13 თებერვალი 2023 წელი

№ას-1043-2022 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ მ.ფ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები _ გ.შ–ძე, ფ.პ–ა, მ.ბ–ი

მოპასუხეები _ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“, თ.ლ–ძე, თ.მ–ი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

დავის საგანი _ დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.შ–ძემ, ფ.პ–ამ და მ.ბ–მა სარჩელებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების: შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს, თ.მ–ის, თ.ლ–ძისა და მ.ფ–ძის მიმართ, შემდეგი მოთხოვნებით:

1.1. მოპასუხეებისათვის გ.შ–ძის სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურების სახით N11276 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 3 449.91 ლარის (საიდანაც სესხის ძირი თანხაა - 3 000 ლარი, პროცენტი – 178.11 ლარი, პირგასამტეხლო – 271.80 ლარი) და N11524 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 8 560 აშშ დოლარის ეკვივალენტის - 22 940 ლარის (საიდანაც სესხის ძირი თანხაა - 6 400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი - 17 152 ლარი, პროცენტი - 2006.40 აშშ დოლარის ეკვივალენტი - 5 377.152 ლარი, პირგასამტეხლო - 153.60 აშშ დოლარის ეკვივალენტი - 411.648 ლარი, სავალუტო კურსით 2.68) სოლიდარულად დაკირება.

1.2. მოპასუხეებისათვის ფ.პ–ას სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურების სახით N6849 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სესხის ძირითადი თანხის - 7 035 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრება.

1.3. მოპასუხეებისათვის მ.ბ–ის სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურების სახით N6704 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 21 138.28 აშშ დოლარის (საიდანაც სესხის ძირი თანხაა 16 450 აშშ დოლარი, სარგებელი - 4 688.28 აშშ დოლარი), N10472 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 33 591.68 აშშ დოლარის (საიდანაც სესხის ძირი თანხაა 29 000 აშშ დოლარი, სარგებელი - 4 591.68 აშშ დოლარი), N10919 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 4 334.52 აშშ დოლარის (საიდანაც სესხის ძირი თანხაა 3 300 აშშ დოლარი, სარგებელი - 1 034.52 აშშ დოლარი) და N11875 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 5 537.18 აშშ დოლარის (საიდანაც სესხის ძირი თანხაა 4 700 აშშ დოლარი, სარგებელი - 837.18 აშშ დოლარი) სოლიდარულად დაკისრება.

2. მ.ფ–ძემ წარმოდგენილი შესაგებლებით სარჩელები არ ცნო. თ.მ–მა მხოლოდ გ.შ–ძის სარჩელზე წარადგინა შესაგებელი და არ ცნო იგი, ხოლო ფ.პ–ასა და მ.ბ–ის სარჩელებზე შესაგებელი არ წარმოუდგენია. თ.ლ–ძეს შესაგებელი არცერთ ზემოაღნიშნულ სარჩელზე არ წარმოუდგენია.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 28 აპრილის განჩინებით ზემოაღნიშნული საქმეები ერთ წარმოებად გაერთიანდა.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 01 ივლისის გადაწყვეტილებით:

გ.შ–ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე გ.შ–ძის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N11276 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, სესხის ძირი თანხის - 3 000 ლარის ანაზღაურება.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე გ.შ–ძის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N11524 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, სესხის ძირი თანხის - 6 400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე გ.შ–ძის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N11276 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, მიუღებელი შემოსავლის - 178.11 ლარის ანაზღაურება.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე გ.შ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ, N11524 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, მიუღებელი შემოსავლის - 2 006.4 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

გ.შ–ძის სარჩელი, მოპასუხე შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს მიმართ, ზიანის: N11276 და N11524 სესხების ძირი თანხებისა და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

გ.შ–ძის სარჩელი, მოპასუხე შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს, მ.ფ–ძის, თ.ლ–ძისა და თ.მ–ის მიმართ, N11276 და N11524 სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

ფ.პ–ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე ფ.პ–ას სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ ზიანის, N6849 სესხის ძირი თანხის - 7 035 აშშ დოლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

ფ.პ–ას სარჩელი შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს მიმართ, N6849 სესხის ძირი თანხის ანაზღაურების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

მ.ბ–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ, N6704 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, სესხის ძირი თანხის - 16 450 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ, N10472 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, სესხის ძირი თანხის - 29 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N10919 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, სესხის ძირი თანხის - 3 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N11875 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, სესხის ძირი თანხის - 4 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ, N6704 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, მიუღებელი შემოსავლის - 4 688.28 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N10472 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, მიუღებელი შემოსავლის - 4 591.68 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N10919 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, მიუღებელი შემოსავლის - 1 034.52 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მოპასუხეებს: მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს, მოსარჩელე მ.ბ–ის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ N11875 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ზიანის, მიუღებელი შემოსავლის - 837.18 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, ანგარიშსწორების დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი სავალუტო კურსის შესაბამისად.

მ.ბ–ის სარჩელი შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს მიმართ, ზიანის: N6704, N10472, N10919 და N11875 სესხის ხელშეკრულებების ძირი თანხებისა და მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

ფ.პ–ას სარჩელზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 12 ივლისის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოპასუხე მ.ფ–ძეს (პ/ნ ......) აეკრძალა საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მდებარე: ლაგოდეხის რაიონი, სოფელი ...., ს/კ ....., გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა, დარჩა უცვლელად.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 01 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მ.ფ–ძემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 აპრილის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგი ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლებით:

6.1. მოსარჩელე გ.შ–ძესა და შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს შორის 2016 წლის 23 ივლისს გაფორმებული N11276 სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე, 3 თვით, წლიური 25%-ის (ყოველთვიურად - 59.37 ლარის) დარიცხვის პირობით, გ.შ–ძემ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს 3 000 ლარი ასესხა.

2016 წლის 12 აგვისტოს გაფორმებული N11524 სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე, 12 თვით, წლიური 33%-ის (ყოველთვიურად - 167.20 აშშ დოლარის) დარიცხვის პირობით, გ.შ–ძემ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს 6 400 აშშ დოლარი ასესხა. ორივე სესხის ხელშეკრულების 2.4 მუხლით შეთანხმებული იყო პირობა, რომლის მიხედვით, სესხის დაბრუნების ვადის გადაცილების შემთხვევაში, მსესხებელს უნდა გადაეხადა საურავი, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე - 0.01 %.

6.2. მოსარჩელე ფ.პ–ასა და მოპასუხე შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს შორის 2012 წლის 18 სექტემბრიდან 2015 წლის 29 სექტემბერამდე გაფორმებული იყო სესხის სარგებლიანი ხელშეკრულებები, რომელთა საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულებები შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ ფ.პ–ას მიმართ სრულად შეასრულა.

2015 წლის 29 სექტემბერს გაფორმებული N6849 სესხის ვადიანი ხელშეკრულების საფუძველზე, წლიური 25%-ის დარიცხვის პირობით, ფ.პ–ამ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს 4 300 აშშ დოლარი ასესხა.

2016 წლის 29 იანვარს ხელშეკრულების მხარეებს შორის გაფორმდა N6849 სესხის ხელშეკრულების დანართი, რომლის საფუძველზე, ფ.პ–ამ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს, სესხის ხელშეკრულებების პირობებით, დამატებით ასესხა 460 აშშ დოლარი. 2016 წლის 30 მარტს მხარეებს შორის გაფორმდა N6849 სესხის ხელშეკრულების N2 დანართი, რომლის საფუძველზე, ფ.პ–ამ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს, სესხის ხელშეკრულებების პირობებით, დამატებით 500 აშშ დოლარი ასესხა. 2016 წლის 30 მაისს მხარეებს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულების N1 დანართი, რომლის საფუძველზე, ფ.პ–ამ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს, სესხის ხელშეკრულებების პირობებით, დამატებით 650 აშშ დოლარი ასესხა. 2016 წლის 01 აგვისტოს მხარეებს შორის გაფორმდა N6849 სესხის ხელშეკრულების N2 დანართი, რომლის საფუძველზე, ფ.პ–ამ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს, სესხის ხელშეკრულებების პირობებით, დამატებით 1 125 აშშ დოლარი გადასცა. N6849 ხელშეკრულების საფუძველზე, ფ.პ–ას მიერ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-სთვის სხვადასხვა დროს გადაცემული თანხები ერთიანობაში შეადგენდა 7 035 აშშ დოლარს, რასაც N2 დანართზე ხელმოწერის დღიდან დაერიცხებოდა ყოველთვიური სარგებელი - 2.08 %.

6.3. 2015 წლის 15 სექტემბერს მოსარჩელე მ.ბ–სა და მოპასუხე შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს შორის გაფორმდა N6704 სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელემ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს ასესხა 21 450 აშშ დოლარი, 12 თვით, წლიური 30 %-იანი სარგებლით. 2016 წლის 28 მაისს N10472 სესხის ხელშეკრულების თანახმად, მ.ბ–მა შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს ასესხა 29 000 აშშ დოლარი, 12 თვით, წლიური 25 %-იანი სარგებლით. 2016 წლის 30 ივნისის N10919 სესხის ხელშეკრულების თანახმად, მ.ბ–მა შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს ასესხა 3 300 აშშ დოლარი, 12 თვით, წლიური 33 %-იანი სარგებლით. 2016 წლის 14 სექტემბერის N11875 სესხის ხელშეკრულების თანახმად, მ.ბ–მა შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს ასესხა 4 700 აშშ დოლარი, 9 თვით, წლიური 25 %-იანი სარგებლით. 2016 წლის 30 სექტემბერს მ.ბ–ს, შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს დირექტორს თ.ლ–ძესა და დამფუძნებელ თ.მ–ს შორის შედგენილი N008 შეთანხმებით მხარეებმა დაადასტურეს, რომ მ.ბ–ს 2015 წლის 15 სექტემბრის N6704 ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მიღებული ჰქონდა სარგებელი, ხოლო, ძირი თანხა უნდა დაბრუნებოდა 2016 წლის 15 ოქტომბრიდან 15 ნოემბრამდე, ვადა შეიძლებოდა გაგრძელებულიყო ხელშეკრულების პირობის თანახმად.

6.4. მოსარჩელეებმა წარმოადგინეს შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-სთან გაფორმებული ხელშეკრულებები და სალაროს შემოსავლის ორდერები, რომელთა მიხედვით დადასტურდა, რომ მოსარჩელეებმა მოპასუხეს სესხად სხვადასხვა რაოდენობის თანხა გადასცეს. ხელშეკრულებებით შეთანხმებული იყო, სესხის დაბრუნებისა და სარგებლის დარიცხვის პირობები.

6.5. 2016 წლის 23 ივლისის N11276 სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ არ შეასრულა. კერძოდ, მოსარჩელე გ.შ–ძეს არ დაუბრუნა არც სესხის ძირი თანხა - 3 000 ლარი და არც შეთანხმებული პროცენტი - 178.11 ლარი გადაუხადა. მოპასუხე შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ ასევე არ შეასრულა 2016 წლის 12 აგვისტოს N11524 სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, გ.შ–ძეს არც ძირი თანხა - 6 400 აშშ დოლარი (17 152 ლარი, სავალუტო კურსით 2.68) დაუბრუნა და არც შეთანხმებული საპროცენტო სარგებელი - 2 006.40 აშშ დოლარი (5 377.15 ლარი, სავალუტო კურსით 2.68) გადაუხადა.

6.6. 2015 წლის 29 სექტემბერს გაფორმებული N6849 სესხის ხელშეკრულებითა და მისი დანართებით ნაკისრი ვალდებულება შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ ფ.პ–ას მიმართ არ შეასრულა, არ დაუბრუნა სესხის სახით გადაცემული 7 035 აშშ დოლარი და არ გადაუხადა მას შეთანხმებული სარგებელი.

6.7. 2015 წლის 15 სექტემბრის N6704 სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირი თანხის დაბრუნების ვალდებულება შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ მ.ბ–ის მიმართ სრულად არ შეასრულა, ძირი თანხის დავალიანება შეადგენს 16 450 აშშ დოლარს.

შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ ასევე არ შეასრულა სარგებლის ნაწილის - 4 688.28 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება.

2016 წლის 28 მაისის N10472 სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირი თანხის - 29 000 აშშ დოლარის დაბრუნების ვალდებულება შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს მ.ბ–ის მიმართ არ შეუსრულებია, ასევე, არ გადაუხდია 6 თვის სარგებელი - 4 591.68 აშშ დოლარი.

2016 წლის 30 ივნისის N10919 სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირი თანხის - 3 300 აშშ დოლარის დაბრუნების ვალდებულება შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ მ.ბ–ის მიმართ არ შეასრულა, ასევე, არ გადაუხდია შეთანხმებული სარგებელი - 1 034.52 აშშ დოლარი.

2016 წლის 14 სექტემბრის N11875 სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ძირი თანხის - 4 700 აშშ დოლარის დაბრუნების ვალდებულება შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ მ.ბ–ის მიმართ არ შეასრულა, ასევე არ გადაუხადა შეთანხმებული სარგებელი - 837.18 აშშ დოლარი.

6.8. მოსარჩელეები: გ.შ–ძე, ფ.პ–ა და მ.ბ–ი, დაზარალებულად ცნობის შესახებ 2016 წლის 14 დეკემბრის დადგენილებით ცნობილი არიან დაზარალებულებად სისხლის სამართლის საქმეზე, რომელზეც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2019 წლის 31 ივლისის გამამტყუნებელი განაჩენი (საქმე N1/719-19) შესულია კანონიერ ძალაში.

6.9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით მ.ფ–ძე და თ.მ–ი ცნობილი არიან დამნაშავეებად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25, 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. ამავე განაჩენით თ.ლ–ძე ცნობილია დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში. მოპასუხეები მსჯავრდებული არიან შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს კუთვნილი ქონების, მოსარჩელეებისგან სესხად მიღებული თანხის გაფლანგვისათვის, რამაც გამოიწვია კომპანიის მიერ მოსარჩელეების წინაშე სესხის დაბრუნების ვალდებულებების შეუსრულებლობა.

6.10. ზემოაღნიშნული განაჩენით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, მოპასუხეების ერთობლივი მოქმედების შედეგად, მოსარჩელეებს, სხვა ფიზიკურ პირებთან ერთად, მიადგათ ქონებრივი ზიანი. კერძოდ, აღნიშნული განაჩენის მიხედვით, თ.ლ–ძემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა, როცა ნივთი იმყოფებდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში; მ.ფ–ძემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვის წაქეზება, როცა ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში; თ.მ–მა ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვაში დახმარება, როცა ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ გამგებლობაში.

6.11. განაჩენით დადგენილია, რომ 2013-2016 წლებში შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ მოქალაქეებისაგან სესხის სახით ჯამში აიღო 34 359 020 ლარი, 70 194 445 აშშ დოლარი და 4 603 089 ევრო. თ.ლ–ძემ, როგორც შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს დირექტორმა, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, უზრუნველყოფის გარეშე, გასცა სესხები როგორც თავად მ.ფ–ძის სახელზე, ისე - ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებულ საწარმოზე. ჯამში, სესხის სახით მ.ფ–ძეზე გაცემულ იქნა 10 326 096 ლარი, 13 904 534 აშშ დოლარი და 796 136 ევრო, ხოლო შ.პ.ს. „გ–ზე“ – 328 000 ლარი და 108 300 აშშ დოლარი, რაც უკან არ დაბრუნებულა და მ.ფ–ძემ პირადი შეხედულებისამებრ გამოიყენა. მიღებული თანხების არამიზნობრივი ხარჯვიდან გამომდინარე, შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ ვეღარ უზრუნველყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულების შესრულება და 2343 მოქალაქეს დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი მიადგა (განაჩენის 47-48-ე გვ.).

6.12. 2016 წლის 14 დეკემბრის თემატური რევიზიის აქტის მიხედვით, შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“ ფულადი სახსრების დაბანდების არსებული პრინციპითა და არსებული შემოსავლებით ვერ შეძლებდა მოქალაქეთა წინაშე ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას, ვინაიდან, შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს ფიზიკური პირებისაგან სესხის სახით მოზიდული სახსრებიდან მ.ფ–ძეზე სესხის სახით დიდი ოდენობით ნაშთად რიცხული თანხების (10 326 096 ლარი, 13 292 949 აშშ დოლარი და 796 136 ევრო) პირობებში, ამ სესხებიდან მისაღები დარიცხული საპროცენტო შემოსავალი შეადგენს 3 640 962 ლარს, 5 640 091 აშშ დოლარს და 381 475 ევროს, მაგრამ მ.ფ–ძის მიერ გადახდილად ნაჩვენებია, მხოლოდ 3 485 737 ლარი და 280 000 აშშ დოლარი, რაც ვერ უზრუნველყოფდა მოქალაქეთა წინაშე არსებული დავალიანების გადახდას. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მ.ფ–ძე სესხად მიღებულ ძირითად თანხებსა და მის კუთვნილ პროცენტებს შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს სრულად დაუბრუნებდა, ეს უკანასკნელი სხვა შემოსავლებთან ერთად, ვერ უზრუნველყოფდა მოქალაქეთა წინაშე არსებული ვალდებულებების სრულად დაკმაყოფილებას (განაჩენის 54-55-ე გვ.). მართალია ოფიციალურად მ.ფ–ძეს შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ში არ გააჩნდა რაიმე სახის წილი და არ იყო კომპანიის თანამშრომელი, მაგრამ რეალურად კომპანიის ფაქტობრივი მმართველი იყო. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ.ფ–ძე კვირაში 2-3-ჯერ ცხადდებოდა კომპანიის ოფისში, წყვეტდა საკადრო საკითხებს, დავალებებს აძლევდა თანამშრომლებს, თავად იყო საკუთარ თავზე სესხის გაცემის ინიციატორი; მ.ფ–ძეზე გაცემული სესხები და ხელშეკრულების პირობები დგებოდა მ.ფ–ძის მითითებით და თანხებთან დაკავშირებული ყველა მოქმედება თანხმდებოდა ამ უკანასკნელთან; მ.ფ–ძე იღებდა მონაწილეობას კომპანიის სახელით ეროვნულ ბანკთან მოლაპარაკებებში, ასევე, კომპანიის ფინანსური კრიზისის დროს იგი მოლაპარაკებებს აწარმოებდა კომპანიის კლიენტებთან; შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს მიერ განსაკუთრებით დიდი ოდენობით სესხის აღების შემთხვევაში, მოქალაქის სესხის უზრუნველყოფას მ.ფ–ძე ახდენდა საკუთარი ქონებით; თ.ლ–ძე ემორჩილებოდა მ.ფ–ძის მითითებებს და ასრულებდა მის გადაწყვეტილებებს. აღნიშნული გარემოებები უტყუარად ადასტურებენ, რომ მ.ფ–ძე იყო კომპანიის ფაქტობრივი მმართველი, რომელიც როგორც თავისი ქონებით, ასევე გადაწყვეტილებების მიღებით აქტიურად იყო ჩართული კომპანიის საქმიანობაში და მისი ინტერესების პრიორიტეტულობით ახორციელებდა კომპანიის საქმიანობას, რაზეც იყოლიებდა კომპანიის დირექტორს - თ.ლ–ძეს (განაჩენი გვ.59).

6.13. შ.პ.ს. „ს.კ.ს“-ს დამფუძნებელი და 100 % წლის მფლობელია თ.მ–ი. საქმის მასალებით დადასტურდა, რომ ძირითადად თ.მ–ის, როგორც კომპანიის დამფუძნებლის უმოქმედობამ (სხვა აქტიურ ქმედებებთან ერთად) ხელი შეუწყო თ.ლ–ძის მიერ დანაშაულის ჩადენას და გამოიწვია დამდგარი შედეგი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თ.ლ–ძისა და თ.მ–ის ქმედებებში სახეზეა დანაშაულში თანამონაწილეობა, ორივე პირის განზრახ ერთობლივი მონაწილეობა დანაშაულის ჩადენაში, რა დროსაც თ.მ–ი დაეხმარა თ.ლ–ძეს კომპანიის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული თანხების გაფლანგვაში. სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ.მ–ი თავისი ქმედებებით გულგრილად ეკიდებოდა იმ მართლსაწინააღმდეგო შედეგს, რაც თ.ლ–ძის, მ.ფ–ძისა და თ.მ–ის ერთობლივი ქმედების შედეგად მიადგათ დაზარალებულებს (განაჩენი გვ.66).

6.14. სისხლის სამართლის საქმის განმხილველმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ.ფ–ძისა და თ.ლ–ძის ქმედებებში სახეზე იყო, დანაშაულებრივი თანამონაწილეობა, რაც ნიშნავს მათ განზრახ ერთობლივ მონაწილეობას განზრახი დანაშულის ჩადენაში (საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 23-ე მუხლი).

6.15. სასამართლომ დაადგინა, რომ მ.ფ–ძე, მიუხედავად იმისა, რომ არ წარმოადგენდა შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ოს“-ს დირექტორს ან პარტნიორს და ოფიციალურად არ ჰქონდა დაკისრებული მენეჯერული ფუნქციების განხორციელების ვალდებულება, წარმართავდა საზოგადოების საორგანიზაციო და ფინანსურ საქმიანობას. მ.ფ–ძემ დაიყოლია თ.ლ–ძე, კომპანიის კუთვნილი თანხები განეკარგა მ.ფ–ძის ინტერესებისა და მითითებების შესაბამისად და არა - კომპანიის ინტერესების გათვალისწინებით, ხოლო თვითონ თ.ლ–ძემ, როგორ საზოგადოების დირექტორმა, განახორციელა ისეთი ქმედებები, რის გამოც, შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ ვერ შეძლო ფიზიკური პირების, მათ შორის - მოსარჩელეების მიმართ, ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება.

6.16. განაჩენის მიხედვით, ასევე დადგენილი იყო, რომ თ.მ–ს, როგორც შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს დამფუძნებელსა და ერთადერთ პარტნიორს გააჩნდა უფლებამოსილება, მონაწილეობა მიეღო საზოგადოების მართვაში, კონტროლი გაეწია საზოგადოების ხელმძღვანელობისთვის, მიეღო მოგება საზოგადოებაში კუთვნილი წილის პროპორციულად და შეეზღუდა დირექტორის ხელმძღვანელობითი საქმიანობა. თ.მ–მა თავისი უმოქმედობით ხელი შეუწყო თ.ლ–ძეს გაეფლანგა კომპანიის თანხები. განაჩენით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის შედეგად, დგინდებოდა, რომ მოსარჩელეებს, ისევე, როგორც საქმეზე დაზარალებულად ცნობილ სხვა პირებს, ზიანი მიადგათ თ.ლ–ძის, მ.ფ–ძისა და თ.მ–ის ერთობლივი დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად. შესაბამისად, პალატამ მიუთითა, რომ გამამტყუნებელი განაჩენით უტყუარად დასტურდებოდა მ.ფ–ძის, თ.ლ–ძისა და თ.მ–ის მიერ ჩადენილი დანაშაულის შედეგად მოსარჩელეებისთვის ზიანის მიყენება, ხოლო ზიანის ფულადი ოდენობა გამომდინარეობდა მოსარჩელეების მიერ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-სთან დადებული სესხის ხელშეკრულებებიდან, რომლებიც კომპანიამ მოპასუხეების მიერ ჩადენილი ქმედებების შედეგად ვერ შეასრულა.

6.17. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან მ.ფ–ძეს შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ში რაიმე თანამდებობა არ ეკავა და არც სამართლებრივ კავშირში ყოფილა მეანაბრეებთან (მათ შორის განსახილველ საქმეზე, მოსარჩელეებთან), იგი პასუხისმგებელ პირს არ წარმოადგენდა და მისთვის ზიანის დაკისრების საფუძველი არ არსებობდა.

6.18. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰-ე მუხლი ადგენს დელიქტით მიყენებული ზიანის თაობაზე წარდგენილი სარჩელის განხილვის წესს. მითითებული მუხლი იმპერატიულად ადგენს ასევე, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად, ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, კი, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 13 დეკემბრის განჩინება საქმეზე N937-888-2012, ასევე, ამავე სასამართლოს 2019 წლის 04 აპრილის 19 განჩინება საქმეზე Nას-1322-2018).

6.19. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილი ფაქტობრივი გარემეობები, საფუძველს აცლიდა აპელანტის იმ პოზიციას, რომ ის არ წარმოადგენს მოსარჩელეების მიმართ პასუხისმგებელ პირს. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხეების: მ.ფ–ძის, თ.ლ–ძისა და თ.მ–ის ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად გ.შ–ძესთვის მიყენებული ზიანის ოდენობა იყო: სესხების ძირი თანხების - 3 000 ლარის და 6 400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის და სარგებლის -178.11 ლარის და 2 006.4 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ჯამი. ფ.პ–ასთვის მიყენებული ზიანის ოდენობა იყო - სესხის ძირი თანხა - 7 035 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში, მ.ბ–ისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობა იყო სესხების ძირი თანხების: 16 450 აშშ დოლარის, 29 000 აშშ დოლარის, 3 300 აშშ დოლარისა და 4 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და მიუღებელი შემოსავლის: 4 688.28 აშშ დოლარის, 4 591.68 აშშ დოლარის, 1 034.52 აშშ დოლარისა და 837.18 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ჯამი.

6.20. უდავო იყო, რომ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს სესხის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული სესხის ძირითადი თანხები გამსესხებლებისთვის/მოსარჩელეებისთვის არ დაუბრუნებია. თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის ორგანიზებითა და თ.მ–თან წინასწარი შეთანხმებით გასცა სესხები, როგორც თავად მ.ფ–ძეზე, ისე - ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებულ არამომგებიან საწარმოებზე. მოსარჩელეთა მტკიცებით, სწორედ მოპასუხეთა - მ.ფ–ძის, თ.ლ–ძის და თ.მ–ის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად მიადგათ დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი, რის გამოც პროკურატურამ ისინი ცნო დაზარალებულად.

6.21. საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოპასუხეებს ბრალი სწორედ იმ დანაშაულის ჩადენისთვის შეეფარდათ, რომელი დანაშაულით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაც განსახილველი სარჩელებითაა მოთხოვნილი.

6.22. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309¹⁷-ე მუხლზე მიუთითა, რომლის თანახმად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელს უნდა დაერთოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის განმხილველი ორგანოს/თანამდებობის პირის მიერ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც დასტურდება ზიანის მიყენების ფაქტი. თუ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის განმხილველი ორგანოს/თანამდებობის პირის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულსამართლებრივი აქტი არ შეიცავს მიყენებული ზიანის გაანგარიშებას, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელს შეიძლება ასევე დაერთოს უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტი, რომელშიც განსაზღვრული იქნება მიყენებული ზიანის ოდენობა.

6.23. სააპელაციო სასამართლომ საკასაციო პალატის განმარტებაზე მიუთითა, რომლის თანახმად, 2010 წლის 24 სექტემბერს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუქმებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, კერძოდ, სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილ ფაქტებს აღარ გააჩნიათ პრეიუდიციული ძალა, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგების შესახებ, ვის მიმართაც გამოტანილია განაჩენი, თუმცა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰-ე მუხლის ფორმულირებით, დანაშაულის მიყენების ფაქტი პრეიუდიციის რანგშია აყვანილი, ანუ მიჩნეულია ფაქტად, რომელიც მტკიცებას არ საჭიროებს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლზე მითითება ამავე კოდექსის 309²⁰-ე მუხლის მეორე ნაწილის გაუთვალისწინებლად არ შეიძლება. მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი („ფაქტები იმის შესახებ, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილება“) 2010 წლის 24 სექტემბერს განხორციელებული ცვლილების შედეგად ამოღებულ იქნა, მაგრამ იმავე წლის 15 დეკემბრის კანონით (№4075.სსმ1, №76) განხორციელებული ცვლილებით დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნების განხილვისას მოქმედებს განსხვავებული წესი, რაც იმას გულისხმობს, რომ კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენში მითითებული სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები ხელახლა არ დგინდება, ანუ ისინი დადგენილად მიიჩნევა (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXXIV თავი) (შედარებისთვის იხილეთ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-638-605-2014).

6.24. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, როდესაც სახეზეა კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, პასუხისმგებლობის საფუძველს წარმოადგენს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილი ფაქტები და სასამართლო "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონით დადგენილი წესებით ვერ შემოიფარგლება. საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ადამიანი უდანაშაულოდ ითვლება, ვიდრე მისი დამნაშავეობა არ დამტკიცდება კანონით დადგენილი წესით, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენით. ანალოგიურად, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვეციის მე–6 მუხლის მე–2 პუნქტის მიხედვით, ყოველი პირი, ვისაც ბრალად ედება სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენა, ითვლება უდანაშაულოდ, ვიდრე მისი ბრალეულობა არ დამტკიცდება კანონის შესაბამისად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენიდან ცალსახად დგინდება ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოპასუხეებს ბრალი სწორედ იმ დანაშაულის ჩადენისთვის შეეფარდა, რომელი დანაშაულით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაც განსახილველი სარჩელებითაა მოთხოვნილი, აღნიშნული ფაქტი სააპელაციო პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია.

6.25. ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილი იყო მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენის შედეგად მოსარჩელეებისთვის ზიანის მიყენებისა და აპელანტ მ.ფ–ძის ბრალეულობის ფაქტი, სახეზე იყო ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისთვის საჭირო, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 998-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ყველა წინაპირობა.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.ფ–ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა უსაფუძვლოდ მიიჩნიეს, რომ განსახილველი საქმე დელიქტური სამართლით მოსაწესრიგებელ საკითხთა წრეს მიეკუთვნება. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები არ აკმაყოფილებს დელიქტიდან გამომდინარე დავებისათვის დადგენილ ოთხ კომპონენტს, რომელთაგან ერთ-ერთის არარსებობა დელიქტური სამართლით რეგულირებადი ნორმების გამოყენებას გამორიცხავს, კერძოდ, კასატორის ქმედებასა და მოსარჩელეებისათვის დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი არ დგინდება. მოსარჩელეების მიერ წარმოდგენილი სესხის ხელშეკრულებები არ არის ის უტყუარი მტკიცებულებები, რომელიც ადგენს დელიქტის არსებობასა და ზიანის ოდენობას.

7.2. სააპელაციო სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 და მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტებით. მოსარჩელეებს ზიანი მიადგათ შ.პ.ს „ს.კ.ს–ო“-ს ხელმძღვანელი პირების მიერ დაკისრებული მოვალეობების არაკეთილსინდისიერად და არასათანადოდ შესრულების გამო. სწორედ ხელმძღვანელობის არასწორმა ქმედებებმა გამოიწვია კომპანიის გადახდისუუნარობა, კასატორის მიერ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-სგან თანხის სესხად აღება, არ გამხდარა ამ კომპანიის გაკოტრების მიზეზი, რაც დადგენილია განაჩენით, რომლის თანახმად, კასატორის მხრიდან კომპანიაში სესხის თანხის დაბრუნების პირობებშიც, იურიდიული პირი ვერ გადაურჩებოდა გაკოტრებას. ამდენად, აშკარაა, რომ კასატორის ქმედებას არ გააჩნია მიზეზობრივი კავშირი მოსარჩელეებისათვის დამდგარ ზიანთან, რომელიც ამ უკანასკნელებმა შ.პ.ს „ს.კ.ს–ო“-ში ფულადი თანხის შეტანით განიცადეს.

7.3. დელიქტური ურთიერთობის დროს პროცენტის დაანგარიშება დაუშვებელია. სასამართლოს არ განუმარტავს, თუ რა კავშირი აქვს სარგებლისა და პირგასამტეხლოს დაკისრებას დელიქტით მიყენებულ ზიანთან. ცალსახაა, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა ვერ გამიჯნეს სასესხო ურთიერთობა და კანონით დადგენილი დელიქტის ცნება, რომელიც არ ითვალისწინებს ხელშეკრულების პირობებიდან დამდგარ შედეგს. პროცენტი პირდაპირ გამომდინარეობს სასესხო ურთიერთობიდან, შესაბამისად, არ შეიძლება სესხზე დარიცხული პროცენტი დელიქტით მიყენებულ ზიანად ჩაითვალოს.

7.4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპანიის დირექტორმა, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, კასატორზე სესხი უკანონოდ გასცა. აღნიშნულით პალატამ თავადვე აღიარა, რომ მოსარჩელეების მიმართ სრული პასუხისმგებლობა სწორედ კომპანიის დირექტორს ეკისრება. კასატორი მოქმედებდა საკუთარი ინტერესების სასარგებლოდ, ხოლო კომპანიის ხელმძღვანელს უნდა მიეღო ისეთი გადაწყვეტილება, რომელიც გამიზნული იქნებოდა კომპანიის ინტერესების სწორად წარმართვისაკენ. სწორედ ამ მიმართულებით უნდა ემსჯელა სააპელაციო პალატას და კასატორი უნდა ამორიცხულიყო მოპასუხეთა წრიდან, რადგან მისი ბრალეული ქმედება არ იყო მიმართული მოსარჩელეების მიმართ.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

11. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია არსებობს თუ არა კასატორისათვის მოსარჩელეების სასარგებლოდ დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობები, კერძოდ, სახეზეა თუ არა მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოსარჩელეებისათვის მიყენებულ ზიანს შორის. კასატორის მტკიცებით, ის არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს, სასესხო ურთიერთობა არსებობდა მოსარჩელეებსა და შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს შორის. მითითებულ კომპანიასთან მას რაიმე კავშირი არ აქვს, მოსარჩელეებს ზიანი სწორედ კომპანიის ხელმძღვანელი პირების ქმედებების შედეგად მიადგათ, მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოსარჩელეებისათვის დამდგარ შედეგს შორის არ ვლინდება, შესაბამისად, დავა უნდა გადაწყვეტილიყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით და არა დელიქტური სამართლის ნორმებით, ხოლო კასატორს სხვა მოპასუხეებთან ერთად სოლიდარულად არ უნდა დაკისრებოდა ზიანის ანაზღაურება.

13. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელეების მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან. შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს განსახილველ შემთხვევაში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხის აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით) და 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლები წარმოადგენს.

14. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი) (სუსგ №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; სუსგ №ას-176-163-2015, 04.10.2016; სუსგ Nას-1426-2018 , 11.04.2019). მითითებული ნორმა განსაზღვრავს იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის, კერძოდ: უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის; ანუ მოვალის ქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო, არამედ ზიანი უნდა იყოს ამ ქმედებით გამოწვეული მოქმედების უშუალო შედეგი. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს მითითებულ კონსტრუქციას და მათგან თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

15. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი ადგენს მტკიცების ტვირთის განაწილების მისთვის დამახასიათებელ წესს: დაზარალებული, რომელიც მიმართავს სასამართლოს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის (პირის ქონებრივი მდგომარეობის გაუარესების) არსებობის ფაქტი, ასევე მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ზიანის მიმყენებლის ქმედებასა და დამდგარ მართლსაწინააღმდეგო შედეგს შორის. თავის მხრივ, ზიანის მიმყენებლმა, უნდა დაამტკიცოს თავის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა.

16. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი გამარტივებული წარმოების წესით განსახილველ საქმეთა წრეში ექცევა ცალკეული დელიქტით (მათ შორის დანაშაულით) მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელები და მათი განხილვის წესი დადგენილია კოდექსის XXXIV​³ თავით. ამ თავში მოქცეული 309³ მუხლის შესაბამისად, ამ თავით დადგენილი წესით შეიძლება განხილულ იქნეს სარჩელი დანაშაულის, ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ.

განსახილველ შემთხვევაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXXIV³ თავით დადგენილი წესის შესაბამისად, ამავე კოდექსის 309²⁰ მუხლის მე-2 ნაწილით ზიანის მიყენების ფაქტი სასამართლოს კვლევის საგანს არ წარმოადგენს, არამედ, დამტკიცებულად მიიჩნევა ამავე ნორმით დადგენილი სპეციალური მტკიცებულების წარდგენის შემთხვევაში (კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი), მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ განაჩენს სასამართლო შეაფასებს, როგორც შეუდავებელ წერილობით მტკიცებულებას, დელიქტური პასუხისმგებლობისათვის აუცილებელი ცალკეული ელემენტების დადგენის თვალსაზრისით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია სასამართლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათსა და სავალდებულოობას არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. მიუხედავად სამართალწარმოების სახისა, ქვეყნის სახელით სასამართლოს მიერ მიღებული ნებისმიერი გადაწყვეტილება, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, შესაბამისი იურიდიული შედეგის მატარებელია და სამოქალაქო სამართლის მიზნებისათვის იგი უნდა შეფასდეს საპროცესო წესების განუხრელი დაცვით. შესაბამისად, მართალია განაჩენს, წინამდებარე დავაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლიდან გამომდინარე პირდაპირ დადგენილი პრეიუდიციული ძალა არ გააჩნია, თუმცა, მისი ღირებულებითი მნიშვნელობა არ შეიძლება უგულვებელყოფილ იქნას ამავე კოდექსის 266-ე მუხლის კონტექსტში, რომლის დანაწესიც განამტკიცებს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ სასამართლოს აქტის მუდმივ ხასიათს და ხელს უწყობს საზოგადოებაში სტაბილური მართლმსაჯულების განხორციელებას.

განაჩენის საპროცესო ძალასა და მნიშვნელობასთან დაკავშირებით, პალატა აქვე მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაში ჩამოყალიბებულ განმარტებაზე, რომლის მიხედვით, „კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილ ფაქტებს პრეიუდიციული მნიშვნელობა გააჩნიათ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰ მუხლის მე-2 ნაწილი), რაც იმას გულისხმობს, რომ დამტკიცებულად და განხორციელებულად ითვლება დელიქტური სამართლის დამფუძნებელი ნორმის, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა სამართლებრივი წანამძღვარი: მოქმედების მართლსაწინააღმდეგობა, ზიანი, ადექვატური მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი“ (იხ. სუსგ №ას-176-163-2015, 4 ოქტომბერი, 2016 წელი).

17. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309¹⁷ მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელს უნდა დაერთოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი, რომლითაც დასტურდება ზიანის მიყენების ფაქტი. თუ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი არ შეიცავს მიყენებული ზიანის გაანგარიშებას, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელს შეიძლება ასევე დაერთოს უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტი, რომელშიც განსაზღვრული იქნება მიყენებული ზიანის ოდენობა.

ამავე კოდექსის 309²⁰ მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რომელიც დასტურდება კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენით. იმავე კოდექსის 102.3 მუხლის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

18. საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დასტურდება, რომ მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების შედეგად, შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-მ ვერ უზრუნველყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების შესრულება, რითაც კომპანიის კრედიტორებს - 2343 მოქალაქეს, მათ შორის მოსარჩელეებს მიაყენეს დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი. აღნიშნული განაჩენით კომპანიის დამფუძნებელი, დირექტორი და ფაქტობრივი მმართველი (კასატორი) მეანაბრეთა, მათ შორის მოსარჩელეების კუთვნილი თანხების გაფლანგვის გამო, დამნაშავეებად ცნეს, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით.

19. აღნიშნული განაჩენის საფუძველზე დადგენილია, რომ შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ს დირექტორმა - თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის წაქეზებითა და თ.მ–ის დახმარებით, მეანაბრეთა მიერ შეტანილი თანხები სესხის სახით უკანონოდ გასცა მ.ფ–ძეზე, რაც ამ უკანასკნელმა გამოიყენა პირადი შეხედულებისამებრ და უკან არ დაუბრუნებია. მართალია, ოფიციალურად კასატორს შ.პ.ს. „ს.კ.ს–ო“-ში არ გააჩნდა რაიმე სახის წილი და არ იყო კომპანიის თანამშრომელი, თუმცა ის რეალურად კომპანიის ფაქტობრივი მმართველი იყო. კასატორი წყვეტდა კომპანიის საკადრო საკითხებს, დავალებებს აძლევდა თანამშრომლებს, თავად იყო თავის თავზე სესხის გაცემის ინიციატორი, კასატორზე გაცემული სესხები და ხელშეკრულების პირობები დგებოდა მისივე მითითებით და თანხებთან დაკავშირებით ყველა მოქმედება მასთან თანხმდებოდა. განაჩენითვე განიმარტა, რომ კასატორის მოქმედება კომპანიის დირექტორის მეშვეობით უკავშირდებოდა დაზარალებულთათვის მიყენებულ ზიანს.

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰ მუხლი ადგენს, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309¹⁷ მუხლის მე-2 ნაწილი) (სუსგ №ას-1322-2018, 04.04.2019წ.).

21. ამდენად, დელიქტური ურთიერთობისათვის დამახასიათებელი ცალკეული ელემენტების მტკიცების ნაწილში, კონკრეტულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენის საფუძველზე, სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს მოსარჩელეებისათვის მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებით ზიანის მიყენების შესახებ ფაქტობრივ გარემოებას.

22. აქვე, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ განვიხილოთ, კასატორს არ წარმოუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება.

23. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის პირველი ნაწილი განსაზღვრავს დელიქტურ ვალდებულებაში სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძვლებს, რომლის თანახმადაც, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები.

აღნიშნული ნორმის საფუძველზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პირისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების სოლიდარულად დაკისრებისათვის უნდა არსებობდეს ორი ან რამდენიმე პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რომელსაც შედეგად ზიანის დადგომა მოჰყვა, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზეა და შესაბამისად, მოსარჩელეების მოთხოვნა დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოპასუხეთათვის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე საფუძვლიანია.

24. საკასაციო პალატა სამოქალაქო კოდექსის 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ შექმნილიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 412-ე მუხლებზე (ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს) მითითებით ასევე იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებით და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელეების მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული თანხისა და მასზე დარიცხული პროცენტის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობა მოიცავს გამსესხებლების მიერ მისაღებ თანხებს (შდრ. სუსგ №ას-695-2021, 22 მარტი, 2022 წელი).

25. საკასაციო პალატა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეებმა წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უზრუნველყვეს თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და მოპასუხეთა (ფიზიკურ პირთა) დელიქტური ქმედებით ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება. ამდენად, სარჩელები მართებულად დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება.

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, № 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

27. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

28. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

29. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე, 407-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი