20 იანვარი, 2023 წელი,

საქმე №ას-1207-2022 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ზ.ე–ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები) - ვ.ბ–ი, ვ.გ–ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 31 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ქონების დაბრუნება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ვ.ბ–ისა (შემდეგში - პირველი მოპასუხე) და ვ.გ–ის (შემდეგში - მეორე მოპასუხე) წინააღმდეგ ზ.ე–მა (შემდეგში - მოსარჩელე ან კასატორი) სასამართლოში სარჩელი აღძრა.

პირველი მოპასუხისგან მოსარჩელემ ტრაქტორის, გუთნისა და კულტივატორის დაბრუნება და მორალური ზიანის, 7 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 21 000 ლარის დაკისრება, ხოლო, მეორე მოპასუხისგან - ლაფეტის დაბრუნება და 1000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 3 000 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

2. თელავის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 31 მაისის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

4.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

- მოსარჩელემ მოპასუხეებს მიჰყიდა სადავო ნივთები, კერძოდ, პირველ მოპასუხეს მოსარჩელემ 6 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა ტრაქტორი, გუთანი, კულტივატორი და ლაფეტი;

- მოსარჩელემ მიიღო ნასყიდობის საფასური და პირველ მოპასუხეს პირდაპირ მფლობელობაში გადასცა ტრაქტორი, მისი ტექნიკური დოკუმენტაცია, გუთანი და კულტივატორი, ხოლო ლაფეტი, მხარეთა შეთანხმებით, დროებით მოსარჩელის პირდაპირ მფლობელობაში დარჩა.

- მეორე მოპასუხეს მოსარჩელემ 1 500 ლარად მიჰყიდა ლაფეტი.

- მოსარჩელემ მიიღო ნასყიდობის საფასური და მეორე მოპასუხეს პირდაპირ მფლობელობაში გადასცა შეძენილი ნივთი.

- ლაფეტის მეორედ გასხვისების თაობაზე მხარეთა შორის თავდაპირველად დავა წარმოიშვა, მაგრამ საბოლოოდ ეს უთანხმოება იმით დასრულდა, რომ ლაფეტი მეორე მოპასუხის საკუთრებაში დარჩა, ხოლო ამ უკანასკნელისგან მიღებული საფასური მოსარჩელემ პირველ მოპასუხეს გადასცა იმის საკომპენსაციოდ, რომ ლაფეტი მან ვერ მიიღო.

4.2. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 186.1 (მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი) და 186.2 (ნივთის გადაცემად ითვლება: შემძენისათვის ნივთის ჩაბარება პირდაპირ მფლობელობაში; არაპირდაპირი მფლობელობის გადაცემა ხელშეკრულებით, რომლის დროსაც თავდაპირველი მესაკუთრე შეიძლება დარჩეს პირდაპირ მფლობელად; მესაკუთრის მიერ შემძენისათვის მესამე პირისაგან მფლობელობის მოთხოვნის უფლების მინიჭება) მუხლების საფუძველზე პირველმა მოპასუხემ სადავო ნივთებზე საკუთრების უფლება მოიპოვა. ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სადავო ლაფეტზე საკუთრების უფლება მეორე მოპასუხეს წარმოეშვა.

4.3. სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივრის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება მხოლოდ მოპასუხეთა ახსნა-განმარტებას დააყრდნო, ხოლო მოსარჩელის განმარტება არ გაიზიარა, რაც შემდეგნაირად დაასაბუთა:

მოსარჩელე თავად მიუთითებდა, თუ რა ვითარებაში და რა ფასად მიჰყიდა სადავო ნივთები მოპასუხეებს, მართალია, სარჩელში მან ისიც აღნიშნა, რომ მოპასუხეებთან ნასყიდობის ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, მაგრამ, რაკი მოპასუხეებისგან მოსარჩელის მიერ ნასყიდობის საფასურის სრულად მიღებისა და შეძენილი ნივთების მათ მფლობელობაში გადაცემის ფაქტი იყო უდავო, ამიტომ მოსარჩელის ზემოხსენებული მოსაზრება მცდარად უნდა მიჩნეულიყო.

4.4. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, დაუსაბუთებელი იყო პირველი მოპასუხისათვის სადავო ნივთების ნაწილის საჩუქრად გადაცემის შესახებ მოსარჩელის მოსაზრება, რადგან, ჯერ ერთი, ეს ფაქტი საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა და, მეორეც, ასეთი გარემოება რომც დადასტურებულიყო, გაჩუქებული ქონების უკან გამოთხოვის კანონით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობაზე მოსარჩელე ვერ უთითებდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მართალია, მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ სადავო მოძრავი ნივთები მოპასუხეებმა საბაზრო ღირებულებაზე დაბალ ფასად მოტყუებით წაართვეს, მაგრამ ვერც აღნიშნული მსჯელობა ვერ იქნებოდა გაზიარებული შემდეგი მოტივის გამო: ნივთების საბაზრო ღირებულებაზე (8000 აშშ დოლარზე) კასატორი სარჩელში თავად მიუთითებდა და იმასაც აღნიშნავს, რომ 2 000 აშშ დოლარის ღირებულების გუთანი, კულტივატორი და ლაფეტი პირველ მოპასუხეს პატივისცემის ნიშნად აჩუქა. მოსარჩელის ეს განმარტება კი, გამორიცხავდა, როგორც მისი მოტყუების ფაქტს, ასევე, იმასაც, რომ მას რაიმე წაართვეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაკი სადავო ნივთების მესაკუთრეობა მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა, სსკ-ის 172.1 მუხლის საფუძველზე მისი ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილება გამოირიცხებოდა.

4.5. იმის გათვალისწინებით, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე თავის მეორე მოთხოვნას მოსარჩელე მოპასუხეთა მიერ სადავო ნივთების უკანანო მფლობელობას უკავშირებდა, სააპელაციო სასამართლომ ეს მოთხოვნაც უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რადგან მოპასუხეთა მხრიდან უკანონო მფლობელობის ფაქტი არ დადასტურდა.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ასეთი ფაქტი რომც დადასტურებულიყო, სსკ-ის 413-ე მუხლი მითითებული საფუძვლით მორალური ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს.

სააპელაციო სასამართლომ მოიშველია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებანი მასზედ, რომ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებს ჩვეულებრივ, შესაძლოა, თან ახლდეს მორალური, სულიერი განცდები, მაგრამ სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ე.ი კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, თუ რომელი სიკეთის ხელყოფის შემთხვევაში შეუძლია დაზარალებულს მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის.

ამასთან, სსკ-ის 413.2 მუხლით განსაზღვრული ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული მორალური ზიანის მახასიათებელი თვისებაა ადამიანის ფსიქიკური და სულიერი ბუნების სფეროში ნეგატიური ზემოქმედების მოხდენა, რაც ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვაში გამოიხატება (სუსგ №ას-979-940-2014, 10.09.2015).

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კვლავ მოსარჩელემ გაასაჩივრა, ამ განჩინების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, იმ დასაბუთებით, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა მოპასუხეთათვის სადავო ნივთებზე საკუთრების უფლების გადაცემის ფაქტი.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

7. სსსკ-ის 391.5 მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით არ არის დასაშვები.

8. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება განაპირობა.

კონკრეტულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ საკასაციო სასამართლოსათვის ისინი სავალდებულოა.

9. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის განხილვის საგანია, წარმატებულია თუ არა მოძრავი ნივთების დაბრუნებისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოპასუხეთა წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი.

10. განსახილველი დავის სწორად გადასაწყვეტად, პირველ რიგში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დამტკიცებულად ცნობილი გარემოებებია საყურადღებო, კერძოდ, ეს გარემოებებია:

1). მოსარჩელემ მოპასუხეებს მიჰყიდა სადავო ნივთები, კერძოდ, პირველ მოპასუხეს მოსარჩელემ 6 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა ტრაქტორი, გუთანი, კულტივატორი და ლაფეტი;

2). მოსარჩელემ მიიღო ნასყიდობის საფასური და პირველ მოპასუხეს პირდაპირ მფლობელობაში გადასცა ტრაქტორი, მისი ტექნიკური დოკუმენტაცია, გუთანი და კულტივატორი, ხოლო ლაფეტი, მხარეთა შეთანხმებით, დროებით მოსარჩელის პირდაპირ მფლობელობაში დარჩა;

3). მოგვიანებით, მეორე მოპასუხეს მოსარჩელემ 1 500 ლარად იგივე ლაფეტი მიყიდა.

4). მოსარჩელემ მიიღო ნასყიდობის საფასური და მეორე მოპასუხეს პირდაპირ მფლობელობაში გადასცა შეძენილი ნივთი.

5). ლაფეტის მეორედ გასხვისების თაობაზე მხარეთა შორის თავდაპირველად დავა წარმოიშვა, მაგრამ საბოლოოდ ლაფეტი მეორე მოპასუხის საკუთრებაში დარჩა, ხოლო ამ უკანასკნელისგან მიღებული საფასური მოსარჩელემ პირველ მოპასუხეს გადასცა იმის საკომპენსაციოდ, რომ მან ნივთი ვერ მიიღო.

ზემომითითებული გარემოებები კასატორს დასაბუთებული შედავების (პრეტენზია) გზით არ გაუქარწყლებია, ამიტომ საკასაციო სასამართლოსათვის ისინი სავალდებულოა (სსსკ-ის 407.2 მუხლი).

11. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მრთლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

საკასაციო პალატა ხაზს უსვამს, რომ სსკ-ის 186.1 (მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი) და 186.2 (ნივთის გადაცემად ითვლება: შემძენისათვის ნივთის ჩაბარება პირდაპირ მფლობელობაში; არაპირდაპირი მფლობელობის გადაცემა ხელშეკრულებით, რომლის დროსაც თავდაპირველი მესაკუთრე შეიძლება დარჩეს პირდაპირ მფლობელად; მესაკუთრის მიერ შემძენისათვის მესამე პირისაგან მფლობელობის მოთხოვნის უფლების მინიჭება) მუხლების შესაბამისად, სარჩელში მითითებულ მოძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლება მოპასუხეებმა კანონიერად მოიპოვეს, კერძოდ, სადავო ლაფეტზე საკუთრების უფლება მეორე მოპასუხეს გადაეცა, ხოლო დანარჩენი ნივთების მესაკუთრე პირველი მოპასუხე გახდა. აქედან გამომდინარე, მოპასუხეთა მხრიდან შეძენილი ნივთების უკანონო მფლობელობის ფაქტი არ დასტურდება და ზემოაღნიშნული ნივთების დაბრუნების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა წარუმატებელია.

12. პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპს ემყარება და მხარის პოზიციის წარმატება დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად უტყუარად შეძლებს იგი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურებას (სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლები).

შესაბამისად, სასამართლოში წარმატების მომტანია არა მხოლოდ მოთხოვნის დამასაბუთებელ არგუმენტზე (არგუმენტებზე) მითითება, არამედ მისი ნამდვილობის სათანადო მტკიცებულებით (მტკიცებულებებით) დადასტურება. საქმის გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ სწორი დასკვნა სასამართლოს მიერ სწორედ მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას შეიძლება დაეფუძნოს (სსსკ-ის 105.2 მუხლი).

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს (მოსარჩელე) ასე არ უმოქმედია, მან შესაბამის მტკიცებულებაზე დაყრდნობით ვერ დაადასტურა, რომ სადავო ნივთებზე მოპასუხეებს საკუთრების უფლება არ გადასცემიათ. რელევანტურ არგუმენტად ვერ გამოდგება მოსარჩელის მიერ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ მოპასუხეებთან ნასყიდობის ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, რადგან მოპასუხეებისგან მოსარჩელის მიერ ნასყიდობის საფასურის სრულად მიღებისა და შეძენილი ნივთების მათ მფლობელობაში გადაცემის ფაქტი შედავებული არ არის.

რაკი სადავო ნივთების მოსარჩელისათვის დაბრუნების საფუძველი საქმეზე არ გამოიკვეთა, ამდენად, სარჩელი მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილშიც ერთმნიშვნელოვნად წარუმატებელია, რამდენადაც აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილებას მოსარჩელე მოპასუხეთა მიერ სადავო ნივთების უკანანო მფლობელობის ფაქტს უკავშირებდა.

აქვე გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს განმარტება, რომ სარჩელში მითითებული საფუძვლით მორალური ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობა არც სსკ-ის 413-ე მუხლის (არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით; სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც) დანაწესიდან არ გამომდინარეობს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა გააჩნია მოცემული ნორმით გათვალისწინებული მიზნის სწორად დადგენას. კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებს ჩვეულებრივ, შესაძლოა, თან ახლდეს მორალური, სულიერი განცდები, მაგრამ სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ე.ი კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, თუ რომელი სიკეთის ხელყოფის შემთხვევაში შეუძლია დაზარალებულს, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის. განსახილველი ნორმის მიზანია, შეამციროს, შეზღუდოს ამ ნორმით გათვალისწინებული შედეგის დაუსაბუთებელი გაფართოება, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა და წესრიგი.

სამართლის მიერ დაცულ ერთ-ერთ სიკეთეს, რომლის ხელყოფის შედეგად დაზარალებულმა შეიძლება მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანისათვის ანაზღაურება, წარმოადგენს ადამიანის ჯანმრთელობა. სხეულის დაზიანება ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება ადამიანის სიცოცხლის იმგვარი ხელყოფაა, რომელიც დაზარალებულს არასრულფასოვნად და ზოგ შემთხვევაში, არაშრომისუნარიანად აქცევს, სხეულის და/ან ჯანმრთელობის ხელყოფით გამოწვეული მორალური ზიანი უშუალოდ სამართალდარღვევიდან შეიძლება არც გამომდინარეობდეს, არამედ მისი თანმდევი შედეგი იყოს (როგორიცაა უშედეგო მკურნალობა, ხანგრძლივი უმწეო მდგომარეობა, აქტიური ცხოვრების შეუძლებლობა, ცხოვრების წესისა და რითმის შეცვლა, მკურნალობის უშედეგობის გამო ცხოვრების ხალისის დაქვეითება, ნერვული დაძაბულობა, რაც პირს არასრულფასოვნების კომპლექსსა თუ სხვა ნეგატიურ განცდებს უყალიბებს), თუმცა, ასეთ დროს, სავალდებულოა, დასტურდებოდეს, რომ დაზარალებულის მორალური განცდები და სულიერი ტანჯვა სხეულისა თუ ჯანმრთელობის ხელყოფის შედეგია.

13. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული მორალური ზიანის მახასიათებელი თვისება არის ადამიანის ფსიქიკური და სულიერი ბუნების სფეროში ნეგატიური ზემოქმედების მოხდენა, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვაში.

განსახილველ შემთხვევაში, უდავოდაა დადგენილი, რომ მოსარჩელე მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას მოპასუხეთა მიერ სადავო ნივთების უკანანო მფლობელობის ფაქტს უკავშირებდა რაც დადასტურებული ვერ იქნა. ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით კი, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დადგენილად მიჩნეული ფაქტები არ იძლევა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლით გათვალისწინებული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შემადგენლობას.

14. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

15. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

16. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

17. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ.ე–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორი გათავისუფლებულია საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე