ბს-1436-1011(გ-05) 25 იანვარი, 2006 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემადგენლობა: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლ. ლაზარაშვილი,

ნ. სხირტლაძე

ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიასა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

გ. მ-მ სარჩელი აღძრა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” მიმართ, მესამე პირის _ შპს “.. ..” მონაწილეობით, რომლითაც მოითხოვა სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2005წ. 14 აპრილის ¹1-3/340 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელე საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2005წ. 21 მარტის ¹1-3/229 ბრძანებით დაინიშნა შპს “.. ..” დირექტორის თანამდებობაზე. მოსარჩელის დანიშვნამდე მითითებულ თანამდებობაზე მუშაობდა აწ გარდაცვლილი ი. ღ-ე. დანიშვნის შემდეგ, 2005წ. 23 მარტს, მოსარჩელე წარუდგინეს შრომით კოლექტივს, რომელსაც ესწრებოდა “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” წარმომადგენელი მ. ჩ-ი და შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრის მოადგილე. წარდგენისას გამოიკვეთა, რომ ყოფილი დირექტორის მოადგილე ზ. კ-ე და აწ გარდაცვლილი დირექტორის შვილი დ. ღ-ე შეგნებულად განაწყობდნენ თანამშრომლებს მოსარჩელის წინააღმდეგ. აღნიშნულის შემდეგ მოსარჩელემ მოითხოვა ზ. კ-საგან უფლებამოსილების, საქმიანი დოკუმენტების, ორგანიზაციის ბეჭდისა და შტამპის გადაბარება, რაზედაც ამ უკანასკნელმა მის წინააღმდეგ განაწყო თანამშრომლები და მოუწყო პროვოკაცია. 2005წ. 4 მარტს მოსარჩელე სამსახურში იყო ადვოკატთან ერთად, რომელმაც განუმარტა ზ. კ-ს, რომ ჩადიოდა კანონდარღვევას, მაგრამ მან ისევ პროვოკაცია მოაწყო. აღნიშნული კონფლიქტის გამო მოსარჩელე ვერ ახორციელებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობას, რის გამოც თხოვნით მიმართა შსს ვაკე-საბურთალოს პოლიციის სამმართველოს და მოითხოვა დახმარება. ასევე, მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს ზ. კ-ის მიერ მისთვის სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადაბარების თაობაზე. რაიონული სასამართლოს 2005წ. 11 აპრილის განჩინებით მოსარჩელეს ხარვეზის შესავსებად მიეცა ვადა. აღნიშნულის შემდეგ მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მოპასუხის 2005წ. 14 აპრილის ¹1-3/340 ბრძანებით გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და ამ თანამდებობაზე დაინიშნა აწ გარდაცვლილი დირექტორის შვილი დ. ღ-ე.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მისი გათავისუფლების დროს უხეშად დაირღვა კანონი, რადგან შპს “.. ..” არის სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” მიერ დაფუძნებული და მისი 100%-ს მფლობელი, ხოლო ჯანდაცვის სამინისტროს წილი მის ქონებაში არ გააჩნია. “მეწარმეთა შესახებ” კანონის თანახმად ასეთი ტიპის საწარმოებში დირექტორს თანამდებობაზე ნიშნავს სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტო”. არც ერთი საკანონმდებლო აქტით რაიმე შეხება ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროსთან არა აქვს, რის გამოც გათავისუფლების ბრძანებაში საფუძვლად ჯანდაცვის მინისტრის მითითებას არ გააჩნია იურიდიული ძალა. მოპასუხის მიერ ასევე დაირღვა “შრომის კანონთა კოდექსის” მოთხოვნები, რადგან მოსარჩელის მიერ რაიმე გადაცდომა არ მომხდარა და იგი არც გაუფრთხილებიათ მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ შრომითი კოლექტივის სახით 49 თანამშრომლის ხელმოწერით სამინისტროსთან მიმართვის განცხადებაზე ხელმოწერათა უმრავლესობა გაყალბებულია. შპს “.. ..” მთლიანად სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” საკუთრებაა, მასში მომუშავე ყველა მუშაკი დაქირავებული პირია და მათ არანაირი წილი არ გააჩნიათ საწარმოში, შესაბამისად, გაურკვეველია, რის საფუძველზე ჩატარდა კრება და რა იურიდიული ძალის მქონეა დაქირავებული მუშაკის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, როცა მათ ხმის უფლება არ გააჩნიათ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 10 ივნისის განჩინებით, გ. მ-ის სარჩელი მოპასუხე საქართველოს სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” მიმართ განსჯადობის შესაბამისად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რაც სამოქალაქო კოლეგიამ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სამოქალაქო სასამართლომ მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.2. “ბ” და “გ” ქვეპუნქტებზე და განმარტა, რომ მოცემული დავა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ხასიათისაა.

სასამართლომ გამოიყენა “საერთო სასამართლოების შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 3.2. მუხლი, სსკ-ის 422.1. “ა” ქვეპუნქტი და საქმე განსჯადობის შესაბამისად გადაეგზავნა ადმინისტრაციულ კოლეგიას.

ადმინისტრაციული სასამართლო არ დაეთანხმა სამოქალაქო სასამართლოს მსჯელობას მოცემული დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის თაობაზე და წამოიწყო დავა განსჯადობის თაობაზე. საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 5 ოქტომბრის განჩინებით გ. მ-ის სარჩელი მოპასუხე საჯარო სამართლის იურიდიული პირის “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” მიმართ, მესამე პირის _ შპს “.. ..” მონაწილეობით, სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” თავმჯდომარის 2005წ. 14 აპრილის ¹1-3/340 ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და სახელფასო განაცდურის ანაზღაურების შესახებ თანდართულ მასალებთან ერთად განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადმოუგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლომ განმარტა, რომ გ. მ-ს სარჩელი აღძრული აქვს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ საწარმოთა მართვის სააგენტოს მიმართ, მესამე პირის _ შპს “.. ..” მონაწილეობით, სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” თავმჯდომარის 2005წ. 14 აპრილის ¹1-3/340 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რომლითაც სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს,” როგორც შპს “.. ..” დამფუძნებლის წარმომადგენლის მიერ მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მოსარჩელის საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ. 2003წ. 11 მაისის საქართველოს პრეზიდენტის ¹203 ბრძანებულებით დამტკიცებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირის _ საწარმოთა მართვის სააგენტოს დებულების მე-3 მუხლის I პუნქტის თანახმად, სააგენტო ახორციელებს სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით მოქმედი საწარმოების პარტნიორის (აქციონერის) უფლებამოსილებებს “მეწარმეთა შესახებ” კანონითა და მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრულ ფარგლებში, ხოლო “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 47.3. მუხლის “პ” ქვეპუნატის თანახმად, პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას საზოგადოების დირექტორთა დანიშვნისა და გამოწვევის, მათთან სასამსახურო ხელშეკრულების დადებისა და შეწყვეტის თაობაზე, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ბრძანება მითითებული კანონის მოთხოვნებიდან გამომდინარე წარმოადგენს პარტნიორის გადაწყვეტილებას.

ადმინისტრაციულმა სასამართლომ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2., სსსკ-ის 2.1., 11.1. “ა” პუნქტი და მიიჩნია, რომ მოცემული დავა ექვემდებარებოდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მოსაზრებების გაცნობის შედეგად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, თვლის, რომ გ. მ-ს სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განსჯად სამოქალაქო დავას წარმოადგენს, შესაბამისად, საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ Yთბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განჩინება დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევის თაობაზე სრულიად დაუსაბუთებელია, სასამართლომ არ იმსჯელა თუ რა სამართალურთიერთობა იყო სახეზე და რა მოსაზრებით მივიდა ამგვარ დასკვნამდე, რის გამოც დარღვეულია სსსკ-ის 394 “ე” მუხლის მოთხოვნები.

კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2005წ. 14 აპრილის ¹1-3/340 ბრძანების (გ. მ-ის შპს “.. ..” დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ) ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება. რაც არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული კატეგორიის დავას, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.2. მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს თუ რა შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული დავის საგანს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც წარმოშობილია იმ სამართალურთიერთობიდან, რომელიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობითაა მოწესრიგებული.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელის მოთხოვნა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, რამდენადაც შპს “.. ..” წარმოადგენს კერძო სამართლის იურიდიულ პირს, რომლის საწესდებო კაპიტალის 100 %-ის მფლობელს წარმოადგენს სახელმწიფო, კერძოდ საწარმოთა მართვის სააგენტო და რომელიც არის კერძო სამართლის იურიდიული პირის პარტნიორი. საკასაციო სასამართლო “მეწარმეთა შესახებ” კანონის დებულებათა საფუძველზე, განმარტავს, რომ შპს-ს აქვს მმართველობის დამოუკიდებელი ორგანოები-პარტნიორთა კრება, დირექტორატი და საჭიროებისას-სამეთვალყურეო საბჭო. მითითებული კანონის 47.3 მუხლის შესაბამისად ცალსახად განისაზღვრა, რომ თუ საზოგადების წესდება სხვა წესებს არ შეიცავს, მაშინ პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას ყველა საკითხზე, მათ შორის მის უფლებამოსილებას განეკუთვნება დირექტორების დანიშვნა და გამოწვევა, მათთან შრომითი ხელშეკრულების დადება და შეწყვეტა, აგრეთვე, მათი ანგარიშის დამტკიცება. ამდენად, კონკრეტულ სადავო სამართალურთიერთობაში საწარმოთა მართვის სააგენტო არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელიც ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე ახორციელებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებას, არამედ იგი წარმოდგენილია, როგორც კერძო სამართლის იურიდიულ პირის პარტნიორი, მმართველობის დამოუკიდებელი ორგანო, რომელიც შპს-ს დირექტორთა დანიშვნას და გამოწვევას ახორციელებს “მეწარმეთა შესახებ” კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სადავო ბრძანება გ. მ-ის შპს “.. ..” დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს, რამდენადაც იგი არ შეიცავს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. მუხლის “დ” პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული აქტის დეფინიციის განმსაზღვრელ აუცილებელ ყველა ელემენტს, კერძოდ: 1. სადავო ურთიერთობის ერთ-ერთი მხარე არის ადმინისტრაციული ორგანო _ ადმინისტრაციული აქტის ავტორი; 2. სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული /საჯარო/ სამართლის კანონმდებლობიდან; 3. ადმინისტრაციული ორგანოს ღონისძიება მიმართულია კონკრეტული შემთხვევის მოწესრიგებისაკენ. 4. ადმინისტრაციული ორგანოს ეს ღონისძიება /იგულისხმება შემდეგი ელემენტი: “აწესებს, წყვეტს ან ადასტურებს” / მიმართულია სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლისაკენ, ე.ი. ის აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის სამართლებრივ მდგომარეობას. ცნების ეს ელემენტი უცილობლად გულისხმობს, რომ საჯარო დაწესებულების ნების შესაბამისად, ღონისძიება მიმართულია იქითკენ, რომ ცალმხრივად და შესასრულებლად სავალდებულო ძალით უშუალო სამართლებრივი შედეგი წარმოშვას. შესაბამისად მოცემული დავა ექვემდებარება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას, რამდენადაც სადავო სამართალურთიერთობა რეგულირდება კერძო სამართლის კანონმდებლობით, კონკრეტულად, კანონით “მეწარმეთა შესახებ”.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო ბრძანებას არ გააჩნია მეორე ელემენტი: სადავო სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული /საჯარო/ სამართლის კანონმდებლობიდან; სადავო ბრძანება აწესრიგებს საწარმოთა მართვის სააგენტოს, როგორც საწარმოს პარტნიორის უფლებამოსილებას სამეწარმეო კანონმდებლობის საფუძველზე _ საწარმოს დირექტორის გამოწვევის შესახებ. შესაბამისად, სადავო სამართალურთიერთობა გამომდინარეობს არა საჯარო, არამედ, კერძო სამართლის კანონმდებლობიდან.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მართალია, ადმინისტრაციულმა ორგანომ საწარმოთა მართვის სააგენტომ, რომელიც მოცემულ სამართალურთიერთობაში გამოდის, როგორც კერძო სამართლის სუბიექტი არამართებულად გამოიყენა სადავო საკითხის მოსაწესრიგებლად გადაწყვეტილების სახე, როცა იგი ბრძანების სახით გამოსცა, რაკი “მეწარმეთა შესახებ” კანონის თანახმად მიღებულ უნდა ყოფილიყო პარტნიორის გადაწყვეტილება, ეს გარემოება ვერ გახდება დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის საფუძველი, ვინაიდან ცხადია, რომ სადავო ბრძანება გამოცემულია არა საჯარო სამართლის, არამედ, კერძო სამართლებრივი ნორმატიული აქტის “მეწარმეთა შესახებ” კანონის საფუძველზე, შესაბამისად, სამოქალაქო სასამართლომ მსჯელობა უნდა იქონიოს ამ ბრძანების, როგორც პარტნიორის გადაწყვეტილების შესაბამისობაზე “მეწარმეთა შესახებ” კანონის ნორმებთან მიმართებით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე სახეზე არ არის დავა, რომელიც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით ექვემდებარება განხილვას.

საკასაციო სასამართლო კანონშესაბამისად მიიჩნევს ადმინისტრაციული სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებას _ განსჯადობის შესახებ დავის წამოწყებას, რამდენადაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის იმპერატიული მოთხოვნიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მხოლოდ ადმინისტრაციული დავების განხილვაა დაშვებული.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ადმინისტრაციულმა სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა სადავო სამართალურთიერთობას, მართებულად იმსჯელა, რომ მოცემული დავა არ არის დაკავშირებული იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან, რომელიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ განსახილველი დავა წარმოადგენს სსკ-ის მე-11 მუხლის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ სამოქალაქო დავას და იგი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განსჯადია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 2.1, 26.3 და სსკ-ის მე-11, 390-ე, 399-ე, მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. მ-ის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას.

2. საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს;

3. წინამდებარე განჩინების ასლი გადაეგზავნოს მხარეებს.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.