საქმე №ას-10-2019 9 ივნისი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ.ნ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ს–ვა (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე – რ.ხ–ნი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2011 წლის 05 დეკემბერს ე.გ–სა და რ.ხ–ნს (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) შორის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო, რომლის საფუძველზეც, ე.გ–მა პირველ მოპასუხეს 50 000 ლარად უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, ......... N4, მიწის ნაკვეთი N177, შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი N1, მიჰყიდა (ს.ფ. 25-29, 30-31).

2. 2012 წლის 24 იანვარს პირველ მოპასუხესა და მ.ნ–ს (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“ ან „კასატორი“) შორის სანოტარო წესით დამოწმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დაიდო, რომლის საფუძველზეც მეორე მოპასუხემ პირველ მოპასუხეს სამი თვის ვადით, ყოველთვიური 5% სარგებლის დარიცხვის საფუძველზე, 18 000 აშშ დოლარი ასესხა. მეორე მოპასუხეს სესხის თანხა 2012 წლის 24 აპრილს უნდა დაბრუნებოდა. აღნიშნული ფულადი ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით, პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ......... , დაზუსტებული ფართობი: 177.00 კვ.მ., ნაკვეთის წინა ნომერი 72, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი N1, იპოთეკით დაიტვირთა (ს.ფ. 20-21).

3. 2013 წლის 04 იანვარს პირველ მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს შორის მეორე სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დაიდო, რომლის საფუძველზეც, მეორე მოპასუხემ პირველ მოპასუხეს ერთი წლის ვადით, უპროცენტოდ 38 000 აშშ დოლარი ასესხა. აღნიშნული ფულადი ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით, პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ......... , დაზუსტებული ფართობი: 177.00 კვ.მ., ნაკვეთის წინა ნომერი 72, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი N1, იპოთეკით დაიტვირთა (ს.ფ. 22-23).

4. ქ. თბილისი, ......... N4-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე არსებული ბინა, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, პირველი მოპასუხის სახელზე იყო რეგისტრირებული, რომელიც მოსარგებლის სტატუსით, ლ.ს–ვას (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „მოსარგებლე“) ჰქონდა დაკავებული. აღნიშნულ სახლში მოსარგებლეს საკუთარი ავეჯი და სხვა საყოფაცხოვრებო ნივთები ჰქონდა განთავსებული. ზ.კ– რეაბილიტაციის პროექტის ფარგლებში დაგეგმილი სამუშაოების გამო, ......... N4-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ავეჯის გამოტანა აუცილებელი იყო, რომელთა გადაზიდვას ააიპ „თ.გ.ფ–ი“ უზრუნველყოფდა. ვინაიდან საცხოვრებელ სახლზე სასამართლო დავა მიმდინარეობდა, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ავეჯს ფონდი მისამართზე - ქ. თბილისი, ....... ქ. N1, დაასაწყობებდა (ს.ფ. 24).

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით მოსარგებლის სარჩელი პირველი მოპასუხის მიმართ, საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდით დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა, რომლის საფუძველზეც, მოსარჩელეს პირველი მოპასუხის სასარგებლოდ სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის - 11 187.5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრა. აღნიშნული ქმედების განხორციელების შედეგად, მოსარგებლე ქ. თბილისში, ......... N4-ში მდებარე პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული 125.67 კვ.მ. ფართის მესაკუთრედ იქნებოდა ცნობილი. გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული (ს.ფ. 116-126, 32-44).

6. უძრავი ქონების, მდებარე მისამართზე: ქ.თბილისი, ......... N4, საბაზრო ღირებულება 44 750 აშშ დოლარის ოდენობით განისაზღვრა, ხოლო 2011 წლის 05 დეკემბრის N11/12-05/11 უძრავი ქონების აუდიტორული შეფასების მიხედვით, სადავო უძრავი ქონება 30 000 ლარად შეფასდა (ს.ფ. 218-222, 256-257).

7. ქ. თბილისში, ......... N4-ში მდებარე, საკადასტრო კოდით N ....... რეგისტრირებული შენობა-ნაგებობის განაშენიანების ფართი 79.6 კვ.მ-ს შეადგენდა (ს.ფ. 249-255).

8. უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე: თბილისი, ......... N4, ნაკვეთის წინა ნომერი N72, საკადასტრო კოდი N......., საკუთრების უფლებით პირველი მოპასუხის სახელზეა რეგისტრირებული. აღნიშნული უძრავი ქონება მეორე მოპასუხის სასარგებლოდ იპოთეკით არის დატვირთული (ს.ფ. 250-252).

9. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში პირველი და მეორე მოპასუხეების მიმართ და მოითხოვა 2012 წლის 24 იანვარსა და 2013 წლის 04 იანვარს პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისი, ......... N4, საკადასტრო კოდი N......., დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, ასევე აღნიშნული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის გამო პირველი მოპასუხის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების, მდებარე ქ. თბილისი, ......... N4, საკადასტრო კოდი N......., რეგისტრირებული მეორე მოპასუხის იპოთეკის უფლებისგან განთავისუფლება.

10. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

12. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 07 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილება; სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი 2012 წლის 24 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულება, დადებული უძრავ ქონებაზე, მდებარე, ქ. თბილისი, ......... N4, საკადასტრო კოდი N.......; ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 04 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულება, დადებული უძრავ ქონებაზე, მდებარე, ქ.თბილისი, ......... N4, საკადასტრო კოდი N........

14. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-8 პუნქტებში მითითებული ფაქტები, ასევე ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეს აღძრული სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესი გააჩნია.

15. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 180-ე მუხლით და განმარტა, რომ, როგორც წესი, მოსარჩელის ინტერესი განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას უკავშირდება (მაგ., ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ქონების დაბრუნება, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება და ა.შ), რომელიც მხოლოდ მიკუთვნებითი სარჩელით მიიღწევა და ასეთ შემთხვევაში აღიარებითი სარჩელის აღძვრა დაუშვებელია, რადგანაც, საპროცესო ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, დარღვეული უფლების აღდგენასა და სამართლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებას პირმა ერთი და არა რამდენიმე სარჩელის აღძვრის გზით უნდა მიაღწიოს, ანუ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებას მოსარჩელისათვის სასარგებლო შედეგი უნდა მოჰქონდეს და მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის საჭიროება აღარ უნდა არსებობდეს.

16. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში აღიარებით მოთხოვნასთან ერთად მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრა ან მხოლოდ მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრა საჭირო არ იყო. მოსარჩელეს კანონიერ ძალაში შესული, 2013 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით სადავო ქონების ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარების მოპოვების უფლება გააჩნდა. სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააღსრულებო ფურცელი ამოწერილი იყო, თუმცა, მისი აღსასრულებლად წარდგენა არ მომხდარა იმ მოტივით, რომ თანხის სრულად გადახდის შემთხვევაში იპოთეკარს უფლება ჰქონდა თავისი უფლების დაკმაყოფილების მიზნით სადავო ქონების რეალიზაცია მოეთხოვა, რა შემთხვევაშიც მოსარჩელის, როგორც მესაკუთრის, უფლება მნიშვნელოვნად შეილახებოდა. სადავო იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობით კი მოსარჩელე სწორედ იმ იურიდიულ შედეგს მიაღწევდა, რის გამოც ამ ეტაპზე სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე ვერ ხდებოდა, ანუ სასამართლოს მიერ დადგენილი თანხის გადახდის სანაცვლოდ იგი საკუთრების უფლებას ნივთობრივად უნაკლო ქონებაზე მოიპოვებდა, აღნიშნული კი სრულად უზრუნველყოფდა როგორც მისი კონსტიტუციური უფლებების დაცვას, ასევე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებას. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მხოლოდ აღიარებითი სარჩელის აღძვრით მოსარჩელის მიერ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელი იყო.

17. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის დადებული, როგორც 2012 წლის 24 იანვრის, ასევე 2013 წლის 04 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულებები მოჩვენებითია, რაც მათი ბათილად ცნობის სამართლებრივ საფუძველს ქმნიდა.

18. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ იმისათვის, რათა იპოთეკის ხელშეკრულება მოჩვენებითად ყოფილიყო მიჩნეული, ერთობლიობაში უნდა შეფასებულიყო გარიგების მხარეთა ნება, ქონების უფლებრივად დატვირთვის მიზანი, ამ მოვლენის მესამე პირების მიერი აღქმა, მხარეთა ნება გარკვეული სამართლებრივი შედეგის დადგომის თაობაზე (სესხის გადაცემა) და გარიგების გაფორმების შემდგომ განვითარებული მოვლენები.

19. სააპელაციო პალატის მითითებით, სადავო გარემოებას არ წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ პირველი იპოთეკის ხელშეკრულება 2012 წლის 24 იანვარს დაიდო, ანუ სწორედ იმ პერიოდში, როდესაც მოსარგებლეს დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი ჰქონდა აღძრული. აღნიშნული სესხის ხელშეკრულებით, პირველ მოპასუხეს სამი თვის ვადით, ყოველთვიური 5% სარგებლის დარიცხვის საფუძველზე, 18 000 აშშ დოლარი უნდა გადასცემოდა. სესხის დაბრუნების ვადად 2012 წლის 24 აპრილი განისაზღვრა. მეორე სესხის ხელშეკრულება აღნიშნულ ვადამდე (სესხის დაფარვამდე), 2013 წლის 04 იანვარს გაფორმდა. პირველ მოპასუხეს, ერთი წლის ვადით, უპროცენტოდ 38 000 აშშ დოლარი უნდა გადასცემოდა. ამასთანავე, საქმის მასალებში არსებობდა მხარეთა (პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის) მორიგების გამო საქმისწარმოების შეწყვეტის შესახებ 2018 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება, რომლითაც დგინდებოდა, რომ პირველ მოპასუხეს მეორე მოპასუხის მიმართ 2012 წლის 24 იანვრისა და 2013 წლის 01 იანვრის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, ჯამში, 64 500 აშშ დოლარი ჰქონდა გადასახდელი. მხარეები აღნიშნული დავალიანების 2019 წლის 16 აპრილიდან ეტაპობრივად გადახდაზე შეთანხმდნენ. სააპელაციო პალატის აზრით, ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები საქმის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებებს წარმოადგენდა, რომელთა სამართლებრივი შეფასებით სადავო გარიგებების მოჩვენებითობა დგინდებოდა.

20. აღნიშნული დავის გადაწყვეტის მიზნებისთვის, სააპელაციო პალატამ განმარტა სასესხო ურთიერთობებში სარგებლის (პროცენტის) დარიცხვის მნიშვნელობა და აღნიშნა, რომ სესხისთვის გათვალისწინებული საპროცენტო განაკვეთი არის ის თანხა, რომელიც უზრუნველყოფს სესხის გაცემის სფეროში მოღვაწე სუბიექტის კომერციული ინტერესის რეალიზებას, კერძოდ, ფულის დროებით სარგებლობაში გადაცემის გზით მოგების მიღებას. ფულის უნიკალური თვისებიდან გამომდინარე, ივარაუდება, რომ ფულად საშუალებებს ყოველთვის შეუძლია მოუტანოს სარგებელი მის მესაკუთრეს. შესაბამისად, ისეთ დროს, როდესაც საკმაოდ დიდი ოდენობის თანხას კრედიტორი სარგებლის გარეშე გასცემს, სადავოობისას ამგვარი გადაწყვეტილების მართებულობა გონივრულობის სტანდარტის გათვალისწინებით უნდა დადასტურდეს.

21. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გარიგების მოჩვენებითად ცნობისთვის აუცილებელია მოჩვენებითი მიზნის ხელშეკრულების ყველა მხარის მიერ ცოდნა. საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ პირველ მოპასუხეს არცერთი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია (ს.ფ. 421). ასევე, დასტურდებოდა, რომ მეორე სესხი 2013 წლის 04 იანვარს ერთი წლის ვადით, უპროცენტოდ გაიცა, შესაბამისად, ნებისმიერი გონიერი ადამიანისთვის ალოგიკური იყო დასკვნა, რომ ერთ წელში შესასრულებელი ვალდებულება, თითქმის ექვსი წლის შემდეგ, 2018 წლის 16 ოქტომბრისთვის კვლავ შეუსრულებელი იყო, თუმცა, კრედიტორი მაინც თანხმდებოდა საკმაოდ სოლიდური თანხის, 64 500 აშშ დოლარის განწილვადებით გადახდას, მაშინ როდესაც მას იპოთეკით დატვირთული ქონების აღსასრულებლად მიქცევა და მოთხოვნის დაკმაყოფილება შეეძლო.

22. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სესხის ხელშეკრულების, როგორც რეალური ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, პალატამ განმარტა, რომ იგი დადებულად ითვლება არა შეთანხმების მიღწევის მომენტიდან, არამედ - ნივთის (თანხის) რეალურად გადაცემიდან. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ დავაში მოპასუხედ მსესხებელთან (ქონების მესაკუთრესთან) ერთად გამსესხებელიც იყო დასახელებული, რადგან იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მის ინტერესზე სერიოზულ ზეგავლენას იქონიებდა, შესაბამისად, რადგან მტკიცებას არა მხოლოდ სარჩელის, არამედ შესაგებლის საფუძვლებიც საჭიროებს, მას თავისივე ინტერესების დასაცავად, სესხის რეალურად გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულება უნდა წარედგინა, რაც პალატას შეუქმნიდა რწმენას, რომ სადავო ხელშეკრულებები მოჩვენებითი ხასიათის არ იყო და მხარეები რეალური იურიდიული შედეგის დადგომას - ფულადი თანხის სესხებას და აღნიშნული ვალდებულების უზრუნველსაყოფად იპოთეკის გაფორმებას ისახავდნენ მიზნად. პალატის მოსაზრებით, სულ მცირე, გონივრულობის სტანდარტის დაცვით, გამსესხებელს საკმაოდ სოლიდური თანხის უპროცენტოდ გადაცემის მიზეზები უნდა განემარტა, მით უფრო კი, ისეთ პირობებში, როდესაც სამი თვით (პირველი სესხი) და ერთი წლის ვადით (მეორე სესხი) გაცემული სესხი თითქმის ექვსი წლის გასვლის შემდეგაც მთლიანად გადაუხდელი იყო, კრედიტორი კი არცერთ ქმედით ღონისძიებას არ ახორციელებდა მისი უფლების ეფექტურად დასაცავად. მეტიც, იგი დამატებით, 2 წლის ვადით უვადებდა მსესხებელს სესხის გადახდის ვადას (2019 წლის 16 აპრილამდე). ზემოაღნიშნული გარემოებების ერთობლიობაში შეფასება სააპელაციო პალატას უქმნიდა დასაბუთებულ ვარაუდს, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება მოჩვენებითად, რეალური იურიდიული შედეგის მიღწევის მიზნის გარეშე დაიდო, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველი იყო. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 286-ე და 153.1 მუხლებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ იპოთეკა სანივთო-სამართლებრივი გარიგებაა, რომელიც უზრუნველყოფს ვალდებულებას. მისი არსი და დანიშნულება არსებული ვალდებულების უზრუნველყოფაა და მის გარეშე არ არსებობს. იპოთეკა აქცესორული უფლებაა და იგი არ წარმოიშობა და არც შეიძლება არსებობდეს ძირითადი უფლების გარეშე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ განვითარებული მსჯელობა გარიგების მოჩვენობითობასთან დაკავშირებით, იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობასთან პირდაპირ კავშირში იყო.

23. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის სადავო ხელშეკრულებების გაფორმებისას სადავო ქონების მესაკუთრის მიერ გამოხატული ნება ნამდვილი ნების გამოხატვას არ წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 52-ე მუხლით, აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ გარიგების მოჩვენებითად ცნობის მაკვალიფიცირებელი ელემენტები სახეზე იყო. კერძოდ, დადგინდა, რომ სადავო იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებისას მხარეებმა იცოდნენ, რომ ფიქტიურ გარიგებას დებდნენ, გამსესხებელს სესხის რეალურად გადაცემისა და ამ ვალდებულების უზრუნველსაყოფად უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვის ნება არ გამოუვლენია, არამედ გარიგების გაფორმება მესამე პირებთან შესაძლო ვალდებულების შესრულებისგან თავის არიდებას, კერძოდ, მოსარჩელისთვის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მინიჭებული უფლების რეალიზებაში ხელშეშლას (ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ გახდომა) ემსახურებოდა. ამასთანავე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ობიექტური დამკვირვებლის თვალით, იმ პირობებში, როდესაც საერთო სასესხო ვალდებულების მოცულობა საკმაოდ დიდი იყო (64 500 აშშ დოლარი), სესხის დაფარვის ვადა თითქმის 6 წლის წინ დადგა, აღნიშნულის მიუხედავად კი, კრედიტორმა უპროცენტოდ გაცემული თანხის უკან დაბრუნების ვალდებულება მოვალეს კიდევ ორი წლით გადაუვადა, ფიქტიური გარიგების დადების ობიექტური ვარაუდი ჩნდებოდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მოდავე მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით მოჩვენებითი გარიგება დაიდო, ამგვარი შინაარსის გარიგებები კი სსკ-ის 56-ე მუხლის თანახმად, დადების მომენტიდან ბათილ გარიგებათა რიგს მიეკუთვნებოდა.

24. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები დასაბუთებული სააპელაციო საჩივრითა და ახსნა-განმარტებებით დაასაბუთა. სააპელაციო პალატა წარდგენილ მტკიცებულებათა ერთობლიობაში შეფასებით მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მოსარჩელემ მისთვის კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი დასძლია და დაამტკიცა, რომ სადავო გარიგების დადება რაიმე სამართლებრივი შედეგის დადგომის სურვილს არ უკავშირდებოდა. რაც შეეხება მოპასუხეს, მან მტკიცების ტვირთის სამართლიანი განაწილების პირობებში, ვერ შეძლო საპირწონე მტკიცებულებათა წარდგენა, რომლებიც პირველი და მეორე მოპასუხეების მიერ ნამდვილი ხელშეკრულების გაფორმებას, სესხის გადაცემას, ფულადი ვალდებულების რომელიმე ნაწილის შესრულებას ან სხვა ისეთ გარემოებას დაადასტურებდა, რომელიც მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს (მათ შორის, ახსნა-განმარტებებს) ეჭვქვეშ დააყენებდა.

25. სააპელაციო პალატის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოში 2018 წლის 07 ნოემბერს გამართულ ზეპირ სხდომაზე სასამართლოს შეკითხვაზე, სარჩელის იურიდიული ინტერესი მხოლოდ იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, თუ სესხის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობასაც მიემართებოდა, მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მათი აღიარებითი სარჩელის ინტერესს მხოლოდ სადავო იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა წარმოადგენდა. შესაბამისად, სსსკ-ის 377-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ ბათილად მხოლოდ 2012 წლის 24 იანვარსა და 2013 წლის 01 იანვარს გაფორმებული იპოთეკის ხელშეკრულებები ცნო. გარდა ამისა, სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი სწორედ იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილობის მიმართ დასტურდებოდა, რადგან სწორედ აღნიშნული ხელშეკრულებების არსებობის გზით ექმნებოდა მოსარჩელეს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებაში დაბრკოლება, რადგან მითითებული იპოთეკის ხელშეკრულებების ნამდვილობის პირობებში, მოსარჩელის მხრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებასა და ქონების მესაკუთრედ ცნობას მისთვის საუარესო შედეგი შეიძლება მოჰყოლოდა, კერძოდ, ქონების ღირებულების 25%-ის გადახდის შემთხვევაში სადავო ქონებაზე საკუთრება მაინც ვერ შეენარჩუნებინა, რადგან აღნიშნული ქონების რეალიზაცია, საკმაოდ სოლიდური თანხის სანაცვლოდ, იპოთეკარს მოეთხოვა.

26. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მეორე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად.

27. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

27.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეს აღძრული სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესი გააჩნდა. იურიდიული ინტერესის არსებობა-არარსებობის დადგენა სამართლებრივი შეფასების საგანია და დაუშვებელია, როგორც ფაქტობრივი გარემოება ისე იქნას დადგენილი;

27.2. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული, რა მტკიცებულებას ემყარება სასამართლოს შეფასება ხელშეკრულებების მოჩვენებითად მიჩნევისას. მხარის ახსნა-განმარტება უნდა დასტურდებოდეს სხვა მტკიცებულებებით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. საქმეში არ არსებობს ფაქტობრივი გარემოებები, რაც მოგვცემდა იმ შემადგენლობას, რასაც მოსარჩელე უთითებს სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარში. ფაქტობრივი საფუძველი უნდა ემყარებოდეს რელევანტურ მტკიცებულებებს, რაც მოსარჩელის მტკიცების ტვირთია. მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში კი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა დაუშვებელია, ისევე როგორც - დაუდგენელი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება;

27.3. სააპელაციო სასამართლოს ის მოსაზრება, რომ გარიგების მოჩვენებითობა 2018 წლის 16 ოქტომბრის სასამართლოს განჩინებით დგინდება, სუბიექტური და დაუსაბუთებელია. არსებითად მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული კანონიერ ძალაში შესული განჩინება მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია, ამასთან, მისი სარეზოლუციო ნაწილი წინააღმდეგობაში მოდის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებასთან. სამართლებრივად დაუშვებელია ერთსა და იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ ურთიერთობებზე ორი ურთიერთგამომრიცხავი სასამართლო გადაწყვეტილების არსებობა, ხოლო უპირატესობა კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას ენიჭება;

27.4. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ კრედიტორმა ყოველთვის სარგებლით უნდა გასცეს ფულადი თანხები. სასამართლოს არ გამოუკვლევია, რამ განაპირობა მეორე მოპასუხის მიერ, ერთ შემთხვევაში, სარგებლიანი სესხის გაცემა, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, სარგებლის გარეშე;

27.5. სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა, რა გარემოება მტკიცდებოდა პირველი და მეორე მოპასუხეების მიერ 2015 წლის 20 აპრილით დათარიღებული შეთანხმებით. აღნიშნული შეთანხმება მტკიცებულებაა და მისი შეფასება სავალდებულო იყო. აღნიშნული მტკიცებულებით დგინდება, რომ პირველმა მოპასუხემ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხებიდან 3500 აშშ დოლარის გადახდა ივალდებულა იმავე დღეს და გადაიხადა აღნიშნული თანხა, რასაც ადასტურებს მეორე მოპასუხის ხელწერილი, რომელიც ასევე მტკიცებულებაა და ადასტურებს 2015 წლის 20 აპრილს პირველი მოპასუხისგან 3500 აშშ დოლარის მიღების ფაქტს, ხოლო მათი ურთიერთშეთანხმებით დარჩენილი თანხები უნდა დაფარულიყო 2017 წლის იანვრის ბოლომდე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ პირველ მოპასუხეს არცერთი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია, აბსოლუტურად მცდარია და არ გამომდინარეობს მტკიცებულებებიდან. სწორედ ეს გარემოება გახდა მეორე მოპასუხის მიერ სასამართლოსთვის მიმართვისა და პირველი მოპასუხისგან თანხის მოთხოვნის საფუძველი. პირველმა მოპასუხემ შეთანხმების პირობები არ შეასრულა 2017 წლის იანვრის ბოლომდე. მოპასუხეებს შორის სესხის არსებობის მთელ პერიოდში მიმდინარეობდა ხან მოლაპარაკება, ხან კონფლიქტი და, ბოლოს, მათი ურთიერთობა სასამართლომ გადაწყვიტა. სააპელაციო სასამართლო აშკარად არ აქცევს ყურადღებას 2018 წლის 16 ოქტომბრის განჩინების პირველი პუნქტის ბოლო აბზაცს, სადაც გარკვევით არის მითითებული, რომ შეთანხმების დარღვევის შემთხვევაში, ვალის დაფარვის უზრუნველსაყოფად, სარეალიზაციოდ მიექცევა მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ქონება;

27.6. სააპელაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მსჯელობს, რომ გამსესხებელს სესხის რეალურად გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულება უნდა წარედგინა. საქმეში მინიმუმ სამი წერილობითი მტკიცებულებაა, რომელიც ადასტურებს სესხის რეალურად არსებობის ფაქტს: 2018 წლის 20 აპრილის ხელწერილი, 2018 წლის 20 აპრილის შეთანხმება და 2018 წლის 16 ოქტომბრის თბილისის საქალაქო სასამართლოს განჩინება. მტკიცებულებაა ასევე სხდომაზე მხარის ახსნა-განმარტება. სრულიად გაუგებარია, რა მტკიცებულებაზე დაყრდნობით იხელმძღვანელა სასამართლომ, რომ ამ ხელშეკრულებებში მხარეებს სესხის რეალურად გადაცემისა და ქონების იპოთეკით დატვირთვის ნება არ გამოუვლენიათ იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელის სარჩელი არც განხილული იყო და არც მისი სასარგებლო გადაწყვეტილება იყო გამოტანილი სასამართლოს მიერ;

27.7. გამაოგნებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელემ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები სააპელაციო საჩივრითა და ახსნა-განმარტებით დაასაბუთა. მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, მხოლოდ დაინტერესებული მხარის ახსნა-განმარტებით, დაუშვებელია მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დადასტურება. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების სრული იგნორირება მოახდინა, თითქოს ისინი არც არსებობდეს საქმეში.

28. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 თებერვლის განჩინებით მეორე მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

29. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

30. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

31. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

32. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

33. უპირველესად, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მართებულია სააპელაციო პალატის მსჯელობა გარიგებების ბათილობის მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობის თაობაზე. რაც შეეხება თავად ხელშეკრულებების მოჩვენებით გარიგებებად მიჩნევის საკითხს, ამ მხრივ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული შედავება.

34. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში არ არსებობს გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). ამრიგად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება”, „გარიგება” მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი. სასამართლო პრაქტიკამ გვიჩვენა, რომ ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). ამრიგად, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ “ურთიერთშეთანხმებაზე”, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას (იხ. სუსგ №ას-1439-1357-2012, 1 ივლისი, 2013 წელი).

35. ამასთან, მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლება ევალება მოსარჩელეს (იხ. სუსგ №ას-1439-1357-2012, 1 ივლისი, 2013 წელი).

36. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე სარჩელში უთითებდა, რომ მეორე მოპასუხეს არ მიუცია სესხის თანხა პირველი მოპასუხისთვის, შესაბამისად, მეორე მოპასუხეს სესხის რეალურად გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულება უნდა წარედგინა, ვინაიდან სამოქალაქო საპროცესო სამართალში არსებული მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტიდან გამომდინარე, მტკიცების ტვირთი უნდა განაწილდეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ვალდებულება, რომელთა მტკიცებაც მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია. ანუ, მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (იხ. მაგ. სუსგ საქმე №ას-773-773-2018, 14 იანვარი, 2019 წელი).

37. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მოპასუხე მხარის მიერ სესხის რეალურად გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარდგენის შემთხვევაში სასამართლოს შეექმნებოდა რწმენა, რომ სადავო ხელშეკრულებები მოჩვენებითი ხასიათის არ იყო და მხარეები რეალური იურიდიული შედეგის დადგომას - ფულადი თანხის სესხებას და აღნიშნული ვალდებულების უზრუნველსაყოფად იპოთეკის გაფორმებას ისახავდნენ მიზნად. ზემოაღნიშნულ გარემოებაში სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ სხვა გარემოებებთან ერთობლიობაში, როგორიცაა სარგებლის გარეშე სესხის გაცემა, კრედიტორის მიერ სესხის გადახდის გადავადება და სხვ., მოპასუხე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

38. ასევე უსაფუძვლოა 2018 წლის 16 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესულ სასამართლოს განჩინებაზე მითითებით კასატორის პრეტენზია, რომ დაუშვებელია ერთსა და იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ ურთიერთობებზე ორი ურთიერთგამომრიცხავი სასამართლო გადაწყვეტილების არსებობა.

39. გარდა იმისა, რომ ზემოღნიშნული დავის მხარეებს წარმოადგენდნენ პირველი და მეორე მოპასუხეები, დავის საგანიც განსხვავებული იყო (თანხის დაკისრება). სსსკ-ის 266-ე მუხლის თანახმად კი, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. შესაბამისად, ცალსახაა, რომ მოცემული სამოქალაქო საქმისათვის პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონედ არ შეიძლება იქნეს განხილული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 16 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული განჩინება, რადგან არ აკმაყოფილებს პრეიუდიციულად მიჩნევის კრიტერიუმებს.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

41. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 ლარის 70% – 4 200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ.ნ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს მ.ნ–ს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს ა.გ–ა (პ/ნ .....) მიერ 2019 წლის 28 იანვრის №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 (ექვსი ათასი) ლარის 70% – 4 200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე