ას-1244-2021
21 ივნისი, 2022 წელი თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),
რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები – ა.ა–ვი, ბ.ა–ვი, ხ.გ–ვა (ფ.ბ–ვის უფლებამონაცვლე), ა.გ–ვი, შ.ჯ–ვა, ვ.მ–ვი, ნ.მ–ვი, ნ.ნ–ძე, ნ.გ–ვი, კ.ლ–ი, თ.ქ–ძე (მოსარჩელეები)
მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრი (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 ოქტომბრის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი ძირითადი სარჩელით _ ბრძანებების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. ა.ა–ვმა, ბ.ა–ვმა, ხ.გ–ვამ (ფ.ბ–ვის უფლებამონაცვლე), ა.გ–ვმა, შ.ჯ–ვამ, ვ.მ–ვმა, ნ.მ–ვმა, ნ.ნ–ძემ, ნ.გ–ვმა, კ.ლ–მა და თ.ქ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელეები, კასატორები) სარჩელი აღძრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში სსიპ ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის მიმართ (შემდეგში - მოპასუხე) შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:
1.1.ბათილად იქნეს ცნობილი დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ წერილობითი საყვედურის (გაფრთხილების) გამოყენების შესახებ სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ 2019 წლის 27 ნოემბრის №28 ბრძანება;
1.2.ბათილად იქნეს ცნობილი დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ სასტიკი საყვედურის გამოყენების შესახებ სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ 2019 წლის 23 დეკემბრის №30 ბრძანება;
1.3.ბათილად იქნეს ცნობილი დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ სასტიკი საყვედურის გამოყენების შესახებ სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ 2019 წლის 25 დეკემბრის №31 ბრძანება;
1.4.ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ 2020 წლის 11 მარტის №15, №16, №17, №18, №19, №20, №21, №22, №23, №24 და №25 ბრძანებები ა.ა–ვთან, ბ.ა–ვთან, ფ.ბ–ვთან, შ.ჯ–ვასთან, ნ.გ–ვთან, თ.ქ–ძესთან, კ.ლ–თან, ნ.ნ–ძესთან, ნ.მ–ვთან, ვ.მ–ვთან და ა.გ–ვთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ;
1.5.მოპასუხე სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრს“ მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტიდან - 2021 წლის 11 მარტიდან სამსახურში აღდგენამდე (სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე) (იხ. დაზუსტებული სარჩელი I, ს.ფ 375-388 და 13.04.2021 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი).
2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.
3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით, ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ფ.ბ–ვის, შ.ჯ–ვას, ნ.გ–ვის, თ.ქ–ძის, კ.ლ–ის, ნ.ნ–ძის, ნ.მ–ვის, ვ.მ–ვის და ა.გ–ვის სარჩელი სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ მიმართ, მათ მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ 2019 წლის 27 ნოემბრის №28 ბრძანების, 23 დეკემბრის №30 ბრძანების, 25 დეკემბრის №31 ბრძანების, ასევე მათი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ 2020 წლის 11 მარტის №25, №15, №16, №17, №23, №19, №18, №24, №22, №21, №20 ბრძანებების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.
4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით, ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ხ.გ–ვას (ფ.ბ–ვის უფლებამონაცვლე), შ.ჯ–ვის, ნ.გ–ვის, თ.ქ–ძის, კ.ლ–ის, ნ.ნ–ძის, ნ.მ–ვის, ვ.მ–ვისა და ა.გ–ვის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება.
5.2.სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:
5.2.1. სააპელაციო პალატამ, საქმის მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები: ა.ა–ვი, ბ.ა–ვი, ფ.ბ–ვი, შ.ჯ–ვა, ნ.გ–ვი, თ.ქ–ძე, კ.ლ–ი, ნ.ნ–ძე, ნ.მ–ვინ, ვ.მ–ვი და ა.გ–ვი დასაქმებულები იყვნენ სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიულ სახელმწიფო დრამატულ თეატრში“ სხვადასხვა პოზიციაზე, კერძოდ: ა.ა–ვი, ბ.ა–ვი, ფ.ბ–ვი, ა.გ–ვი, შ.ჯ–ვა, ვ.მ–ვი და ნ.მ–ვი მსახიობის პოზიციაზე, ნ.ნ–ძე - ტექნიკური რეჟისორის, კ.ლ–ი - საინფორმაციო სამსახურის კოორდინატორის, ხოლო, ნ.გ–ვი - დიასპორასთან ურთიერთობის საკითხებში დირექტორის მოადგილის პოზიციაზე და ისინი კუთვნილ ხელფასს იღებდნენ 2020 წლის იანვრამდე.
5.2.2. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიულ სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თ.ვ-ზ–ეს მიერ, 2019 წლის 27 ნოემბერს მიღებულ იქნა №28 ბრძანება თეატრის დასაქმებულთა მიმართ დისციპლინური პასუხიმგებლობის სახით წერილობითი საყვედურის (გაფრთხილების) გამოყენების შესახებ. კერძოდ, თეატრის დირექტორის 2019 წლის 27 ნოემბრის მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე, დისციპლინური გადაცდომისთვის სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიულ სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ დასაქმებულების (მსახიობების) - ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ფ.ბ–ვის, ა.გ–ვის, შ.ჯ–ვას, ვ.მ–ვის, ნ.მ–ვის, ტექნიკური რეჟისორის - ნ.ნ–ძის, დირექტორის მოადგილის დიასპორასთან ურთიერთობის საკითხებში - ნ.გ–ვის, საინფორმაციო სამსახურის კოორდინატორის - კ.ლ–ისა და ბუღალტერის - თ.ქ–ძის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ გამოყენებულ იქნა წერილობითი საყვედური - გაფრთხილება. პასუხისმგებლობის საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა, რომ დასახელებული პირები რეგულარულად არ ცხადდებოდნენ თეატრში, რის გამოც ვერ ხერხდებოდა მათთვის შრომის შინაგანაწესის გაცნობა და შესაბამისი ხელწერილის ჩამორთმევა, რის გამოც საფრთხის წინაშე დგებოდა თეატრის ნორმალური შემოქმედებითი საქმიანობის ფუნქციონირება;
- სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თ. ვ-ზ–ეს 2019 წლის 23 დეკემბრის №30 ბრძანებით, თეატრის მსახიობების: ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ფ.ბ–ვის, ა.გ–ვის, შ.ჯ–ვას, ვ.მ–ვის, ნ.მ–ვის და ტექნიკურ რეჟისორის - ნ.ნ–ძის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ გამოყენებულ იქნა „სასტიკი საყვედური“. პასუხისმგებლობის საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა, რომ დასახელებული პირები რეგულარულად არ ცხადდებოდნენ თეატრში, რის გამოც უხეშად ირღვეოდა შრომის შინაგანაწესით მოწესრიგებული მათზე დაკისრებული ვალდებულებები და საფრთხის წინაშე დგებოდა თეატრის ნორმალური შემოქმედებითი საქმიანობის ფუნქციონირება. ამავე ბრძანებით, დასაქმებულებს განემარტათ, რომ ბრძანების ამოქმედებიდან ერთი წლის განმავლობაში რაიმე სახის დისციპლინური გადაცდომის დაფიქსირების შემთხვევაში, დამსაქმებელი იტოვებდა უფლებას, რომ დასაქმებულებთან: თ.ქ–ძესთან, კ.ლ–თან და ნ.გ–ვთან ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე ცალმხრივად შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა;
- სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თ.ვ-ზ–ეს 2019 წლის 25 დეკემბრის №31 ბრძანებით, დირექტორის მოადგილეს დიასპორასთან ურთიერთობის საკითხებში - ნ.გ–ვს, საინფორმაციო სამსახურის კოორდინატორს - კ.ლ–სა და ბუღალტერს - თ.ქ–ძეს გამოეცხადათ „სასტიკი საყვედური“. პასუხისმგებლობის საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა, რომ დასახელებული პირები რეგულარულად არ ცხადდებოდნენ თეატრში, რის გამოც უხეშად ირღვეოდა შრომის შინაგანაწესით მოწესრიგებული მათზე დაკისრებული ვალდებულებები და საფრთხის წინაშე დგებოდა თეატრის ნორმალური შემოქმედებითი საქმიანობის ფუნქციონირება. ამავე ბრძანებით, დასაქმებულებს განემარტათ, რომ ბრძანების ამოქმედებიდან ერთი წლის განმავლობაში რაიმე სახის დისციპლინური გადაცდომის დაფიქსირების შემთხვევაში დამსაქმებელი იტოვებდა უფლებას, რომ დასაქმებულებთან: თ.ქ–ძესთან, კ.ლ–თან და ნ.გ–ვთან ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე ცალმხრივად შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა.
5.2.3. სააპელაციო პალატამ მხარეთა შორის უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ 2020 წლის 11 მარტის №15, №16, №17, №18, №19, №20, №21, №22, №23, №24 და №25 ბრძანებებით, მოსარჩელეებთან - ა.ა–ვთან, ბ.ა–ვთან, ფ.ბ–ვთან, შ.ჯ–ვთან, ნ.გ–ვთან, თ.ქ–ძესთან, კ.ლ–თან, ნ.ნ–ძესთან, ნ.მ–ვთან, ვ.მ–ვთან და ა.გ–ვთან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა. ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებები შეწყვეტილად ჩაითვალა 2020 წლის 6 თებერვლიდან.
5.2.4. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტებთან (მოსარჩელეებთან) შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით) პირველი პუნქტის „თ“ ქ/პუნქტი - „დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ მის მიმართ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული იყო ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა“; შესაბამისად, სააპელაციო პალატის შესაფასებელ გარემოებას წარმოადგენდა - შეწყდა თუ არა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება ზემოაღნიშნული მუხლის შემადგენლობის სრული დაცვით; ადგილი ხომ არ ჰქონდა დამსაქმებლის მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენებას და ხომ არ იმყოფებოდნენ აპელანტები სადავო ბრძანებების გამოცემისას გაფიცვის მდგომარეობაში.
5.2.5. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება მოსარჩელეთა გათავისუფლების მართლზომიერების საკითხთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ 2020 წლის 11 მარტის ბრძანებებს წინ უძღვოდა მოსარჩელეთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის გამოყენების შესახებ ბრძანებები; კერძოდ, 2019 წლის 27 ნოემბრის, 23 დეკემბრის, 25 დეკემბრისა და 2020 წლის 24 იანვრის ბრძანებები გაფრთხილების, სასტიკი საყვედურისა და თანამდებობრივი სარგოს 50%-ის ოდენობით დაკავების შესახებ. ამასთან, ბრძანებების საფუძვლად მითითებული იყო თანამშრომელთა სამსახურში რეგულარულად გამოუცხადებლობა, ვალდებულებების უხეში დარღვევა, რის გამოც საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „თ“ ქ/პუნქტის შესაბამისად, შეწყდა მათთან შრომითი ურთიერთობა. რაც შეეხება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანებებს, მათ საფუძვლად დაედო დასის გამგის - ლ.კ–ის 2020 წლის 8 იანვრის მოხსენებითი ბარათები, სადაც მითითებულია, რომ მსახიობები არ ცხადდებოდნენ რეპეტიციებზე, რასაც შედეგად მოჰყვა რეპეტიციების ჩაშლა. გარდა აღნიშნული გარემოებებისა, პალატის განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი იყო გზავნილები, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელეებს გაეგზავნათ როგორც შინაგანაწესი, ასევე ბრძანებები დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ, რაც ნათლად მოწმობდა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეები არ ცხადდებოდნენ სამსახურში და მიუხედავად არაერთგზის მცდელობისა, ხელმძღვანელობის მხრიდან ვერ მოხერხდა მათთან კომუნიკაციის დამყარება ვერც შინაგანაწესის გასაცნობად და შემდეგ მხარეებს შორის შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების შესათანხმებლად.
5.2.6. პალატამ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელმა (მოპასუხე მხარემ) შეძლო აპელანტების (მოსარჩელეთა) მხრიდან შრომითი ურთიერთობისათვის აუცილებელი პირობების შეუსრულებლობის, შესაბამისად, მათ მიმართ როგორც ცალკეული დისციპლინური პასუხისმგებლობის არაერთგზის გამოყენების, ისე შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის შესახებ ბრძანებების მართლზომიერების დადასტურება, რადგან მის მიერ დისციპლინური პასუხისმგებლობის უკიდურესი ზომა - სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებულ იქნა მხოლოდ სხვა უფრო მსუბუქი სახდელების შემდეგ; შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დაასკვნა, რომ მოპასუხე მხარის მხრიდან ადგილი არ ჰქონია უფლების ბოროტად გამოყენებას, რის გამოც, არ არსებობდა ბრძანებების ბათილად ცნობის საფუძველი.
5.2.7. ამასთან პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მითითება მასზედ, რომ ისინი იმყოფებოდნენ გაფიცვის რეჟიმში, რა დროსაც მოხდა მათთვის როგორც დისციპლინარული პასუხისმგებლობის დაკისრება, ასევე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. პალატამ მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის (სადავო პერიოდში მოქმედი) 47-ე მუხლის პირველ და მე-6 ნაწილებზე, ასევე, 48-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 481-ე მუხლის 1-ლი, მე-2, მე-3, მე-4 ნაწილებზე და 49-ე მუხლის პირველ, მე-2 და მე-3 ნაწილებზე და საბოლოო ჯამში, არ გაიზიარა გაფიცვის დამადასტურებელ მტკიცებულებად აპელანტების მითითება კულტურისა და სპორტის მინისტრისადმი გაგზავნილ 2019 წლის 13 სექტემბრის წერილზე, რადგან მასში საერთოდ არ იყო საუბარი არც გაფიცვაზე და არც სამსახურში გამოუცხადებლობაზე; წერილში საუბარი იყო მხოლოდ იმაზე, რომ ითხოვდნენ დროის გამოყოფას თეატრში დაგროვილ საჭირბოროტო საკითხებზე სასაუბროდ. აპელანტების მიერ მითითებული გარემოება, არც 2019 წლის 19 ნოემბრის წერილით დასტურდებოდა, რადგან აღნიშნულში მხოლოდ ზოგადი საუბარი იყო გადმოცემული. ამასთან, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ წარმოდგენილი მასალებით ცალსახად დასტურდებოდა, რომ ამ პერიოდისათვის (2019 წლის 19 ნოემბრი) აპელანტები არ ცხადდებოდნენ სამსახურში.
5.2.8. პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს განმარტება მასზედ, რომ მოსარჩელე მხარეს არ წარმოუდგენია სათანადო მტკიცებულებები მათი მხრიდან გაფიცვის დასადასტურებლად. უფრო მეტიც, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტებს, არათუ სამი დღით ადრე (რაც მათი ვალდებულებას წარმოადგენდა), არამედ საერთოდ არ უცნობებიათ თეატრის ადმინისტრაციისათვის გაფიცვის, თავიანთი მოთხოვნების, გაფიცვის დროის, ხასიათის და ადგილის შესახებ, რის გამოც არ არსებობდა მოსარჩელეთა ქმედების გაფიცვად მიჩნევის საფუძვლები.
5.2.9. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტებს არ მიუთითებიათ ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებზე და არ წარმოუდგენიათ ისეთი მტკიცებულებები, რაც სააპელაციო სასამართლოს მისცემდა სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, შესაბამისად, მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებული გადაწყვეტილება მიიღო, როდესაც არ დააკმაყოფილა ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ფ.ბ–ვის, შ.ჯ–ვის, ნ.გ–ვის, თ.ქ–ძის, კ.ლ–ის, ნ.ნ–ძის, ნ.მ–ვის, ვ.მ–ვის და ა.გ–ვის სარჩელი.
6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
6.1. კასატორების მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:
6.1.1. კასატორების განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დავა არ წარმართულა პროცედურული წესების დაცვით და რომ მოსარჩელეებს მოპასუხისათვის გაფიცვის შესახებ არ უცნობებიათ. ამ მიმართებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და მოწმეთა ჩვენებები, რომლებიც აშკარად ადასტურებდნენ იმ ფაქტს, რომ დასაქმებულთა მიმართ დისციპლინური სახდელების გამოყენებისას და მათი სამსახურიდან გათავისუფლებისას, მოპასუხისათვის ცნობილი იყო მოსარჩელეთა პრეტენზიები და მოთხოვნები.
6.1.2. კასატორების მითითებით, დასის წევრებმა 2019 წლის 13 სექტემბერს განცხადებით მიმართეს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს და განმარტეს, თუ რა პრობლემების წინაშე იდგნენ თეატრის მსახიობები. არსებულ საკითხზე, იმავე წლის 02 ოქტომბერს განხორციელდა შეხვედრა სამინისტროში, სადაც მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ იმყოფებოდნენ „ბოიკოტის“, ანუ გაფიცვის რეჟიმში. იმავე წლის 19 ნოემბერს კი, სამინისტროს სახელზე წარდგენილია განცხადება, რომელშიც კონკრეტულად არის მითითებული, რომ მოსარჩელეები იმყოფებოდნენ გაფიცვის რეჟიმში, აღწერილია არსებული მდგომარეობა, დავის წარმოშობის საფუძველი და მოთხოვნები.
6.1.3. კასატორები მიუთითებენ, რომ სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ სახელმწიფო კონტროლს ახორციელებს განათლების სამინისტრო, რაც განსაზღვრულია წესდებით და შესაბამისად, მოსარჩელეების მიერ განათლების სამინისტროში გაფიცვის შესახებ ინფორმაციის წარდგენით, მათ ჩათვალეს, რომ მოპასუხე მხარეს გაუგზავნეს შეტყობინება, რადგან განათლების სამინისტროს გააჩნდა ვალდებულება, ზემოაღნიშნული მიმართვა გადაეგზავნა სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიულ სახელმწიფო დრამატული თეატრისათვის“.
6.1.4. ასევე, კასატორებს მნიშვნელოვნად მიაჩნიათ ის გარემოებაც, რომ 2019 წლის 27 ნოემბერს მოსარჩელეებს დაეკისრათ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა - საყვედური (გაფრთხილება) იმის გამო, რომ ისინი ხელს არ აწერდნენ სრულიად უკანონო შინაგანაწესს და არ ცხადდებოდნენ თეატრში. იგივე განმეორდა 2019 წლის 23 და 25 დეკემბერსაც. აღნიშნული ბრძანებები გასაჩივრდა სასამართლოში 2020 წლის 29 იანვარსა და მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხემ აღნიშნული სარჩელიდანაც შეიტყო მოსარჩელეების გაფიცვის შესახებ, 2020 წლის 11 მარტს, მაინც გამოსცა ბრძანებები მოსარჩელეებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ.
7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით, ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ხ.გ–ას (ფ.ბ–ვის უფლებამონაცვლე), ა.გ–ვის, შ.ჯ–ვას, ვ.მ–ვის, ნ.მ–ვის, ნ.ნ–ძის, ნ.გ–ვის, კ.ლ–ისა და თ.ქ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
8. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;
დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
11. სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.
13. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).
14. საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ საყვედურის (გაფრთხილების), სასტიკი საყვედურის და გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების ბათილად ცნობისა და უფლებრივი რესტიტუციის შესახებ მოსარჩელეთა მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე (ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს), საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2 (შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ; შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე, ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეული შეთანხმებით), გათავისუფლების დროისათვის მოქმედი საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 38.8-ე (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით), ამავე კოდექსის 44-ე (შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394.1-ე (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება) და 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლები წარმოადგენდეს.
15. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას (სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილი). შრომითი ურთიერთობისას მხარეებმა უნდა დაიცვან საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები (სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-6 ნაწილი). შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას (სუსგ Nას-98-94-2016, 26.07.2016წ.; სუსგ №ას-368-2019, 31.07.2019წ.). ამასთან, შრომითსამართლებრივ დავებში მნიშვნელოვანია გამოირიცხოს დამსაქმებლის მიერ უფლების ბოროტად გამოყენება. სსკ-ის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა (სუსგ Nას-1350-2019, 27.11.2019 წ.).
16. შრომით ურთიერთობებში უფლებათა რეალიზაციას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან შესაძლებელია, სამართალურთიერთობა შეწყდეს როგორც ლეგიტიმურ, ისე არალეგიტიმულ საფუძველზე. შრომითი ურთიერთობის სწორი რეგულაცია წარმოადგენს შრომის უფლების დაცვის გარანტს. შესაბამისად, დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის უფლებათა წონასწორობას ემსახურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონისმიერი საფუძვლის არსებობა. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონისმიერ რეგულირებას აქვს შემაკავებელი ეფექტი, რომელიც ამ ურთიერთობის მონაწილეებს იცავს თვითნებობისა და სოციალური უსამართლობისაგან.
17. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სადავო პერიოდში, შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა მოწესრიგებული იყო „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 37-38 მუხლებით (დღეს მოქმედი რედაქციის 47-48 მუხლები), რომელთაგან პირველი მოიცავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს, ხოლო მეორე არეგულირებს შეწყვეტის პროცედურულ მხარეს. აღნიშნული მუხლების კუმულატიური ერთობლიობით შესაძლოა განიმარტოს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას, დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ ლეგიტიმური გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულებაა, სათანადო საფუძვლის გარეშე არ შეწყვიტოს შრომითი ურთიერთობა (სუსგ №ას-1776-2019, 10.04.2020წ.; №ას-1189-2020, 04.02.2021წ.).
18. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლო პირველ რიგში ამოწმებს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. ამ საკითხის გამორკვევა კი, შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი; №ას-539-539-2018, 21 დეკემბერი, 2018 წელი). მუშაკის სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ ყოველ კონკრეტულ ბრძანებას თავისი საფუძველი გააჩნია, რაც ამართლებს ან არ ამართლებს მის გამოცემას. ასეთ დროს, სასამართლოს როლი სწორედ ბრძანების საფუძვლის მართლზომიერების საკითხის გამორკვევაა, რაც დასაქმებულის სარჩელის იურიდიული ბედის განმსაზღვრელია (იხ. სუსგ: №ას-1304-2020, 11.06.2021; №ას-151-147-2016,1 9.04.2016). შესაბამისად, ხელშეკრულების შეწყვეტის სხვა საფუძვლის განმაპირობებელი გარემოებები, რომლებიც არ ყოფილა სადავო ბრძანებით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი, ვერ გახდება სასამართლოს მსჯელობის საგანი.
19. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში ირკვევა, რომ მოსარჩელეებთან/კასატორებთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა 2020 წლის 11 მარტის №15, №16, №17, №18, №19, №20, №21, №22, №23, №24 და №25 ბრძანებებით. ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებები შეწყვეტილად ჩაითვალა 2020 წლის 6 თებერვლიდან. სადავო ბრძანებების თანახმად, მოსარჩელეებთან/კასატორებთან შრომითი ხელშეკრულებების შეწყვეტის საფუძველი გახდა სადავო პერიოდში მოქმედი „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქ/პუნქტი - „დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ მის მიმართ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული იყო ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა“.
20. პალატა განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნულ ნორმის საფუძველზე დასაქმებულისთვის დისციპლინური სახდელის დაკისრების მართლზომიერების შეფასების მიზნებისთვის, განმსაზღვრელია დასაქმებულის მიერ ვალდებულების განმეორებით დარღვევის ფაქტის გამოვლენა. ნიშანდობლივია, რომ სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დროს აუცილებელი არ არის, რომ დარღვევა იყოს უხეში, თუმცა პასუხისმგებლობის აღნიშნული სახე, სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელი კეთილსინდისიერების პრინციპისა და უფლების ბოროტად გამოყენების აკრძალვის გათვალისწინებით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოყენებული, თუ დარღვევას აქვს არსებითი ხასიათი. დაუშვებელია ერთი და იმავე არაარსებითი დარღვევისას შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. გარდა ამისა, გათავისუფლების მიზნებისათვის საჭიროა დარღვევის ხასიათისა და ბუნების შემოწმება (მაგ. სიმძიმე, მნიშვნელობა), დარღვევის ხარისხის დადგენა, ბრალეულობა. უნდა შეფასდეს, რამდენად გონივრული, აუცილებელი, პროპორციული და თანაზომიერია აღნიშნულ დარღვევებთან მიმართებით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, ხომ არ არის შესაძლებელი უფრო მსუბუქი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენება. შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში პრინციპი - „Ultima Ratio“, ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზშედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობას. სასამართლო ზედამხედველობის ფარგლებში ყოველთვის უნდა შეფასდეს ის სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორები, რომლებზე დაყრდნობითაც განისაზღვრება დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლის შესახებ გამოვლენილი ცალმხრივი ნების კანონიერებისა და თანაზომიერების საკითხი (იხ. სუსგ. საქმეზე №ას-887-854-2016, 08.02.2019 წ.).
21. პროპორციულობის პრინციპის დაცვით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება. მაშასადამე, არასათანადო მოქმედებები, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება გახდეს დათხოვნის საფუძველი, როცა იგი მიაღწევს მნიშვნელოვან დონეს (იხ. სუსგ №ას-536-2021, 21.09.2021წ).
22. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. დასახელებული ნორმით დადგენილი ვალდებულების შესრულების სტანდარტი ასევე მოქმედებს შრომითსამართლებრივ ურთიერთობებში, რაც გულისხმობს მუშაკის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულების იმგვარ განხორციელებას, როგორი გონივრული მოლოდინიც დამსაქმებელს გააჩნია, კერძოდ, სრულად, ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. დასაქმებულის მიერ მასზე შრომითი ხელშეკრულებით ან/და შინაგანაწესით დაკისრებული მოვალეობის შეუსრულებლობა პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობას წარმოადგენს, რაც დარღვევის ხასიათის გათვალისწინებით, შესაძლებელია შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტაშიც გამოიხატოს.
23. განსახილველი დავის ფარგლებში, დამსაქმებელი მიუთითებს დასაქმებულთა მხრიდან მათზე დაკისრებული მოვალეობების არაჯეროვან განხორციელებაზე, კერძოდ სამსახურში გამოუცხადებლობაზე. მოსარჩელეები/კასატორები კი უარყოფენ წარდგენილ პრეტენზიებს და მიუთითებენ, რომ ისინი მოქმედებდნენ შრომის კოდექსით მათთვის მინიჭებული გაფიცვის უფლების ფარგლებში და შესაბამისად, სამსახურში გამოუცხადებლობის საფუძვლით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა გაუმართლებელი იყო.
24. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საპროცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი). საკასაციო პალატამ არაერთხელ აღნიშნა, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (იხ. სუსგ-ები საქმეებზე: №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015წ; №ას-122-114-2015, 23.03.2015წ; Nას-194-185-2016, 29.07.2019 წ.).
25. ამდენად, შრომითისამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებზე, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის („Good Reason“) არსებობის მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია მეტადრე იმით, რომ შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებში, „სუსტი მხარის“, კონკრეტულ შემთხვევაში, დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომა პრიორიტეტულია. (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-536-2021, 21.09.2021წ).
26. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დამსაქმებელმა შეძლო იმის დამტკიცება, რომ არსებობდა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქ/პუნქტის წინაპირობები, რამაც განაპირობა შრომითი ხელშეკრულებების მართლზომიერ საფუძველზე შეწყვეტა. ამ მიმართებით პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე, არა ნებისმიერი ხასიათის დისციპლინური გადაცდომა შეიძლება დაედოს საფუძვლად შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტას, არამედ მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დისციპლინური დარღვევისათვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის ზომა და დასაქმებულის მიერ ჩადენილი დარღვევა, მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით.
27. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლოს მიერ დადგენილია და შედავებული არ არის, რომ თეატრში დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ 2020 წლის 11 მარტის №15, №16, №17, №18, №19, №20, №21, №22, №23, №24 და №25 ბრძანებები დაეფუძნა დასის გამგის-ლ.კ–ის 2020 წლის 8 იანვრის მოხსენებით ბარათებს, სადაც მითითებულია, რომ მსახიობები არ ცხადდებოდნენ რეპეტიციებზე, რასაც შედეგად მოჰყვა რეპეტიციების ჩაშლა. დადგენილია ისიც, რომ დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას წინ უძღვოდა არსებითად იდენტური ვალდებულების დარღვევის რამდენიმე ეპიზოდი, კერძოდ: სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის ზერბაიჯანული პროფესიულ სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თ. ვ-ზ–ს 2019 წლის 27 ნოემბრის №28 ბრძანებით, დასაქმებულთა (მოსარჩელეთა) მიმართ დისციპლინური პასუხიმგებლობის სახით გამოყენებულ იქნა წერილობითი საყვედური (გაფრთხილება). პასუხისმგებლობის საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა, რომ დასახელებული პირები რეგულარულად არ ცხადდებოდნენ თეატრში, რის გამოც ვერ ხერხდებოდა მათთვის შრომის შინაგანაწესის გაცნობა და შესაბამისი ხელწერილის ჩამორთმევა, რის გამოც საფრთხის წინაშე დგებოდა თეატრის ნორმალური შემოქმედებითი საქმიანობის ფუნქციონირება; ამავე ხელმძღვანელის 2019 წლის 23 დეკემბრის №30 ბრძანებით, თეატრის მსახიობების: ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ფ.ბ–ვის, ა.გ–ვის, შ.ჯ–ვას, ვ.მ–ვის, ნ.მ–ვის და ტექნიკურ რეჟისორის - ნ.ნ–ძის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ გამოყენებულ იქნა „სასტიკი საყვედური“; პასუხისმგებლობის საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა იგივე გარემოება, რაც 2019 წლის 27 ნოემბრის №28 ბრძანებაში. ამავე ხელმძღვანელის 2019 წლის 25 დეკემბრის №31 ბრძანებით, დირექტორის მოადგილეს დიასპორასთან ურთიერთობის საკითხებში - ნ.გ–ვს, საინფორმაციო სამსახურის კოორდინატორს - კ.ლ–სა და ბუღალტერს - თ.ქ–ძეს გამოეცხადათ „სასტიკი საყვედური“, ხოლო, პასუხისმგებლობის საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა იგივე გარემოება, რაც წინა ორი ბრძანების შემთხვევაში; სსიპ „ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის“ დირექტორის - ს.ც–ძის, კადრების განყოფილების კოორდინატორის - ნ.გ–ის, თეატრის მთავარი ბუღალტერის - ე.კ–ძისა და დასის გამგის - ლ.კ–ის 2020 წლის იანვრის მოხსენებითი ბარათების საფუძველზე კი, თ.ქ–ძის, ნ.გ–ვის, კ.ლ–ის, ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ფ.ბ–ვის, ა.გ–ვის, შ.ჯ–ვას, ნ.მ–ვის, ვ.მ–ვისა და ნ.ნ–ძის მიმართ შინაგანაწესის უხეშად დარღვევის გამო, გამოყენებულ იქნა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა - თანამდებობრივი სარგოს 50 პროცენტის ოდენობით დაკავება.
28. ზემოაღნიშნული ბრძანებებისა და მათ ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებული გარემოებების შინაარსის დეტალური შესწავლის საფუძველზე, ნათელია, რომ მოსარჩელეთა მხრიდან ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ადგილი ჰქონდა თავიანთი ვალდებულებების განმეორებით დარღვევის ფაქტებს - სამსახურში გამოუცხადებლობის თვალსაზრისით, რაც თავის მხრივ დადასტურებულია იმ გარემოებითაც, რომ მოსარჩელეებს როგორც შინაგანაწესი, ასევე დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ ბრძანებები გაეგზავნათ ფოსტის მეშვეობით და მიუხედავად არაერთგზის მცდელობისა, ხელმძღვანელობის მხრიდან სხვაგვარად ვერ მოხერხდა მათთან კომუნიკაციის დამყარება ვერც შინაგანაწესის გასაცნობად და ვერც შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების შესათანხმებლად. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დასაქმებულთა მხრიდან მოვალეოებების სისტემატური დარღვევა უპირობოდ ქმნიდა მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ დისციპლინური პასუხისმგებლობის მიზანს წარმოადგენს დასაქმებულთა მიერ კანონმდებლობით დადგენილი ფუნქციების ჯეროვნად შესრულების უზრუნველყოფა და საქმიანობის პროცესის გაუმჯობესება, თუმცა, ბრძანებების შინაარსის გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს არ მიუღიათ არავითარი ზომა შრომითი დამოკიდებულების შესაცვლელად და მის გასაუმჯობესებლად, თუნდაც საყვედურის (გაფრთხილების) მიღების შემდეგ სასტიკი საყვედურის გამოცხადებამდე ანდა ამის შემდგომ, გათავისუფლებამდე.
29. საკასაციო პალატა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, ვერ გაიზიარებს მოსარჩელეების/კასატორების აპელირებას მასზედ, რომ ისინი იმყოფებოდნენ გაფიცვის რეჟიმში და აღნიშნული განაპირობებდა მათთვის დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებაზე (სამსახურში გამოცხადებაზე) უარის თქმის უფლებას. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში განმარტავს, რომ სადავო პერიოდისთვის მოქმედი საქართველოს შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეჩერება არის შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს დროებით შეუსრულებლობა, რომელიც არ იწვევს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ პუნქტის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძველია გაფიცვა. ამავე კოდექსის 49-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, გაფიცვა არის დავის შემთხვევაში დასაქმებულის დროებითი ნებაყოფლობითი უარი შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების მთლიანად ან ნაწილობრივ შესრულებაზე, ხოლო მე-9 ნაწილის თანახმად, გაფიცვა ან ლოკაუტი არ არის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი. ამავე კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გაფიცვაში დასაქმებულის მონაწილეობა არ შეიძლება განხილულ იქნეს, როგორც შრომის დისციპლინის დარღვევა და შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი, გარდა უკანონო გაფიცვის შემთხვევისა.
30. პალატა განმარტავს, რომ იმისათვის, რომ გაფიცვის უფლება კანონით იქნეს დაცული, გაფიცვა უნდა აკმაყოფილებდეს კანონით დადგენილ წინაპირობებს. კერძოდ, სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 47-ე მუხლი მე-6 ნაწილის თანახმად, ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობის დროს წარმოშობილი დავა უნდა გადაწყდეს ამ კანონის 48-ე მუხლით გათვალისწინებული შემათანხმებელი პროცედურების დაცვით ან/და სასამართლოსათვის ან არბიტრაჟისათვის მიმართვით; ამავე კოდექსის 48-ე მუხლის თანახმად, ინდივიდუალური დავა უნდა გადაწყდეს მხარეთა შორის შემათანხმებელი პროცედურებით, რაც გულისხმობს დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის პირდაპირი მოლაპარაკებების გამართვას; მხარე მეორე მხარეს უგზავნის შემათანხმებელი პროცედურების დაწყების შესახებ წერილობით შეტყობინებას, რომელშიც ზუსტად უნდა იყოს განსაზღვრული დავის წარმოშობის საფუძველი და მხარის მოთხოვნები; მეორე მხარე ვალდებულია წერილობითი შეტყობინება განიხილოს და თავისი გადაწყვეტილება წერილობით აცნობოს მხარეს შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის განმავლობაში; წარმომადგენლები ან მხარეები იღებენ წერილობით გადაწყვეტილებას, რომელიც არსებული შრომითი ხელშეკრულების ნაწილი ხდება; თუ წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 14 კალენდარული დღის განმავლობაში შეთანხმება ვერ იქნა მიღწეული, მხარეს უფლება აქვს, მიმართოს სასამართლოს; თუ წერილობითი შეტყობინების მიღებიდან 14 კალენდარული დღის განმავლობაში მხარემ თავი აარიდა შემათანხმებელ პროცედურებში მონაწილეობას, დავის ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი მას ეკისრება; მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ დავის არბიტრაჟისათვის გადაცემაზე; დაუშვებელია დავის განხილვის პროცესში მხარის მიერ მოთხოვნის გაზრდა ან დავის საგნის შეცვლა.
31. ამდენად, როდესაც გაფიცვის წინაპირობა დავაა, გაფიცვის უფლების გამოყენებამდე შრომის კოდექსი მოითხოვს შემათანხმებელი პროცედურების გამოყენებას. კერძოდ, შრომის კოდექსის მიხედვით, ინდივიდუალური დავის შემთხვევაში, გაფიცვის უფლების რეალიზაციამდე მხარეები ვალდებულნი არიან, გამართონ პირდაპირი მოლაპარაკებები, სანამ დასაქმებულები მიმართავენ გაფიცვის უფლების გამოყენების მექანიზმს (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები სახელმძღვანელო მოსამართლეების, იურისტებისა და სამართლის პედაგოგებისათვის, ზ. შველიძე, გვ. 289).
32. აღსანიშნავია, რომ ინდივიდუალური დავის დროს დასაქმებულმა გაფიცვის დაწყებამდე არანაკლებ 3 კალენდარული დღით ადრე წერილობით უნდა შეატყობინოს დამსაქმებელს გაფიცვის დრო, ადგილი და ხასიათი (სშკ-ის 49.4 მუხლი). შრომის კოდექსი არ საუბრობს, თუ როდის წარმოეშვება დასაქმებულს გაფიცვის შესახებ წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის უფლება. ლოგიკურად, დასაქმებულს აღნიშნული უფლებამოსილება აქვს დამსაქმებლის მიერ დავის წარმოშობის შესახებ წერილობით შეტყობინების მიღებიდან 14 კალენდარული დღის გასვლის შემდეგ. შესაბამისად, ინდივიდუალური დავის შემთხვევაში, დასაქმებული უფლებამოსილია, განახორციელოს გაფიცვის უფლება, თუ დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის პირდაპირი მოლაპარაკება უშედეგო აღმოჩნდება (იხ. იქვე, გვ. 290).
33. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს, რომ მხარეებს შორის დავა ზემოაღნიშნული პროცედურების დაცვით არ წარმართულა და ამასთან, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების მოსაზრებას მასზედ, რომ კულტურისა და სპორტის მინისტრისადმი გაგზავნილი ანდა განათლების სამინისტროში წარდგენილი წერილებით (13.09.2019 წ. 19.11.2019 წ.) ივარაუდება, რომ შეტყობინება მოპასუხეს გაეგზავნა, ეცნობა გაფიცვის თაობაზე და ამით იქნა დაცული გაფიცვის მართლზომიერად მიჩნევის მიზნებისათვის, კანონით დადგენილი წინაპირობები. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დასახელებული წერილები კონკრეტულად არ შეიცავს ინფორმაციას უშუალოდ გაფიცვის, მათი მოთხოვნების, გაფიცვის დროის, ხასიათის და ადგილის შესახებ, რაც გამორიცხავს მოსარჩელეთა მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის მართლზომიერ გაფიცვად კვალიფიკაციის შესაძლებლობას.
34. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობს მოსარჩელეთა ქმედების გაფიცვად კვალიფიკაციის შესაძლებლობა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა მხრიდან ვალდებულებების დარღვევის სისტემატურობა, ამ გადაცდომათა მიმართ მათი ხისტი დამოკიდებულება და ის შედეგი, რომელსაც შრომით ვალდებულებაზე მოსარჩელეთა მიერ უარის თქმა იწვევდა (სპექტაკლების ჩაშლისა და თეატრის ნორმალური შემოქმედებითი საქმიანობის ფუნქციონირებისათვის საფრთხის შექმნა), არსებითი ხასიათის მქონე დარღვევას წარმოადგენდა, ხოლო, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეთა გათავისუფლების შესახებ სადავო ბრძანებების გამოცემამდე ბოლო ერთი წლის განმავლობაში მოსარჩელეთა მიმართ უკვე გამოყენებული იყო ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებითა და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობა ზომები, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის ცალმხრივი ნება მოსარჩელეთა გათავისუფლების თაობაზე კანონიერია, რის გამოც სარჩელის ძირითადი მოთხოვნის დაკმაყოფილება გამოირიცხება; რაც შეეხება უფლებრივ რესტიტუციასთან დაკავშირებიულ მოთხოვნებს, საკასაციო პალატა მათ სამართლებრივი შეფასებას ვერ მისცემს, რადგან დადგენილია, რომ შრომითი ურთიერთობა მართლზომიერად შეწყდა, რაც გამორიცხავს ყველა თანმდევი შედეგის დაკმაყოფილებას.
35. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სამართლიანობის, კანონიერებისა და მხარეთა კეთილსინდისიერების პრინციპების, შრომითი დავის განხილვისას მხარეთა შორის თანაზომიერი ბალანსის დაცვის გათვალისწინებით, დასაბუთებული და კანონიერია, შესაბამისად, არ არსებობს დასაქმებულთა საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.
36. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
37. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.
38. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
39. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.
40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
41. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, ა.ა–ვს, ბ.ა–ვს, ხ.გ–ვას, შ.ჯ–ვას, ნ.გ–ვს, თ.ქ–ძეს, კ.ლ–ს, ნ.ნ–ძეს, ნ.მ–ვს, ვ.მ–ვსა და ა.გ–ვს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ა.მ–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3300 ლარის 70% – 2310 ლარი, თითოეულ კასატორს - 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ა.ა–ვის, ბ.ა–ვის, ხ.გ–ვას (ფ.ბ–ვის უფლებამონაცვლე), ა.გ–ვის, შ.ჯ–ვას, ვ.მ–ვის, ნ.მ–ვის, ნ.ნ–ძის, ნ.გ–ვის, კ.ლ–ისა და თ.ქ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.
2. ა.ა–ვს (......), ბ.ა–ვს (......), ხ.გ–ვას (....), შ.ჯ–ვას (......), ნ.გ–ვს (.....), თ.ქ–ძეს (......), კ.ლ–ს (.....), ნ.ნ–ძეს (......), ნ.მ–ვს (.......), ვ.მ–ვსა (......) და ა.გ–ვს (.......) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ა.მ–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3300 ლარის (საგადახდო დავალება 0, გადახდის თარიღი 10.12.2021) 70% – 2310 ლარი, თითოეულ კასატორს - 210 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე
მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია
თამარ ზამბახიძე
