საქმე №ას-212-2020 24 ივნისი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შ.ც–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ე.ც–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - უძრავ ნივთზე წილის მიკუთვნება, საზიარო ქონების ნატურით გაყოფა, საკუთრების ხელყოფის აკრძალვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შ.ც–ძემ (შემდგომ – მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე.ც–ძის (შემდგომ – მოპასუხე, მოსარჩელის და, მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ და მოითხოვა: უძრავ ნივთზე 50% წილის მიკუთვნება, საზიარო ქონების ნატურით გაყოფა და საკუთრების ხელყოფის აკრძალვა.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, მან 2009 წლის 23 ივლისს ჭიათურის რაიონის სოფელ ..... ბებიის მიერ ნაანდერძევი სახლი დაშალა და განათავსა თბილისში, ......., 23-ე კორპუსის მიმდებარედ, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, სადაც დასთან ერთად დასახლდა.

3. მოსარჩელის მიერ განთავსებული სახლის ქვეშ არსებული მიწის ნაკვეთზე, როგორც თვითნებურად დაკავებულ ფართზე, ქალაქ თბილისის საკრებულომ, 2012 წლის 22 ოქტომბერს, საკუთრების მოწმობა ი.ნ–ძის (შემდგომ - მოპასუხის მძახალი, თავდაპირველი მესაკუთრე) სახელზე გასცა, ამ უკანასკნელმა კი, 2014 წლის 1 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონება მოპასუხეს მიჰყიდა, შესაბამისად, სახლი, რომელიც ამ მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი იყო, მოპაუხის საკუთრებაში აღმოჩნდა.

4. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, რაც გამოიხატა მოსარჩელის მთლიანი ქონების დაუფლებაში.

მოპასუხის პოზიცია:

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მან 2014 წლის 1 ივლისს თავდაპირველი მესაკუთრისაგან კეთილსინდისიერად შეიძინა სადავო უძრავი ქონება. მოპასუხემ საკუთარი ძმა სახლში საცხოვრებლად შეუშვა, რაც სადავო ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლებას არ ადასტურებს. ამასთან, არ დასტურდება მის მიერ სახლის აშენების ფაქტი.

6. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელემ შესაძლოა, მცირედით გააუმჯობესა საცხოვრებელი ადგილსამყოფელი, რაც საკუთრების უფლებას არ ანიჭებს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ამ უკანასკნელმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილება.

9. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 173-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე.

10. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კერძო სამართლის ნორმებით უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ზუსტად არის განსაზღვრული. კერძო სამართალში ქონების შეძენა ორ კატეგორიად შეიძლება დაიყოს: სახელშეკრულებო და კანონისმიერი. კანონისმიერ და სახელშეკრულებო შეძენას აქვს შესაბამისი საფუძვლები. ერთ შემთხვევაში, უძრავ ნივთზე საკუთრება წარმოიშობა გარიგების საფძველზე, როდესაც კანონი განსაზღვრავს გარიგების ფორმას, კერძოდ, სსკ-ის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, ხოლო მეორე შემთხვევაში - კანონის საფუძველზე, მაგალითად, მემკვიდრეობითი საფუძვლით.

11. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლად მიუთითებდა სადავო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებასა და ნაკვეთზე მდებარე სახლის აშენებაში მონაწილეობას. სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, არსებითი მნიშვნელობისაა ის გარემოება, რომ თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების მინიჭების საკითხის განხილვა ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის განსჯის საკითხს მიეკუთვნება.

12. უდავოა, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე თავდაპირველი მესაკუთრის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მიწის ნაკვეთს მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორია - სასყიდლიანი (მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია შენობა-ნაგებობები). თავდაპირველ მესაკუთრეს კომისიის გადაწყვეტილებით საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ნივთი.

13. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს ზემოაღნიშნული კომისიის გადაწყვეტილება და მის საფუძველზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც სადავო უძრავ ნივთზე თავდაპირველი მესაკუთრის საკუთრების უფლება აღირიცხა, სადავოდ არ გაუხდია და შესულია კანონიერ ძალაში.

14. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემული დავის ფარგლებში მოკლებულია სამართლებრივ შესაძლებლობას, აღიარების კომისიის 2012 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილების კანონიერება შეამოწმოს. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების კონტრაჰენტი პირების მიერ გამოვლენილი ნების მიმართ მესამე პირის პრეტენზია მხოლოდ მაშინ შეიძლება იყოს საფუძვლიანი, თუკი ეს ხელშეკრულება ლახავს ამ უკანასკნელის უფლებებს. მოცემულ შემთხვევაში, ნასყიდობის ხელშეკრულების კანონთან შესაბამისობა მხარეს სადავოდ არ გაუხდია. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სასამართლო დაადგენდა, რომ 2014 წლის 1 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი ხასიათის გამო ბათილია, აღნიშნული გავლენას ვერ მოახდენდა განსახილველი დავის სამართლებრივ შედეგზე, ვინაიდან სადავო უძრავი ქონების მთლიან წილზე, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილების თანახმად, კვლავ თავდაპირველი მესაკუთრის საკუთრების უფლება აღდგებოდა.

15. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 987-ე მუხლზეც და განმარტა, რომ აპელანტის მითითება, ხარჯების გაწევასთან დაკავშირებით არ წარმოადგენს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მოპოვების კანონიერ საფუძველს, არამედ ექვემდებარება ანაზღაურებას მითითებული მუხლის საფუძველზე.

16. მოწმეთა ჩვენებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ დაუშვებელია უძრავი ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის იმპერატიული ნორმებით (სსკ-ის 323-ე და 183-ე მუხლები) დადგენილი სავალდებულო პირობის - გარიგების წერილობითი ფორმით დადების უგულვებელყოფა და საკუთრების უფლების წარმოშობის ფაქტის დადგენა მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ობიექტური და მიუკერძოებელი მოწმეების არსებობის პირობებშიც, დაუშვებელია მოწმეთა ჩვენებამ გადაწონოს საკუთრების უფლების დამდგენი კომისიის გადაწყვეტილება და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ლეგიტიმურობა.

17. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 172-ე მუხლზეც და განმარტა, რომ სადავო ნივთზე მოსარჩელის მართლზომიერი მფლობელობა საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა, რაც უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 953-ე და 961-ე მუხლებზეც და განმარტა, რომ მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ მოთხოვნის საფუძვლიანობას გამორიცხავს.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

20. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, გამორიცხულია უსაფუძვლო გამდიდრების კანონისმიერი საფუძვლით უძრავი ქონების დაბრუნება, თუმცა სასამართლომ არ მიუთითა კანონის რაიმე კონკრეტულ მუხლზე ან თუნდაც პრაქტიკაზე.

21. კასატორის განმარტებით, მხარეთა დავის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 991-ე მუხლი. მოპასუხემ მიიღო უძრავი ნივთი და მოვალეა, სწორედ იგივე დააბრუნოს. სააპელაციო სასამართლომ კი სსკ-ის 987-ე მუხლი მიუთითა, რომელიც მოცემულ დავას არაფრით უკავშირდება, ვინაიდან კასატორმა ხარჯი კი არ გაწია, არამედ უშუალოდ უძრავი ნივთი გადასცა მოწინააღმდეგე მხარეს.

22. კასატორის განმარტებით, მოპასუხემ თავდაპირველი მესაკუთრის დახმარებით, შეცდომაში შეიყვანა აღიარების კომისია და მოსარჩელის უძრავ ნივთი საკუთრებაში დაირეგისტრირა, ანუ მოსარჩელის ხარჯზე გამდიდრდა. კასატორის მოთხოვნაა ნივთის უკან დაბრუნება.

23. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, ეს კი, თავის მხრივ, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძველია სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის ,,ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

24. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

25. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

27. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

28. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც მოცემულ საქმეზე დადგენილად ითვლება შემდეგი:

29. ბ.შ–ძემ (შემდგომ - მოსარჩელის ბებია), 1995 წლის 15 მარტს შედგენილი ანდერძით, მთელი თავისი დანაშთი ქონება, მათ შორის, ჭიათურის რაიონის, სოფელ ....... მდებარე საცხოვრებელი სახლი, მოსარჩელეს უანდერძა.

30. მოსარჩელის ბებია 2007 წლის 14 აპრილს გარდაიცვალა, რის შემდგომაც, მის დანაშთ სამკვიდროს მოსარჩელე დაეუფლა.

31. ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ვაჭევის ადმინისტრაციულ ერთეულში არსებული ცნობების სარეგისტრაციო ჟურნალის ჩანაწერის თანახმად, 2009 წლის 23 ივლისს მოსარჩელის სახელზე გაცემულია საცხოვრებელი სახლის გადატანის თაობაზე ცნობა.

32. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 22 ოქტომბერის დასკვნის თანახმად, 2006 წლის 11 ნოემბრის მონაცემებით, საკადასტრო კოდით №..... რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე არ მდებარეობდა შენობა და, შესაბამისად, სავარაუდოა, რომ მითითებულ მიწის ნაკვეთზე 2007 წლამდე შენობა-ნაგებობა არ იყო განთავსებული.

33. აღიარების კომისიის 2012 წლის 28 სექტემბრის №320 ოქმის თანახმად, კომისიის გადაწყვეტილებით ვაზისუბნის ....... მიმდებარედ თავდაპირველი მესაკუთრის მიერ დაკავებულ მიწის ნაკვეთს (88 კვ.მ) მიენიჭა თვითნებურად დაკავებული კატეგორიის სტატუსი, აღიარებულ იქნა თავდაპირველი მესაკუთრის საკუთრება და დადგინდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზების წარდგენის შემდგომ, საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა.

34. ზემოაღნიშნულ პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება, 2012 წლის 26 დეკემბრის მონაცემებით, რეგისტრირებული იყო თავდაპირველი მესაკუთრის საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტად მითითებულია საკუთრების უფლების მოწმობა №7488, დამოწმების თარიღი: 22.10.2012წ., ქალაქ თბილისის საკრებულო.

35. თავდაპირველმა მესაკუთრემ 2014 წლის 1 ივლისს, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ........№23 კორპუსის მიმდებარედ, 88.00 კვ.მ ფართი, (ს/კ №........) მოპასუხეს მიჰყიდა და ამ უკანასკნელის საკუთრებად აღირიცხა საჯარო რეესტრში.

36. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

37. საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების საფუძველს წარმოადგენს, იმ საკითხის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით).

38. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ სადავო ქონება თავდაპირველად საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გაცემული საკუთრების მოწმობით, როგორც თვითნებურად დაკავებული ტერიტორია, გადაეცა მოპასუხის მძახალს. ხოლო თავის მხრივ, ამ უკანასკნელმა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონება საკუთრებაში გადასცა მოპასუხეს. მოსარჩელის საარჩელო მოთხოვნას სადავო უძრავი ნივთის 50%-იან წილზე საკუთრების უფლების მიკუთვნება წარმოადგენს. მოთხოვნის საფუძვლად კი მოსარჩელე მიუთითებს, რომ უძრავ ქონებაში განთავსებული საცხოვრებელი სახლი, თავდაპირველად მის მიერ იქნა რაიონიდან გადმოტანილი და შესაბამისად, ქონების წილზე მას გააჩნია საკუთრების უფლება. მოპასუხეზე ქონების რეგისტრაციის შედეგად, მხარე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა მოსარჩელის ხარჯზე და შესაბამისად, უნდა მოხდეს უძრავი ქონების 50%-იანი წილის მოსარჩელისათვის მიკუთვნება.

39. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკუთრების უფლების არსის ცნება მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის მეორე წიგნში - სანივთო სამართალში, თუმცა საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები მხოლოდ სანივთო სამართალში არ მოიპოვება, იმის მიხედვით, თუ რა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტები ვლინდება განსხვავებულია ამ ფაქტიდან გამომდინარე საკუთრების უფლების წარმოშობის სამართლებრივი საფუძველი. საკუთრების უფლების რეალიზაციისათვის კი, კანონმდებლობა, რიგ შემთხვევაში, ითვალისწინებს გარკვეული იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედების განხორციელების სავალდებულობას (უძრავ ნივთზე უფლების რეგისტრაცია). საერთო საკუთრების იურიდიული რეჟიმის ცნება მოცემულია სწორედ სანივთო სამართლებრივ ნორმებში და სსკ-ის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადებით დადგენილია, რომ საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშვება კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე, შესაბამისად, თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის სახეზე უნდა იყოს ნორმის აღწერილობით ნაწილში მოცემული ერთ-ერთი წინაპირობა: თანასაკუთრების წარმოშობის საკანონმდებლო დათქმა ან მხარეთა გარიგება.

40. საკასაციო პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს უძრავ ქონებაზე არც სახელშეკრულებო და არც კანონისმიერი საკუთრების უფლების წარმოშობის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. ამასთან, უდავოა, რომ მოპასუხე უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა 2014 წლის 1 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, თუმცა მოსარჩელის მიერ სადავო ქონებაზე მოპასუხის უფლების დამდგენი დოკუმენტის კანონიერება შედავებული არ ყოფილა. იმ პირობებში კი, როცა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების კანონიერების საკითხი არ დგას, ამასთან, მოთხოვნა არც სამემკვიდრეო უფლებიდან არ გამომდინარეობს, გაურკვეველია რაც ეფუძნება მოსარჩელის მოთხოვნა ქონების 50% წილის მიკუთვნების შესახებ, მით უფრო, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ თავად მოსარჩელის მიერ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოება - მოპასუხის უსაფუძვლო გამდიდრება, არ წარმოადგენს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მოპოვების კანონისმიერ საფუძველს.

41. გარდა ზემოაღნიშნულისა, აღსანიშნავია, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე თავდაპირველი მესაკუთრის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მიწის ნაკვეთს თვითნებურად დაკავებული კატეგორია სასყიდლიანი (მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია შენობა-ნაგებობები) მიენიჭა და თავდაპირველ მესაკუთრეს კომისიის გადაწყვეტილებით უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადაეცა, რაც ასევე მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია, რისი გათვალისწინებითაც, კასატორის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები არ წარმოშობს საკმარის საფუძველს სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის, უძრავ ქონებაზე წილის მიკუთვნების ნაწილში სარჩელი უსაფუძვლოა და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები, აღნიშნული სამართლებრივი შედეგიდან გამომდინარე კი, სსკ-ის 172-ე, 953-ე-954-ე, 961-ე მუხლებიდან გამომდინარე მოთხოვნებიც უსაფუძვლოა.

42. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

43. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

44. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

45. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: საქმე №ას-491-465-2014, 2015 წლის 22 ივნისის განჩინება).

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

47. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს დაუბრუნდება 575 ლარის 70% – 402.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ.ც–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. შ.ც–ძეს (პ/ნ ........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ა.ა–ის (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 575 ლარის (საგადახდო დავალება - 9190816035 / მიღების თარიღი - 16.03.2020), 70% - 402.5 ლარი.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე