საქმე №ას-91-2019 31 მაისი, 2022 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „მ.ფ.ჰ.ბ.ვ.“ (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ქ.გ–ი“ (მოპასუხე)
მესამე პირები დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე - ა.გ–ნი, შპს „კ.კ–ა“, შპს „თ–ი “
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობაში ცვლილებების განხორციელების ფაქტის აღიარება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. შპს „ქ.გ–ი“ (შემდგომში - „მოპასუხე“, „მოპასუხე კომპანია“, „კომპანია“ ან „აპელანტი“) რეგისტრირებულია 2007 წლის 10 სექტემბერს. მისი პარტნიორები არიან: ა.გ–ნი - 5 %, შპს „კ.კ–ა“ – 5,43 %, შპს „თ–ი “ – 44,57 % (შემდგომში ერთობლივად - „მესამე პირები დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე“ ან „მესამე პირები“) და შპს „მ.ფ.ჰ.ბ.ვ.“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) 45 % (ტ. I, ს.ფ. 18, 21-30, 117-125).
2. მოსარჩელე რეგისტრირებულია 2007 წლის 26 იანვარს და მისი დირექტორია რ.ზ.კ–ი(ტ. I, ს.ფ. 72-75).
3. მოპასუხე კომპანიის 2007 წლის 10 სექტემბრის წესდების 5.1 პუნქტის თანახმად, საზოგადოების მართვის უმაღლესი ორგანოა პარტნიორთა საერთო კრება, ხოლო 5.2 პუნქტის თანახმად, საზოგადოების საქმიანობის ორგანიზაციისთვის პარტნიორთა კრების მიერ ინიშნება დირექტორთა საბჭო.
4. წესდების 7.1 პუნქტის მიხედვით, საზოგადოების ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა საერთო კრების მიერ დანიშნული ექვსკაციანი დირექტორთა საბჭოს მიერ ხორციელდება. დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი ერთობლივად დანიშნული იქნება შპს „კ–სა“ და შპს „თ–ის“ მიერ, ხოლო დანარჩენი სამი კი მოსარჩელის მიერ.
5. კომპანიის ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირები არიან: გენერალური დირექტორი - მ.ბ–ნი, ფინანსური დირექტორი - ა.გ–ნი (ისრაელი), დირექტორები - ჯ.ქ–ი, დ.ბ–ძე, ა.ჰ–პი (ისრაელი), რ.ზ.კ–ი (ისრაელი) (ტ. I, ს.ფ. 18).
6. მხარეთა და მესამე პირებს შორის 2010 წლის 09 დეკემბერს სასამართლოში სამოქალაქო საქმეზე დაიდო მორიგების აქტი, რომლის პირველი პუნქტი პროექტის მშენებლობას, მე-2 პუნქტი სესხის გასტუმრებას, მე-3 პუნქტი სამომავლო ურთიერთობას, მე-4 პუნქტი მოთხოვნაზე უარის თქმას (თბილისის საქალაქო სასამართლოში მიმდინარე სამოქალაქო დავის ფარგლებში ნებისმიერ მოთხოვნაზე უარის თქმა), მე-5 პუნქტი წილების გადაცემას, მე-6 პუნქტი მოპასუხის გენერალური დირექტორისთვის მისაცემ მითითებებს და მე-7 პუნქტი დასკვნით დებულებებს შეეხება (ტ. I, ს.ფ. 101-116).
7. 2014 წლის სექტემბერში მოსარჩელემ მიმართა კომპანიის გენერალურ დირექტორს რიგგარეშე პარტნიორთა კრების მოწვევის თაობაზე. რიგგარეშე კრების დღის წესრიგი შემდეგი შინაარსით განისაზღვრა: 1. მოსარჩელის მიერ დანიშნული კომპანიის დირექტორების - ა.გ–ნისა და ა.ჰ–პის განთავისუფლება; 2. სანაცვლოდ, კომპანიის ახალ დირექტორებად ნ.ა–სა და კ.ტ.ზ–ის დანიშვნა; 3. კომპანიის ფინანსური დირექტორის თანამდებობაზე რ.ზ.კ–ის დანიშვნა. რიგგარეშე კრება დაინიშნა 2014 წლის 11 ნოემბერს და დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხებს შპს „თ–ი ?“-ის გენერალური დირექტორის, ჯ.ქ–ის მიერ დაემატა შემდეგი საკითხი: კომპანიის პარტნიორებს შორის არსებული სიტუაციის შეფასების შესახებ, პარტნიორთა შეთანხმებით კრების 10 ნოემბერს გადანიშვნა (ტ. I, ს.ფ. 32-37).
8. საქმეში წარდგენილია მოსარჩელის მიერ მოპასუხე კომპანიაში დანიშნული სამი დირექტორის თანხმობები, რომლებიც ისრაელის მხრიდან არის წარდგენილი (ტ. I, ს.ფ. 47-62).
9. 2014 წლის 10 ნოემბერს შედგა კომპანიის პარტნიორთა კრება, სადაც განხილულ იქნა დღის წესრიგით გათვალისწინებული საკითხები. აღნიშნულ საკითხებზე კრებაზე გადაწყვეტილება არ იქნა მიღებული (ტ. I, ს.ფ. 38-46).
10. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე კომპანიის მიმართ და მოითხოვა: ბათილად იქნას ცნობილი 10.11.2014წ. პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმი დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე უარის თქმის ნაწილში; აღნიშნულ კრებაზე მოსარჩელის მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, დირექტორთა საბჭოს წევრობიდან გათავისუფლებულად იქნან ცნობილი ა.გ–ნი და ა.ჰ–პი და სანაცვლოდ კომპანიის ახალ დირექტორებად დანიშნულად იქნან ცნობილი ნ.ა. და კ.ტ.ზ–ი, ხოლო კომპანიის ფინანსური დირექტორის უფლებამოსილება მინიჭებულად იქნას ცნობილი რ.ზ.კ–ისათვის.
11. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:
11.1. მოსარჩელე არის მოპასუხე კომპანიის კაპიტალში 45% წილის მფლობელი პარტნიორი;
11.2. კომპანიის 2007 წლის წესდების (რომელიც წარმოადგენს კომპანიის დღემდე მოქმედ წესდებას) 7.1 პუნქტის თანახმად, მოსარჩელე უფლებამოსილია ერთპიროვნულად დანიშნოს სამი წევრი დირექტორთა საბჭოში, რაც ცალსახად მოიცავს მის მიერ მანამდე დანიშნული წევრების მოხსნისა და მათ ნაცვლად ახალი წევრების დანიშვნის უფლებამოსილებას. აღნიშნული ჩანაწერი აგრეთვე გულისხმობს, რომ მოსარჩელის მიერ ნომინირებული წევრების დანიშვნის საკითხის გადასაწყვეტად დანარჩენი პარტნიორები ხმის უფლებით არ სარგებლობენ;
11.3. მოსარჩელემ 2014 წლის 18 სექტემბერს მოითხოვა პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრების მოწვევა წესდებით მინიჭებული უფლებამოსილების განხორციელებისა და კომპანიის დირექტორთა საბჭოში მისი წევრების დანიშვნის მიზნით;
11.4. აღნიშნული მოთხოვნის შესაბამისად, კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა მოიწვია პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრება, რის თაობაზეც ეცნობა კომპანიის ყველა პარტნიორს;
11.5. პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრება გაიმართა 2014 წლის 10 ნოემბერს. მას ესწრებოდა კომპანიის ყველა პარტნიორი. კრებამ განიხილა მოსარჩელის წინადადება დირექტორთა საბჭოს ორი წევრის შეცვლისა და მათ ნაცვლად მოსარჩელის მიერ ნომინირებული ორი ახალი წევრის დანიშვნის თაობაზე. კრებამ კენჭი უყარა აღნიშნულ საკითხს, თუმცა არ მიიღო მოსარჩელის წინადადება ხმათა 55%-ის უმრავლესობით;
11.6. წესდების 7.1 პუნქტის თანახმად, კრებას ამგვარი გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება არ გააჩნდა, ვინაიდან აღნიშნული საკითხის თაობაზე კომპანიის არცერთ წევრს არ ჰქონდა კენჭისყრაში ხმის მიცემის უფლება. კერძოდ, ა.გ–ნის, შპს „კ.კ–ას“ და შპს „თ–ი ?”-ის ხმები არ უნდა ყოფილიყო კენჭისყრაში გათვალისწინებული, ვინაიდან წესდებით მათ მითითებულ საკითხთან დაკავშირებით ხმის უფლება არ გააჩნიათ. მოსარჩელე უფლებამოსილია ერთპიროვნულად დანიშნოს სამი წევრი დირექტორთა საბჭოში. მხოლოდ მისი ხმა უნდა ჩაითვალოს საკმარისად საკითხის დადებითად გადასაწყვეტად. შესაბამისად, დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობაში ცვლილებები მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ფორმით დამტკიცებულად უნდა ჩაითვალოს.
12. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით, მოსარჩელე კომპანიის წესდების 7.1 პუნქტის არასწორ ინტერპრეტაციას აკეთებს. მოპასუხის პარტნიორებს შორის 2010 წელს სასამართლოში მიმდინარეობდა დავა, რომელიც იმავე წლის 09 დეკემბერს მორიგებით დასრულდა. მორიგების აქტის 3.6 პუნქტის თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ „მოპასუხე კომპანიის პარტნიორები განიხილავენ კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ცვლილების საკითხს, რაც გათვლილი იქნება ყველა მხარის ინტერესის ასახვაზე და ნებისმიერი პარტნიორის უფლების ნებისმიერი ფორმით უსამართლო დისკრიმინაციის თავიდან აცილებაზე“. აღნიშნული გარემოება ცხადყოფს, რომ მოპასუხის პარტნიორები მორიგების აქტით ცალსახად შეთანხმდნენ კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ცვლილების საკითხის ერთობლივი განხილვის საფუძველზე გადაწყვეტის პრინციპზე.
13. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ იგი განსახილველ დავაში არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა.
14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 20 მაისის საოქმო განჩინებით ა.გ–ნი, შპს „კ.კ–ა“ და შპს „თ–ი ?” საქმეში ჩაბმულ იქნენ მოპასუხის მხარეს მესამე პირებად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე.
15. მესამე პირებმა წარადგინეს შესაგებლები მოპასუხე კომპანიის შესაგებლის მსგავსი შინაარსით, რომლებითაც სასარჩელო მოთხოვნას არ დაეთანხმნენ.
16. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი 10.11.2014წ. პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმი დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე უარის თქმის ნაწილში; 10.11.2014წ. კრებაზე მოსარჩელის მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, დირექტორთა საბჭოს წევრობიდან გათავისუფლებულად იქნენ ცნობილი - ა.გ–ნი და ა.ჰ–პი და სანაცვლოდ კომპანიის ახალ დირექტორებად დანიშნულად იქნენ ცნობილი - ნ.ა. და კ.ტ.ზ–ი, ხოლო კომპანიის ფინანსური დირექტორის უფლებამოსილება მინიჭებულად იქნა ცნობილი რ.ზ.კ–ისათვის.
17. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-41 პუნქტით, მე-5, 46-47-ე მუხლებით, კომპანიის წესდების 4.4, 5.2, 7.1 პუნქტებით და განმარტა, რომ მოსარჩელემ დირექტორების განთავისუფლების საკითხი დააყენა პარტნიორთა კრებაზე, ვინაიდან მისი მხრიდან შესაძლებელი იყო არსებული დირექტორების განთავისუფლება და მათ ნაცვლად ახალი ხელმძღვანელების დანიშვნა. ამ საკითხის გადაწყვეტა მის კომპეტენციაში შედიოდა, თუმცა დანარჩენი პარტნიორების კენჭისყრაში მონაწილეობით ვერ იქნა მიღწეული მოსარჩელის მიერ წესდებით მინიჭებული უფლების გამოყენების მიზანი. აღნიშნულით, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, დაირღვა კომპანიის პარტნიორისათვის წესდებით მინიჭებული უფლება და შეიქმნა კომპანიის ნორმალური ფუნქციონირების საფრთხე, რადგან საქმის მასალებით დადასტურდა, რომ ა.ჰ–პი გავიდა პენსიაზე, ხოლო ა.გ–ნი, მოსარჩელის მოსაზრებით, იზიარებდა ქართველი მხარის ინტერესებს, რაც წინააღმდეგობაში მოდიოდა წესდების იმ დანაწესთან, სადაც სამი დირექტორი დანიშნული უნდა ყოფილიყო მოსარჩელის მიერ.
18. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
19. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
20. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-9 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.
21. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში სადავოა საწარმოს წესდების ის დებულება, რომელიც სამეწარმეო სუბიექტის მმართველი ორგანოს ფორმირების წესს განსაზღვრავს. ცალსახაა, რომ წესდების 7.1 პუნქტი ბუნდოვანია და სხვადასხვანაირი ინტერპრეტირების საშუალებას იძლევა, შესაბამისად, მხარეთა ნების განმარტებისა და მისი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, სასამართლომ უნდა დაადგინოს წესდების შედგენისას რა იყო პარტნიორთა ნება - პარტნიორთა კრებას დაენიშნა ნომინირებული დირექტორების კანდიდატურები, თუ მხოლოდ მათი უფლებამოსილება დაედასტურებინა.
22. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე მუხლებით და დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ პარტნიორთა საერთო კრებას მინიჭებული ჰქონდა არა მხოლოდ ნომინირებული დირექტორების დადასტურების (ფორმალური დასტურის გაცემის), არამედ ნომინირებული კანდიდატების დანიშვნის (ნომინირებული კანდიდატების კენჭისყრის გზით დანიშვნის) უფლებამოსილება. სასამართლოს მითითებით, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ მოპასუხე შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას, ანუ კაპიტალური ტიპის საწარმოს წარმოადგენს, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი მოგებაზეა ორიენტირებული. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად პარტნიორები ყველა ზომას მიმართავენ, მათ შორის, მმართველ ორგანოს აკომპლექტებენ იმგვარად, რომ საწარმოს რენტაბელურობა კითხვის ნიშნის ქვეშ არ დადგეს და მის ფუნქციონირებას საფრთხე არ შეექმნას.
23. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-43 პუნქტის თანახმად, საწარმოს საქმიანობასთან ან/და პარტნიორების ურთიერთობებთან დაკავშირებული საკითხების მომწესრიგებელ დოკუმენტს პარტნიორთა შეთანხმება (წესდება) წარმოადგენს. კანონის დისპოზიციურ ნორმებთან მიმართებით, წესდებით განსაზღვრულ სპეციალურ დათქმებს უპირატესობა ენიჭებათ. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სასამართლოს მიერ განსახილველ საკითხს სწორედ წესდების 7.1 პუნქტით გათვალისწინებული დებულებისათვის სამართლებრივი შეფასების მიცემა და იმის განმარტება წარმოადგენს - წესდების შედგენისას პარტნიორებმა რა იგულისხმეს ტერმინ „დანიშვნაში“ და რეალურად რა სახის ნების გამოვლენას ჰქონდა ადგილი.
24. წესდებაში გამოყენებული ტერმინოლოგიის შეფასების მიზნებისთვის, სააპელაციო პალატამ მიუთითა წესდების ინგლისურ ვერსიაზე და განმარტა, რომ მასში, ისევე როგორც დოკუმენტის ქართულენოვან ვერსიაში, პარტნიორთა ნების ფორმირება ხარვეზიანია, კერძოდ, პარტნიორთა მიერ სამ-სამი დირექტორის დანიშვნისა და საერთო კრების მიერ დირექტორთა საბჭოს ექვსი წევრის დანიშვნის აღსაწერად, ორივე შემთხვევაში გამოყენებულია სიტყვა „Elect“, რაც ქართულად „არჩევას“ ნიშნავს. ტექსტის არც ქართული და არც ინგლისური სიტყვა-სიტყვითი განმარტებიდან არ დგინდება, თუ რა განსხვავებაა პარტნიორთა კრების მიერ განსახორციელებელ „დანიშვნასა“ („არჩევასა“) და პარტნიორების მიერ განსახორციელებელ „დანიშვნას“ („არჩევას“) შორის. სასამართლოსთვის მოსარჩელის სურვილი და მოთხოვნა ნათელი იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ ხსენებული ორი აქტის განსახორციელებლად წესდებაში სხვადასხვა სიტყვა იქნებოდა გამოყენებული, მაგალითად, დანიშვნა/არჩევა (პარტნიორების მიერ) და დადასტურება/რატიფიცირება საბჭოს მიერ. მაგრამ იმ პირობებში, როდესაც წესდების როგორც ქართულ, ისე ინგლისურ ვერსიაში, საწარმოს პარტნიორთა და საერთო კრების მიერ განსახორციელებელი ქმედება ერთი და იმავე სიტყვით არის აღწერილი, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, მისი სიტყვა-სიტყვითი განმარტების შედეგად მივიდეს რაიმე დასკვნამდე, შესაბამისად, ნების განმარტება საკორპორაციო სამართლის ზოგადი პრინციპებისა და გონივრული განსჯის შედეგად უნდა განახორციელოს.
25. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაპყრო კომპანიის წესდების მე-4 და მე-5 პუნქტებს, რომლითაც პარტნიორთა საერთო კრების ფუნქცია-მოვალეობებია გაწერილი და აღნიშნა, რომ პარტნიორთა საერთო კრება საწარმოს უმაღლესი მართვის ორგანოს წარმოადგენს, რომლის უფლებამოსილებასაც ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხების გადაწყვეტა განეკუთვნება, როგორებიც არის საწარმოს წესდებაში ცვლილების შეტანა, ქონების განკარგვა, საქმიანობის სფეროს განსაზღვრა, კომპანიის რეორგანიზაცია, ვალის აღება, საქმისწარმოების წამოწყება და ა.შ. შესაბამისად, ცალსახაა, რომ საერთო კრება საწარმოს ფორმალურ ორგანოს არ წარმოადგენს. ის ფაქტი, რომ საწარმოს მმართველობითი ორგანოს ფორმირებაში საერთო კრებას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს, დადასტურებულია წესდების 7.2 და 7.3 პუნქტებით, რომელთა თანახმად, სწორედ საწარმოს საერთო კრებაა უფლებამოსილი დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობიდან გენერალური და ფინანსური დირექტორები აირჩიოს.
26. სააპელაციო პალატამ ასევე ყურადღება გაამახვილა კომპანიის 10.11.2014წ. კრების ოქმზე, რომლის მიმდინარეობისას ა.გ–ნმა კრებაზე დამსწრეებს შეახსენა, რომ მისთვის ფინანსური დირექტორის თანამდებობა გარანტირებული იყო ისრაელში გაფორმებული კონტრაქტით, ხოლო, კომპანიის დირექტორის შეცვლის მექანიზმი გათვალისწინებული იყო კომპანიის წესდებით, რომლის თანახმად, დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობა შედგებოდა ებრაული და ქართული კომპანიების მიერ წარდგენილი 3-3 წარმომადგენლისაგან. მისი კანდიდატურა კი სწორედ ებრაული მხარის ინიციატივით იქნა წარდგენილი და შემდგომში დანიშნული. საქმეში არსებული აღნიშნული წერილობითი დოკუმენტის ინგლისური ვერსია, ასევე, შეიცავს სიტყვებს წარდგენა (Nominated) და დანიშვნა (Assigned) (ტ. I, ს.ფ. 42-43). ცალსახაა, რომ პარტნიორთა კრებაზე თავად ა.გ–ნმა აღიარა და აღნიშნა, რომ მისი, როგორც ფინანსური დირექტორის, კანდიდატურა წამოაყენა ებრაულმა მხარემ, მისი დანიშვნა კი მოგვიანებით მოხდა. იმ გარემოებას, თუ როგორ მოხდა ა.გ–ნის ფინანსურ დირექტორად დანიშვნა, ადასტურებს საქმის მასალებში არსებული 29.08.2007წ. საერთო კრების ოქმი, რომლის ძალითაც იგი საწარმოს ფინანსურ დირექტორად დაინიშნა, ხოლო გენერალურ დირექტორად - მ.ბ–ნი. შესაბამისად, ცალსახაა, რომ ებრაული მხარის მიერ ნომინირებული დირექტორობის კანდიდატი საერთო კრებამ დანიშნა.
27. იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლო მოსარჩელის პოზიციას გაიზიარებდა და დაასკვნიდა, რომ დირექტორთა საბჭოს სამი წევრის დანიშვნის (და არა ნომინირების) უფლება ექსკლუზიურად შპს „კ–სა“ და შპს „თ–ს“, ხოლო დანარჩენი სამი წევრის დანიშვნის უფლება ექსკლუზიურად მოსარჩელეს ჰქონდა, ამით პარტნიორთა საერთო კრებას ფორმალურ ორგანოდ აქცევდა, რითაც აშკარად წინააღმდეგობაში მოვიდოდა წესდების დანაწესთან, რადგან, როგორც უკვე აღინიშნა, საერთო კრება აპელანტი საწარმოს უმაღლესი მმართველობითი ორგანოა, რომლის კომპეტენციაშიც საწარმოს მართვასთან დაკავშირებული უამრავი საკითხის გადაწყვეტა შედის.
28. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გარდა იმისა, რომ საქმეში არსებული წერილობითი მტკიცებულებების შეჯერების შედეგად აშკარად ჩანს პარტნიორების მიერ დირექტორთა კანდიდატების ნომინირებისა და აღნიშნული კანდიდატების საერთო კრების მიერ დანიშვნის სულისკვეთება, ამასთანავე, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, მხარეთა ნება იმგვარად განმარტოს, რომ სამეწარმეო სამართლის საბაზისო პრინციპებს შეეწინააღმდეგოს და კაპიტალური ტიპის საზოგადოების ერთ-ერთ მთავარ მმართველობით ორგანოს მხოლოდ ფორმალური, უკვე მიღებული გადაწყვეტილების დადასტურების ფუნქცია მიაკუთვნოს, მით უფრო, იმ პირობებში, როცა აღნიშნულის თაობაზე პარტნიორთა მიერ გამოვლენილი ნება საქმის მასალებით ერთმნიშვნელოვნად არ დგინდება.
29. ამასთან, მართალია, საწარმოს წესდება სამართლის მიზნებისთვის მრავალმხრივ გარიგებას წარმოადგენს, რომლითაც კანონისგან განსხვავებული სპეციალური მოწესრიგება შეიძლება შეთანხმდეს, მაგრამ ნიშანდობლივია, რომ კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია და მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზიც. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც ა.გ–ნი თავად ადასტურებს, რომ მისი თანამდებობაზე დანიშვნა ნომინირების შემდგომ საერთო კრების მიერ მოხდა, წესდების ქართულ და ინგლისურ ვერსიაში ნების ფორმირება ხარვეზიანია, პარტნიორებისა და საერთო კრების მიერ განსახორციელებელი აქტები იდენტური სიტყვებითაა გადმოცემული და საწარმოს გენერალური და ფინანსური დირექტორის დანიშვნა წესდების 7.2 და 7.3 პუნქტებით ექსკლუზიურად საერთო კრების კომპეტენციაში შედის, მოდავე მხარეთა შორის დაძაბული ურთიერთობის არარსებობის პირობებში, მათ მიერ კეთილსინდისიერად ქცევის სტანდარტი სწორედ დირექტორების პარტნიორთა მიერ ნომინირება და შემდგომ მათი საერთო კრებაზე დანიშვნა იქნებოდა.
30. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველი დავის ფარგლებში უმნიშვნელოვანესია, შეფასდეს პარტნიორთა უფლებამოსილების გამოყენების მართლზომიერების საკითხიც, ვინაიდან დავა შეეხება საწარმოს პარტნიორებს (მათ შორის მინორიტარ და მაჟორიტარ პარტნიორებს) და მათ მიერ უფლება-მოვალეობათა რეალიზაციის შესაძლებლობას. სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის განმარტებითა და წესდებაში მითითებული შეთანხმების თანახმად, ექვსი დირექტორიდან სამის დანიშვნის უფლება შპს „კ–სა“და შპს „თ–ს“ ჰქონდა, ხოლო დარჩენილი სამის - მოსარჩელეს, თუმცა ყურადსაღებია, რომ აპელანტ საწარმოს ასევე ჰყავს მეოთხე პარტნიორი ა.გ–ნის სახით, რომელსაც საწარმოში 5%-იანი წილი გააჩნია. კაპიტალური ტიპის საზოგადოებაში წილი წარმოადგენს „მფლობელობას“ ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის ფარგლებში და მასზე საკუთრების ინსტიტუტიდან ნაწარმოები აბსოლუტური უფლებები ვრცელდება, შესაბამისად, დაცვის ღირსი ინტერესი გააჩნია, როგორც მაჟორიტარ, ასევე მინორიტარ პარტნიორებსაც. სასამართლოს უფლება არ აქვს ნების განმარტება მოახდინოს იმგვარად, რომ აქციონერთა ქცევის მართლზომიერება და კეთილსინდისიერება კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგეს და, შესაბამისად, ახალი სარჩელის აღძვრის პროვოცირებას ხელი შეეწყოს.
31. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოსარჩელის მტკიცების გაზიარების შემთხვევაში, იგი იმგვარ დასკვნამდე მივიდოდა, რომ წესდებით მხარეები დირექტორების არჩევის ისეთ წესზე შეთანხმდნენ, რომელიც საწარმოს 5%-იანი წილის მფლობელის ამ პროცესში ჩართულობას გამორიცხავდა. აღნიშნულთან მიმართებით საყურადღებოა 2010 წლის 09 დეკემბერს მოდავე მხარეთა შორის გაფორმებული მორიგების აქტი, რომელიც, მართალია, საწარმოს სტრუქტურის ჩამოყალიბებასა და მმართველი ორგანოების ფორმირების წესს არ შეეხება, თუმცა ასახავს მხარეთა შეთანხმებას მოპასუხე კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ცვლილების საკითხის იმგვარად გადაწყვეტის თაობაზე, რომელიც თანაბრად იქნებოდა გათვლილი ყველა მხარის ინტერესის ასახვაზე და ნებისმიერ პარტნიორს უსამართლო დისკრიმინაციისგან დაიცავდა. იმავე დოკუმენტით განისაზღვრა, რომ მორიგების აქტსა და წესდებას შორის არსებული განსხვავებების მიმართ მორიგების აქტით შეთანხმებულ პირობებს უპირატესი ძალა ექნებოდა, კერძოდ, მორიგების აქტი მხარეთა შორის მანამდე დადებულ ნებისმიერ ხელშეკრულებას ჩაანაცვლებდა (იხ. ტ. I, ს.ფ. 107-109). აღნიშნული მორიგების აქტით მიღწეული ურთიერთშეთანხმება სრულად გამორიცხავს საწარმოს დირექტორების არჩევის/დანიშვნის ისეთი წესის არსებობის შესაძლებლობას, რომელზეც მოსარჩელე მიუთითებდა.
32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ, მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი განაწილების პრინციპის გათვალისწინებით, ვერ შეძლო იმ გარემოების დადასტურება, რომ ტერმინი „დანიშვნა“ დირექტორების თანამდებობაზე ერთპიროვნულად გამწესებას და არა პარტნიორთა საერთო კრებისათვის მათ ნომინირებას გულისხმობდა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ საქმეში არსებობს მტკიცებულებათა ერთობლიობა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს შინაგანი რწმენის გასამყარებლად მოსარჩელეს, სულ მცირე, საწარმოში დირექტორების იმ წესით დანიშვნის ამსახველი პრაქტიკა უნდა წარედგინა, რა ვერსიასაც თვითონ ასახელებდა. აღნიშნული პრაქტიკით, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, შესაძლებელი იქნებოდა პარტნიორთა კონკლუდენტური მოქმედებით წესდების ბუნდოვანი დებულების განმარტება, თუმცა მსგავსი მტკიცებულება საქმის მასალებში არ არსებობს.
33. საქმეში არსებული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების, მათი სიტყვა-სიტყვითი და ლოგიკური განმარტების, ასევე გონივრული განსჯისა და საკორპორაციო სამართლის ძირითადი პრინციპების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, სააპელაციო პალატას შეექმნა მყარი შინაგანი რწმენა, რომ პარტნიორები დირექტორთა საბჭოს დასაკომპლექტებლად სამ-სამი კანდიდატის ნომინირების უფლებაზე შეთანხმდნენ, რომელსაც, საბოლოოდ, თანამდებობაზე საერთო კრება დანიშნავდა. წესდების 7.1 პუნქტის ამგვარი განმარტება, შეესაბამება თითოეული პარტნიორის, მათ შორის 5%-იანი წილის მფლობელი ა.გ–ნის, როგორც მინორიტარი პარტნიორის, უფლების დაცვას, პარტნიორთა მართლზომიერი და კეთილსინდისიერი ქცევის პრინციპს და, ასევე, საერთო კრებას აქცევს არა ფორმალურ, არამედ მმართველობითი ფუნქციის მქონე ორგანოდ, რაც საკორპორაციო სამართლის ზოგად პრინციპებთან თანხვედრაშია.
34. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ იგი არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს და განმარტა, რომ წარდგენილი სარჩელით მოთხოვნილი იყო საერთო კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, ამგვარი ტიპის სარჩელებში კი, მყარად დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, მოპასუხეებს წარმოადგენენ არა საწარმოს პარტნიორები, არამედ თავად სამეწარმეო სუბიექტი, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში მითითებულ პროცესუალურ დარღვევას ადგილი არ ჰქონია.
35. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
36. კასატორმა საკასაციო საჩივარში მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შემდეგ საფუძვლებზე:
36.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. წინამდებარე საქმეში განსახილველია არა მხოლოდ სამეწარმეოსამართლებრივი, არამედ, ასევე, სახელშეკრულებოსამართლებრივი საკითხი. კერძოდ, საწარმოს წესდება წარმოადგენს პარტნიორთა შორის დადებულ მრავალმხრივ გარიგებას. სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპის თანახმად კი, მხარეები უფლებამოსილნი არიან თავად განსაზღვრონ გარიგების შინაარსი. სსკ-ის 10.2 მუხლის თანახმად, სამოქალაქო ურთიერთობის მონაწილეებს შეუძლიათ განახორციელონ კანონით აუკრძალავი, მათ შორის, კანონით პირდაპირ გაუთვალისწინებელი ნებისმიერი მოქმედება. ხოლო, სსკ-ის 319.1 მუხლის მიხედვით, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას;
36.2. წინამდებარე საქმეში კომპანიის წესდების 7.1 პუნქტით განსაზღვრულია მოსარჩელის უფლება დანიშნოს დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ აღნიშნული დანაწესი ბუნდოვანია, ხოლო შემდეგ სიტყვა „დანიშვნას“ ნომინირების მნიშვნელობა მიანიჭა. მხარეთა შორის დადებული გარიგების ამგვარი განმარტება ეწინააღმდეგება ხელშეკრულების განმარტების არსს. ხელშეკრულების განმარტების მიზანი მხარეთა რეალური ნების დადგენა და არა ხელშეკრულების შინაარსის ცვლილება უნდა იყოს. წინამდებარე საქმეში არ არსებობდა ბუნდოვანება, რომელიც ხელშეკრულების განმარტების მეთოდების გამოყენებას საჭიროს გახდიდა. ამასთან, იმ შემთხვევაში, თუკი სასამართლო განმარტებას საჭიროდ მიიჩნევდა, მაშინ ამგვარი განმარტება ხელშეკრულების ტექსტისა და მხარეთა რეალური ნების საფუძველზე უნდა მომხდარიყო. დაუშვებელია, სახელშეკრულებო დათქმის იმგვარი განმარტება, რომ მას მხარეთა მიზნის აბსოლუტურად საპირისპირო მნიშვნელობა მიენიჭოს. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია ხელშეკრულების განმარტების მეთოდი, რითიც შეეწინააღმდეგა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკას;
36.3. სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და სამართლის წყაროს ძალა მიანიჭა ისეთ ბუნდოვან და ზოგად ცნებას, როგორიცაა „საკორპორაციო სამართლის პრინციპი.“ კერძოდ, გადაწყვეტილებაში სასამართლომ მიუთითა შემდეგი: „პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, მხარეთა ნება იმგვარად განმარტოს, რომ სამეწარმეო სამართლის საბაზისო პრინციპებს შეეწინააღმდეგოს და კაპიტალური ტიპის საზოგადოების ერთ-ერთ მთავარ მმართველობით ორგანოს მხოლოდ ფორმალური, უკვე მიღებული გადაწყვეტილების დადასტურების ფუნქცია მიაკუთვნოს“. საკორპორაციო სამართლის უმთავრესი პრინციპი არის ის, რომ ინვესტორებს ჰქონდეთ კომპანიის შიდა ურთიერთობის საკუთარი შეხედულებების შესაბამისად მოწესრიგების საშუალება. საკორპორაციო სამართალში მიღებული და დამკვიდრებული პრაქტიკაა გარკვეულ საკითხებთან დაკავშირებით პარტნიორის ხმის უფლების გამორიცხვა. შპს „თ–ი “-ს და შპს „კ.კ–ას“ ხმის უფლება არ გააჩნდათ დირექტორთა საბჭოს სამი წევრის დანიშვნის ნაწილში, რომლებიც დანიშნული უნდა ყოფილიყვნენ მოსარჩელის მიერ. ისევე, როგორც მოსარჩელეს არ აქვს ხმის უფლება იმ სამი დირექტორის დანიშვნის ნაწილში, რომლებიც უნდა დაინიშნონ შპს „თ–ი ?“-სა და შპს „კ.კ–ას“ მიერ. შესაბამისად, საკორპორაციო სამართლის პრინციპებისათვის ნორმატიული ძალის მინიჭებით სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რამაც არსებითი გავლენა იქონია საქმის შედეგზე;
36.4. წინამდებარე საქმეში სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის 393.2 მუხლის ორი ქვეპუნქტი („ბ“ და „გ“) - გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაშვებული დარღვევები იწყება გადაწყვეტილებაში მოპასუხის პოზიციის აღწერით. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოპასუხის პოზიცია აღწერილია შემდეგნაირად: „მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.“ სასამართლომ არასრულად მიუთითა მოპასუხის პოზიცია, რაც წარმოადგენს მნიშვნელოვან დარღვევას როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით;
36.5. მოპასუხემ შესაგებელი წარადგინა 2015 წლის 23 იანვარს. შესაგებელში სარჩელის საწინააღმდეგოდ მითითებულია შემდეგი: „მოპასუხის პარტნიორებს შორის ერთხელ უკვე მიმდინარეობდა სასამართლო დავა, რომელიც დასრულდა მორიგებით, თუმცა ამის შესახებ დავის დამატებით ფაქტობრივ გარემოებაში მივუთითებთ, ხოლო მორიგების აქტი თავის მხრივ გამორიცხავს წესდების 7.1 პუნქტის იმგვარ ინტერპრეტირებას, როგორსაც გვთავაზობს მოსარჩელე“ (იხ. შესაგებლის გვ. 3, მე-2 ფაქტობრივ გარემოებაზე პასუხი); „კომპანიის პარტნიორებს შორის 2010 წელს მიმდინარეობდა დავა, რომელიც ამავე წლის 09 დეკემბერს დასრულდა მორიგებით. მორიგების აქტის 3.6 მუხლის თანახმად, „მხარეები თანხმდებიან, რომ კომპანიის პარტნიორები განიხილავენ კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ცვლილების საკითხს, რაც გათვლილი იქნება ყველა მხარის ინტერესის ასახვაზე და ნებისმიერი პარტნიორის უფლების ნებისმიერი ფორმით უსამართლო დისკრიმინაციის თავიდან აცილებაზე“. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება ცხადყოფს, რომ კომპანიის პარტნიორები მორიგების აქტით ცალსახად შეთანხმდნენ კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ცვლილების საკითხის ერთობლივად/ერთობლივი განხილვის საფუძველზე გადაწყვეტის პრინციპზე, ანუ ამ საკითხის პარტნიორთა კრებაზე გადაწყვეტის წესზე. შესაბამისად, გაუგებარია მოსარჩელის არგუმენტი იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს ეს მხოლოდ და მხოლოდ ერთი პარტნიორის პრეროგატივაა“ (იხ. შესაგებლის გვ. 3, დავის პირველი დამატებითი ფაქტობრივი გარემოება);
36.6. მოპასუხის ზემოაღნიშნული პოზიცია, საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, ცალსახად ადასტურებს წესდების მე-7 მუხლის მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებული განმარტების მართებულობას. წარდგენილი სარჩელით მოსარჩელე წესდების 7.1 პუნქტში აღნიშნული უფლების რეალიზაციას ითხოვდა, ხოლო მოპასუხემ შესაგებლით ის კი არ მიუთითა, რომ წესდების 7.1 პუნქტი არ ადგენს მოსარჩელის უფლებას დანიშნოს დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი, არამედ მიუთითა, რომ კომპანიის პარტნიორებს შორის 2010 წლის 09 დეკემბერს შედგენილი მორიგების აქტით მართვის სტრუქტურა სხვაგვარად ჩამოყალიბდა და სწორედ ამიტომ მოსარჩელეს დირექტორთა საბჭოში სამი წევრის დამოუკიდებლად დანიშვნის უფლება აღარ უნდა მისცემოდა;
36.7. 2010 წლის 09 დეკემბრის მორიგების აქტი გაფორმდა მოპასუხის ქართველ და ებრაელ პარტნიორებს შორის მიმდინარე დავის ფარგლებში. აღნიშნულ დავაში კომპანიის ქართველი პარტნიორები (შპს „თ–ი ?“ და შპს „კ.კ–ა“) ედავებოდნენ კომპანიის ებრაელ პარტნიორებს (მოსარჩელე და ა.გ–ნი) ინვესტიციის განხორციელების ვალდებულების დარღვევის გამო და ითხოვდნენ მათი საზოგადოებიდან გარიცხვას. აღნიშნულ დავაში, განსხვავებით წინამდებარე დავისგან, მოსარჩელესა და ა.გ–ნს საერთო ინტერესები ჰქონდათ და ერთად იბრძოდნენ შპს „თ–ი ?“-სა და შპს „კ.კ–ას“ წინააღმდეგ. შესაბამისად, თეორიულადაც კი გამორიცხულია, რომ აღნიშნული მორიგების აქტით ა.გ–ნსა და მოსარჩელეს რაიმე პირობა დაედოთ მენეჯმენტის ცვლილებასთან დაკავშირებით. პირიქით, მორიგების აქტით კომპანიის ებრაელი პარტნიორები თხოვდნენ კომპანიის ქართველ პარტნიორებს მენეჯმენტის შეცვლას, ვინაიდან კომპანიის გენერალური დირექტორი, მ.ბ–ნი კომპანიას უკვე რამდენიმე წელია ერთპიროვნულად მართავს და წლის ბოლოს მოგებას არ ანაწილებს. წლიური ანგარიშის მიხედვით, მოგება ყოველთვის უდრის ზარალს, მ.ბ–ნს კი კომპანიის მოგება ხელფასებისა და სხვა მექანიზმების მეშვეობით ჩუმად გააქვს კომპანიიდან (ე.წ. „ფარული დივიდენდი“);
36.8. 2010 წლის 09 დეკემბრის მორიგების აქტით კომპანიის ებრაელმა პარტნიორებმა იკისრეს ვალდებულება 1 მილიონი აშშ დოლარით დაეფინანსებინათ ბაზრის მშენებლობა (მორიგების აქტის პირველი მუხლი) და გაესტუმრებინათ კომპანიის მიერ სს „ვ.ბ.ჯ–ში“ აღებული კრედიტი. აღნიშნული მორიგების აქტით წესდებაში ცვლილება არ ყოფილა შეტანილი. ცვლილების შეტანა არც არავის მოუთხოვია. შესაბამისად, 2010 წელს დადებული მორიგების აქტი, ცხადია, ვერ გამოდგებოდა 2007 წელს გაფორმებული წესდების დანაწესის განსამარტად და ამ დანაწესისათვის თავდაპირველისგან განსხვავებული შინაარსის მისაცემად;
36.9. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა შემდეგი: „ცალსახაა, რომ წესდების 7.1 მუხლი ბუნდოვანია“ და აღნიშნული მითითება საფუძვლად დაუდო წესდებისთვის იმ მნიშვნელობის მინიჭებას, რომელიც მისთვის კომპანიის პარტნიორებს არ მიუნიჭებიათ. აღნიშნული წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან ჩადენილ მნიშვნელოვან დარღვევას, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკით განმარტებას საჭიროებს მხოლოდ ხელშეკრულების/გარიგების ის პუნქტები, რომლებიც ბუნდოვანია. „ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ“ (სუსგ საქმე №ას-1144–1090–2014, 23 თებერვალი, 2015 წელი). ბუნდოვანება არ ნიშნავს იმას, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს კონკრეტულ შემადგენლობას არ მოსწონს გარიგების (ამ შემთხვევაში წესდება) კონკრეტული მუხლი და ამიტომ სურს მას ხელშეკრულების განსხვავებული და საპირისპირო მნიშვნელობა მიანიჭოს. ბუნდოვანება არის ვითარება, როცა ხელშეკრულების ნორმა იმგვარადაა ფორმულირებული, რომ არ დგინდება კონკრეტულად რა შედეგს ითვალისწინებს იგი;
36.10. სასამართლოს პოზიციით (რომელიც მოპასუხეს არასოდეს დაუფიქსირებია) წესდების 7.1 პუნქტი ბუნდოვანია იმის გამო, რომ არ დგინდება სიტყვა „დანიშვნა“ ნიშნავს „დანიშვნას“ თუ „ნომინირებას.“ ქართულ ენაში სიტყვა „დანიშვნა“ ნომინირებას არ ნიშნავს და ამ სიტყვის მნიშვნელობა საყოველთაოდ ცნობილია. ამასთან, იმავე ტერმინს იყენებს წესდების ინგლისური ვერსიაც - elect;
36.11. 2018 წლის 14 ნოემბერს გამართულ სასამართლო სხდომაზე საქმის განმხილველმა მოსამართლემ წამოჭრა საკითხი იმის თაობაზე - ხომ არ იყო წინააღმდეგობა წესდების ქართულ და ინგლისურ ვერსიებს შორის, ვინაიდან, მოსამართლის განმარტებით, ა.გ–ნმა ხელი უპირველესად სწორედ წესდების ინგლისურ ვერსიას მოაწერა. ა.გ–ნმა ხელი მოაწერა და დაეთანხმა წესდების როგორც ქართულ, ისე ინგლისურ ვერსიას. მისი ხელმოწერა ფიქსირდება როგორც ქართულ, ისე ინგლისურ ვერსიაზე. შესაბამისად, იმის მითითება, რომ ა.გ–ნს თანხმობა წესდების ქართულ ვერსიაზე არ განუცხადებია, უსაფუძვლოა. ინგლისურ და ქართულ ვერსიას შორის არ არსებობს განსხვავება, შეუსაბამობა და ორივე ვერსია დირექტორთა საბჭოს წევრთა დანიშვნის ერთი და იმავე წესს ადგენს;
36.12. ინგლისური ვერსია იყენებს სიტყვას „elect,” რაც ქართულად ნიშნავს არა ნომინირებას, არამედ არჩევას, დანიშვნას. შესაბამისად, შპს „კ.კ–ა“, შპს „თ–ი ?“ და მოსარჩელე უფლებამოსილნი იყვნენ აერჩიათ, დაენიშნათ დირექტორთა საბჭოში 3-3 წარმომადგენელი. თუკი სიტყვას elect-ს მხოლოდ ნომინაციის მნიშვნელობას მივანიჭებთ, გამოვა, რომ დირექტორთა საბჭოს 3 წევრს ნომინირებას უკეთებს შპს „კ.კ–ა“ და შპს „თ–ი ?“, 3 წევრს მოსარჩელე და შემდეგ ამ წევრებს კვლავ ნომინირებას უკეთებს დირექტორთა საბჭო. ამგვარი განმარტება მიგვიყვანს ალოგიკურ შედეგამდე და გამოიწვევს კომპანიის საქმიანობის პარალიზებას. სწორედ ამიტომ ქართულ ვერსიაში მითითებულია არა „ნომინირება“, არამედ „დანიშვნა.“ სინამდვილეში დირექტორთა საბჭოს წევრები ინიშნებიან პარტნიორთა კრების მიერ, ხოლო გადაწყვეტილების მიღების წესად განისაზღვრა არა უმრავლესობა, არამედ კონკრეტული პარტნიორები;
36.13. 2007 წელს, როცა ებრაული მხარე საქართველოში გეგმავდა ინვესტიციის განხორციელებას, გადაწყდა, რომ კომპანიის მმართველობა განხორციელდებოდა ქართული და ებრაული მხარის მიერ ერთობლივად, ისე, რომ მათ ექნებოდათ მენეჯმენტში მონაწილეობის თანაბარი შესაძლებლობა. სწორედ ამიტომ, წესდების 7.1 პუნქტით განისაზღვრა, რომ კომპანიის უმაღლესი მმართველობითი ორგანო - დირექტორთა საბჭო, დაკომპლექტებული იქნებოდა ქართველი და ებრაელი მხარეების მიერ. შესაბამისად, შპს „თ–ი ?” და შპს „კ.კ–ა“ უფლებამოსილნი იყვნენ დაენიშნათ დირექტორთა საბჭოს 3 წევრი, ხოლო მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო დაენიშნა დირექტორთა საბჭოს 3 წევრი. სასამართლოს განმარტება, რომ მოსარჩელის მხრიდან დირექტორთა საბჭოს წევრთა დანიშვნა მხოლოდ მათ ნომინირებას აღნიშნავს დაუსაბუთებელია, ვინაიდან არ გააჩნია არანაირი სამართლებრივი და ეკონომიკური შინაარსი. ნომინირების უფლება არ არის რეალური უფლება, ვინაიდან მისი წესდებაში მითითება არაფრით განსხვავდება მისი წესდებაში მიუთითებლობისგან. თუკი პარტნიორს ექნება ნომინირების უფლება, იგი დაასახელებს კანდიდატს და ამ კანდიდატის დანიშვნა დამოკიდებული იქნება პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებაზე, ხოლო თუკი პარტნიორს არ ექნება წესდებაში პირდაპირ გაწერილი ნომინირების უფლება, მაშინ მას მაინც შეუძლია კანდიდატის დასახელება (ვინაიდან ეს აკრძალული არ არის), კანდიდატის დანიშვნა კი მაინც კრების გადაწყვეტილებაზე იქნება დამოკიდებული. შეუძლებელია, წესდების 7.1 პუნქტში კომპანიის პარტნიორებს აღნიშნული ეგულისხმათ. წესდების 7.1 პუნქტში მითითებული პარტნიორის უფლება რეალური უფლებაა, რომლის განხორციელებასაც ითხოვს მოსარჩელე;
36.14. სასამართლომ მიუთითა, რომ 7.1 პუნქტი ბუნდოვანია, თუმცა გააკეთა იმგვარი განმარტება, რომელიც გაცილებით უფრო ბუნდოვანი და გაუგებარია. 7.1 პუნქტში პირდაპირ გაიწერა კომპანიის ოთხი პარტნიორიდან სამის უფლება დანიშნოს დირექტორთა საბჭოს წევრები. ეს არ არის შეცდომა და შემთხვევითობა. აღნიშნული აჩვენებს, რომ წესდებაში საუბარი იყო დირექტორთა საბჭოს წევრების რეალურად დანიშვნის უფლებაზე;
36.15. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პარტნიორთა კრების 2014 წლის 10 ნოემბრის კრების ოქმით ა.გ–ნმა აღიარა თითქოს წესდებით დირექტორის დანიშვნა პარტნიორთა კრების კომპეტენციაა. აღნიშნული წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან მტკიცებულებათა აშკარად არასწორ შეფასებას. კერძოდ, 2014 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე ა.გ–ნმა უკმაყოფილება გამოხატა იმასთან დაკავშირებით, რომ მას დირექტორის პოზიციიდან ხსნიდნენ. ა.გ–ნს არასოდეს დაუყენებია ეჭვქვეშ მოსარჩელის უფლება დაენიშნა დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი. მან კრებაზე განაცხადა შემდეგი: ა.გ–ნმა შეახსენა მოსარჩელის წარმომადგენლებს, რომ მის მიერ კომპანიაში დაკავებული ფინანსური დირექტორის თანამდებობა გარანტირებული იყო ისრაელში გაფორმებული კონტრაქტით, ხოლო კომპანიის დირექტორის შეცვლის მექანიზმი გათვალისწინებული იყო კომპანიის წესდებით, რომლის თანახმადაც დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობა შედგებოდა მოსარჩელისა და ქართული კომპანიების მიერ წარდგენილი 3-3 წარმომადგენლით. მისი კანდიდატურა კი სწორედ ებრაული მხარის ინიციატივით იქნა წარდგენილი და შემდგომში დანიშნული. მან აგრეთვე განაცხადა, რომ იგი მზად იყო მოსარჩელესთან დავა გადაეწყვიტა მორიგებით;
36.16. იმის მითითებით, რომ „ფინანსური დირექტორის თანამდებობა გარანტირებული იყო ისრაელში გაფორმებული კონტრაქტით,“ ა.გ–ნი ადასტურებს, რომ ამგვარი რამ გარანტირებულია კომპანიის წესდებით. ხოლო, იმის მითითებით, რომ „დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობა შედგებოდა მოსარჩელისა და ქართული კომპანიების მიერ წარდგენილი 3-3 წარმომადგენლით და მისი კანდიდატურა კი სწორედ ებრაული მხარის ინიციატივით იქნა წარდგენილი და შემდგომში დანიშნული“, იგი ადასტურებს, რომ მოსარჩელეს აქვს დირექტორთა საბჭოში 3 წევრის დანიშვნის უფლება. მეტიც, ა.გ–ნის მიერ ხსენებული ისრაელში გაფორმებული ხელშეკრულება არის მოსარჩელესა და ბულგარულ კომპანია ვარტელს შორის დადებული ხელშეკრულება, რომლის მხარეც საერთოდ არ არის ა.გ–ნი. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე ა.გ–ნს არ განუხორციელებია რაიმე სამართლებრივი ქმედება: მას არ მიუმართავს სასამართლოსთვის და არ მოუთხოვია ისრაელში გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე კომპანიის დირექტორთა საბჭოში წარმომადგენლის დანიშვნა. პირიქით, შპს „კ.კ–ას“, შპს „თ–ი ?“-სა და ა.გ–ნის არგუმენტი წესდების 7.1 პუნქტის საპასუხოდ იყო ის, რომ (1) მხარეთა შორის 2010 წელს გაფორმებული მორიგების აქტით სხვაგვარად ჩამოყალიბდა კომპანიის მმართველობითი სტრუქტურა და (2) წესდების 7.1 პუნქტი არ შეესაბამება 2007 წლის 05 სექტემბერს გაფორმებულ პარტნიორთა შეთანხმებას. პირველი არგუმენტი დაფიქსირებულია წინამდებარე საქმეში წარდგენილ შესაგებლებში, ხოლო მეორე არგუმენტის საფუძველზე ა.გ–ნმა ცალკე სარჩელი შეიტანა თბილისის საქალაქო სასამართლოში;
36.17. კერძოდ, ა.გ–ნმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და მიუთითა შემდეგი: „როგორც აღმოჩნდა, საზოგადოების წესდებაში გარკვეული პირების განზრახი ან უნებლიე მოქმედებით არ იქნა ასახული პარტნიორთა ხელშეკრულების 3.04 მუხლის დებულებები და წესდებაში საერთოდ არ არის გათვალისწინებული ა.გ–ნის უფლება ჰყავდეს თავისი წარმომადგენელი დირექტორთა საბჭოში“. თუკი წესდების ამჟამინდელი რედაქცია არ ითვალისწინებს მოსარჩელის უფლებას დანიშნოს დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი (როგორც ამას ამტკიცებს მოპასუხე და საქმეში მესამე პირად ჩართული პირები), მაშინ რატომ აქვს ა.გ–ნს მოლოდინი, რომ მან უნდა დანიშნოს დირექტორთა საბჭოში საკუთარი წარმომადგენელი? აღნიშნული სარჩელის შეტანით ა.გ–ნმა კიდევ ერთხელ აღიარა მოსარჩელის უფლება დანიშნოს დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი;
36.18. კომპანიის 2007 წლის 29 აგვისტოს კრება წარმოადგენდა პირველ კრებას, რომელზეც აირჩიეს მენეჯმენტი და დაამტკიცეს წესდების რედაქცია. კრების ოქმში არაფერია მითითებული ისეთი, რაც მოსარჩელეს დირექტორთა საბჭოში სამი დირექტორის დანიშვნის უფლებას წაართმევდა;
36.19. გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ა.გ–ნს, როგორც პარტნიორს, უნდა გააჩნდეს დირექტორთა საბჭოს წევრთა დანიშვნის უფლებამოსილება, რაც პირდაპირ ეწინააღმდეგება წესდების 7.1 პუნქტს. სასამართლო მიუთითებს შემდეგს: „იმ შემთხვევაში, თუ პალატა მოსარჩელის მტკიცებას გაიზიარებდა, მივიდოდით იმგვარ დასკვნამდე, რომ წესდებით მხარეები დირექტორების არჩევის ისეთ წესზე შეთანხმდნენ, რომელიც საწარმოს 5%-იანი წილის მფლობელის ამ პროცესში ჩართულობას გამორიცხავდა.“ აღნიშნული არგუმენტის საპირისპიროდ, წესდების 7.1 პუნქტი პირდაპირ ითვალისწინებს კომპანიის ოთხი პარტნიორიდან სამის უფლებას დანიშნოს დირექტორთა საბჭოს წევრები. ა.გ–ნი სპეციალურად არის გამოტოვებული და ამას თავადაც ადასტურებს: (ა) მან ეს დაადასტურა 2014 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე; ასევე (ბ) თბილისის საქალაქო სასამართლოში ახალი სარჩელის შეტანით;
36.20. სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საქმის გარემოებების არასრული გამოკვლევა ჩანს იქიდანაც, რომ სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადებისას სასამართლომ განმარტა, რომ საქმეში მოპასუხე არასწორად იყო დასახელებული და ამ ტიპის დავებში მოპასუხე უნდა ყოფილიყო პარტნიორი და არა კომპანია. თუმცა, გადაწყვეტილების ტექსტში სასამართლომ შეცვალა აღნიშნული განმარტება.
37. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 10 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
38. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს.
39. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების წესდების იმ მუხლის განმარტება, რომლის თანახმად, კომპანიის კონკრეტულ პარტნიორებს უფლება აქვთ დირექტორთა საბჭოში დანიშნონ დირექტორთა გარკვეული რაოდენობა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პარტნიორთა საერთო კრების კომპეტენციიდან გამომდინარე, პარტნიორის უფლება - დანიშნოს დირექტორი უნდა განიმარტოს, როგორც საერთო კრებაზე დირექტორობის კანდიდატის „ნომინირების“ უფლება, რომელსაც დირექტორად პარტნიორთა საერთო კრება ნიშნავს წესდებით გათვალისწინებული, სტანდარტული წესით.
40. კასატორი აღნიშნავს, რომ წესდების სადავო მუხლის ამგვარი განმარტება ეწინააღმდეგება მის მიზანს და პარტნიორს ართმევს დირექტორის იმ წესით დანიშვნის უფლებას, რომელიც წესდებით აქვს მინიჭებული. მოპასუხე კომპანიის პარტნიორებს შეეძლოთ საერთო კრებაზე დირექტორთა საბჭოს წევრები დაენიშნათ ხმათა უმრავლესობით, თუმცა მათი ბიზნეს-ინტერესი იყო კომპანიის ქართველ და ებრაელ პარტნიორებს თანაბარი მონაწილეობის უფლება ჰქონოდათ კომპანიის მართვაში. სწორედ ამიტომ გაითვალისწინეს წესდებაში დირექტორების დანიშვნის ისეთი წესი, რომლის თანახმადაც, 6 დირექტორისაგან შემდგარ დირექტორთა საბჭოში სამი დირექტორის დანიშვნის უფლება აქვს მოსარჩელეს (ე.წ. „ებრაულ მხარეს“), ხოლო დანარჩენი 3 დირექტორის დანიშვნისა - სხვა ორ პარტნიორს (ე.წ. „ქართულ მხარეს“).
41. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ თუ გავითვალისწინებთ დელეგირებული მენეჯმენტის როლს კორპორაციის მართვაში, კორპორაციის დირექტორთა დანიშვნის უფლება - უფლება დანიშნო და გაათავისუფლო დირექტორი - არის პარტნიორის/აქციონერის უმთავრესი უფლება, რომლის მეშვეობითაც ის კორპორაციაზე კონტროლს ახორციელებს. ეს უფლება ქვაკუთხედია არა მხოლოდ წარმომადგენლობის პრობლემის გადაწყვეტისათვის აქციონერებსა და მენეჯერებს შორის, არამედ, ზოგიერთ შემთხვევაში, იმავე პრობლემის გადაწყვეტისა უმცირესობაში მყოფი და მაკონრტოლებელი აქციონერების ურთიერთობაში (იხ. R. Kraakman/P. Davis/H. Hansmann/G. Hertig/K. Hopt/H. Kanda/E. Rock,The Anathomy of Corporate Law, Oxford University Press, 2006, გვ. 26).
42. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებებში, როგორც წესი, დირექტორებს ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს პარტნიორთა საერთო კრება. მათი დანიშვნისა და გათავისუფლების გადაწყვეტილებები საერთო კრებაზე, უმეტეს შემთხვევაში, ხმების უბრალო უმრავლესობით მიიღება, რაც კომპანიაში მაჟორიტარი პარტნიორის არსებობისას დირექტორთა საბჭოს დაკომპლექტებას მხოლოდ მის მიერ მხარდაჭერილი კანდიდატებით გულისხმობს. აღნიშნული ვითარება ყოველთვის არ არის მისაღები მინორიტარი პარტნიორისათვის. ამიტომ, უმეტეს იურისდიქციებში შემოღებულ იქნა წესი, რომელიც შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორებს წესდებით დირექტორთა დანიშვნა-გამოწვევის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების განსხვავებული პროცედურის დადგენის უფლებამოსილებას ანიჭებს. ასეთი განსხვავებული პროცედურის მაგალითია კუმულაციური კენჭისყრის წესი, რომელიც სწორედ მინორიტარი პარტნიორების უფლებების დაცვის მექანიზმს წარმოადგენს, რამდენადაც უმცირესობაში მყოფ პარტნიორს საშუალებას აძლევს დირექტორთა საბჭოში აირჩიოს მისთვის სასურველი მინიმუმ ერთი (ან რამდენიმე) დირექტორი (შედ. იხ. ნ. ბაქაქური/მ. გელტერი/ლ. ცერცვაძე/გ. ჯუღელი, საკორპორაციო სამართალი, 2019, გვ. 77; M.A. Eisenberg, Corporations and Other Business Organizations, Foundation Press, 2005, გვ. 217-220). სამეწარმეო საზოგადოებებში, სადაც პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობა 50%-50%-ზეა, დირექტორთა დანიშვნის ისეთი პროცედურა გამოიყენება, რომელიც წილის 50%-ის მფლობელი ორივე პარტნიორის (ან პარტნიორთა ჯგუფის) მხრიდან კორპორაციის თანაბარ კონტროლს განაპირობებს, კერძოდ, იგი ორივე მხარეს უფლებას ანიჭებს დირექტორთა საბჭოში დანიშნოს მისთვის სასურველი დირექტორების თანაბარი რაოდენობა.
43. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორთა საერთო კრების კომპეტენციის, მისი მოწვევის, ჩატარებისა და მასზე გადაწყვეტილებების მიღების პროცედურის წესდებით კანონისაგან განსხვავებულად მოწესრიგების შესაძლებლობას იძლევა, აგრეთვე, „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის (სადავო ურთიერთობების წარმოშობის პერიოდში მოქმედი რედაქციის) მე-91 მუხლის პირველი პუნქტი [თუ ამ კანონით ან საწარმოს წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, პარტნიორთა საერთო კრების მოწვევის, ჩატარების წესი და მისი კომპეტენცია განისაზღვრება ამ მუხლით დადგენილი წესების მიხედვით], შპს-სთვის სპეციალური 47-ე მუხლის მე-2 პუნქტი [პარტნიორთა კრების კომპეტენცია, კრების ჩატარების წესი და გადაწყვეტილების მიღების პროცედურა განისაზღვრება ამ კანონით ან/და საწარმოს წესდებით] და 46-ე მუხლის მე-2 პუნქტი [წესდებით შეიძლება განისაზღვროს, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას პარტნიორთა ხმის უფლება ან/და პარტნიორთა შორის მოგების/ზარალის განაწილება არ არის მათი წილების პროპორციული]. ამავე დროს, „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 47-ე მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილია, რომ შპს-ის მართვის ორგანოების სტრუქტურა, შემადგენლობა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება საწარმოს წესდებით. აღნიშნული საკანონმდებლო ნორმების მიზანი სწორედ ის არის, რომ კომპანიის პარტნიორებმა მართვის ორგანოების სტრუქტურა, შემადგენლობა, კომპეტენცია და გადაწყვეტილების მიღების წესი საკუთარი ლეგიტიმური ინტერესების დასაცავად იმ რეალობას მოარგონ, რომელიც თითოეული კომპანიის დაფუძნებისა და საქმიანობის პროცესში წარმოიშობა.
44. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოპასუხე კომპანიას 4 პარტნიორი ჰყავს, რომელთაგან, მხარეთა ახსნა-განმარტებების თანახმად, შპს „კ.კ–ა“ (5,43%) და შპს „თ–ი I” (44,57%) თავიდან ქართულ, ხოლო მოსარჩელე კომპანია (45%) და ა.გ–ნი (5%) - ებრაულ მხარეს წარმოადგენენ. მხარეთა მითითება, რომ პარტნიორთა ორივე (ქართული და ებრაული) ჯგუფის ინტერესში შედიოდა ერთობლივად დაფუძნებული საწარმოს თანაბარი კონტროლი, კომპანიის დირექტორთა საბჭოს ფორმირების წესის განმარტებისას მხედველობაში მისაღები მნიშვნელოვანი გარემოებაა. მხედველობაში მისაღებია, აგრეთვე, ის ფაქტიც, რომ ა.გ–ნი, გარდა კომპანიის 5%-იანი წილის ფლობელი პარტნიორისა, არის დირექტორთა საბჭოს წევრი და ე.წ. „ებრაული მხარის“ წარდგენით ფინანსური დირექტორის თანამდებობაზე არჩეული პირი.
45. მოპასუხე კომპანიის წესდების 5.2 და 7.1 პუნქტების (როგორც ქართული, ისე ინგლისური ტექსტის) შესაბამისად, საზოგადოების ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა საერთო კრების მიერ დანიშნული (ინგ. ტექსტში „არჩეული“) ექვსკაციანი დირექტორთა საბჭოს მიერ ხორციელდება. ამავე დროს, წესდების მე-7 მუხლი განსაზღვრავს საერთო კრებაზე პარტნიორთა მიერ დირექტორთა დანიშვნის (არჩევის) სპეციალურ პროცედურას. კერძოდ, აღნიშნული მუხლის 7.1 პუნქტის მეორე წინადადების თანახმად:
„დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი ერთობლივად დანიშნულ [ინგ. ტექსტში „არჩეულ“] იქნება შპს კ–სა და შპს თ–ის მიერ, ხოლო დანარჩენი სამი კი [მოსარჩელის] მიერ“.
46. წესდების 7.2 პუნქტის თანახმად, „საერთო კრება დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობიდან ირჩევს ერთ გენერალურ დირექტორს“; ხოლო 7.3. პუნქტის თანახმად, „საერთო კრება დირექტორთა შემადგენლობიდან ირჩევს - ორ დირექტორს, რომლებიც უფლებამოსილნი არიან განკარგონ საბანკო ანგარიშები და წარმოადგინონ საზოგადოება ბანკებთან ურთიერთობაში. ერთ-ერთი ასეთი დირექტორი უნდა იყოს გენერალური დირექტორი, ხოლო მეორე - ფინანსური დირექტორი“.
47. დამატებით, წესდების 5.3 პუნქტის მიხედვით, „საერთო კრება ნიშნავს საზოგადოების გენერალურ დირექტორს“, ხოლო 8.1 პუნქტში მითითებულია, რომ „საზოგადოების ყოველდღიური საქმიანობის გაძღოლის მიზნით საერთო კრების მიერ აირჩევა გენერალური დირექტორი“ (იხ. წესდება, ტ. I, ს.ფ. 27-28, 99-100).
48. ზემოაღნიშნული პუნქტების შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ წესდებაში (მის ქართულ ტექსტში) სიტყვები „დანიშვნა“ და „არჩევა“ (ხოლო ინგლისურ ტექსტში სიტყვა „არჩევა“, “elect”, რომელიც Oxford-ის ლექსიკონში განიმარტება შემდეგნაირად “Choose (someone) to hold public office or some other position by voting” - აირჩიო (ვინმე) საჯარო თანამდებობაზე ან სხვა პოზიციაზე ხმის მიცემის გზით) დირექტორებთან მიმართებაში სინონიმური მნიშვნელობით არის გამოყენებული. ამავე დროს, პარტნიორთა კრების მიერ დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის განსაზღვრა ხდება სხვადასხვა პროცედურით.
49. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ „სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ“ (იხ. სუსგ საქმეზე №ას–178–167-2017, 14 ივლისი, 2017 წელი); „ხელშეკრულების გამონათქვამების განმარტების დროს უნდა დადგინდეს მხარის შინაგანი ნების შესაბამისობა მის გამოხატულებასთან. ხელშეკრულების განმარტების მიზანი მისი შინაარსის დადგენაა. განმარტებას შეიძლება საჭიროებდეს როგორც მთელი ხელშეკრულება, ასევე, მისი რომელიმე ნაწილი ან თუნდაც რომელიმე პუნქტი (პირობა). ხელშეკრულების პირობები იმგვარად უნდა იქნას განმარტებული, რომ ყველა მათგანს მიეცეს მნიშვნელობა და არა რომელიმე მათგანს წაერთვას ძალა“ (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-282–270-2015, 13 მაისი, 2015 წელი); „ნების გამოვლენის განმარტება ემსგავსება კანონის განმარტებას: ორივე შემთხვევაში ხდება ბუნდოვანი, საეჭვო აზრის დაზუსტება, მაგრამ თუ კანონის განმარტებას ზოგადი ხასიათი აქვს, ე.ი სავალდებულოა და გამოიყენება ყველას მიმართ და მიზნად ისახავს კანონის ბუნდოვანი ადგილების ერთიანი გაგების უზრუნველყოფას, გარიგების (ხელშეკრულების) განმარტების მიზანი უფრო ვიწროა – გარიგების (ხელშეკრულების) მონაწილე მხარეებს შორის ურთიერთობის გარკვევა. ამიტომ ასეთ განმარტებას ძალა აქვს მხოლოდ გარიგების მონაწილეებისათვის“ (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-635-602-2014, 25 მაისი, 2015 წელი; ხელშეკრულების ბუნდოვანი პირობების განმარტების თაობაზე იხ. ასევე სუსგ საქმე №ას-1026–984–2014, 10 სექტემბერი, 2015 წელი; №ას-815–779-2014, 30 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას-563–534-2015, 30 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას–358-343-2016, 03 ივნისი, 2016 წელი; №ას- 178–167-2017, 14 ივლისი, 2017 წელი). დაუშვებელია სახელშეკრულებო დათქმის იმგვარი განმარტება, რომ მას მხარეთა მიზნის საპირისპირო მნიშვნელობა მიენიჭოს.
50. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მითითებას, რომ წესდების მე-5 და მე-7 მუხლების შინაარსის როგორც სიტყვა-სიტყვითი, ისე აზრობრივი და მიზნობრივი განმატებით წესდების 7.1 პუნქტის მეორე წინადადებაში [„დირექტორთა საბჭოს სამი წევრი ერთობლივად დანიშნულ იქნება შპს კ–სა და შპს თ–ის მიერ, ხოლო დანარჩენი სამი კი [მოსარჩელის] მიერ“] - სიტყვა „დანიშნულ იქნება“ გულისხმობს საერთო კრებაზე პარტნიორების მიერ დირექტორთა „დანიშვნას“/“არჩევას“ ხმის მიცემის გზით და არა „წარდგენას“/„ნომინირებას“, როგორც ეს განმარტა სააპელაციო სასამართლომ.
51. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წესდების 7.1 პუნქტის მეორე წინადადება განსაზღვრავს პროცედურას, რომლის თანახმად, საერთო კრებაზე პარტნიორების მიერ ექვსი დირექტორიდან სამის დასანიშნად საკმარისია მხოლოდ შპს კ–სა და შპს თ–ის ხმები ერთობლივად (კომპანიის წილის 50%), ხოლო მეორე სამის დასანიშნად - მხოლოდ მოსარჩელის ხმა (კომპანიის წილის 45%). რაც შეეხება გენერალურ დირექტორსა და ფინანსურ დირექტორს, წესდების 7.2 და 7.3 პუნქტების თანახმად, მათ უკვე დანიშნული დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობიდან საერთო კრება ირჩევს ხმის მიცემის ჩვეულებრივი წესით, წესდების 6.5 პუნქტის [„პარტნიორთა კრებაზე გადაწყვეტილებები მიიღება დამსწრეთა ან წარმოდგენილ პარტნიორთა ხმების უმრავლესობით“] შესაბამისად, რამდენადაც მათ მიმართ ხმის მიცემის განსაკუთრებული პროცედურა არ არის დადგენილი.
52. წესდების მე-5 და მე-7 მუხლების შინაარსის ამგვარი განმარტება შეესაბამება მოსარჩელისა და მესამე პირთა მითითებას, რომ მათ სურდათ კორპორაციაზე თანაბარი კონტროლის განხორციელება, რაც შეუძლებელია დირექტორების მხოლოდ „წარდგენის“/„ნომინირების“ მეშვეობით, რადგან პარტნიორის მიერ დირექტორობის კანდიდატის „წარდგენა“, საერთო კრებაზე მისი არჩევის/დანიშვნის სტანდარტული პროცედურის შემთხვევაში, უმრავლესობის მხრიდან ამ კანდიდატის უპირობო მხარდაჭერას არ განაპირობებს. „წარდგენის“ უფლებას არც სჭირდება საგანგებოდ აღნიშვნა წესდებაში, თუ იგი პარტნიორთა კრებას წარდგენილი კანდიდატის დანიშვნას არ ავალდებულებს.
53. წესდების მე-5 და მე-7 მუხლების შინაარსის განმარტების თვალსაზრისით, საწინააღმდეგო დასკვნის საფუძველს არ იძლევა მოპასუხე კომპანიის 2007 წლის 29 აგვისტოს საერთო კრების ოქმი, სადაც მითითებულია, რომ საერთო კრებაზე, რომელსაც ესწრებოდა კომპანიის ყველა პარტნიორი, ჩამოყალიბდა საწარმოს დირექტორთა საბჭო 6 დირექტორის შემადგენლობით, ასევე მოხდა გენერალური დირექტორისა და ფინანსური დირექტორის დანიშვნა, რამდენადაც აღნიშნული ოქმი არ შეიცავს ჩანაწერს თითოეულ საკითხზე კენჭისყრაში მონაწილე ხმათა რაოდენობის შესახებ, არც ის არის მითითებული, რომ კრებაზე ყველა გადაწყვეტილების მიღება ერთხმად მოხდა (იხ. ტ. I, ს.ფ. 117-125).
54. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მითითებას, რომ არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, თითქოს პარტნიორთა 2014 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე ა.გ–ნის განცხადება, რომ „მისი ფინანსური დირექტორის თანამდებობა გარანტირებული იყო ისრაელში გაფორმებული კონტრაქტით . . . [ იგი] სწორედ ებრაული მხარის ინიციატივით იქნა წარდგენილი და შემდგომში დანიშნული“, ასევე პარტნიორთა 2007 წლის 29 აგვისტოს კრებაზე ფინანსურ დირექტორად მისი დანიშვნა წესდების 7.1 პუნქტის იმგვარ განმარტებას უწყობს ხელს, რომელიც მოპასუხისა და მესამე პირების პოზიციის მართებულობას ადასტურებს. საკასაციო სასამართლო შენიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ა.გ–ნის განცხადებაში საუბარია ფინანსური დირექტორის თანამდებობაზე, რომელიც წესდების 7.3 პუნქტის (და არა 7.1 პუნქტის) შესაბამისად, დირექტორთა საბჭოს წევრებიდან პარტნიორთა კრების მიერ ჩვეულებრივი წესით აირჩევა. აღნიშნულის დადასტურებად ვერ იქნება მიჩნეული ვერც 2014 წლის 10 ნოემბრის საერთო კრებაზე მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტება, რომლის თანახმად „კომპანიის წესდების მე-7 მუხლში გათვალისწინებულია, რომ კომპანიის დირექტორთა საბჭოს 3 წევრს ნიშნავს [მოსარჩელე], ხოლო დანარჩენი 3 დირექტორი ინიშნება ქართული მხარის მიერ. ჩვენ ვეთანხმებით ბ-ნ ა.გ–ნს, რომ წესდებით არ არის გათვალისწინებული დირექტორთა მოხსნისა და დანიშვნის სხვა მექანიზმები, გარდა პარტნიორთა საერთო კრების მიერ ზემოაღნიშნული პრინციპით ნომირებული დირექტორების დანიშვნისა.“ აღნიშნულ განცხადებაში სიტყვა „ნომინირებული“ არ არის გამოყენებული „დანიშვნის“ სინონიმად, რადგან ე.წ. „ქართული“ და „ებრაული“ მხარეების მიერ საკუთარი კანდიდატურების დანიშვნამდე ცხადია, რომ განხორციელდებოდა მათი წარგენა (ნომინირება).
55. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წესდების 7.1 პუნქტის მეორე წინადადება განსაზღვრავს პროცედურას, რომლის თანახმად, საერთო კრებაზე პარტნიორების მიერ ექვსი დირექტორიდან სამის დასანიშნად საკმარისია მხოლოდ შპს კ–სა და შპს თ–ის ხმები ერთობლივად (კომპანიის წილის 50%), ხოლო მეორე სამის დასანიშნად - მხოლოდ მოსარჩელის ხმა (კომპანიის წილის 45%).
56. „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-91 მუხლის მე-6 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების დირექტორების გამოწვევა და მათთან ხელშეკრულების შეწყვეტა ასევე პარტნიორთა კრების უფლებამოსილებას განეკუთვნება.
57. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე კომპანიის წესდება მისი 8.4 პუნქტის გარდა [„საერთო კრებას შეუძლია ნებისმიერ დროს შეუწყვიტოს უფლებამოსილება გენერალურ დირექტორს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად“] არ შეიცავს რაიმე დათქმას დირექტორების გამოწვევის წესის შესახებ. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაკი წესდებით გათვალისწინებული არ არის დირექტორების გათავისუფლების ისეთი პროცედურა, რომელიც მათი დანიშვნის წესისაგან განსხვავებული იქნებოდა, იგულისხმება, რომ მათი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღება უნდა მოხდეს იმავე პროცედურის დაცვით. წესდების შინაარსის სხვაგვარი განმარტება წინააღმდეგობაში მოვიდოდა მის მიზანთან და შეუძლებელს გახდიდა პარტნიორების უფლების გამოყენებას - შეცვალონ მათ მიერ დანიშნული დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობა.
58. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ საწარმოს დირექტორების არჩევის/დანიშვნის ისეთი წესის არსებობის შესაძლებლობა, რომლის თაობაზეც მოსარჩელე მიუთითებს და რომელიც საწარმოს 5%-იანი წილის მფლობელის ამ პროცესში ჩართულობას გამორიცხავდა, სრულიად გამორიცხულია მხარეთა შორის 2010 წლის 09 დეკემბერს მიღწეული მორიგების აქტით. იგულისხმება მორიგების აქტის 3.6 პუნქტში არსებული ჩანაწერი, რომლის თანახმად „მხარეები თანხმდებიან, რომ [მოპასუხე კომპანიის] პარტნიორები განიხილავენ კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ცვლილების საკითხს, რაც გათვლილი იქნება ყველა მხარის ინტერესის ასახვაზე და ნებისმიერი პარტნიორის უფლების ნებისმიერი ფორმით უსამართლო დისკრიმინაციის თავიდან აცილებაზე…“; ამასთან, სასამართლოს მითითებით მორიგების აქტსა და წესდებას შორის არსებული განსხვავებების მიმართ მორიგების აქტით შეთანხმებულ პირობებს უპირატესი ძალა ენიჭება, რადგან მორიგების აქტის თანახმად, იგი ანაცვლებს მხარეთა შორის მანამდე დადებულ ნებისმიერ წერილობით ხელშეკრულებას (იხ. მორიგების აქტი, ტ. I, ს.ფ. 106 - 109).
59. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მორიგების აქტის 3.6 პუნქტის შესაბამისად, მოპასუხე კომპანიის პარტნიორებმა მხოლოდ სამომავლოდ ივალდებულეს კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ისეთი ცვლილების განხილვა, რომელიც გათვლილი იქნებოდა „ყველა მხარის ინტერესის ასახვაზე და ნებისმიერი პარტნიორის უფლების ნებისმიერი ფორმით უსამართლო დისკრიმინაციის თავიდან აცილებაზე“, მათ თავად მორიგების აქტით საწარმოს მენეჯმენტის სტრუქტურის ასეთი ცვლილება არ მოუხდენიათ.
60. საგულისხმოა, რომ მორიგების აქტი მიუთითებს მენეჯმენტის სტუქტურის ცვლილების საკითხის განხილვის აუცილებლობაზე ყველა მხარის ინტერესის ასახვისა და დისკრიმინაციის თავიდან აცილების მიზნით, თუმცა აღნიშნული ნათელს არ ჰფენს საკითხს, იგულისხმება თუ არა ამ ცვლილებაში დირექტორთა საბჭოს არჩევის არსებული წესის შეცვლა და კონკრეტულად, ამ წესის რომელი განმარტების შემთხვევაში მიიჩნევა იგი დისკრიმინაციულად. თუ იგულისხმება, რომ არსებობს დირექტორების არჩევის/დანიშვნის ისეთი წესი, რომელიც საწარმოს 5%-იანი წილის მფლობელის ამ პროცესში ჩართულობას გამორიცხავს, მაშინ მორიგების აქტი არაპირდაპირ ადასტურებს წესდების დამტკიცების დღიდან მინიმუმ 2010 წლის 09 დეკემბრამდე მისი 7.1 პუნქტის იმგვარი შინაარსით არსებობას, რომელზეც მოსარჩელე მიუთითებდა.
61. თავად მორიგების აქტში მითითებული არ არის მენეჯმენტის სტრუქტურის ან დირექტორთა საბჭოს არჩევის წესის როგორი ცვლილება უნდა განხორციელდეს, რომ ყველა მხარის ინტერესი იქნას გათვალისწინებული. ამასთან, საქმის გარემოებებით დადგენილი არ არის 2010 წლის 09 დეკემბრიდან 2014 წლის 10 ნოემბრამდე კომპანიის პარტნიორების მხრიდან აღნიშნული ვალდებულების შესრულება - არცერთ მხარეს მოპასუხე კომპანიის მენეჯმენტის სტრუქტურის ცვლილების შესახებ პარტნიორთა შეთანხმება არ წარმოუდგენია.
62. ასეთ პირობებში, მორიგების აქტის 3.6 პუნქტში არსებული ჩანაწერი ვერ გამორიცხავს წესდების 7.1 პუნქტის ისეთი შინაარსით მოქმედებას, რომელიც საწარმოს 50% და 45% მფლობელი პარტნიორების მხრიდან დირექტორთა საბჭოს დაკომპლექტების პროცედურას ითვალისწინებს.
63. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის თანახმად კომპანიის წესდება წარმოადგენს პარტნიორთა ისეთ შეთანხმებას, რომელში ცვლილებების განხორციელებაც მხოლოდ პარტნიორთა კრების კომპეტენციაა [მუხლი 91.5: „პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებებს შემდეგ საკითხებზე: ბ) საწარმოს სარეგისტრაციო განცხადების მონაცემებსა და წესდებაში ცვლილებების მიღება.“], ხოლო სადავო პარტნიორთა კრების მოწვევის დროისათვის 2014 წლის 10 ნოემბერს, წესდების მე-5 და მე-7 მუხლებში რაიმე ცვლილებები განხორციელებული არ იყო.
64. მოცემულ შემთხვევაში პარტნიორთა კრების ოქმით დადგენილია, რომ ა.გ–ნისა და ა.ჰ–პის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლებას მხარი დაუჭირა მოსარჩელემ, რაც წესდების 7.1 პუნქტის თანახმად, საკმარისი იყო მათი გათავისუფლების თაობაზე გადაწყვეტილების მისაღებად. მიუხედავად აღნიშნულისა, პარტნიორთა კრების ოქმის თანახმად, გადაწყვეტილება მიღებულად არ ჩაითვალა, რადგან მას მხარი არ დაუჭირეს შპს „კ.კ–ამ“ და შპს „თ–ი ?”-მა, რომლებიც ერთობლივად ფლობენ კომპანიის წილის 50 %-ს და ა.გ–ნმა, რომელიც წარმოადგენს კომპანიის წილის 5 %-ის მფლობელ პარტნიორს. დამატებით, აღსანიშნავია, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის (სადავო ურთიერთობების წარმოშობის დროს მოქმედი რედაქციის) მე-91 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად [თუ გადაწყვეტილება შეეხება საზოგადოებასა და ერთ-ერთ პარტნიორს შორის დავას, მაშინ ამ პარტნიორს ხმის უფლება არა აქვს], რამდენადაც საკითხი ეხებოდა დირექტორის თანამდებობიდან პარტნიორის (ა.გ–ნის) გათავისუფლებას, ამ უკანასკნელს დირექტორის თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების საკითხზე კენჭისყრაში მონაწილეობის უფლება არ ჰქონდა. შესაბამისად, ბათილად უნდა იქნას ცნობილი ოქმის ის ჩანაწერი, რომლის თანახმად, დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე გადაწყვეტილება არ არის მიღებული. შედეგად, 2014 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე მოსარჩელის მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, დირექტორთა საბჭოს წევრობიდან გათავისუფლებულად უნდა იქნან ცნობილი ა.გ–ნი და ა.ჰ–პი.
65. წესდების 7.1 პუნქტით გათვალისწინებული პროცედურით მოსარჩელის ხმა საკმარისი იყო მის მიერ წარდგენილი ახალი დირექტორების დასანიშნად. შესაბამისად, ბათილად უნდა იქნას ცნობილი ოქმის ის ჩანაწერი, რომლის თანახმად, დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე გადაწყვეტილება არ არის მიღებული. შედეგად, 2014 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე მოსარჩელის მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, დირექტორთა საბჭოში ახალ დირექტორებად დანიშნულად უნდა იქნან ცნობილი ნ.ა. და კ.ტ.ა.კი.
66. სხვაგვარი ვითარებაა კომპანიის ფინანსური დირექტორის თანამდებობაზე რ.ზ.კ–ის დანიშვნასთან დაკავშირებით, რომელსაც კომპანიის წესდების 7.3 პუნქტის თანახმად, დირექტორთა შემადგენლობიდან ირჩევს საერთო კრება ჩვეულებრივი წესით. კრების ოქმის თანახმად, ფინანსური დირექტორის თანამდებობაზე რ.ზ.კ–ის დანიშვნასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირა მხოლოდ მოსარჩელემ, რომელიც წარმოადგენს კომპანიის წილების 45%-ს. ამიტომ წესდების 7.3 პუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილება ამ საკითხზე მიღებულად ვერ ჩაითვლება.
67. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ამგვარი საფუძვლები, შესაბამისად, საკასაციო პალატა უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება.
68. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. იმავე კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.
69. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდეს იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სარჩელი 2014 წლის 10 ნოემბრის პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმის ნაწილობრივ (დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე უარის თქმის ნაწილში) ბათილად ცნობის, ასევე მოსარჩელის მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, ა.გ–ნისა და ა.ჰ–პის დირექტორთა საბჭოს წევრობიდან გათავისუფლებულად ცნობისა და სანაცვლოდ კომპანიის ახალ დირექტორებად ნ.ა–სა და კ.ტ.ა–კის დანიშნულად ცნობის თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს; ბათილად იქნეს ცნობილი 2014 წლის 10 ნოემბრის პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმი დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე უარის თქმის ნაწილში; 2014 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე მოსარჩელის მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, დირექტორთა საბჭოს წევრობიდან გათავისუფლებულად იქნენ ცნობილნი ა.გ–ნი და ა.ჰ–პი და სანაცვლოდ კომპანიის ახალ დირექტორებად დანიშნულად იქნენ ცნობილნი ნ.ა. და კ.ტ.ა–კი; დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.
70. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.
71. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ამასთან, დაკმაყოფილდა სასარჩელო მოთხოვნის უმეტესი ნაწილი. შესაბამისად, ვინაიდან განსახილველი დავა არაქონებრივ დავას წარმოადგენს, სახელმწიფო ბაჟის დაკმაყოფილებული მოთხოვნის პროპორციულად დაანგარიშება/დაკისრება შეუძლებელია. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნის ძირითადი ნაწილი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს სრულად უნდა დაეკისროს მოსარჩელის მიერ სარჩელზე და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 500 ლარის ანაზღაურება.
72. კასატორის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად, მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველ ნაწილით (საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები) დადგენილია საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალური ფარგლები. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება. იმავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. დასახელებული სამართლებრივი ნორმებიდან გამომდინარე, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (ა.გ–ნის სარჩელი (რეგისტრაციის №1363021) და მესამე პირების - მოპასუხისა და შპს „კ.კ–ას“ შესაგებელი (რეგისტრაციის №1582746)) მთლიანობაში „23“ ფურცლად (ტ. III, ს.ფ. 338-360).
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა
1. შპს „მ.ფ.ჰ.ბ.ვ.“-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შპს „მ.ფ.ჰ.ბ.ვ“-ს სარჩელი 2014 წლის 10 ნოემბრის პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმის ნაწილობრივ (დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე უარის თქმის ნაწილში) ბათილად ცნობის, ასევე შპს ,,მ.ფ.ჰ.ბ.ვ”-ს მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, ა.გ–ნისა და ა.ჰ–პის დირექტორთა საბჭოს წევრობიდან გათავისუფლებულად ცნობისა და სანაცვლოდ კომპანიის ახალ დირექტორებად ნ.ა–სა და კ.ტ.ა–კის დანიშნულად ცნობის თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;
3. სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
4. ბათილად იქნეს ცნობილი 2014 წლის 10 ნოემბრის პარტნიორთა რიგგარეშე კრების ოქმი დირექტორთა საბჭოს შემადგენლობის ცვლილებაზე უარის თქმის ნაწილში;
5. 2014 წლის 10 ნოემბრის კრებაზე შპს ,,მ.ფ.ჰ.ბ.ვ”-ს მიერ გამოთქმული თანხმობის საფუძველზე, დირექტორთა საბჭოს წევრობიდან გათავისუფლებულად იქნენ ცნობილნი ა.გ–ნი და ა.ჰ–პი და სანაცვლოდ კომპანიის ახალ დირექტორებად დანიშნულად იქნენ ცნობილნი ნ.ა. და კ.ტ.ა–კი;
6. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;
7. შპს „ქ.გ–ს“ (ს.კ. .....) შპს „მ.ფ.ჰ.ბ.ვ“-ს (ს.კ. .....) სასარგებლოდ დაეკისროს 500 ლარის გადახდა ამ უკანასკნელის მიერ სარჩელზე და საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;
8. შპს „მ.ფ.ჰ.ბ.ვ“-ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (ა.გ–ნის სარჩელი (რეგისტრაციის №1363021) და მესამე პირების - შპს „ქ.გ–ისა“ და შპს „კ.კ–ას“ შესაგებელი (რეგისტრაციის №1582746)) მთლიანობაში „23“ ფურცლად (ტ. III, ს.ფ. 338-360);
9. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ე. გასიტაშვილი
