საქმე №ას-1405-2018 25 ივნისი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – გ.ა–ვა, ბ.ი. ოღლი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ლ.ა–ძე, მ.ა–ძე, ო.გ–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2012 წლის 11 დეკემბერს, ერთი მხრივ, გ.ა–ვას (შემდგომში - „პირველი მოსარჩელე“ ან „პირველი კასატორი“), ბ. ი. ოღლის (შემდგომში - „მეორე მოსარჩელე“ ან „მეორე კასატორი“) (შემდგომში ერთობლივად - „მოსარჩელეები“ ან „კასატორები“), ასევე მეორე მოსარჩელეს, როგორც ო.ა–ვის, ს.ა–ვის დაუ.ა–ვის წარმომადგენელს და, მეორე მხრივ, ლ.ჯ–ძეს (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) შორის გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით (ტ. I, ს. ფ. 16-22).

2. გამყიდველებმა მყიდველს გამოსყიდვის უფლებით მიჰყიდეს მათი კუთვნილი უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, სოფელი ...... (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი .......), ხოლო მყიდველმა მესაკუთრისათვის უკან მიყიდვის პირობით იყიდა აღნიშნული უძრავი ნივთი (ტ. I, ს. ფ. 16-22). ნასყიდობის საგანი საჯარო რეესტრში აღირიცხა პირველი მოპასუხის სახელზე (ტ. I, ს. ფ. 64-67). გამოსყიდვის ვადა განისაზღვრა 2013 წლის 11 მარტამდე. ამ ვადის გასვლის შემდეგ გამყიდველი კარგავდა გამოსყიდვის უფლებას, ხოლო მყიდველი იძენდა შეუზღუდავ საკუთრების უფლებას ნასყიდობის საგანზე (ტ. I, ს. ფ. 18)

3. 2014 წლის 14 მაისს პირველ მოპასუხესა და მ.ა–ძეს (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“) შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც პირველმა მოპასუხემ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, სოფელი ...... (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი ......) მიჰყიდა მეორე მოპასუხეს (ტ. I, ს. ფ. 50-52). ნასყიდობის საგანი აღირიცხა მეორე მოპასუხის სახელზე (ტ. I, ს. ფ. 74, 75).

4. 2014 წლის 1 ოქტომბერს მეორე მოპასუხესა და ო.გ–ძეს (შემდგომში - „მესამე მოპასუხე“) შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მეორე მოპასუხემ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, სოფელი ........ (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი .......) მიჰყიდა მესამე მოპასუხეს (ტ. I, ს. ფ. 80, 81). ნასყიდობის საგანი აღირიცხა მესამე მოპასუხის სახელზე (ტ. I, ს. ფ. 82, 83).

5. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეების (შემდგომში ერთობლივად - „მოპასუხეები“) მიმართ და მოითხოვეს:

5.1. 2012 წლის 11 დეკემბრის გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც თვალთმაქცური გარიგების, ბათილად ცნობა;

5.2. პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის 2014 წლის 14 მაისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

5.3. მეორე და მესამე მოპასუხეებს შორის 2014 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

5.4. პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და უძრავი ქონების, მდებარე: თბილისი, ........, ს/კ: ........., მოსარჩელეთა და მათი შვილების საკუთრებაში აღრიცხვა.

6. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში მითითებული ფაქტები, აღნიშნა, რომ მოსარჩელეები ითხოვდნენ ხელშეკრულებების ბათილად ცნობასა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას იმ საფუძვლით, რომ პირველ მოპასუხესთან 2012 წლის 11 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულება იყო თვალთმაქცური გარიგება, ვინაიდან მხარეთა შორის, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ნაცვლად, გაფორმდა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, შემდგომი შემძენები - მეორე და მესამე მოპასუხეები კი იყვნენ არაკეთილსინდისიერი შემძენები (ტ. I, ს. ფ. 1-15). შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა დადგენილიყო 2012 წლის 11 დეკემბრის გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურ გარიგებად მიჩნევის საკითხი.

10. სააპელაციო პალატის მითითებით, დადგენილია, რომ მხარეთა შორის სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებულია სანოტარო წესით. ხელშეკრულების თანახმად, ნოტარიუსმა შეამოწმა მხარეთა ქმედუნარიანობა, დაადგინა გარიგების შინაარსი, მხარეებს წაუკითხა ხელშეკრულების შინაარსი, რის შემდეგაც მხარეებმა დაადასტურეს, რომ ხელშეკრულების დადება სურდათ სწორედ იმ პირობებით, რაც მითითებული იყო ხელშეკრულებაში და ნოტარიუსის თანდასწრებით მოაწერეს ხელი ხელშეკრულებაზე (ტ. I, ს. ფ. 17). როგორც თავად ხელშეკრულებაშია აღნიშნული, მხარეებს სურდათ ხელშეკრულების შედგენა ორ - ქართულ და გამყიდველისათვის ნაცნობ რუსულ ენაზე და მისი სანოტარო წესით დადასტურება. შესაბამისად, ხელშეკრულება შედგა ორ ენაზე, რომელთა იდენტურობაც დაადასტურა გამყიდველის მიერ არჩეულმა თარჯიმანმა (ტ. I, ს. ფ. 17). საქმეში წარმოდგენილია როგორც ქართულ, ისე რუსულ ენაზე მომზადებული, ხელმოწერილი და სანოტარო წესით დადასტურებული ხელშეკრულებები (ტ. I, ს. ფ. 16-22).

11. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა გარემოებები, რითიც შეიძლება დადასტურებულიყო 2012 წლის 11 დეკემბრის გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურობა. საქმის მასალების, მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და მოწმეთა ჩვენებების ურთიერთშეჯერების შედეგად, დგინდებოდა, რომ პირველ მოსარჩელეს ნამდვილად ესაჭიროებოდა გარკვეული ოდენობის თანხა, რის გამოც მის სურვილს წარმოადგენდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმება, მაგრამ, ვინაიდან, გარკვეული ფორმალური და იურიდიული საკითხების გამო ამ შინაარსის გარიგების დადება ვერ ხერხდებოდა, პირველი მოსარჩელე („ამინა“) დათანხმდა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებას. შეთანხმების თანახმად, მოსარჩელეს ნივთი უნდა გამოესყიდა დადგენილ ვადაში, ანუ თანხის გადახდის შემთხვევაში ქონება დაუბრუნდებოდა საკუთრებაში (იხ.: 09.02.2017წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე, მოწმე ც.ა–ის ჩვენება, 16:21:52 – 16:24:59). თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 29.05.2018წ. გამართულ სასამართლო სხდომაზე აპელანტების (მოსარჩელეები) წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ პირველ და მეორე მოსარჩელეებს უძრავი ქონების გამოსყიდვისთვის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში პირველი მოპასუხისთვის თანხა არ გადაუხდიათ. ამასთან, სასამართლოს კითხვაზე, თანხის არსებობის შემთხვევაში, დაიბრუნებდნენ თუ არა მოსარჩელეები უძრავ ქონებას, წარმომადგენელმა განმარტა, რომ, რა თქმა უნდა, თუ ასეთი თანხა ექნებოდათ მოსარჩელეებს, ქონება დაუბრუნდებოდათ და „ხელშეკრულება ჩაჯდებოდა ნასყიდობა-გამოსყიდვის ფორმაში“ (იხ.: 29.05.2018წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე, 12:28:22 – 12:28:54).

12. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო და საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვებოდა, რომ მოსარჩელეებს პირველი მოპასუხისათვის არც 2012 წლის 11 დეკემბრის ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში და არც მას შემდეგ - ერთი წლის განმავლობაში, სადავო უძრავი ქონების გამოსასყიდი თანხა არ გადაუხდიათ. არც იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება იყო წარმოდგენილი, რომ მათ სურდათ ამ თანხის გადახდა, გამოსყიდვის უფლების რეალიზება და მოპასუხე ამის საშუალებას არ აძლევდა. პირველი მოპასუხე უარყოფდა პროცენტის სახით თანხის მიღებას. საქმეში არ იყო წარმოდგენილი რაიმე წერილობითი მტკიცებულება, რითიც შეიძლებოდა დადასტურებულიყო მოსარჩელეთა მხრიდან პირველი მოპასუხისათვის თანხის - მათი განმარტებით, სესხზე პროცენტის სახით - გადახდა.

13. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოწმეების ც.ა–სა და ლ.კ–ის ჩვენებების თანახმად, პირველი მოსარჩელე გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ განვითარებული მოვლენების თაობაზე იყო ინფორმირებული (იხ.: 09.02.2017წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე). ამასთან, ეს არ იყო სადავო გარიგების თვალთმაქცურად მიჩნევის საფუძველი. რაც შეეხებოდა იმ გარემოებებს, რომ 18.11.2013წ., ანუ გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ - პირველმა მოპასუხემ შპს „ს.კ.უ–თან“ სადავო ნივთზე გააფორმა იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც უზრუნველყოფილ იქნა შპს „ს.კ.უ–ის“, როგორც იპოთეკარის, რეგრესული მოთხოვნები შპს „ა-მ–ის“ მიმართ (ტ. I, ს. ფ. 43-49); რომ 02.03.2015წ., ანუ იმ პერიოდში, როცა უძრავი ქონება უკვე ირიცხებოდა ამჟამინდელი მესაკუთრის - მესამე მოპასუხის სახელზე, მან ნ.ა–გან ისესხა 11 000 აშშ დოლარი და ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით იპოთეკით დატვირთა ამჟამად სადავოდ გამხდარი ქონება (ტ. I, ს. ფ. 53-58), - ეს გარემოებები ასევე არ წარმოადგენდა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობას. პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოცემულ მსჯელობას, რომ ნებისმიერ მესაკუთრეს უფლება აქვს იპოთეკით ან სხვაგვარი ვალდებულებით დატვირთოს თავისი საკუთრება, გააქირავოს, გაასხვისოს იგი კანონის ფარგლებში.

14. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელეს უნდა დაემტკიცებინა ის ფაქტი, რომ მხარეთა ქმედება არ მოიაზრებდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იმ შედეგის დადგომას, რაც უნდა მოჰყოლოდა ამგვარ გარიგებას (უძრავი ქონების მყიდველის საკუთრებაში აღრიცხვა), თუმცა მოსარჩელემ ვერ შეძლო მტკიცების ტვირთის ამგვარი რეალიზება. პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეებმა გააზრებულად გააფორმეს ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის თაობაზე და მათ ნამდვილად სურდათ იმ გარიგების დადება, რაც დადეს. ანუ, მათი შინაგანი ნება გამოვლინდა მათსავე სურვილის გათვალისწინებით. ამასთან, ის გარემოება, რომ მოგვიანებით მოსარჩელე მხარემ შეთანხმებულ ვადაში ვერ გამოისყიდა უძრავი ქონება და ვერ დაიბრუნა საკუთრების უფლება, არ მიუთითებდა ხელშემკვრელი მხარეების მიერ გამოვლენილი ნების ხარვეზზე და შეფასებული ვერ იქნებოდა თვალთმაქცურ გარიგებად.

15. რაც შეეხებოდა მეორე და მესამე მოპასუხეებს, გამომდინარე იქიდან, რომ არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა მოთხოვნა 2012 წლის 11 დეკემბრის გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს არ ჰქონდათ პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის 2014 წლის 14 მაისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და მეორე და მესამე მოპასუხეებს შორის 2014 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი. შესაბამისად, არ არსებობდა არც ნივთის დაბრუნების საფუძველი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ამ მოთხოვნის დასაბუთებულობაზე მსჯელობის შემთხვევაშიც, არ არსებობდა 14.05.2014წ. და 01.10.2014წ. გარიგებების ბათილობის წინაპირობა იმ საფუძვლით, რომ მეორე და მესამე მოპასუხეებმა იცოდნენ პირველი მოსარჩელის სურვილის თაობაზე, დაებრუნებინა საკუთრებაში სადავო უძრავი ქონება (ტ. I, ს. ფ. 386). როგორც სარჩელზე წარდგენილ შესაგებელშია აღნიშნული, მესამე მოპასუხემ საშუალება მისცა მოსარჩელეებს გამოესყიდათ სახლი, რისთვისაც ელოდებოდა 9 თვის განმავლობაში (ტ. I, ს. ფ. 108). სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქონება პირველი მოპასუხის სახელზე აღირიცხა კანონიერად, შესაბამისად, მისი მომდევნო განკარგვა უფლებამოსილი პირების მიერ გამოვლენილი ნება იყო.

16. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელეები სააპელაციო საჩივარში აღნიშნავდნენ, რომ უკანასკნელ მესაკუთრეს - მესამე მოპასუხეს პერიოდულად უხდიდნენ პროცენტს და სურდათ ქონების დაბრუნება (ტ. I, ს. ფ. 441). მესამე მოპასუხისათვის თანხების ჩარიცხვის დასტურად მოსარჩელეები უთითებდნენ სს „ბ.რ–დან“ და სს „ს.ბ–დან“ თბილისის საქალაქო სასამართლოსათვის გადაგზავნილ მტკიცებულებებზე. საქმეში წარმოდგენილი იყო საბანკო დოკუმენტაცია, რითიც დასტურდებოდა მესამე მოპასუხის მიერ თურქეთიდან 50, 100, 50, 50, 194 და 100 აშშ დოლარის მიღება (ტ. I, ს. ფ. 250-258). ასევე, „ვესტერნ იუნიონის მეშვეობით“ 50, 70, 50, 50, 90, 60, 50, 120, 350, 100, 50, 50, 100, 80 და 50 აშშ დოლარის მიღება (იხ.: ბანკის წერილი და CD დისკი გადარიცხვების თაობაზე ინფორმაციით, ტ. I, ს. ფ. 266-268). ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი იყო მესამე მოპასუხის შესაგებელი სარჩელზე, სადაც იგი აღიარებდა მოსარჩელეებისაგან ჯამში 3000 აშშ დოლარის მიღების ფაქტს, თანხის მიზნობრიობას კი ხსნიდა იმით, რომ თანხას იღებდა სახლში ცხოვრების სანაცვლოდ, ანუ ქირის სახით. გამომდინარე იქიდან, რომ მესამე მოპასუხისათვის თანხის გადახდის ფაქტის დადგენა არ იყო საკმარისი საფუძველი სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის, წინამდებარე საქმეში კი არ იყო აღძრული მოთხოვნა გადახდილი თანხის დაბრუნებაზე, სააპელაციო პალატამ არ გამოიკვლია საკითხი - ნამდვილად არსებობდა თუ არა რაიმე შეთანხმება მოსარჩელეებსა და მესამე მოპასუხეს შორის უძრავი ქონებით სარგებლობისათვის ქირის გადახდის თაობაზე, თუ ეს იყო სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე (იმ ვარაუდით, რომ მოსარჩელეები შეძლებდნენ საბოლოოდ საჭირო თანხის შეგროვებას და ბინის გამოსყიდვას, რაც საბოლოოდ ვერ განხორციელდა) გადახდილი თანხა.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება, ასევე გაასაჩივრეს ამავე სასამართლოს 2018 წლის 3 აპრილის საოქმო განჩინება მოწმეთა დაკითხვის შესახებ შუამდგომლობაზე უარის თქმის თაობაზე.

18. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

18.1. როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ, ისე სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები და საქმეში არსებული მტკიცებულებები პროცენტის გადახდის თაობაზე. 2017 წლის 9 თებერვლის სხდომაზე დაიკითხნენ მოწმეები ც.ა., ლ.კ–ი და ც.გ.ი, რომელთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ მხოლოდ მოსარჩელის ზეპირსიტყვიერი განმარტება არ გაკეთებულა პროცენტის გადახდასთან დაკავშირებით და არც მოპასუხეთა კეთილსინდისიერება იკვეთება. მოწმეთა ჩვენებებით დგინდება პროცენტის გადახდაც და ნასყიდობა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების თვალთმაქცური ხასიათიც. სასამართლომ არ იმსჯელა ამ ჩვენებებთან დაკავშირებით;

18.2. პირველ მოპასუხეს სადავო ქონების, როგორც საცხოვრებელი სახლის, მიმართ ინტერესი არ ჰქონია. ქონება მან მხოლოდ დაათვალიერა, შეამოწმა, რამდენად შეესაბამებოდა მის მიერ გაცემული სესხის გარანტიას და მისი გადაცემა არც კი მოუთხოვია მოსარჩელეებისათვის;

18.3. მესამე მოპასუხემ იცოდა, რომ პირველ მოპასუხეს რეალურად არ ეკუთვნოდა ქონება. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ იგი იყო ც.გ–ის შვილი, რომელიც იჯდა შუამავალ ლ.კ–ის ოფისში და რომლისთვისაც ცნობილი იყო ჯერ კიდევ პირველი მოპასუხის მიერ სადავო ქონების იპოთეკით დატვირთის სურვილის ფაქტი, ასევე ცნობილია ის გარემოება, რომ გარკვეული ფორმალური თუ იურიდიული გარემოებების გამო ქონებაზე დაიდო ნასყიდობა-გამოსყიდვის უფლებით ხელშეკრულება, მაგრამ ქონების მესაკუთრედ კვლავ რჩებოდნენ მოსარჩელეები. მას ურთიერთობა ჰქონდა პირველ მოსარჩელესთან, როგორც სადავო ქონების ერთ-ერთ მესაკუთრესთან და ესაუბრებოდა მას ამ ქონების იპოთეკით დატვირთვასთან დაკავშირებით. მესამე მოპასუხე ასევე არის სადავო ქონების იპოთეკარის - შპს „ა-მ–ის“ დირექტორის ა.გ–ძის მეგობარი და პარტნიორი. ყველა ამ ურთიერთობაში მისთვის ცნობილი იყო, რომ სადავო ქონების ნამდვილი მესაკუთრეები იყვნენ პირველი მოსარჩელე, მეორე მოსარჩელე და მათი შვილები. იგი არის ასევე მეორე მოპასუხის მეგობარი, თავად ამბობს, რომ პასპორტის არქონის გამო გააფორმა ქონება მეორე მოპასუხის სახელზე. შესაბამისად, პირველმა მოპასუხემ იცოდა ნების ნაკლის შესახებ და მასსა და მეორე მოპასუხეს, ასევე მეორე მოპასუხესა და მესამე მოპასუხეს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებები ბათილად უნდა იქნას ცნობილი;

18.4. სასამართლო სხდომაზე არ იქნენ გამოძახებულნი და დაკითხულნი მოწმეები ა.გ–ძე და გ.ო–ძე. გაურკვეველია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიდგომა, როდესაც მდივანი ეუბნება მოსამართლეს, რომ გამოძახებული მოწმეებიდან ერთის ტელეფონი გამორთული იყო და მეორე არ ცხოვრობდა მისამართზე, მოსამართლემ რატომ უნდა შეაქოს.

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელეების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

20. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

21. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

22. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

23. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

24. განსახილველ შემთხვევაში კასატორების ძირითადი პრეტენზია არის ის, რომ სასამართლომ მოსარჩელეთა მიერ თანხის (პროცენტის) გადახდის ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად არ გაითვალისწინა საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები.

25. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსკ-ის 429.1 მუხლზე, რომლის თანახმად, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

26. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, კრედიტორი ყოველთვის ვალდებულია გასცეს მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუ ამას მოვალე მოითხოვს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია სწორედ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესით, რომლის თანახმად, შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის ფლობა აუცილებლობას იმიტომ წარმოადგენს მოვალისათვის, რომ საპროცესო-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ფულადი ვალდებულების შესრულების მტკიცების ტვირთი მას ეკისრება. შესაბამისად, სადავოობის შემთხვევაში, მოვალემ ამ დოკუმენტით შეიძლება დაადასტუროს ვალდებულების შესრულების ფაქტობრივი გარემოება, რასაც ვერ ვიტყვით კრედიტორზე, რომელსაც არანაირი საჭიროება არ აქვს, ფლობდეს ამ დოკუმენტს არც პროცესუალური და არც მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით. სწორედ ამიტომ მოვალე აღჭურვილია მთელი რიგი უფლებებით, რომ შეძლოს ვალდებულების შესრულების და კრედიტორის მიერ ამ შესრულების მიღების ფაქტის დადასტურება (იხ. სუსგ № ას-970-935-2016, 18 დეკემბერი, 2017 წელი; სუსგ №ას-570-541-2015, 11 ნოემბერი, 2015 წელი; სუსგ №ას-1541-1547-2011, 19 აპრილი, 2012 წელი).

27. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით განსაზღვრული მტკიცებულებათა დასაშვებობის ზოგადი წესი, რომლის თანახმად, გარემოებანი, რომლებზედაც მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, შეიძლება დამტკიცდეს თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით, ფულადი ვალდებულების შესრულების ფაქტობრივი გარემოების მტკიცებისას იცვლება კონკრეტული წესით, რადგან მტკიცებულების არჩევის შესაძლებლობას ამ შემთხვევაში თავად მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა (სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლი) ითვალისწინებს. ფულადი ვალდებულების შესრულების ფაქტის მტკიცებისას, ამ წესის თანახმად, სხვადასხვა მტკიცებულებებს შორის უპირატესობა კრედიტორის მიერ გაცემულ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელ წერილობით მტკიცებულებას - დოკუმენტს ენიჭება (იხ. სუსგ №ას-970-935-2016, 18 დეკემბერი, 2017 წელი). მხოლოდ მოწმის ჩვენება ვერ შეფასდება ფულადი ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელ მტკიცებულებად (იხ. სუსგ №ას-23-23-2018, 22 ივნისი, 2018 წელი). გამომდინარე აქედან, ფულადი ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელ დოკუმენტში ყოველთვის იგულისხმება წერილობითი საბუთი, შესაბამისად, მარტოოდენ მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით თანხის გადახდის ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცება შეუძლებელია (იხ. სუსგ საქმე №ას-194-2019, 27 მაისი, 2019 წელი).

28. კასატორები ასაჩივრებენ ასევე სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 3 აპრილის საოქმო განჩინებას მოწმეთა დაკითხვის შესახებ შუამდგომლობაზე უარის თქმის თაობაზე, თუმცა მათ არ წარმოუდგენიათ კვალიფიციური შედავება აღნიშნული განჩინების უკანონობის თაობაზე, რის გამოც საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს აღნიშნულ საკითხზე.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორებს არ წარმოუდგენიათ იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

30. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

31. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 5 051,15 ლარის 70% – 3535,80 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ.ა–ვას და ბ.ი. ოღლის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორებს გ.ა–ვას (პ/ნ ......) და ბ.ი. ოღლის (პ/ნ .......) დაუბრუნდეთ ე.გ–ის (პ/ნ ......) მიერ 2018 წლის 26 ნოემბრის №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 5 051,15 (ხუთი ათას ორმოცდათერთმეტი ლარი და თხუთმეტი თეთრი) ლარის 70% – 3535,80 (სამი ათას ხუთას ოცდათხუთმეტი ლარი და ოთხმოცი თეთრი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე