპასუხეს და მოითხოვა 2013 წლის 31 ივლისის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის (საქმე №2/3314-13) გადაწყვეტილების აღსასრულებლად ნ.შ–ის მიერ მასთან დეპონირებული თანხების ჩარიცხვა კრედიტორის საბანკო ანგარიშზე.

7.6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით სასამართლომ დაადგინა, რომ შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-მ ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშიდან თანხის მიღებაზე ორივე ზემოთ დასახელებულ შემთხვევაში უარი განაცხადა. პირველ შემთხვევაში, თანხის მიღებაზე უარის თქმის საფუძვლად კრედიტორი უთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ განთავსებული თანხა სრულად არ ფარავდა დავალიანებას და 30 000 აშშ დოლარის მიღებით ვალდებულებას სრულყოფილად შესრულებულად ვერ მიიჩნევდა; მოგვიანებით, 2015 წლის 20 იანვარს განთავსებული თანხის - 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის მიღებაზე კი უარი იმაზე მითითებით დაასაბუთა, რომ ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშიდან თანხის მიღების შემთხვევაში, დეპოზიტზე განთავსებულ თანხას მოაკლდებოდა მის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო მოვალის მხრიდან განხორციელებული ღონისძიების ხარჯები, მაშინ, როდესაც არ არსებობდა ამ თანხების ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსების საჭიროება“. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 13 იანვრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი, შესაბამისად, ძალაში შევიდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება.

7.7. დეპონირებული ფულის, ფასიანი ქაღალდების გადაცემის შესახებ 2017 წლის 23 მაისის სანოტარო აქტის (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის №170552648) თანახმად, ნ.შ–მა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ 2013 წლის 31 ივლისის №2/3314-13 საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე ვალდებულებების შესასრულებლად დეპონირებული 30000 აშშ დოლარი უკან გაიტანა, ვინაიდან დეპონირებიდან გასული იყო სამი წელი.

7.8. დეპონირებული ფულის, ფასიანი ქაღალდების გადაცემის შესახებ 2018 წლის 19 მარტის სანოტარო აქტის (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის №180281982) მიხედვით, ნ.შ–მა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ 2013 წლის 31 ივლისის №2/3314-13 საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე ვალდებულებების შესასრულებლად დეპონირებული 8145 აშშ დოლარიდან და 1340 ლარიდან 8145 აშშ დოლარი უკან გაიტანა, ვინაიდან დეპონირებიდან გასული იყო სამი წელი.

7.9. „ნოტარიუსის 2014 წლის 18 თებერვლის №3 წერილის გამო“ კრედიტორის განცხადებით დასტურდება მოსარჩელე/აპელანტი მხარის ინფორმირებულობა მოვალის მიერ სადეპოზიტო ანგარიშზე თანხის განთავსების თაობაზე, თუმცა განცხადების თარიღი უცნობია, ასევე არ დასტურდება მისი მოპასუხე მხარეზე ჩაბარების ფაქტი.

8. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა პირველი ინსტანციის სასამართლოსეული სამართლებრივი შეფასებები მასზედ, რომ:

8.1. ნოტარიუსი 2014 წლის 18 თებერვლის №3 წერილში უთითებს, რომ ნ.შ–ი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების საფუძველზე თანხის გადახდის ვალდებულების შესრულების მიზნით ახორციელებს მხოლოდ ძირითადი თანხის 30 000 აშშ დოლარის დეპონირებას შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სასარგებლოდ, ხოლო 2015 წლის 26 იანვრის წერილში უთითებს, რომ ვალდებულებების სრულყოფილად შესასრულებლად, თანხის გადახდის ვალდებულების შესრულების მიზნით ახდენს თანხის 8145 აშშ დოლარის და 1340 ლარის ოდენობით დეპონირებას. შესაბამისად, უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული აპელანტის განმარტება იმის შესახებ, რომ ნოტარიუსი კრედიტორისგან მოითხოვდა მხოლოდ ნაწილი თანხის გადახდის გზით ვალდებულების სრულყოფილად შესრულებულად მიჩნევას.

8.2. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია მასზედ, რომ კრედიტორს მოთხოვნაზე უარი არ უთქვამს, ხოლო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 სექტემბრის განჩინებაში კრედიტორის წერილები არასწორად განიმარტა თანხის მიღებაზე უარის თქმად. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ნოტარიუსისადმი შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს 2015 წლის 02 თებერვლის წერილის მიხედვით, მან 30 000 აშშ დოლარის მიღებაზე უარი განაცხადა იმ საფუძვლით, რომ ნოტარიუსის მიმართვაში აღნიშნულის თანახმად, კრედიტორს თანხა უნდა მიეღო ვალდებულების სრულად შესრულების მიზნით მაშინ, როდესაც სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსებული თანხით არ ხდებოდა სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი ვალდებულების სრულად შესრულება, ხოლო 2015 წლის 20 იანვარს განთავსებული თანხის 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის მიღებაზე ნოტარიუსს არ მიმართა იმ მიზეზით, რომ ამ თანხას დაექვითებოდა მოვალის მიერ განხორციელებული ღონისძიების ხარჯები იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობდა ამ თანხების ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსების საჭიროება, რადგან მას უარი არ განუცხადებია შესრულების მიღებაზე.

8.3. საქმეში წარმოდგენილი წერილების ანალიზით სასამართლომ დაასკვნა, რომ კრედიტორმა ანუ მოსარჩელემ თავისი ქმედებით (როგორც ნოტარიუსის წერილზე დუმილით, ან განცხადების მიწერით თანხის ოდენობის სადავოობით), ფაქტობრივად, უარი განაცხადა დეპონირებული თანხის მიღებაზე, როგორც წერილობითი სახით, ისე ქმედებებით. მართალია, ნოტარიუსი დავებში არ წარმოადგენდა მხარეს, თუმცა სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ კრედიტორმა უარი განაცხადა დეპონირებული თანხის მიღებაზე, როგორც ნოტარიუსისთვის, ასევე სხვა ნებისმიერი პირისთვის და უწყებისთვის, უკვე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა. აღნიშნული საკმარისი საფუძველია იმისთვის, რომ ნოტარიუსს დადგენილად ჩაეთვალა ის გარემოება, რომ კრედიტორმა უარი განაცხადა დეპონირებული თანხის მიღებაზე. ამავდროულად, როგორც კანონით, ისე ინსტრუქციით, საუბარია კრედიტორის მხოლოდ ერთჯერად უარის თქმაზე და არსად არის მითითება ან/და მინიშნება, რომ კრედიტორს უფლება აქვს 3 წლის განმავლობაში ნებისმიერ დროს განაცხადოს უარი, შემდგომ ეტაპზე განაცხადოს თანხმობა, შემდეგ კვლავ დააფიქსიროს უარის თქმა და ა.შ. მოცემულ შემთხვევაში 3 წლიანი ვადის დაწესებით კანონმდებელმა კრედიტორს მისცა ე.წ. „მოფიქრების“ დრო და სწორედ მითითებული ვადის განმავლობაში უნდა განეცხადებინა უარი დეპონირებული თანხის მიღებაზე ან განეცხადებინა თანხმობა და მიეღო თანხა.

8.4. იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 31 მარტის №71 ბრძანებით დამტკიცებული „სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციის“ 97-ე მუხლის შესაბამისად, თუკი დეპოზიტის საგნის „შეტანიდან“ სამი წლის განმავლობაში კრედიტორის მიერ არ მოხდება დეპონირებული საგნის მიღება, ნოტარიუსის მიერ განსაზღვრულ ვადაში (არანაკლებ სამი თვე) მოვალეს უფლება აქვს დაიბრუნოს მის მიერვე დეპონირებული თანხა, რასაც გამოაკლდება სანოტარო მომსახურების ხარჯები. ინსტრუქციის 97-ე მუხლის მიხედვით, კრედიტორის უარი შენატანის მიღებაზე უნდა დამოწმდეს სანოტარო წესით.

8.5. მოცემულ შემთხვევაში, ნოტარიუსის მიერ არ ყოფილა შედგენილი სანოტარო აქტი შენატანის მიღებაზე უარის თქმის თაობაზე, თუმცა ამავე მუხლიდან გამომდინარე, „უარის თქმად ჩაითვლება, თუ კრედიტორი არ მიიღებს დეპოზიტის საგანს მისი შეტანიდან სამი წლის განმავლობაში.“ იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ კრედიტორმა კანონით დადგენილ ვადაში უარი განაცხადა და არ მიიღო დეპონირებული თანხა, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ნოტარიუს მ.გ–ძეზე 2015 წლის 26 იანვარს დეპონირებული თანხის შ.პ.ს. მისო „რ.ე–სი“-სთვის გადაცემის თაობაზე უსაფუძვლოა.

8.6. გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელის მოთხოვნაა, ნოტარიუს მ.გ–ძეს დაეკისროს ნ.შ–ის მიერ 2015 წლის 26 იანვარს დეპონირებული 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის შ.პ.ს. მისო „რ.ე–სი“-სთვის გადაცემა, თუმცა სადავო თანხა ნოტარიუსის ანგარიშზე აღარ არის დეპონირებული. კერძოდ, ნ. შ–მა დეპონირებული თანხა _ 8145 აშშ დოლარი უკან გაიტანა, ვინაიდან თანხის დეპონირებიდან გასული იყო სამი წელი. აღნიშნული კი გამორიცხავს მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლებს.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სმა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

9.1. სასამართლოს მიერ არასწორად განიმარტა კრედიტორის მიერ წერილებში გამოვლენილი ნება, მით უმეტეს, რომ 2017 წლის 08 მაისის წერილის ბოლო აბზაცში ჩამოყალიბებული მოთხოვნა თანხის გამოთხოვის თაობაზე არ იძლევა ნების გამოვლენის სხვაგვარი ინტერპრეტირების შესაძლებლობას. ამავდროულად, აღნიშნული წერილი წარდგენილ იქნა 3 წლიანი ვადის დაცვით, ყველა იმ წერილისა და სასამართლო გადაწყვეტილების შემდგომ, რომლითაც პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოების მიერ ნოტარიუსის უარი თანხის კრედიტორისთვის გადაცემაზე ჩაითვალა მართლზომიერად.

9.2. იუსტიციის მინისტრის №71-ე ბრძანებით დადგენილი ინსტრუქციის 97-ე მუხლის არასწორი განმარტებაა, რომ კრედიტორმა დეპონირებული ქონების მიღებაზე უარი შესაძლოა გამოავლინოს ნოტარიუსის წერილებზე დუმილითაც, ვინაიდან მითითებული ნორმა იმპერატიულად ადგენს უარის გაცხადებაზე სანოტარო ფორმის დაცვის სავალდებულოობას. ასეთი ნათლად გაცხადებული უარი, როგორც აღნიშნულ ნორმაშია მითითებული, კასატორს არასდროს გამოუხატავს. თავად ნოტარიუსი და სასამართლოც აღნიშნავდნენ, რომ კრედიტორის წერილებში გამოხატული ნება სადავოა და მოითხოვდა განმარტებას, მით უმეტეს, რომ წერილებში თვალსაჩინოდ ვლინდებოდა, რო კრედიტორი არათუ უარს არ ამბობდა თანხის მიღებაზე, არამედ პრეტენზიას აცხადებდა დეპონირების ხარჯების დეპონირებული თანხიდან დაქვითვის მართლზომიერებაზე და მის მიზანს წარმოადგენდა სასამართლო გადაწყვეტილებით მიკუთვნებული თანხის უდანაკლისოდ მიღება.

9.3. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სხვა დავაზე სხვა მხარეების მონაწილეობით მიღებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, როგორც უდავოდ დადგენილი.

9.4. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სსკ 378-ე მუხლი, რომელიც მოვალის მიერ ვალდებულების ნაწილ-ნაწილ შესრულების შესაძლებლობას უკავშირებს კრედიტორის თანხმობას, ასეთი ნება კი კრედიტორს არასდროს გამოუვლენია. აღნიშნული უნდა გაეთვალისწინებინა ნოტარიუსს როგორც მთლიანი ვალდებულების ნაწილის დეპოზიტზე მიღების, ისე კრედიტორისთვის დეპონირებული თანხის მიღებაზე მოთხოვნის წარდგენისას.

9.5. სასამართლომ არ მიიჩნია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონედ და, შესაბამისად, არ იმსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ ნოტარიუსი როგორც 18.02.2014 წლის №3, ასევე 26.01.2015 წლის №2 წერილებით რ.ე–სისგან მოითხოვდა მხოლოდ ნაწილი თანხის გადახდის გზით ვალდებულების სრულყოფილად შესრულებულად მიღებას, მით უმეტეს, რომ დეპონირების თაობაზე აქტებში არსად არ არის მითითებული, რომ ნაწილი თანხების დეპონირება ხდება ვალდებულების სრულყოფილად შესასრულებლად. ამ დოკუმენტებში შერმადინი თავისი ხელმოწერით ადასტურებს, რომ ვალდებულების შესრულების მიზნით ახდენს თანხის ნაწილ-ნაწილ დეპონირებას. ამ მოცემულობისგან არსებითად განსხვავებული მიდგომაა ნოტარიუსის მიერ დეპონირებული თანხების მიღების თაობაზე 18.02.2014 წლის №3, ასევე 26.01.2015 წლის №2 წერილებში, სადაც მითითებულია, რომ ვალდებულების სრულყოფილად შესრულების მიზნით მოვალე ახდენს მხოლოდ ნაწილი თანხის დეპონირებას და აიძულებს კრედიტორს მიიღოს ამგვარი შესრულება, ანუ ნაწილი თანხით მოხდეს ვალდებულების სრულად შესრულება. კრედიტორმა ამგვარი წინადადება მის მიერ დარჩენილი თანხის მიღებაზე მოთხოვნის დაკარგვის ტოლფასად მიიჩნია. ნოტარიუსის 18.02.2014 წლის №3, ასევე 26.01.2015 წლის №2 წერილების მიღების დროს და ამ წერილებზე კასატორის მიერ პასუხების წარდგენის დროს ნ.შ–ის დეპონირების განცხადებების შინაარსი არ იყო ცნობილი კომპანიისთვის, ნოტარიუსმა ისინი მოვალის ნებისგან განსხვავებულად განმარტა.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14.1. საკასაციო პალატა საფუძველს მოკლებულად მიიჩნევს კასატორის იმ პრეტენზიას, თითქოს ნოტარიუსმა 2014 წლის 18 თებერვლის წერილით კრედიტორს მოსთხოვა დეპონირებული 30 000 აშშ დოლარის მიღების სანაცვლოდ სრულად შესრულებულად ჩაეთვალა 2013 წლის 31 ივლისის სასამართლო გადაწყვეტილებით მისთვის მიკუთვნებული თანხის გადახდის ვალდებულება.

14.2. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს სასარგებლოდ ც.ქ–ისთვის თანხების დაკისრების შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 31 ივლისის (საქმე №2/3314-13) გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტის ყველა ქვეპუნქტი კანონიერ ძალაში ერთდროულად არ შესულა, არამედ, ძირითადი თანხის _ 30 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში გადაწყვეტილებისთვის შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მიცემამ დროში გაუსწრო პროცენტებისა და პირგასამტეხლოს ნაწილში ამავე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლას, ვინაიდან გამსესხებელს და მსესხებელს სააპელაციო საჩივრები არ წარუდგენიათ, ხოლო იპოთეკის საგნის მესაკუთრის სააპელაციო საჩივარი უკავშირდებოდა მხოლოდ პროცენტებისა და პირგასამტეხლოს დაკისრების მართლზომიერებას.

14.3. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. ამავე კოდექსის 267-ე მუხლის შესაბამისად კი გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება დასაშვებია მხოლოდ მისი კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ.

14.4. ამრიგად, იძულებითი აღსრულების პროცედურების თავიდან ასარიდებლად, დეპონირებულ იქნა მთლიანი ვალდებულების სწორედ ის ნაწილი, რომლის არსებობაც კრედიტორს იძულების კანონიერი მეთოდების გამოყენების შესაძლებლობას აძლევდა. შესაბამისად, ნოტარიუსის 18.02.2014 წლის წერილი უნდა განიმარტოს არა იმგვარად, რომ ძირითადი ნაწილის მიღებით კრედიტორი კარგავდა ჯერ კიდევ სადავო პროცენტებისა და პირგასამტეხლოს მიღების უფლებას, არამედ იმ შინაარსით, რომ ვალდებულების სრულყოფილად შესასრულებლად დეპონირების წესის გამოყენებაზე მითითებაში მოიაზრება სწორედ უდავო, სასამართლო წესით დადგენილი და იძულებით აღსრულებადი ვალდებულების _ ე.ი. 30 000 აშშ დოლარის ნაწილში ვალდებულების შეწყვეტა. აღნიშნული ნათელი უნდა ყოფილიყო თავად კრედიტორისთვისაც, რამეთუ მთლიანი ვალდებულების შეწყვეტა ვერ მოხდებოდა მხოლოდ ვალდებულების ნაწილის დეპონირების გზით.

15.1. ნოტარიუსის 2014 წლის 18 თებერვლის წერილზე შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს საპასუხო წერილის (ტ.1, ს.ფ. 118-119) თანახმად, დეპონირებული თანხის მიღებაზე კრედიტორი უარს ამბობს არამარტო იმ მიზეზით, რომ შიშობს, დაკარგოს მოთხოვნის უფლება პროცენტებსა და პირგასამტეხლოზე, არამედ, იმის გამოც, რომ არ ეთანხმება დეპონირებული თანხიდან ნოტარიუსის საზღაურის ან/და რაიმე ხარჯის დაქვითვას, შესაბამისად, ნოტარიუსისგან თანხის გადარიცხვას თანხმდება მხოლოდ იმ პირობით, რომ დეპონირებულ თანხას მიიღებს სრულად, ყოველგვარი დაქვითვის გარეშე, სხვა შემთხვევაში კი კრედიტორი ანგარიშსწორებას განიხილავს ნოტარიუსის მხრიდან განზრახ ზიანის მიყენებად და მიუთითებს სამოქალაქო სისხლისსამართლებრივ მექანიზმებზე, რომელსაც იგი გამოიყენებს ნოტარიუსის წინააღმდეგ.

15.2. რაც შეეხება შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს 2015 წლის 02 თებერვლის წერილს (იხ. ტ.1, ს.ფ. 120), რომელიც მიემართება ნოტარიუს მ.გ–ძის მოთხოვნას 2015 წლის 20 იანვარს ნ.შ–ის მიერ დეპონირებული 8145 აშშ დოლარისა და 1340 ლარის მიღების შესახებ, კრედიტორი აღნიშნულ წერილში კვლავ მოითხოვს, რომ ნოტარიუსმა 38145 აშშ დოლარი და 1340 ლარი (2014 წლის 18 თებერვალს და 2015 წლის 20 იანვარს დეპონირებული თანხების ჯამი) კრედიტორის ანგარიშზე ჩარიცხოს სრულად, ყოველგვარი დაქვითვის გარეშე, წინააღმდეგ შემთხვაში მოვალის მიმართ წარიმართება იძულებითი აღსრულების ღონისძიებები.

15.3. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 439-ე მუხლი დეპონირებული ქონების შენახვასთან დაკავშირებულ ყველა ხარჯს კრედიტორს აკისრებს.

15.4. „სანოტარო მოქმედებათა შესრულებისათვის საზღაურისა და საქართველოს ნოტარიუსთა პალატისთვის დადგენილი საფასურის ოდენობების, მათი გადახდევინების წესისა და მომსახურების ვადების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2011 წლის 29 დეკემბრის №507-ე დადგენილების 29-ე მუხლის თანახმად, საზღაური ამ წესის 23-ე მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული განაკვეთების მეოთხედი ოდენობით გადაიხდევინება შემდეგი მოქმედებების შესრულებისათვის: ა) ფულის, ფასიანი ქაღალდებისა და სხვა ფასეულობების დეპოზიტზე მიღება, მაგრამ ყოველი თვისათვის არანაკლებ 4 ლარისა. მითითებული საზღაური კი სამოქალაქო კოდექსის 439-ე მუხლით მოაზრებულ შენახვის ხარჯს წარმოადგენს, რომლის გაღებაც კრედიტორის ვალდებულებაა.

15.5. ამრიგად, ნორმატიული აქტით განსაზღვრულ და გადასახდელად სავალდებულო საზღაურის დაქვითვაზე კრედიტორის დაუსაბუთებელი წინააღმდეგობა და დეპონირებული თანხის მარტოოდენ იმ შემთხვევაში მიღების სურვილი, თუ იგი კანონით გათვალისწინებული ხარჯისგან გათავისუფლდება, სასამართლოებმა მართლზომიერად დააკვალიფიცირეს უარად დეპონირებული თანხების მიღებაზე.

15.6. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 440-ე მუხლის მეორე ნაწილი ადგენს, რომ მოვალეს შეუძლია ჩაბარებული საგანი უკან დაიბრუნოს, თუ კრედიტორი უარს ამბობს მასზე, ან თუ გავიდა 441-ე მუხლით განსაზღვრული ვადა.

15.7. იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 31 მარტის №71 ბრძანებით დამტკიცებული „სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციის“ 97-ე მუხლის შესაბამისად, თუ კრედიტორი უარს აცხადებს ფულს, ფასიან ქაღალდებსა და/ან სხვა ფასეულობებს მიღებაზე, ნოტარიუსი ამის შესახებ აცნობებს მოვალეს და მოითხოვს შენატანის უკან დაბრუნებას. კრედიტორის უარი შენატანის მიღებაზე უნდა დამოწმდეს სანოტარო წესით. უარის თქმად ჩაითვლება, თუ კრედიტორი არ მიიღებს დეპოზიტის საგანს მისი შეტანიდან სამი წლის განმავლობაში.

15.8. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 441-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო ან ნოტარიუსი შესრულების საგანს ინახავს სამ წლამდე ვადით. თუ ამ ვადის განმავლობაში კრედიტორი არ მიიღებს საგანს, ამის შესახებ ეცნობება მოვალეს და მოეთხოვება ჩაბარებული საგნის უკან დაბრუნება. თუ დაბრუნებისათვის საჭირო ვადის განმავლობაში მოვალე არ მიიღებს საგანს, მაშინ იგი ჩაითვლება სახელმწიფო ქონებად.

15.9. ამრიგად, დეპონირებული ფასეულობის მიღებაზე უარად განიმარტება არამარტო კრედიტორის აქტიური მოქმედებით გაცხადებული უარი, არამედ მისი უმოქმედობაც, რაც დეპონირებიდან 3 წლის ვადაში შესრულების მიუღებლობაში გამოიხატება.

15.10. რაც შეეხება ინსტრუქციით დადგენილ სანოტარო ფორმას, რომელიც შენატანის მიღებაზე კრედიტორის უარისთვის არის გათვალისწინებული, პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, განმარტოს, რომ კრედიტორის უარი, თავის მხრივ, სამოქალაქო ნების გამოვლენაა (გარიგება), მიმართული სამართლებრივი შედეგის დადგომისაკენ, შესაბამისად, მასზე სრულად ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-2 კარით გარიგების მიმართ მოქმედი წესები.

15.11. გარიგების ფორმასთან მიმართებით მნიშვნელოვანია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 68-ე მუხლი (გარიგების ნამდვილობისათვის საჭიროა კანონით დადგენილი ფორმის დაცვა. თუ ასეთი ფორმა არ არის დაწესებული, მხარეებს შეუძლიათ თვითონ განსაზღვრონ იგი), 69-ე მუხლის 1-ლი, მე-2, მე-5 ნაწილები (1. გარიგება შეიძლება დაიდოს ზეპირად ან წერილობითი ფორმით. 2. გარიგება წერილობითი ფორმით შეიძლება დაიდოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით. 5. წერილობითი ფორმის არსებობისას, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით გარიგება ან გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობა უნდა დაამოწმოს ნოტარიუსმა ან კანონით გათვალისწინებულმა სხვა პირმა), 59-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი (ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისთვის საჭიროა ნებართვა).

15.12. საგულისხმოა, რომ დეპონირების გზით ვალდებულების შეწყვეტის მომწესრიგებელი ნორმები (სსკ 434-ე-441-ე მუხლები) კრედიტორის უარს (ნების გამოვლენას) დეპონირებული ფასეულობის მიღებაზე, არ უწესებს ნამდვილობის სპეციალურ ფორმას.

15.13. ამავდროულად, მინისტრის ბრძანება, რომელიც სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესთა ერთობლიობაა, ფუნქციური თვალსაზრისით, არ წარმოადგენს იმ კატეგორიის სამართლებრივ აქტს, რომელმაც უნდა დაადგინოს ცალკეულ გარიგებათა ფორმა, როგორც მათი ნამდვილობის პირობა. ინსტრუქციის 97-ე მუხლში გათვალისწინებულ სანოტარო ფორმას, პალატის შეფასებით, გააჩნია არა გარიგების ნამდვილობის ფორმის განსაზღვრის ფუნქცია, არამედ გაფრთხილების, სიცხადისა და მტკიცების ფუნქცია, რათა, ერთი მხრივ, ნების გამომვლენი დაცული იქნეს გარიგების დადებაზე ნაჩქარევი გადაწყვეტილებისა და თანმდევი რისკებისგან, მეორე მხრივ, როგორც კრედიტორისთვის, ისე ნოტარიუსისთვის იმ ფაქტორის ნათლად იდენტიფიცირების ფუნქცია, რომ კრედიტორს არ სურს შესრულების მიღება და აღნიშნულის დასტურად, არსებობს წერილობითი მტკიცებულება (იხ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, თბილისი, 2017, გვ. 387 ).

15.14. იმ პირობებში, როდესაც სადავო არ არის გამოვლენილი ნების კრედიტორისადმი კუთვნილება (ე.ი. კრედიტორი არ უარყოფს ნოტარიუსის 2014 წლის 18 თებერვლისა და 2015 წლის 26 იანვრის წერილებზე წერილობითი პასუხების მის მიერ შედგენის ფაქტს) და ამავდროულად, აღნიშნულ წერილებს შორის დროის შუალედი თითქმის ერთი წელიწადია (ე.ი. გაქარწყლებულია ნაჩქარევად და გაუაზრებლად ნების გამოვლენის რისკი), პალატის მოსაზრებით, ინსტრუქციაში რთულ წერილობით (სანოტარო) ფორმაზე მითითების მიზანი დაძლეულია და ამგვარი ნების მარტივი წერილობითი ფორმით ან თუნდაც ზეპირად არსებობის პირობებშიც კი (ვერბალურად გამოვლენილი ნების კონკრეტული ფორმულირების დამტკიცებისას) სასამართლოს შეუძლია, მიუთითოს იმ სამართლებრივ შედეგებზე, რომელიც თან სდევს კრედიტორის უარს დეპონირებული ფასეულობის მიღებაზე, ხოლო სანოტარო ფორმის დაუცველობა ვერ განაპირობებს ამავე ნების ანულირებას (ე.ი. გარიგების გაბათილებას).

15.15. პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების იმ დასკვნასაც, რომ ინსტრუქციის 97-ე მუხლსა და სსკ 440-ე მუხლში შესაძლებლობა, რომ კრედიტორმა უარი თქვას დეპონირებულ ფასეულობაზე, ერთჯერადი ხასიათის არის და ამგვარი ნების გამოვლენის მოგვიანებით უარყოფა დაუშვებელია. აღნიშნული განმარტება გამომდინარეობს სსკ 440-ე მუხლიდან, რომლის თანახმადაც, კრედიტორის უარი მოვალისთვის ქონების დაბრუნების დამოუკიდებელი საფუძველია და არ უკავშირდება 441-ე მუხლით გათვალისწინებული ვადის გასვლას (რომელიც, თავის მხრივ, მოვალისთვის დეპონირებული ფასეულობის დაბრუნების მეორე და დამოუკიდებელი საფუძველია).

15.16. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც 2015 წლის 02 თებერვლის წერილობითი კომუნიკაციით ნოტარიუსისადმი კრედიტორს უკვე ჰქონდა გაცხადებული ნორმატიული აქტით გათვალისწინებული გამოქვითვებით დეპონირებული თანხის მიღებაზე უარი, მისი შემდგომი, ახალი ნების გამოვლენა (2017 წლის 08 მაისის წერილი) ამჯერად იმავე დეპონირებული ფულის მიღებაზე, კრედიტორისთვის სასარგებლო სამართლებრივ შედეგს ვეღარ წარმოშობდა, ვინაიდან 2015 წლის 02 თებერვლის წერილის შემდგომ მას უკვე დაკარგული ჰქონდა დეპონირებულ თანხაზე მოთხოვნის უფლება.

16. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან დავა გადაწყვეტილია არსებითად სწორად, ხოლო კასატორი ვერ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან დაშვებულ იმ საპროცესო დარღვევებზე, რომლებსაც, შესაძლოა, ზეგავლენა ჰქონოდა საქმის საბოლოო შედეგზე. საკასაციო საჩივრიდან არ ვლინდება მისი დასაშვებობის არც სხვა რომელიმე საფუძველი. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

17. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამრიგად, შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი“-ს უნდა დაუბრუნდეს მ.ბ–ის მიერ 2022 წლის 16 თებერვალს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1328.15 ლარის 70%, რაც შეადგენს 929.71 ლარს.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სი”-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შ.პ.ს. მ.ს.ო. „რ.ე–სს” (ს/ნ .........) დაუბრუნდეს მ.ბ–ის (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 1328.15 ლარის (გადახდის თარიღი: 16/02/2022, საგადახდო დავალება: 28463786, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „ლიბერთი ბანკი“) 70% – 929.71 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი: TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი: 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი