საქმე №ას-113-2020 3 ივლისი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, გიორგი მიქაუტაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - ბ.კ–ძე, ნ.კ–ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ,,ფ–ა ?-ის“ პარტნიორი ბ.ტ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, საქმის სააპელაციო სასამართლოსთვის დაბრუნება

დავის საგანი - ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლა, ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების შპს ,,ფ–ა ?-ისათვის“ დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შპს ,,ფ–ა ?-ის“ (შემდგომ - საწარმო) პარტნიორმა ბ.ტ–ძემ (შემდგომ – მოსარჩელე, საწარმოს პარტნიორი, აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბ.კ–ძისა (შემდგომ – პირველი მოპასუხე, მჩუქებელი, საწარმოს დირექტორი, პირველი კასატორი) და ნ.კ–ძის (შემდგომ - მეორე მოპასუხე, დასაჩუქრებული, პირველი მოპასუხის შვილი, მეორე კასატორი) მიმართ და მოითხოვა 2010 წლის 23 დეკემბრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლა და უძრავი ქონების საწარმოსათვის (გამყიდველისათვის) დაბრუნება, ასევე - მოპასუხეებს შორის 2012 წლის 16 მაისს გაფორმებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, საწარმოსა და პირველ მოპასუხეს შორის, 2010 წლის 23 დეკემბერს გაფორმდა საწარმოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების 1/2 წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

3. მოსარჩელის მტკიცებით, პირველ მოპასუხეს ნასყიდობის თანხა არ გადაუხდია და საწარმოს ქონება უკანონოდ მიითვისა.

4. მოსარჩელის მითითებით, პირველმა მოპასუხემ, 2012 წლის 16 მაისს, მოჩვენებითი გარიგებით უძრავი ქონება მცირეწლოვან შვილზე - მეორე მოპასუხის სახელზე გადააფორმა და იგი, როგორც მისი შვილის კანონიერი მეურვე, ქონებას თავად განკარგავს.

მოპასუხეების პოზიცია:

5. მოპასუხეებმა წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ ნასყიდობის თანხა გადახდილია, რომლითაც გასტუმრებული იქნა კომპანიის კრედიტორი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ამ უკანასკნელმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ბათილად იქნა ცნობილი 2012 წლის 16 მაისს პირველ მოპასუხესა და ამ უკანასკნელს, როგორც არასრულწლოვანი შვილის კანონიერ წარმომადგენელს შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება; 2013 წლის 23 დეკემბრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად საწარმოს პირველი მოპასუხისგან ნატურით დაუბრუნდა ნასყიდობის საგანი ქ. თბილისში, ......, პურის ქარხნისა და არსებულ სახლს შორის/ქალაქი თბილისი, ...... მიმდებარედ მდებარე უძრავი ქონების (ს/კ ......) 1/2 ნაწილი და შესაბამისი ცვლილება შევიდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერში.

8. სააპელაციო სასამართლომ დერივაციული სარჩელის მიზანზე და ,,მეწამეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მე-5 პუნქტზე მითითებით განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხე, იმავდროულად, საზოგადოების 50% წილის მფლობელი პარტნიორი და საწარმოს დირექტორია, რომელიც საზოგადოების სასარგებლოდ ვალდებულების შეუსრულებლობის ფაქტს უარყოფს, შესაბამისად, უდავოა ინტერესთა კონფლიქტის გამო საზოგადოების სახელით მის მიერ საკუთარი თავის წინააღმდეგ დავის ინიცირების შეუძლებლობა, რაც ადასტურებს მოსარჩელის, როგორც საზოგადოების 50% წილის მფლობელი პარტნიორის დერივაციული მოთხოვნის უფლების არსებობას და მის სათანადო მოსარჩელეობას წინამდებარე დავაში.

9. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხე სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის ერთ-ერთ საფუძვლად უთითებდა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ საზოგადოების წილი, მართალია, 2010 წლის 23 დეკემბერს შეიძინა, ანუ იმავე დღეს, როცა პირველმა მოპასუხემ საწარმოს უძრავი ქონების 1/2 წილი იყიდა, თუმცა ხელშეკრულება სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა და მოსარჩელე წილის მესაკუთრედ 2014 წლის 8 მაისს აღირიცხა. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ წილის შეძენის დროს: ა) პირველი მოპასუხე იყო საზოგადოების რეგისტრირებული დირექტორი, რომელიც იმავე დღეს მოსარჩელის მიერ საზოგადოების ქონების 1/2 წილის შეძენის ხელშეკრულების დადებისას გამოდიოდა საზოგადოების სახელით; ბ) საზოგადოებას ჰყავდა სულ 2 პარტნიორი და მათ შორის თავად პირველი მოპასუხე იყო; გ) არცერთ ეტაპზე, მათ შორის - არც მოსარჩელესთან საზოგადოების მიერ დადებული ხელშეკრულებიდან საზოგადოების გასვლის დავაში და არც წინამდებარე დავაში, პირველი მოპასუხის მხრიდან სადავო არ გამხდარა ის ფაქტი, რომ მან იცოდა მოსარჩელის მიერ საზოგადოების წილის 50%-ის შეძენის შესახებ, შესაბამისად, პირველი მოპასუხე არ იყო გარეშე სუბიექტი, რომ მხოლოდ რეგისტრირებულ მონაცემებს დაჰყრდნობოდა. როგორც საზოგადოებასა და პირველ მოპასუხესთან სადავო გარიგების დადების დროს (23.12.2010წ.), ისე იმ თარიღში, რომელსაც მოპასუხე უთითებს მისი მხრიდან ვალდებულების შესრულებას (08.02.2011წ.), მოსარჩელეს შეძენილი ჰქონდა საზოგადოების წილი და პირველი მოპასუხე ინფორმირებული იყო ამის თაობაზე, ანუ პირველი მოპასუხისთვის ცნობილი იყო მეწარმეთა და არასამეწარმეო რეესტრში მითითებული პარტნიორის მიერ წილის გასხვისების შესახებ (რეგისტრირებული მონაცემების უზუსტობა/რეგისტრაციის საფუძვლის ცვლილება).

10. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 429-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ მოპასუხემ თანხის გადახდის დადასტურების მიზნით სალაროს შემოსავლის ორდერი წარადგინა, რომელშიც აღნიშნული იყო 2011 წლის 8 თებერვალს, პირველი მოპასუხისგან ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საწარმოს მიერ 50 000 ლარის მიღების თაობაზე. ასევე, წარდგენილ იქნა 2011 წლის 5 მარტის გასავლის ორდერი საწარმოდან გ.მ–ზე (შემდგომ - მოწმე) 50 000 ლარის გაცემის შესახებ.

11. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში 2018 წლის 12 თებერვალს გამართულ მოსამზადებელ სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 137-ე მუხლის შესაბამისად სადავო გახადა მოპასუხის მიერ წარდგენილი სალაროს შემოსავლისა და გასავლის ორდერების ნამდვილობა და დოკუმენტების სიყალბის შესახებ განაცხადა, კერძოდ, მიუთითა ზემოაღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილზე და იშუამდგომლა დამატებითი წერილობითი მტკიცებულებების წარდგენის თაობაზე, თუმცა მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა წარდგენილ დოკუმენტებს, მოპასუხეს საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე არ წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება საწარმოს საბუღალტრო დოკუმენტებში თანხის შესვლისა და გასვლის აღრიცხვასთან მიმართებით და მიუთითებდა მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების მოწმის ჩვენებით დადასტურებაზე.

12. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, იმ პირობებში, როდესაც მყიდველი (პირველი მოპასუხე), ამავდროულად, წარმოადგენდა საწარმოს დირექტორსა და საწარმოში საბუღალტრო დოკუმენატაციის წარმოებაზე პასუხისმგებელ პირს და მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა წარდგენილი სალაროს შემოსავლისა და გასავლის ორდერებს, მოპასუხის პასიურობა დამატებითი მტკიცებულებების წარმოუდგენლობაზე განხილულ უნდა იქნეს, როგორც მისი მტკიცების ტვირთის ნაკლი და არა - როგორც მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობა.

13. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი მოპასუხე მოწმის ჩვენებაზე დაყრდნობით განმარტავდა, რომ საწარმომ ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან მიღებული თანხით მოწმედ დაკითხული პირი გაისტუმრა. სასამართლოს განმარტებით, წინამდებარე სარჩელი აღძრულია თანხის გადაუხდელობის საფუძვლით ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან საწარმოს გასვლის მოთხოვნით და სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ამ დავის ფარგლებში დირექტორის მიერ საზოგადოების აქტივში არსებული თანხების (ასეთის დადასტურების შემთხვევაში) გახარჯვის მართლზომიერებაზე ემსჯელა და ფაქტები დაედგინა, რისი გათვალისწინებითაც, მოპასუხემ ვერ შეძლო მისი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და წარდგენილი მტკიცებულებები არასაკმარისი იყო საწარმოსათვის ნასყიდობის ფასის გადახდის ფაქტის დასადასტურებლად.

14. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ როგორც მოსარჩელე განმარტავდა, მან არაერთხელ მიმართა მოპასუხეს ნასყიდობის ღირებულების გადახდის თაობაზე, თუმცა უშედეგოდ, რის გამოც გამყიდველმა სადავო გარიგების მიმართ ინტერესი დაკარგა. სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარდგენილია მოსარჩელის წერილიც, რომელშიც ეს უკანასკნელი მოპასუხეს ნასყიდობის ღირებულების გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენას სთხოვს. დადგენილია, რომ პირველ მოპასუხეს ვალდებულება არ შეუსრულებია არც აღნიშნულის შემდგომ და იგი საერთოდ გამორიცხავდა ვალდებულების არსებობის ფაქტს, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს განმარტებით, დამატებითი ვადის დაწესების საფუძველი არ არსებობს და სასარჩელო მოთხოვნა საფუძვლიანია უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ქონების საწარმოსათვის ნატურით დაბრუნების შესახებ.

15. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 2012 წლის 16 მაისს მოპასუხეებს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება წარმოადგენს მოჩვენებით გარიგებას. სასამართლოს განმარტებით, ჩუქების ხელშეკრულებით მის კონტრაჰენტებს იმთავითვე არ ჰქონდათ განზრახვა, რომ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა. სადავო ხელშეკრულება წარმოადგენს მამას და მის არასრულწლოვან შვილს შორის გაფორმებულ უსასყიდლო გარიგებას, რომელიც იმ პერიოდში გაფორმდა, როცა საწარმო, ნასყიდობის ფასის გადაუხდელობის გამო მოსარჩელესთან აწარმოებდა ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ქონების დაბრუნების თაობაზე დავას, შესაბამისად, ასეთი მოთხოვნის პირველი მოპასუხის მიმართ წარდგენის შემთხვევაში გაჩუქებული ნივთის დაბრუნება შეუძლებელი გახდებოდა.

16. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 50-ე, 54-ე და 56-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ ვინაიდან ჩუქების ხელშეკრულებით მის კონტრაჰენტებს იმთავითვე არ ჰქონდათ განზრახვა, რომ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა და გარიგების დადების მიზანი იყო, მონაწილეებს ხელი შეეშალათ საწარმოს წინაშე პირველი მოპასუხის პასუხისმგებლობისთვის, სარჩელი ჩუქების ხელშეკრულების - როგორც მოჩვენებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობის ნაწილშიც საფუძვლიანია და კანონიერად დაკმაყოფილდა.

კასატორთა მოთხოვნა და საფუძვლები:

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი და საქმეში არსებული მტკიცებულებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის დაბრუნება მოითხოვეს.

18. კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები არასწორად შეაფასა. მოპასუხე მხარემ სალაროს შემოსავლისა და გასავლის ორდერები წარადგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, რითაც პირველი მოპასუხის მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის სრულად გადახდა დასტურდება. სწორედ ეს ფაქტობრივი გარემოება გაითვალისწინა პირველი ინსტანციის სასამართლომ და პირველი მოპასუხის მიერ ნასყიდობის თანხის გადახდა დაადგინა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს წარდგენილი მტკიცებულებების სიყალბეში ეჭვი არ შეუტანია და არც რაიმე ზომები არ მიუღია მათი საქმიდან ამორიცხვის თაობაზე. რაც შეეხება დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენის შესახებ მოსარჩელის შუამდგომლობას, მოსარჩელეს კონკრეტული მტკიცებულება არ მოუთხოვია და შუამდგომლობა ზოგადი სახის იყო. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ შემოსავლისა და გასავლის ორდერები შედგენილია 2011 წელს, ხოლო დავა სასამართლოში 2018 წელს მიმდინარეობდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად კი, იმ დროისათვის საწარმოს ბოლო ექვსი წლის დოკუმენტების შენახვა ევალებოდა.

19. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს სსსკ-ის 137-ე და 162-ე მუხლების საფუძველზე შეეძლო ექსპერტიზის დანიშვნა, თუმცა აღნიშნული არ განუხორციელებია. ამის ნაცვლად, მტკიცებულებებიდან ამორიცხა ერთადერთი დოკუმენტი, რომელზეც მოპასუხე მხარე საკუთარ პოზიციას ამყარებდა, ისე რომ რეალურად მისი ნამდვილობის საკითხი არ გამოუკვლევია.

20. კასატორების განმარტებით, სადავო მტკიცებულებები საწარმოს ბეჭდითაა დამოწმებული. სალაროს შემოსავლისა და გასავლის ორდერები მკაცრი აღრიცხვის ფინანსური დოკუმენტია, რომლის ფორმაც დამტკიცებულია ფინანსთა სამინისტროს მიერ და ნიშნავს ნაღდი ანგარიშსწორების წესით თანის შეტანას ნებისმიერ ორგანიზაციაში ან/და საწარმოში. კასატორების განმარტებით, სწორედ აღნიშნული სახის დოკუმენტები იქნა წარდგენილი მტკიცებულებად პირველი ინსტანციის სასამართლოში.

21. კასატორები სადავოდ ხდიან გაფორმებული ჩუქების ბათილად ცნობასაც და მიუთითებენ, რომ პირველი მოპასუხის ინტერესი მის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე მოჩვენებითი გარიგების დადება არ ყოფილა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი უძრავ ქონებას ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე სრულიად სხვა პირზე გაასხვისებდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

22. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

23. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

25. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

26. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც მოცემულ საქმეზე დადგენილად ითვლება შემდეგი:

27. საწარმო სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2001 წლის 12 აპრილიდან. მისი პარტნიორები მოსარჩელე (50% წილის მფლობელი) და - პირველი მოპასუხეა (50% წილის მფლობელი), ამასთან, ეს უკანასკნელი საწარმოს რეგისტრირებული დირექტორია.

28. ჯ.მ–ძესა და მოსარჩელეს შორის, 2010 წლის 23 დეკემბერს, გაფორმდა სამეწარმეო საზოგადოების კაპიტალში წილის გასხვისების შესახებ ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ საწარმოს 50% წილი 1000 ლარად იყიდა. ხელშეკრულება სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა და მოსარჩელე წილის მესაკუთრედ 2014 წლის 8 მაისს აღირიცხა.

29. საწარმოსა და მოსარჩელეს შორის, 2010 წლის 23 დეკემბერს, გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ ქ. თბილისში, ....., პურის ქარხნისა და არსებულ სახლს შორის/ქ. თბილისი, ........ მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონების (ს/კ .....) 1/2 ნაწილი შეიძინა. ნასყიდობის საგნის ფასი 50 000 ლარით განისაზღვრა. ხელშეკრულების თანახმად, მყიდველს ნასყიდობის ფასი გამყიდველისათვის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე უნდა გადაეხადა. ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა.

30. საწარმოსა და პირველ მოპასუხეს შორის, 2010 წლის 23 დეკემბერს, გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც საწარმომ (წარმოდგენილი დირექტორის - პირველი მოპასუხის სახით), პირველ მოპასუხეს ქ. თბილისში, ...... პურის ქარხნისა და არსებულ სახლს შორის/ქ. თბილისი, .......... ის მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი მიჰყიდა; ნასყიდობის საგნის ფასი 50 000 ლარით განისაზღვრა. უძრავი ქონება მყიდველის სახელზე დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

31. პირველმა მოპასუხემ ნაყიდი უძრავი ნივთი არასრულწლოვან შვილს - მეორე მოპასუხეს 2012 წლის 16 მაისს აჩუქა. პირველი მოპასუხე, როგორც კანონიერი წარმომადგენელი, გარიგების დადებისას თავად წარმოადგენდა არასრულწლოვან შვილს.

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით, საწარმოს სარჩელი დაკმაყოფილდა და 2010 წლის 23 დეკემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად საწარმოს მოსარჩელისგან ნატურით დაუბრუნდა წინამდებარე განჩინების 29-ე პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება და შესაბამისი ცვლილებები განხორციელდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში.

33. მოცემულ შემთხვევაში, სადავოა 2010 წლის 23 დეკემბერის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოპასუხე მხარის მიერ თანხის გადახდა.

34. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ წინამდებარე დავა წარმოშობილია მხარეთა შორის (საწარმოსა და პირველ მოპასუხეს შორის) დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან, რომელიც ორმხრივი, კონსესუალური გარიგებაა, სადაც, როგორც გამყიდველს, ისე - მყიდველს გააჩნია კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებები, კერძოდ, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება (სსკ-ის 477-ე მუხლი).

35. საკასაციო პალატის განმარტებით, ნასყიდობის მარეგულირებელი ნორმები თანხის გადახდასთან დაკავშირებით სპეციალური მტკიცებულების არსებობაზე არ შეიცავს, შესაბამისად, პირველი მოპასუხის მიერ წარდგენილი სალაროს შემოსავლისა და გასავლის ორდერები თანხის გადახდის რელევანტური მტკიცებულებაა, თუმცა, მოწინააღმდეგე მხარემ სადავოდ გახადა მათი ნამდვილობა.

36. სსკ-ის 137-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეს უფლება აქვს, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების სტადიაზე განაცხადოს, რომ წარდგენილი საბუთი ყალბია. ასეთი განცხადება მას შეუძლია გააკეთოს აგრეთვე საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის დროსაც, თუ ეს საბუთი წარდგენილ იქნა ამ სასამართლო სხდომაზე, ან ადრე წარდგენილი საბუთის სიყალბე მისთვის ცნობილი გახდა სასამართლო სხდომაზე, ხოლო მეორე ნაწილი მიუთითებს, რომ მტკიცებულების წარმდგენ მხარეს შეუძლია სთხოვოს სასამართლოს მტკიცებულებებიდან სადავო საბუთის ამორიცხვა და საქმის გადაწყვეტა საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე. ასეთი თხოვნის არარსებობის შემთხვევაში სასამართლო შეამოწმებს საბუთის ნამდვილობას, რისთვისაც შეუძლია დანიშნოს ექსპერტიზა, მოითხოვოს დამატებითი მტკიცებულებების წარმოდგენა ან გამოითხოვოს სხვა მტკიცებულებები.

37. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოსარჩელემ სსსკ-ის 137-ე მუხლით განსაზღვრული საბუთის სიყალბის განცხადების უფლებით საქმის მოსამზადებელ სხდომაზე ისარგებლა და იმავე მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა დამატებითი მტკიცებულებების, კერძოდ, საზოგადოებაში თანხის შესვლისა და გასვლის აღრიცხვის თაობაზე საბუღალტრო დოკუმენტაციის წარმოდგენა. სასამართლომ მოპასუხე მხარეს საბუღალტრო დოკუმენტაციის წარდგენაზე მიუთითა, თუმცა ეს უკანასკნელი დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენას არ დაეთანხმა და მიუთითა, რომ სადავო ფაქტობრივ გარემოებას (სად გაიხარჯა ეს თანხები, ვის გადაეცა და რა ვალი ჰქონდა საზოგადოებას) მოწმის ჩვენებით დაადასტურებდა.

38. პალატის მითითებით, პირველ მოპასუხეს - საწარმოს დირექტორს სრულად მიუწვდებოდა ხელი საბუღალტრო დოკუმენტაციაზე და შეეძლო დამატებითი მტკიცებულების წარდგენა თანხის გადახდის დადასტურების მიზნით, რაც მას არ განუხორციელებია. მოპასუხე მხარეს პირველი ინსტანციის სასამართლოშიც არ მიუთითებია ასეთი მტკიცებულებების არარსებობაზე ან/და მისი წარდგენის შეუძლებლობაზე და მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითებით შემოიფარგლა, რომ მოწმის ჩვენება საკმარისი იყო სადავო ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად, რასთან დაკავშირებითაც, პალატა მიუთითებს, რომ მარტოოდენ მოწმის ჩვენებაზე დაყრდნობით თანხის გადახდის ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცება შეუძლებელია და ფულადი ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელ დოკუმენტში ყოველთვის იგულისხმება წერილობითი საბუთი, რისი გათვალისწინებითაც, მხოლოდ მოწმის ჩვენებით სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადგენა არარელევანტურია. ამასთან, მოწმის ჩვენებაც არათანმიმდევრულია და ვერ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე მხარეს ნასყიდობის თანხა გადახდილი აქვს.

39. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოვალის მხრიდან ვალდებულების შესრულების საკითხის შეფასებისას შესრულების მტკიცების ტვირთი არა მხოლოდ სსსკ-ის 102-ე მუხლით, არამედ, სსკ-ის 429-ე მუხლის ძალითაც ეკისრება მოვალეს, რომელმაც სასამართლოს უნდა წარუდგინოს შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან თავად დოკუმენტის ნამდვილობაა შედავებული, ვერ გამოდგება სადავო ფაქტის მტკიცებისათვის საკმარის საშუალებად. მოპასუხის მიერ არ იქნა წარდგენილი საბუღალტრო დოკუმენტაცია, რაც სადავოდ გახდილი მტკიცებულებების ნამდვილობას დაადასტურებდა, ამასთან, საქმეში წარდგენილი სხვა დოკუმენტებითაც არ დგინდება ნასყიდობის თანხის გადახდა, საკასაციო პალატის შეფასებით, მოპასუხე მხარემ, დაკისრებული მტკიცების ტვირთი ვერ დასძლია და ვერ გააქარწყლა მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოება ნასყიდობის თანხის გადაუხდელობასთან დაკავშირებით, რისი გათვალისწინებითაც მართებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ქონების საწარმოსათვის ნატურით დაბრუნების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით (სსკ-ის 352-ე, 405-ე მუხლები).

40. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის წინამდებარე განჩინების 20-ე პუნქტში მითითებულ პრეტენზიასაც და განმარტავს, რომ მხარეები შესაბამისი ორგანოს მიერ დამტკიცებული ფორმითა და შესაბამისი რეკვიზიტებით სადავო მტკიცებულებების შედგენას სადავოდ არ ხდიან. სადავოა, რამდენად დადგა ის შედეგი, რაც შემოსავლისა და გასავლის ორდერებშია მითითებული, იმ პირობებში როდესაც, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას, საწარმოს სწორედ მისი დირექტორი (პირველი მოპასუხე) წარმოადგენდა და ეს უკანასკნელი თავად იყო მყიდველიც, რისი გათვალისწინებითაც, კასატორის პრეტენზიის გაზიარების საფუძველი არ არსებობს.

41. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ვერ წარადგინა სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობის საწინააღმდეგოდაც, რომ საფუძვლიანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხეთა შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით.

42. საკასაციო პალატა კასატორთა ყურადღებას მიაქცევს სსკ-ის, 56.1 მუხლის შინაარსზე (ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს), რომლის მიხედვითაც მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქციურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილში ის შემთხვევა იგულისხმება, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე, მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში, ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას იურიდიული შედეგი არ მოჰყვება. მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების დადება უკავშირდება მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობას (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). გარიგების მოჩვენებითობის შემოწმების თვალსაზრისით საინტერესოა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა, კერძოდ, ერთ-ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი: „ამ მხრივ მეტად დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან, თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლება, ევალება მოსარჩელეს. მაგრამ იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება დაახლოვებულ პირებს - ნათესავებს ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის იდება, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებებისა და, ასევე, მათი ოჯახის წევრის მიერ ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების თაობაზე (შდრ. სუსგ. №ას-1029-2019, 2019 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება, №ას-1348-2019, 2020 წლის 22 იანვრის განჩინება).

43. პალატის მითითებით, მოპასუხეებს რაიმე დასაბუთებული არგუმენტი, რომელიც ჩუქების ნამდვილი ნების და მისი არა ფორმალურ-სამართლებრივი, არამედ - ფაქტობრივ შედეგს დაადასტურებდა, არ მიუთითებიათ. მათ სარჩელით სადავოდ გამხდარი გარემოებების თაობაზე ვერ შეძლეს კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად და სასამართლოსთვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა გარიგების ნამდვილობა, აღნიშნულის გათვალისწინებით კი სავსებით მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმებასთან დაკავშირებით.

44. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

45. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

46. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

47. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-872-830-2013, 2014 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება; საქმე №ას-570-529-2017, 2018 წლის 24 იანვარი).

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

49. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორებს დაუბრუნდებათ 2500 ლარის 70% – 1750 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ბ.კ–ძისა და ნ.კ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. ბ.კ–ძეს (პ/ნ ......) და ნ.კ–ძეს (პ/ნ .........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ნ.გ–ას (პ/ნ .......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2500 ლარის (საგადასახადო დავალება №0 / გადახდის თარიღი 02.03.2020), 70% - 1750 ლარი.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

გიორგი მიქაუტაძე