საქმე №ას-33-2022 17 ნოემბერი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.კ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – რ.გ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – პატივის, ღირსების, სახელის, საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი და ცილისმწამებლური ცნობების უარყოფა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. გ.კ–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, ,,კასატორი“) სარჩელით მიმართა სასამართლოს რ.გ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“,) მიმართ, პატივის, ღირსების, სახელის, საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი და ცილისმწამებლური ცნობების უარყოფა და მორალური ზიანის ანაზღაურება მოითხოვა.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2019 წლის 27 თებერვალს მოსარჩელემ მოპასუხის მიმართ პოლიციაში შეიტანა საჩივარი, სადაც იგი მიუთითებდა, რომ რ.გ–ძე პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაციისა და პერსონალური მონაცემების გასაჯაროვების მუქარით სთხოვდა თანხას. იმავე წლის 28 თებერვალს კი, რ.გ–ძე მოსარჩელეს სახლში მიუვარდა, სადაც მოსარჩელე და დედამისი იმყოფებოდნენ. მოპასუხემ ამ ქმედებით მოსარჩელის (და დედამისის) კანონით გარანტირებული უფლება - ფიზიკური სივრცის უფლება და ამ სივრცით დაუბრკოლებლად სარგებლობის უფლებაც შელახა. აგრესიული ქმედების გამო მოსარჩელემ 112-ის საშუალებით გამოიძახა პოლიცია და ითხოვა დახმარება. 2020 წლის 26 ნოემბერს რ.გ–ძე სამოქალაქო საქმეზე მოწმის სახით დაიკითხა. 7 დეკემბერს მოსამართლემ გამოაცხადა გადაწყვეტილება. 23 დეკემბერს კი რ.გ–ძემ „ფეისბუკის“ საშუალებით თავისი პირადი პროფილიდან საჯაროდ გაავრცელა მოსარჩელის ფოტოები და მოსარჩელის შესახებ სინამდვილესთან შეუსაბამო ინფორმაცია, რომელიც შეიცავდა მოსარჩელის მიერ კანონისა და მორალის ნორმების დარღვევის, უღირსი საქციელის ჩადენის შესახებ მტკიცებას. მოსარჩელე არის სამოქალაქო აქტივისტი, ააიპ „ს.შ.ო–ის“ დამფუძნებელი და დირექტორი, საინიციატივო ჯგუფი „გ.თ–“ დამფუძნებელი/წევრი, პოლიტიკური პარტია „გ–ი - მეტი თავისუფლება“ დამფუძნებელი. მოსარჩელე აქტიურად იყო ჩართული 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების კამპანიაში, ხელმძღვანელობდა სხვადასხვა ტიპის ტრენინგებს, ასევე - №1 მთაწმინდის საოლქო საარჩევნო კომისიაში იყო პოლიტიკური პარტია „ლ.ს–თვის“ წარმომადგენელი. მან წარმატებით დაამთავრა მედიის განვითარების ფონდის კურსი მედიაწიგნიერებაში, ამოწმებს ინფორმაციის სისწორეს, ე.წ. ,,ფეიკნიუსებს“ და ამზადებს სტატიებს მითების დეტექტორის ლაბორატორიისთვის.

მოპასუხის განცხადებებზე საზოგადოების მხრიდან გაკეთებული განცხადებებით მოსარჩელეს გაუჩნდა საფუძვლიანი ეჭვი, რომ მასზე შესაძლოა განხორციელდეს როგორც ფიზიკური, ასევე ფსიქოლოგიური ძალადობა, რის გამოც ის განიცდის მძიმე ფსიქოლოგიურ სტრესსა და სულიერ ტკივილს. მოპასუხე მხარის მიერ ცილისმწამებლური და სინამდვილესთან შეუსაბამო ფაქტების გავრცელების გამო მოსარჩელეს დაეწყო ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებით ჩივილები. აღნიშნული გამოწვეულია იმ სტრესით, რომელიც მოპასუხემ მიაყენა მოსარჩელეს.

მოპასუხის მიერ მიყენებული ზიანის შედეგად მოსარჩელეს ჯანმრთელობის გაუარესების გამო დასჭირდა ფსიქოლოგისა და შესაბამისი პროფილის სამედიცინო ექსპერტის ნევროპათოლოგის/ნევროლოგის კონსულტაცია. ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ მოსარჩელეს დაენიშნა მედიკამენტოზური მკურნალობა. მოპასუხე, საჯაროდ გავრცელებულ ცილისმწამებლურ პოსტში წერს: „1) იურიდიული ფაკულტეტი მე-2 კურსის შემდეგ ჩაანაცვლა სხვა სპეციალობით, რადგან იმდენჯერ იყო პოლიციაში ბრალდებულის სტატუსით; 2) საქართველოში არ იკმარა და ევროპაშიც კი მოასწრო 20 წლის ასაკში ერთი დღე-ღამე პოლიციის მეთვალყურეობის ქვეშ, იზოლაციაში ყოფილიყო; 3) როგორც მოვუყევი და თამთას მეგობარია ის ბიჭი, ვინც ამსტერდამში გავიცანით, მას რო ვეხვეწებოდი სასტუმროდან გაგდებული დახმარებას, რომ ინტერნეტი არ მქონდა და ჩემთვის სასტუმრო მოეძებნა, შენ რო ნომერში პოლიცია შემოგივარდა და ხელბორკილებით განყოფილებაში გადაგიყვანეს, მე კი ქუჩაში გამომიშვეს, რადგან აღმოჩნდა, რომ მოპარული ბარათით გქონდა სასტუმროს ფული გადახდილი და ბარათის მფლობელმა იჩივლა. რამე არასწორად ვთქვი?“ აღნიშნული ცილისწამების შემდეგ მოსარჩელემ იმისთვის, რომ დაამტკიცოს მოპასუხის მიერ გავრცელებული ფაქტების სინამდვილესთან შეუსაბამობა, მიმართა სხვადასხვა ქვეყნის საელჩოებს საქართველოში და ასევე ყველა შესაბამის საჯარო უწყებას. მოსარჩელის მოთხოვნის მოკვლევის პროცესში საბოლოო პასუხი მოამზადა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ და სსიპ მომსახურების სააგენტომ.

მოპასუხე, საჯაროდ გავრცელებულ ცილისმწამებლურ პოსტში წერს: 1) მიხარია მის ტყუილებს კიდევ არ შეეწირა ერთი უდანაშაულო ადამიანი და მისი ფინანსების მითვისება ვერ მოახერხა სასამართლოს ძალითაც კი, ხოლო აღნიშნული განცხადების დაზუსტების მიზნით იმავე პოსტის კომენტარში წერს შემდეგს: 30 000 ლარს თხოვდი გოგოს, რომელსაც შენი ვალი მაქსიმუმ 7000 ქონდა, რასაც სულ აღიარებდა სასამართლომაც დააკმაყოფილა ის ნაწილი, რასაც მარი ისედაც აღიარებდა და უბრალოდ თანხას უქონლობის გამო ვერ აბრუნებდა, შენ კი შენი 4000 ლარიანი ორჯერ ნაყიდი ტელეფონის და ვალების გასტუმრების ფულს სძალავდი ადამიანს. ფსიქოპათი ხარ და გაჩუმდი. აღნიშნული ცილისწამების შემდეგ მოსარჩელემ იმისთვის, რომ დაამტკიცოს მოპასუხის მიერ გავრცელებული ფაქტების სინამდვილესთან შესაბამისობა, მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს. მოპასუხემ მოსარჩელეს ბრალი დასდო სისხლის სამართლის დანაშაულებში - თაღლითობაში, სხვათა პირადი ცხოვრების ამსახველი ინფორმაციის ან/და პერსონალური მონაცემების ხელყოფაში, სხვისი ფინანსების მითვისებაში, ქურდობაში. თაღლითობის და ქურდობის ფაქტის დადასტურება კი შესაძლებელია მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვს გავრცელებული ცნობების უარყოფას და მორალური ზიანის ანაზღაურებას.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხის განმარტებით, 2020 წლის 2 თებერვალს რ.გ–ძემ გ.კ–ის თხოვნით დაალომბარდა გ.კ–ის ტელეფონი 400 ლარად. აღნიშნული დავალიანება უნდა დაეფარა გ.კ–ს. ამასთან, რ.გ–ძემ გ.კ–ს ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე ასესხა 1500 აშშ დოლარი, რისთვისაც მან დაალომბარდა თავის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა. აღნიშნული თანხა გ.კ–ს 3 თვეში უნდა დაებრუნებინა რ.გ–ძისთვის. გარკვეული დროის შემდეგ გ.კ–მა რ.გ–ძის მიმართ არსებული სასესხო ვალდებულება გადააბარა მ.ხ–ას და თან განუმარტა, რომ თუ მ.ხ–ა ვერ შეძლებდა თვიური პროცენტის გადახდას, ის გადაიხდიდა სესხის პროცენტებს, რათა რ.გ–ძეს არ შექმნოდა პრობლემები. მიუხედავად აღნიშნული შეთანხმებისა, მას შემდეგ, რაც მ.ხ–ა და გ.კ–ი ვეღარ ახერხებდნენ პროცენტების გადახდას, რ.გ–ძემ სთხოვა გ.კ–ს, გადაეხადა საპროცენტო განაკვეთი, რაზეც გ.კ–მა განუცხადა, რომ ეს მას არ ეხებოდა, არ აინტერესებდა, თუ როგორ დაფარავდა პროცენტს ან ჩამოართმევდა თუ არა მოპასუხეს მანქანას მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია. აღნიშნულ პერიოდში რ.გ–ძეს არ ჰქონდა მატერიალური შესაძლებლობა, თავად გადაეხადა აღნიშნული პროცენტები, რის გამოც ჩავარდა მძიმე მდგომარეობაში და გადაწყვიტა ასულიყო გ.კ–თან სახლში და გასაუბრებოდა მისი ოჯახის წევრებს სესხის გადახდასთან დაკავშირებით. რ.გ–ძეს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა გ.კ–ის მშობლებთან, ამიტომ ჩათვალა საჭიროდ გასაუბრებოდა მის მშობლებს.

რ.გ–ძე თავის მეგობარ მარია შეროზიასთან ერთად ავიდა გ.კ–თან. სახლის კარზე დაკაკუნების და იმის თქმისთანავე, რომ სურდა მასთან დალაპარაკება, გ.კ–მა ფანჯრიდან დაუყვირა, რომ პოლიციაში რეკავდა და თითქოს რ.გ–ძე მის სახლში შეჭრას ცდილობდა. რ.გ–ძეს სურდა მხოლოდ გასაუბრება გ.კ–თან და მის მშობლებთან.

მისი მხრიდან ადგილი არ ჰქონია მუქარას, აგრესიულ ქმედებებს ან სახლში შეჭრის მცდელობას. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ რ.გ–ძე მას ემუქრებოდა პირადი ცხოვრების ამსახველი კადრების და პერსონალური მონაცემების გახმაურებით. საქმეში წარმოდგენილი არ არის მუქარის შემცველი ტექსტების დამადასტურებელი მტკიცებულებები. რ.გ–ძე არასდროს დამუქრებია მსგავსი ტექსტებით, ის ითხოვდა მხოლოდ კუთვნილი თანხის უკან დაბრუნებას. მას შემდეგ, რაც რ.გ–ძემ გ.კ–თან შეწყვიტა ურთიერთობა, გ.კ–ი ხშირად იმყოფებოდა მოპასუხის ოფისის მიმდებარე ტერიტორიაზე და შორიდან აკვირდებოდა მას. აღნიშნული შემჩნეული აქვს როგორც რ.გ–ძეს, ასევე, მის თანამშრომლებს და მეგობრებს. გ.კ–ი მას ასევე აკონტროლებს არაერთი სოციალური ქსელის ფეიკ ექაუნთიდან. მას შემდეგ, რაც გ.კ–მა შეიტანა სარჩელი მოპასუხის წინააღმდეგ, მოსარჩელემ დაიწყო იმ ფეისბუქ ექაუნთის გაუქმება, სადაც მის წინააღმდეგ უამრავი მტკიცებულება იყო. გ.კ–ი წერდა: „ის არაფერი იყო იმასთან შედარებით, თუ მას რა შეეძლო“. ამ და მსგავსი ტექსტების მოწერის შემდეგ ,,whatsapp‘’-ში და ,,messenger‘’-ში რ.გ–ძის მიწერილ კონტექსტიდან ამოგლეჯილ მესიჯებს ასურათებდა, რომ შემდეგ წარედგინა პოლიციის განყოფილებაში.

რ.გ–ძის არცერთ ქმედებაში არ იკვეთება ძალადობისკენ მიმართული მოწოდება ან ქმედება, რომელსაც შეეძლო გამოეწვია რაიმე სახის ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური ძალადობის ეჭვი. მან თავის პოსტში მხოლოდ საკუთარი დამოკიდებულება გამოხატა გ.კ–ის მიმართ. რ.გ–ძეს პოსტის გამოქვეყნებისას არ განუზრახავს, გაევრცელებინა ისეთი ფაქტი, რომელიც არ შეესაბამება სიმართლეს ან/და ზიანი მიეყენებინა გ.კ–ისთვის. მოპასუხემ უბრალოდ გამოხატა თავისი აზრი. „იურიდიული ფაკულტეტი ჩაანაცვლა სხვა სპეციალობით, რადგან იმდენჯერ იყო პოლიციაში ბრალდებულის სტატუსით“ - წარმოადგენს რ.გ–ძის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, თუ რატომ შეიცვალა ფაკულტეტი გ.კ–მა, როდესაც მის მიზანს არ წარმოადგენდა, რომ რაიმე სახის ზიანი მიეყენებინა გ.კ–ისთვის. რაც შეეხება იმას, რომ გ.კ–მა 20 წლის ასაკში ამსტერდამში ყოფნის დროს ერთი ღამე გაატარა პოლიციის მეთვალყურეობის ქვეშ იზოლატორში, შეესაბამება სიმართლეს, რისი დადასტურებაც შესაძლებელია თავად გ.კ–ის ვიდეოჩანაწერით და ხმოვანი შეტყობინებით, რომელიც გავრცელებული იყო რ.გ–ძისა და გ.კ–ის მეგობრების საერთო სასაუბროში. მ.ხ–ა იყო გ.კ–ისა და რ.გ–ძის საერთო მეგობარი, რომელსაც გარკვეული დავა წარმოეშვა გ.კ–თან. რ.გ–ძემ თავის პოსტში გამოხატა მხოლოდ პირადი მოსაზრება მათ შორის არსებულ დავასთან დაკავშირებით. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებითაც იკვეთება, რომ მ.ხ–ა პირველ სასარჩელო მოთხოვნას, რომელიც შეეხებოდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას, ნაწილობრივ არ ხდიდა სადავოდ, აღნიშნული მოთხოვნა დააკმაყოფილა სასამართლომ, ხოლო მეორე მოთხოვნას ზიანის ანაზღაურებაზე, არ ეთანხმებოდა მ.ხ–ია. აღნიშნული მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა სასამართლომ. შესაბამისად, ნათელია, რომ არ ვლინდებოდა ცილისწამება, სინამდვილესთან შეუსაბამო ფაქტების გავრცელება და მან მხოლოდ გამოხატა თავისი მოსაზრება აღნიშნულ დავასთან დაკავშირებით.

რ.გ–ძე თავის პოსტში გამოხატავს მხოლოდ მოსაზრებას გ.კ–ის მიმართ და საუბრობს ერთ კონკრეტულ ფაქტზე. რ.გ–ძე გ.კ–თან ერთად წასული იყო სამოგზაუროდ ამსტერდამში, სადაც ცხოვრობდნენ სასტუმრო ,,ლოიდლში‘’. ამსტერდამიდან გამოფრენამდე ორი დღით ადრე სასტუმროს ნომერში მივიდა პოლიციის ორი თანამშრომელი, რომლებმაც გიორგის სთხოვეს, გაჰყოლოდა სასტუმროს მიმღებში, რის შემდეგად პოლიციის თანამშრომლებმა გ.კ–ს განუმარტეს უფლებები, დაადეს ხელბორკილები და გადაიყვანეს განყოფილებაში. რ.გ–ძეს კი სთხოვეს, აეღო ბარგი და სასწრაფოდ დაეტოვებინა სასტუმროს ტერიტორია. ამასთანავე უთხრეს, რომ აღარასდროს დაბრუნებულიყვნენ სასტუმროში, რადგან ქურდების ადგილი იქ არ იყო. რ.გ–ძე შეურაცხყოფილი და დამცირებული აღმოჩნდა წვიმიან ღამეს 150 ევროს იმედად ქუჩაში. რ.გ–ძე და მისი მეგობრები ყველაფერს აკეთებდნენ იმისთვის, რომ გ.კ–ი გამოეყვანათ პოლიციის განყოფილებიდან, ცდილობდნენ ეშოვნათ მისთვის გადასახდელი თანხა. მეორე დღეს პოლიციის განყოფილებიდან გამოუშვეს გ.კ–ი იმ პირობით, რომ სასტუმროში გადაიხდიდა 330 ევროს და მხოლოდ ამის შემდეგ შეძლებდა ბარგის გატანას. როდესაც მივიდნენ სასტუმროში, მათ უთხრეს, რომ გადასახდელი ჰქონდათ 928 ევრო. სწორედ ამ ფაქტის შესახებ წერდა რ.გ–ძე თავის პოსტში, რომელიც შეესაბამება სიმართლეს და ცრუ ფაქტი არ გაუვრცელებია. თავისი პოსტით რ.გ–ძე გამოხატავდა პირად დამოკიდებულებას გ.კ–ის პიროვნებისადმი.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 27.07.2021წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოტივით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 11.11.2021წ. განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტაციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენს საჯარო პირს (თანამდებობის პირს). შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში, მის მიმართ არ გამოიყენება საჯარო პირის ცილისწამებისათვის გათვალისწინებული სტანდარტი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებებისა და საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებების გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სოციალურ ქსელში გავრცელებული სადავო განცხადებები მისი პირადი შეფასებაა, სუბიექტური დამოკიდებულება მოსარჩელის მიმართ, ხოლო მათში მითითებული/ნახსენები შემთხვევები/გარემოებები არ წარმოადგენს არსებითად მცდარ ფაქტებს.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ გავრცელებული პოსტი ეხება მოვლენების შეფასებასა და სუბიექტურ დამოკიდებულებას, რაც სიტყვისა და გამოხატვის უფლებითაა დაცული. სადავო გამონათქვამებთან მიმართებით გ.კ–ის ინტერესი (საკუთარი რეპუტაციის დაცვა) არ არის უპირატესი გამოხატვის თავისუფლებასთან მიმართებით, რადგან მასში მითითებული გამონათქვამები მნიშვნელოვნად არ ხელყოფს მის პირად უფლებებს, ზიანს არ აყენებს და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. კასატორის მითითებით, როგორც საქალაქო, ისე სააპელაციო სასამართლოებმა უგულვებელყვეს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და დიფამაციური მოთხოვნების მიმართ დადგენილი პრაქტიკა. სასამართლომ მცდარად შეაფასა ,,ფაქტისა" და ,,მოსაზრების" გამიჯვნის საკითხი და აშკარად მტკიცებით ფორმაში, ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე მსჯელობა მიიჩნია ,,მოსაზრებად". ამასთან, სასამართლომ მცდარად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რომლებითაც ცალსახად დასტურდება, რომ მოპასუხის განცხადება მცდარია.

საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 თებერვლის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი სსსკ-ს 391-ე მუხლის მიხედვით, წარმოებაშია მიღებული დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი, ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილის: „არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე“ საფუძველზე და მიღებულია არსებითად განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

10. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, ასევე, მტკიცებულებების შეჯერებისა და გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

11. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება).

12. ვიდრე დადგენილი გარემოებების სამართლის ნორმებთან სუბსუმირებას შეუდგებოდეს, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს სამართალწარმოების ფუნდამენტურ პრინციპებზე: მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა, გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სიტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს მათ შორის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის, საქმე №ას-1181--2018 განჩინება).

13. მხარეთა შორის დავის საგანია პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახავი ინფორმაციის უარყოფა.

14. საკასაციო სასამართლოს შესაფასებელია, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, მოპასუხის მიერ გავრცელებული განცხადება არის თუ არა მოსარჩელის სსსკ-ის მე-18 მუხლითა და სპეციალური კანონით დაცულ სფეროში იმგვარი ჩარევა, რასაც სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება მოჰყვება.

15. მოცემული დავის გადაწყვეტისას, მოსარჩელეთა მოთხოვნების სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმების მიზნით, გამოყენებულ უნდა იქნეს როგორც სამოქალაქო კოდექსის, ასევე - სპეციალური კანონის ნორმები. ,,სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ'' საქართველოს კანონის პირველი მუხლის „ე“ პუნქტის თანახმად, ცილისწამება არის არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადება. ამავე კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა. ამრიგად, იმის გადასაწყვეტად, მოპასუხის გამონათქვამები შეიცავს თუ არა ცილისმწამებლურ განცხადებას (რაც სსკ-ის 18.2. მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის საფუძველია), უნდა გაირკვეს, მოპასუხის მსჯელობა წარმოადგენს „არსებითად მცდარ ფაქტს“, თუ ის „აზრის“ კატეგორიას განეკუთვნება.

16. ,,სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ'' საქართველოს კანონი, ამ ნორმატიული აქტის მიზნებისათვის, შემდეგნაირად განმარტავს ტერმინებს: „აზრი – შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, აგრეთვე ნებისმიერი სახით ისეთი შეხედულების გამოხატვაა, რომელიც ასახავს რომელიმე პიროვნების, მოვლენის ან საგნის მიმართ დამოკიდებულებას და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს“ (პირველი მუხლის ‘ბ“ ქვეპუნქტი), ხოლო ცილისწამება – არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადებაა“ (პირველი მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). ამავე კანონის მე-7 მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, აზრის ან ფაქტის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვისას ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს განცხადებაში მოყვანილი ცნობებისათვის აზრის სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ.

17. ზემოაღნიშნული სპეციალური სამართლებრივი მოწესრიგების გათვალისწინებით, განსახილველ დავაში, იმის გადასაწყვეტად, მოპასუხის გამონათქვამი შეიცავს თუ არა ცილისმწამებლურ განცხადებას, რაც სსკ-ის 18.2-ე მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის საფუძველია, უნდა გაირკვეს მოპასუხის მსჯელობა წარმოადგენს „აზრს“ თუ „არსებითად მცდარ ფაქტს“. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად: „სიტყვა „აზრი“ ფართოდ განმარტებისას გულისხმობს განსჯას, დამოკიდებულებასა თუ შეფასებას, რომლის სისწორე თუ მცდარობა დამოკიდებულია მთლიანად ინდივიდზე, მის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე. ფაქტები კი, ჩვეულებრივ, მოკლებულია სუბიექტურ დამოკიდებულებას, იგი ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარეობს, ანუ ჩვენ გვაქვს იმის შესაძლებლობა, რომ ფაქტი შევამოწმოთ და ვნახოთ, ის რეალურად არსებობდა თუ არა. სწორედ ამიტომ, ფაქტების გადამოწმება და მისი ნამდვილობასთან შესაბამისობის დადგენა შესაძლებელია. ხშირ შემთხვევაში, აზრები და ფაქტები ერთმანეთს მჭიდროდ უკავშირდებიან და მათი გამიჯვნა რთულია. ეს განპირობებულია იმით, რომ გამოთქმის ორივე ფორმა იშვიათად გვხვდება სუფთა სახით. უმთავრესად, სჭარბობს სწორედ ისეთი გამონათქვამები, რომლებშიც თავს იყრის, როგორც შეფასებითი, ასევე ფაქტობრივი ელემენტები. აზრი ხშირად ეყრდნობა და ეხება ფაქტებს, ფაქტები კი, თავის მხრივ, აზრის საფუძველია, რომელიც ადასტურებს ან უარყოფს მათ, ამიტომაც ხშირად საკამათო გამონათქვამის, როგორც შეხედულების ან როგორც ფაქტის გადმოცემის, კვალიფიცირების დროს, შესაძლებელია გამოთქმის კონტექსტის მიხედვით მისი ცალკეული ნაწილების იზოლირება, მაგრამ ეს მეთოდი გამართლებულია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამით არ იკარგება ან არ ყალბდება გამონათქვამის შინაარსი და ნამდვილი აზრი. თუკი ასეთი იზოლირება შეუძლებელია გამონათქვამის შინაარსის გაყალბების გარეშე, მაშინ ეს გამონათქვამი უნდა ჩაითვალოს მთლიანად აზრის გამოთქმად, ანუ შეხედულებად, შეფასებით მსჯელობად და, შესაბამისად, მთლიანად უნდა იქნეს შეყვანილი ძირითადი უფლებით დაცულ სფეროში“ (იხ. სუსგ # ას-1278-1298-2011, 20.02.2012 წ.). „აზრისა“ და „ფაქტის“ ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირის გამო, მათი გამიჯვნა საკმაოდ რთულია, ამიტომ სადავო გამონათქვამის სწორი კვალიფიკაციისათვის უნდა შემოწმდეს მისი შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი, რა ფაქტობრივი ელემენტებისაგან შედგება გამონათქვამი (იხ. სუსგ, №ას-1477-1489-2011, 03.04.2012 წ.). ცილისწამების მაკვალიფიცირებელი ერთ-ერთი მთავარი ნიშანია განმცხადებლის მიერ იმ ფაქტების მითითება, რომლებიც რეალობასთან არც ისე შორსაა, უფრო კონკრეტულია და არა ზოგადი ხასიათის, უფრო მეტად ობიექტური შინაარსისაა, ვიდრე სუბიექტური და, რაც მთავარია, მისი დადასტურება (დამტკიცება) შესაძლებელია (იხ. სუსგ, №ას-179-172-2012, 01.10.2014 წ.).

18. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული გადაწყვეტილებების მიხედვით, მოსაზრების (შეფასებითი მსჯელობის) ფაქტებით დამტკიცება შეუძლებელია, ამიტომ არც ის შეიძლება, რომ ვინმეს ამ მოსაზრების სისწორის დამტკიცება დაევალოს. „შეფასებითი მსჯელობის სიმართლის დამტკიცება გადაუჭრელი ამოცანაა. ფაქტის არსი შეიძლება დემონსტრირებული იქნეს, მაგრამ შეფასებითი მსჯელობის სიმართლე არ შეიძლება მტკიცების საგანი იყოს. შეფასებითი მსჯელობის სიმართლის დამტკიცების მოთხოვნა წარმოადგენს იერიშის მიტანას აზრის თავისუფლებაზე“ (იხ. სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ“, 08.08.1986). იმ დროს, როდესაც შესაძლებელია ფაქტების არსებობის დემონსტრირება, სუბიექტური შეფასების ჭეშმარიტების დამტკიცება შეუძლებელია. „სუბიექტური შეფასების ჭეშმარიტების დამტკიცების მოთხოვნა შეუსრულებელია და ეს მოთხოვნა არღვევს თვით აზრის თავისუფლებას. როდესაც გამონათქვამი სუბიექტურ შეფასებას უთანაბრდება, შეზღუდვის პროპორციულობა შეიძლება დამოკიდებული იყოს იმაზე, არსებობს თუ არა საკმარისი ფაქტობრივი საფუძველი განსახილველი გამონათქვამისათვის, ვინაიდან სუბიექტური შეფასებაც კი, ყოველგვარი ფაქტობრივი საფუძვლით გამყარების გარეშე შეიძლება ზედმეტი იყოს“ (იხ. ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „დიჩანდი და სხვები ავსტრიის წინააღმდეგ“, 2002წ., ასევე, სუსგ # ას-1052-1007-2014, 30.09.2015 წ.)

19. განსახილველ შემთხვევაში, დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ,,სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ'' საქართველოს კანონის პირველი მუხლის „კ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული კერძო პირია, რომელიც არ არის საჯარო პირი, რომლის შესახებ მოპასუხემ საჯაროდ გაავრცელა განცხადებები (ამავე კანონის პირველი მუხლის „ა“ ქვეპუნქტები). სარჩელით სადავოდაა გამხდარი განცხადებათა ის შინაარსი, რომელიც ფეისბუქის საშუალებით გაავრცელა მოპასუხემ. შესაბამისად, უნდა შეფასდეს მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმების წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, ხომ არ ვლინდება ,,სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ'' საქართველოს კანონის მე-13 და მე-17 (1), (3) მუხლებით, ასევე, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე (1) მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები: (i) პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა. (ii) ცილისწამებასთან დაკავშირებით მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ. (iii) თუ მოპასუხე კანონით დადგენილ ვადაში განახორციელებს შესწორებას ან უარყოფას, მაგრამ შესწორების ან უარყოფის გამოქვეყნება არ არის საკმარისი ცილისწამებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის, მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს მოსარჩელისათვის მიყენებული ქონებრივი ან/და არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება. (iv) არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით.

20. მითითებული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებასა და დასკვნებს, რომ მოპასუხის მიერ გავრცელებული განცხადება არ ქმნის ცილისწამების ნორმატიულ შემადგენლობას მოსარჩელის მიმართ, კერძოდ, უდავოა, რომ მოპასუხის მიერ 2020 წლის 23 დეკემბერს რ.გ–ძემ სოციალურ ქსელ „ფეისბუკის“ მეშვეობით გაავრცელა შემდეგი ინფორმაცია:: 1) ... მის ტყუილებს კიდევ არ შეეწირა ერთი უდანაშაულო ადამიანი და მისი ფინანსების მითვისება ვერ მოახერხა სასამართლოს ძალითაც კი... 2) ... 30 000 ლარს თხოვდი გოგოს, რომელსაც შენი ვალი მაქსიმუმ 7000 ქონდა, რასაც სულ აღიარებდა სასამართლომაც დააკმაყოფილა ის ნაწილი, რასაც მარი ისედაც აღიარებდა და უბრალოდ თანხას უქონლობის გამო ვერ აბრუნებდა, შენ კი შენი 4000 ლარიანი ორჯერ ნაყიდი ტელეფონის და ვალების გასტუმრების ფულს სძალავდი ადამიანს... 3) ... იურიდიული ფაკულტეტი მე-2 კურსის შემდეგ ჩაანაცვლა სხვა სპეციალობით, რადგან იმდენჯერ იყო პოლიციაში ბრალდებულის სტატუსით... 4) ... საქართველოში არ იკმარა და ევროპაშიც კი მოასწრო 20 წლის ასაკში, რომ ერთი ღამე პოლიციის მეთვალყურეობის ქვეშ, იზოლაციაში ყოფილიყო... 5) ... შენ რო ნომერში პოლიცია შემოგივარდა და ხელბორკილებით განყოფილებაში გადაგიყვანეს, მე კი ქუჩაში გამომიშვეს, რადგან აღმოჩნდა, რომ მოპარული ბარათით გქონდა სასტუმროს ფული გადახდილი და ბარათის მფლობელმა იჩივლა ...“ გამოთქმის კონტექსტის შეფასების, შინაარსისა და ნამდვილი აზრის გათვალისწინებით, მოპასუხის გამონათქვამი აზრის გამოთქმად, უნდა ჩაითვალოს, ანუ შეხედულებად, შეფასებით მსჯელობად. სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხის სუბიექტური შეფასების გამომხატველი სადავო გამონათქვამები, შეურაცხმყოფელი, მტკივნეული, უარყოფითი ემოციისა და გარკვეული დისკომფორტის შემქმნელია კასატორისთვის, წინამდებარე განჩინებაში განვითარებული მოტივაციით, ცილისწამების გამო, სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივ შესაძლებლობას გამორიცხავს. ამასთან, მოწმეთა ჩვენებებისა და საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებების გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მოპასუხის მიერ სოციალურ ქსელში გაკეთებული სადავო განცხადებები წარმოადგენენ მის პირად შეფასებებს, სუბიექტურ დამოკიდებულებას მოსარჩელის მიმართ, ხოლო მათში მითითებული/ნახსენები შემთხვევები/გარემოებები არ წარმოადგენენ არსებითად მცდარ ფაქტებს.

21. ფაქტის მტკიცებას ახასიათებს - მტკიცებულებით დადასტურებადი - ობიექტური კავშირი გამოთქმულსა და სინამდვილეს შორის, მაშინ, როდესაც, აზრის/მოსაზრების მაკვალიფიცირებელია პოზიციის ან რწმენის ელემენტი. ბერლინის უმაღლესმა სამხარეო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე მოსარჩელის პიროვნების დამამცირებელი სუბიექტური ელემენტით დატვირთული კომენტარები მიიჩნია შეფასებად და განმარტა, რომ კომენტარების ფორმით გამოხატული ზიზღი და უპატივცემულობა, ვერც ერთად აღებული და ვერც ფაქტის შემცველი ე.წ. ფაქტობრივი ელემენტის მეშვეობით, ვერ შეფასდება ჭეშმარიტების ან მცდარობის კრიტერიუმით (შდრ. ბერლინის უმაღლესი სამხარეო სასამართლოს 11.03.2020წ. გადაწყვეტილება სოციალურ ქსელში დიფამაციის თემაზე, №10 W 13/20, §22, იხ. ჟურნალში შედარებითი სამართლის ქართულ-გერმანული ჟურნალი, 11/2021, სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტის გამომცემლობა, გვ. 155, თამარ ერგემლიძის თარგმანი (შემდეგში მოხსენიებული, როგორც „ბერლინის უმაღლესი სამხარეო სასამართლოს 11.03.2020წ. გადაწყვეტილება №10 W 13/20“)). (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 დეკემბრის საქმე №ას-547-2020 განჩინება)

22. აზრისა და ფაქტის ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირის გამო, მათი გამიჯვნა საკმაოდ რთულია, ამიტომ სადავო გამონათქვამის სწორი კვალიფიკაციისათვის უნდა შემოწმდეს მისი შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი, ის თუ გამონათქვამი რა ფაქტობრივი ელემენტებისაგან შედგება (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 3 აპრილის განჩინება საქმეზე Nას-1477-1489-2011). „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ცილისწამების მაკვალიფიცირებელი ერთ-ერთი მთავარი ნიშანია განმცხადებლის მიერ იმ ფაქტების მითითებაა, რომლებიც რეალობასთან არც ისე შორსაა, უფრო კონკრეტულია და არა ზოგადი ხასიათის, უფრო მეტად ობიექტური 12 შინაარსისაა, ვიდრე - სუბიექტური, და, რაც მთავარია, მისი დადასტურება (დამტკიცება) შესაძლებელია (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2014 წლის 1 ოქტომბერის განჩინება საქმეზე Nას-179-172-2012). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო მუდმივად ხაზს უსვამს გამოხატვის თავისუფლების, როგორც დემოკრატიული საზოგადოების ძირითადი დასაყრდენის მნიშვნელობას. სასამართლომ არაერთხელ მიუთითა, რომ აბსოლუტური უფლებაა აზრის ქონა, ხოლო მისი გამოხატვა გარკვეულ შეზღუდვებს შეიძლება დაექვემდებაროს. გამოხატვის თავისუფლება მოვალეობებისა და პასუხისმგებლობისაგან განუყოფელია. მოვალეობებისა და პასუხისმგებლობის დარღვევამ შეიძლება გამოხატვის თავისუფლების დარღვევა გამოიწვიოს. აზრის ქონის უფლება მოვალეობებისა და პასუხისმგებლობებთან დაკავშირებული არ არის. მოვალეობებთან და პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებულია გამოხატვის თავისუფლება. გამოხატვის თავისუფლებით მოსარგებლე სუბიექტი უნდა ცდილობდეს შეძლებისდაგვარად სხვა ინტერესებთან დაპირისპირებას თავი აარიდოს. სხვათა ინტერესებში კი, პირველ რიგში, სხვათა უფლებებისა და რეპუტაციის დაცვა იგულისხმება. შესაბამისად, შერჩეულ უნდა იქნეს გამოხატვის ის ფორმა, რომლითაც სხვა ღირებულებათა (სხვათა პატივი, ღირსება, საქმიანი რეპუტაცია) იგნორირება არ მოხდება. მით უფრო, როდესაც გამოხატვის უფლების რეალიზაცია სხვა ღირებულებათა ნაკლები ხელყოფით არის დასაშვები (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „Müller v. Switzerland“). ასევე, განსხვავება ფაქტებსა და შეხედულებებს (აზრს) შორის და მათი სისწორის დამტკიცების მოთხოვნის აკრძალვა ამ უკანასკნელთან მიმართებაში (აზრთან მიმართებით) შიდასამართლებრივ სისტემაში ძალიან მნიშვნელოვანია, მით უფრო, როდესაც საკვლევ გარემოებას ცილისწამებასთან დაკავშირებული საქმეების განხილვა წარმოადგენს. ერთმანეთისაგან განასხვავა რა, ინფორმაცია (ფაქტები) და შეხედულებები (შეფასებითი მსჯელობა, აზრი), სასამართლომ განაცხადა, რომ ფაქტების არსებობა შეიძლება დამტკიცებულ იქნეს, მაშინ როდესაც შეფასებითი მსჯელობის ნამდვილობა მტკიცებას არ ექვემდებარება. რაც შეეხება შეფასებითი მსჯელობის, მტკიცების ვალდებულების დაკისრებას, იგი თავისთავად ხელყოფს შეხედულებების თავისუფლებას, რაც სასამართლოს აზრით, კონვენციის მე-10 მუხლით გათვალისწინებული უფლების ფუნდამენტურ ნაწილს წარმოადგენს (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებები საქმეებზე „Lingens v. Austria“ და „Dichand and Others v. Austria“). შეფასებითი მსჯელობის სისწორის დამტკიცების მოთხოვნა აზრის თავისუფლებაზე იერიშის მიტანას წარმოადგენს (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „Lingens v. Austria“).

23. გამოხატვის თავისუფლების თვალსაზრისობრივად ნეიტრალური ქართული მოდელზე მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო გ. ყიფიანისა და ა. უნგიაძის საქმეში. სასამართლოს განმარტებით „პოზიციის, ფასეულობების, იდეების მიუღებლობა არ შეიძლება გახდეს გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის საფუძველი. სახელმწიფო ვალდებულია, დაიცვას ობიექტურად იდენტიფიცირებადი ინტერესები, მაგრამ არა სუბიექტური გრძნობები (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე №1/3/421,422 ,,საქართველოს მოქალაქეები გ. ყიფიანი და ა. უნგიაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, 2009 წლის 10 ნოემბერი. პარაგრაფი II.7.). წინამდებარე შემთხვევაში დადგენილია, რომ სპეციალური კანონის მე-7 მუხლი განსაზღვრავს: „1. ამ კანონით აღიარებული და დაცული უფლებების ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა ემყარებოდეს უტყუარ მტკიცებულებებს. 2. ამ კანონით აღიარებული და დაცული უფლებების შეზღუდვის ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ამ უფლებების შეზღუდვის საწინააღმდეგოდ. 3. კერძო ან საჯარო პირის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვისას ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს პირისათვის საჯარო პირის სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ. 4. საზოგადოებრივი ყურადღების ან ცნობისმოყვარეობის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვისას ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს მოვლენისათვის საზოგადოებრივი ყურადღების სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ. 5. აზრის ან ფაქტის სტატუსის მინიჭების საკითხის განხილვისას ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს განცხადებაში მოყვანილი ცნობებისათვის აზრის სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ. 6. სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვისას მტკიცების ტვირთი ეკისრება შეზღუდვის ინიციატორს. ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის საწინააღმდეგოდ. 7. დაუშვებელია, სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის საქმეზე მოპასუხის უარი – გაამხილოს პროფესიული საიდუმლოება ან მისი წყარო – გახდეს მოპასუხის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების გამოტანის ერთადერთი საფუძველი“, მოხმობილ ნორმათა გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელემ სამართლებრივად ვარგისი, დასაშვები და განკუთვნადი მტკიცებულებებით ვერ შეძლო მოპასუხის მიერ გავრცელებული ფაქტების სინამდვილესთან შეუსაბამობის დადასტურება (აღნიშნულის თაობაზე, ვრცლად იხილეთ წინამდებარე განჩინების 20 ქვეპუნქტი).

24. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 13-ე მუხლის გამოსაყენებლად საჭირო ერთ-ერთი წინაპირობა - არსებითად მცდარი ფაქტის გავრცელება არ დასტურდება, რაც მოთხოვნის დაკმაყოფილებას საფუძველშივე გამორიცხავს. მოცემულ შემთხვევაში, დავა გამოხატვის თავისუფლების სასარგებლოდ უნდა გადაწყდეს, სხვაგვარად, საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, შეზღუდვა ხელყოფდა შეხედულებების თავისუფლების არსს იმის გათვალისწინებითაც, რომ სადავო გამონათქვამები ერთმნიშვნელოვნად სუბიექტური დამოკიდებულებით გაჯერებული აზრის გამოხატვაა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 11 მარტის საქმე №ას-569-540-2014, განჩინება).

25. ყოველივე ზემოაღნიშნულის მიხედვით, გასათვალისწინებელია, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზეც, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების საფუძველზე, კასატორს არ მიუთითებია ისეთ გარემოებაზე, რაც გამორიცხავდა მოსარჩელის პოზიციის მართებულობას, აღნიშნული კი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების საფუძველია.

26. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

27. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

28. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი უარყოფილია, კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი რჩება სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 399-ე, 264.3, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.კ–ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 11.11.2021წ. განჩინება.

3. კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

4. გ.კ–ს, რ.გ–ძის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურების ხარჯის სახით დაეკისროს, 300 ლარის გადახდა.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი