საქმე№ას-74-2023 5 აპრილი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი – ა.ხ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ე.კ.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანებისა და დაყოვნების პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით ა.ხ–ის (შემდეგში: მოსარჩელე ან კერძო საჩივრის ავტორი) სარჩელი შპს „ე.კ“-ის (შემდეგში: მოპასუხე ან აპელანტი) წინააღმდეგ, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურებისა და დაყოვნების პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე, დაკმაყოფილდა.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 5 მაისის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელის განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების თაობაზე, განუხილველად იქნა დატოვებული.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მისი გაუქმება მოითხოვა.

6. კერძო საჩივარი დაფუძნებულია აღნიშნული საქმის პირველ და სააპელაციო ინსტანციებში განმხილველი მოსამართლეების, გენადი მაკარიძისა და ლ.კ–ძის მიერ საქმის განხილვის უფლებამოსილების არ ქონის გამო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლებაზე.

7. საჩივრის ავტორის მითითებით, 2022 წლის 30 სექტემბერს არასამთავრობო ორგანიზაცია „სასამართლოს გუშაგის“ კვლევის შედეგად ირკვევა, რომ საქართელოს იუსტიციის საბჭოს მიერ 2019 წლის 18 სექტემბრიდან მოსამართლე გენადი მაკარიძის სააპელაციო სასამართლოში დანიშვნა განხორციელდა კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევით. საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ, 2019 წლის 04 სექტემბრის N1/191 გენადი მაკარიძის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსამართლედ დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილების თანახმად, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 37-ე მუხლის შესაბამისად, გენადი მაკარიძე გათავისუფლდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მოსამართლის თანამდებობიდან და თავისი სამოსამართლო უფლებამოსილების ვადის ფარგლებში დაინიშნა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსამართლედ 2019 წლის 18 სექტემბრიდან.

8. განმცხადებლის მითითებით, 2017 წელს განხორციელებული ცვლილების თანახმად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ვალდებული გახდა, მოსამართლის ზემდგომ ინსტანციაში გადაყვანის გადაწყვეტილება მის მიერ დადგენილი კრიტერიუმებისა და შეფასებების შედეგად მიიღოს. კრიტერიუმებთან და შეფასებებთან დაკავშირებით გარკვეულ მითითებებს ვხვდებით იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს რეგლამენტის მე-131 მუხლში, რომელიც, გენადი მაკარიძის სააპელაციო სასამართლოში, მოსამართლის თანამდებობაზე დანიშვნის შესახებ მინიმალურადაც კი არ არის გათვალისწინებული, ვინაიდან ხსენებულ გადაწყვეტილებას არ ერთვის დასაბუთება ან თუნდაც რაიმე მითითება შეფასებასა თუ კრიტერიუმზე. რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი ეფუძნება ამ კანდიდატების დამსახურების მიუკერძოებელ შემოწმებას. იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ გენადი მაკარიძის დანიშვნა სააპელაციო სასამართლოში მოხდა ეროვნული კანონმდებლობის გვერდის ავლით, კანდიდატის იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმებისა და შეფასების გარეშე.

9. საჩივრის ავტორის განმარტებით, არასამთავრობო ორგანიზაცია „სასამართლო გუშაგის“ სტატიაში, რომლის შინაარსითაც ირკვევა, რომ საბჭოს მიერ, მოსამართლის დაწინაურების კრიტერიუმები იმ დროისთვის შემუშავებული არ ყოფილა. თუ კანონის მოთხოვნაა, რომ კონკურსის გარეშე სხვა სასამართლოში რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს მოსამართლის გადაყვანა უნდა მოხდეს დაწინაურების კრიტერიუმების გათვალისწინებით, მაშინ რის საფუძველზე მიიღო იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ, 2019 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილება, მოსამართლე გენადი მაკარიძის თავისი სამოსამართლეო უფლებამოსილების ვადის ფარგლებში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსამართლედ 2019 წლის 18 სექტემბრიდან დანიშვნის თაობაზე.

10. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, 26.11.2021 წლის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსამართლე გენადი მაკარიძის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება საქმეზე 2ბ/2686-21 არ წარმოადგენს საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლით „სამართლიანი სასამართლოს“ ჭრილში და კონვენციის 6.1 მუხლის გაგებით, „კანონის საფუძველზე შექმნილი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ“ მიღებულ გადაწყვეტილებებს.

11. საჩივრის ავტორი მიუთითებს, რომ მოსამართლე გენადი მაკარიძე დაინიშნა ,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის 37-ე მუხლის დაუცველად, წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმებისა და შეფასების გარეშე, შესაბამისად, სსსკ-ს 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ პუნქტის საფუძვლით არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესაძლებლობა.

12. რაც შეეხება გასაჩივრებულ განჩინებას, ამ შემთხვევაშიც, ლ.კ–ძე მოსამართლედ გამწესდა წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმებისა და შეფასების გარეშე, შესაბამისად, ისიც დანიშნულია ,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის 37-ე მუხლის დარღვევით, დამატებით საჩივრის ავტორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმების საფუძველია სსსკ-ის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ პუნქტი, რომლის თანახმად, მოსამართლემ არ უნდა განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ ის პირადად, პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაინტერესებულია საქმის შედეგით, ან თუ არის სხვა ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს იწვევს მის მიუკერძოებლობაში. მოცემულ შემთხვევაში კი, რადგან ლ.კ–ძემ, როგორც არაკანონიერად დანიშნულმა მოსამართლემ, არ შეასრულა ვალდებულება თვითაცილების დაყენების შესახებ და განიხილა საქმე, მიუთითებს საქმის განხილვის არაკანონიერ შემადგენლობაზე, რაც გადაწყვეტილების სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით დადგენილი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

13. დამატებით, საჩივრის ავტორი მიუთითებს სსსკ-ის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის „გ“ პუნქტის დარღვევაზე, რადგან სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რაც ამ განმარტებების მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან შეუსაბამობით გამოიხატება.

14. საბოლოოდ, კერძო საჩივრის ავტორი საპელაციო პალატის განჩინების გაუქმებას ასაბუთებს შემდეგი ნორმების სავარაუდო დარღვევის გამო:

14.1. სააპელაციო პალატაში საქმის განმხილველი მოსამართლე (ლ.კ–ძე) მოსამართლედ გამწესდა ,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის 37-ე მუხლის დაუცველად, წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმებისა და შეფასების გარეშე, რამაც გამოიწვია სსსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ პუნქტის დარღვევა, რაც გულისხმობს საქმის არაკანონიერი შემადგენლობის მიერ განხილვას.

14.2. რადგან საქმის პირველ ინსტანციაში განმხილველი მოსამართლეც (გენადი მაკარიძე) ,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის 37-ე მუხლის დაუცველად, წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმებისა და შეფასების გარეშე გამწესდა მოსამართლედ და საქმე განიხილა, როგორც არაკანონიერად დანიშნულმა მოსამართლემ, აღნიშნულმა მოცემულობამ, სააპელაციო ინსტანციაში განხილველი მოსამართლის (ლ.კ–ძის) მიმართ წარმოშვა მოკერძოებულობის საფრთხე, რადგან თავადაც იმავე წესის დარღვევით დაინიშნა, ამიტომ უნდა აეცილებინა საქმის განხილვა. სააპელაციო პალატის მოსამართლის მიერ საქმის აცილებაზე უარის თქმით კი დაირღვა სსსკ-ის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ პუნქტი.

14.3.სააპელაციო პალატამ დაარღვია სსსკ-ის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესი, რომლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. საკასაციო საჩივარში შესაძლებელია მიეთითოს აგრეთვე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციისა და მისი დამატებითი ოქმების ნორმები და მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტები, რომლებიც, კასატორის აზრით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დარღვეულია.

14.4. სააპელაციო პალატამ დაარღვია სსსკ-ის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის ,,გ“ პუნქტი, რომლის თანახმად არასწორად განმარტა კანონი რაც ამ განმარტებების მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან შეუსაბამობით გამოიხატება.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 21 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის კერძო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული განსახილველად.

16. 2023 წლის 04 აპრილს კერძო საჩივრის ავტორმა იშუამდგომლა საქმის განმხილველ მოსამართლეთა კოლეგიური შემადგენლობის აცილების მოთხოვნით, კერძოდ:

16.1. მოსამართლე მირანდა ერემაძის აცილების მოთხოვნის შემთხვევაში, განმცხადებელს ჰქონდა მიმართული დამოუკიდებელი ინსპექტორის სამსახურისთვის მის წინააღმდეგ დისციპლინური საქმის წარმოების დაწყების მოთხოვნით, რაც დარეგისტრირდა 2023 წლის 27 თებერვალს, შესაბამისად, შუამდგომლობის ავტორის მოსაზრებით, მას აქვს განმხილველი მოსამართლის მიმართ აცილების დაყენების საფუძველი, რადგან ეჭვი შეაქვს მოსამართლის მიუკერძოებლობაში, ნეიტრალურობასა და ობიექტურობაში. დამატებით, შუამდგომლობის ავტორი მიუთითებს, რომ წარსულში განხილულ საქმეში მოსამართლემ წინასწარ უკვე გამოხატა თავისი პოზიცია, შესაბამისად, არსებობს განმეორებით მონაწილეობის დაუშვებლობის შემთხვევის ფაქტი, ამიტომ დარღვეულია მოუკერძოებლობის როგორც სუბიექტური, ასევე ობიექტური ნიშნები.

16.2. მოსამართლე ლევან მიქაბერიძის აცილების შემთხვევაში, შუამდგომლობის ავტორი მიუთითებს, რომ, აღნიშნული მოსამართლეს, როგორც იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრს წარმოეშობა ინტერესთა კონფლიქტი, რადგან მოუწევს ამავე ორგანოს მიერ მოსამართლე გენადი მაკარიძის მოსამართლედ გამწესების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება აღნიშნული დავის ფარგლებში, რაც სსსკ-ის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ პუნქტის შესაბამისად, მისი აცილების შუამდგომლობის დაკმაყოფილების ცალსახა საფუძველია.

16.3. მოსამართლე ვლადიმერ კაკაბაძის შემთხვევაში, შუამდგომლობის ავტორი მიუთითებს, რომ მისი თანამშრომელი აღნიშნული მოსამართლის სადოქტორო თემის ხელმძღვანელია, რაც იწვევს მის მიმართ მიუკერძოებლობასა და ობიექტურობაში დაეჭვებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

17. საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კი უცვლელად უნდა დარჩეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

18. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრის განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

19. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ აცილება განუცხადეს კოლეგიური შემადგენლობის ერთ-ერთ მოსამართლეს, ამ მოსამართლის აცილების საკითხს გადაწყვეტენ სხვა დარჩენილი მოსამართლეები ასაცილებელი მოსამართლის დაუსწრებლად. მოსამართლის აცილების წინააღმდეგ ან ასეთი აცილების მხარდასაჭერად ხმების თანაბარი რაოდენობის დროს მოსამართლე აცილებულად ითვლება. ასეთ შემთხვევაში იგი უნდა შეიცვალოს სხვა მოსამართლით.

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31.1 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსამართლემ არ შეიძლება განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ ის პირადად, პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაინტერესებულია საქმის შედეგით, ან თუ არის სხვა ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს იწვევს მის მიუკერძოებლობაში.

21. სამოსამართლო ქცევის ბანგალორის პრინციპების 2.5. პუნქტის შესაბამისად, მოსამართლემ უნდა აიცილოს საქმე ისეთ შემთხვევებში, როდესაც მას არ შესწევს უნარი საქმე განიხილოს მიუკერძოებლად ან როდესაც გონიერ დამკვირვებელს შეიძლება მოეჩვენოს, რომ მოსამართლეს არ შესწევს საქმის მიუკერძოებლად განხილვის უნარი. საქმის დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად განხილვაში იგულისხმება არა მხოლოდ მისი დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად განხილვა, არამედ აღქმა იმისა (საზოგადოების, განსაკუთრებით მხარეთა მხრიდან), რომ საქმე სასამართლომ განიხილა დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად.

22. მოსამართლეთა საყოველთაო ქარტიის მე-5 მუხლის თანახმად, სამოსამართლო საქმიანობის განხორციელებისას მოსამართლე უნდა იყოს მიუკერძოებელი და ეს უნდა იყოს გამოხატული. მოვლენათა გარეგნულად გამოჩენის ფორმას – აღქმას, უაღრესად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება, ვინაიდან, ამ დროს სასწორზე დევს ის ნდობა, რომელსაც სასამართლოები ნერგავენ დემოკრატიულ საზოგადოებაში. მოსამართლის აცილების ინსტიტუტი ემსახურება, ერთის მხრივ, დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის პრინციპის განმტკიცებას და, მეორეს მხრივ, სწორედ სასამართლოს სისტემის მიმართ საზოგადოების ნდობის მოპოვებასა და შენარჩუნებას.

23. სასამართლო აღნიშნავს, რომ მიუკერძოებლობის შესახებ მოთხოვნა ორ ასპექტს მოიცავს: პირველი, რომ სასამართლო მიუკერძოებელი უნდა იყოს სუბიექტური თვალსაზრისით, ანუ სასამართლოს არცერთ წევრს არ უნდა ჰქონდეს პირადი მიკერძოება ან წინასწარ შექმნილი წარმოდგენა. პირადი მიუკერძოებლობა იგულისხმება, თუ არ არსებობს საწინააღმდეგო მტკიცებულებები; მეორე, რომ სასამართლო მიუკერძოებელი უნდა იყოს ობიექტური თვალსაზრისით, ანუ უნდა უზრუნველყოფდეს საკმარის გარანტიებს საიმისოდ, რომ გამოირიცხოს რაიმე ეჭვი მის მიუკერძოებლობასთან დაკავშირებით. ამ კრიტერიუმის თანახმად, აუცილებელია, განისაზღვროს, მოსამართლის ქცევისაგან სრულიად დამოუკიდებლად არსებობს თუ არა სარწმუნო ფაქტები, რომლებიც მის მიუკერძოებლობაში დაეჭვების საფუძველს იძლევა. ამ თვალსაზრისით, დიდი მნიშვნელობა აქვს იმასაც, თუ როგორ აღიქმება ეს საკითხები. ასევე, უნდა აღინიშნოს, რომ ევროპის მოსამართლეთა საკონსულტაციო საბჭოს (CCJE) 2002 წლის №3 დასკვნაში მითითებულია, რომ სამოსამართლო დავების გადაწყვეტის არსებული მეთოდები ყოველთვის ნდობას უნდა იმსახურებდეს. უფლებამოსილებანი, რომლებითაც მოსამართლეები არიან აღჭურვილნი, უშუალოდ დაკავშირებულია ისეთ ღირებულებებთან, როგორიცაა სამართლიანობა, ჭეშმარიტება და თავისუფლება. მოსამართლეების მიმართ გამოყენებული ქცევის სტანდარტები გამომდინარეობს ამ ღირებულებებიდან და მართლმსაჯულების განხორციელების საფუძველს წარმოადგენს (§8). ამასთან, საზოგადოებრივი ნდობა და პატივისცემა სასამართლო ხელისუფლებისადმი სასამართლო სისტემის მუშაობის ეფექტურობის გარანტიებს წარმოადგენს, შესაბამისად, ცალსახად ნათელია, რომ სამოსამართლო ქცევა პროფესიულ სფეროში საზოგადოების წევრების მიერ განიხილება, როგორც სასამართლოების მიმართ ნდობის განუყოფელი ნაწილი (§22).

24. განსახილველ შემთხვევაში, მოსამართლეთა კოლეგიური შემადგენლობის აცილების შუამდგომლობაზე სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნული დავის ფარგლებში, მოსამართლე მირანდა ერემაძის აცილების საკითხი საქმის წარმოებისას უკვე იყო დაყენებული, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 მარტის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა. ხელახლა დაყენებული აცილების შუამდგომლობაში კერძო საჩივრის ავტორი ზუსტად იგივე დასაბუთებასა და არგუმენტაციას იყენებს, რაც უკვე გაბათილდა ზემოაღნიშნული განჩინებით, შესაბამისად, ამ შემთხვევაშიც, სასამართლო მიუთითებს, რომ როგორც ობიექტური, ასევე სუბიექტური დამოკიდებულების შეფასების საფუძველზე არ არსებობს მოსამართლის აცილების საფუძველი, რადგან შუამდგომლობის ავტორის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი დასაბუთების ის საკმარისი სტანდარტი, რაც გაამართლებდა მის მოთხოვნას. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, საქმის შედეგით მოსამართლის პირდაპირი ან არაპირდაპირი დაინტერესება და მისი სუბიექტური მიკერძოება რომელიმე მხარის მიმართ არ იკვეთება, ხოლო შუამდგომლობის ავტორის მითითება, რომ თითქოს საქმის წარმოებისას საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შესახებ განჩინებით მოსამართლემ უკვე გამოხატა თავისი წინასწარი პოზიცია, ვერ ჩაითვლება აცილების საფუძვლად, რადგან საქმეზე მიღებულ განჩინებაში დამდგარი შედეგი ოფიციალურად მიღებული და გამოხატული შედეგია და არა წინასწარი პოზიცია, რაც ცალსახად გამორიცხავს ამჟამინდელ საქმეზე მისაღები შედეგის მიმართ მოსამართლის წინასწარი განწყობის არსებობას, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ასეთი სახის ქმედება შუამდგომლობის ავტორს მიაჩნია განმეორებით მონაწილეობად, რაც სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით ასეთად არ მიიჩნევა.

25. სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსამართლე ლევან მიქაბერიძის აცილების დასასაბუთებლად გამოყენებული არგუმენტაცია ვერ ჩაითვლება რელევანტურად, რადგან, როგორც აღნიშნულ განჩინებაში განიმარტა, სასამართლო ამ შემთხვევაში არ არის უფლებამოსილი განიხილოს მოსამართლეთა დანიშვნის კანონიერება, შესაბამისად, ლევან მიქაბერიძის, როგორც იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრის მიერ ამავე ორგანოს გადაწყვეტილების რევიზია ვერ მოხდება, რაც თავშივე გამორიცხავს აცილების საფუძველს.

26. რაც შეეხება მოსამართლე ვლადიმერ კაკაბაძის აცილების საკითხს, საჩივრის ავტორის მიერ მითითებული არგუმენტაცია, რომ აღნიშნული მოსამართლის სადოქტორო ნაშრომის ხელმძღვანელი საჩივრის ავტორის სამსახურში დასაქმებული და მისივე საადვოკატო საქმიანობის ხელმძღვანელი ადვოკატია, ვერ ჩაითვლება საკმარის და რელევანტურ მტკიცებად, რადგან ასეთ ზოგად და საპროცესო სამართლებრივად საფუძველმოკლებულ ურთიერთკავშირს არ შეუძლია როგორც სუბიექტური, ასევე ობიექტური გაგებით აცილების შუამდგომლობის გამართლება.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კერძო საჩივრის ავტორის შუამდგომლობა საქმის განმხილველ მოსამართლეთა კოლეგიური შემადგენლობის აცილების თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 425-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა და მისი განხილვა წარმოებს საერთო წესების დაცვით, იმ გამონაკლისების გათვალისწინებით, რომლებიც LII თავშია დადგენილი.

29. სსსკ-ის 421.1 მუხლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები.

30. ზემოაღნიშნული საპროცესო ნორმის დანაწესი ცხადყოფს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა, ზოგიერთ შემთხვევაში, ითვალისწინებს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესაძლებლობას. ერთ-ერთი ასეთი შემთხვევა ასახულია სსსკ-ის 423.1 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში (კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას).

31. კანონის დასახელებული ნორმის მიხედვით, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია, თუ არსებობს შემდეგი წინაპირობები: ა. მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას; ბ. ამ გარემოებების და მტკიცებულებების შესახებ მხარისათვის ცნობილი გახდა გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ; გ. მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე (შდრ. სუსგ #ვ-74-ა-5-2016, 17.06.2016 წ.).

32. საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილების, როგორც მართლმსაჯულების აქტის დანიშნულებაა მატერიალურ სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა შორის დავების გადაწყვეტა. გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, იგი იძენს საბოლოო, სავალდებულო და შეუქცევად ხასიათს. სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლა უკავშირდება ორ პრინციპს: პირველი - „დავა გადაწყვეტილია“ (Res Juticata) და მეორე - ფაქტების პრეიუდიციას. (იხ. პაატა ქათამაძე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის რჩეული მუხლების კომენტარი, მუხლი 266, თბილისი, 2020).

33. სასამართლო გადაწყვეტილების „საბოლოობის“, მისი შეუქცევადობის საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპი გულისხმობს, რომ ამ გადაწყვეტილების შეცვლა შეუძლებელია და მისი შედეგები შეუქცევადია. ხსენებულ პრინციპს მრავალი მიზანი გააჩნია. მისი საჯაროსამართლებრივი ინტერესი გამოიხატება, მაგალითად: სამართლებრივ განსაზღვრულობაში, სამართლებრივ უსაფრთხოებაში, სტაბილურობასა და მართლმსაჯულობისადმი სანდოობაში. გადაწყვეტილების „საბოლოობის“ პრინციპი კერძო პირის უფლებასა და ინტერესსაც ემსახურება, რადგან ის ამით განმეორებითი სამართალწარმოებისგან დაცული იქნება.

34. კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება ყოველთვის ვერ გახდება ხელახალი სამართალწარმოებისათვის სამართლებრივი ბარიერი, რადგან შესაძლოა, რიგ შემთხვევებში, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უარის თქმით შელახული განმცხადებლის ინტერესი აღემატებოდეს ამ გადაწყვეტილების გაუქმებით შელახულ ინტერესს. ასეთ შემთხვევაში, განმცხადებლისათვის ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებასა და კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უარის თქმა, გამართლებული ვერ იქნება.

35. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ერთმანეთისაგან განასხვავებენ გადაწყვეტილების ფორმალურ და მატერიალურ კანონიერ ძალას. გადაწყვეტილების ფორმალური კანონიერი ძალა ესაა გადაწყვეტილების თვისება, რომლის გამოც იგი აღარ შეიძლება გასაჩივრდეს. სასამართლო გადაწყვეტილების ფორმალური კანონიერი ძალა გათვალისწინებულია სსსკ-ის 264-ე მუხლით. „დავა გადაწყვეტილია“ პრინციპიდან გამონაკლისს ითვალისწინებს სსსკ-ის 265-ე და 421-ე მუხლები, რომლებიც ითვალისწინებენ საქმის წარმოების განახლების შესაძლებლობას კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში.

36. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს განმარტოს, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი ფუნქციური დატვირთვით ქვეყნის სახელით გამოტანილი მართლმსაჯულების აქტია, რომლის უმთავრესი ამოცანა ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი მართლწესრიგის რეალურად არსებობაა. სასამართლო გადაწყვეტილება, ობიექტური და სუბიექტური ფარგლების გათვალისწინებით, კანონიერ ძალაში შესვლის შემდგომ, სავალდებულოა როგორც მოდავე მხარეთათვის, ისე - ნებისმიერი სხვა პირისათვის, რომელთაც ერთმევათ უფლება, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება თუ სამართლებრივი შედეგი კვლავ გახადონ სადავო (სსსკ-ის მე-10 მუხლი, XXVIII თავი). ერთადერთი საგამონაკლისო შემთხვევა, როდესაც დასრულებული საქმისწარმოება შესაძლოა განახლდეს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმების გზით, როგორც უკვე აღინიშნა, გათვალისწინებულია ამავე კოდექსის მე-11 კარით ( საქმის წარმოების განახლება) და აღნიშნული, თავისი მიზნებიდან გამომდინარე, წარმოადგენს არა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებისა თუ მართლმსაჯულების სხვა აქტის შემდგომი გასაჩივრების შესაძლებლობას, არამედ მიმართულია მხარის უფლებაზე, კანონით ზუსტად განსაზღვრული შემთხვევების არსებობისას, როდესაც საქმისწარმოების განახლების საფუძველი განმცხადებლისათვის ობიექტურად იყო უცნობი საქმისწარმოების დასრულებამდე, არ აღმოჩნდეს არათანაბარ მდგომარეობაში. ამასთანავე, ნიშანდობლივია, რომ მხოლოდ ასეთი გარემოების არსებობა საკმარისი არაა და კანონმდებელი სავალდებულოდ მიიჩნევს, ერთი მხრივ, ამ გარემოების საფუძვლიანობის უტყუარად დადასტურებას.

37. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დასრულებული საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით წარდგენილი განცხადების საფუძვლიანობის კვლევისათვის, პირველ რიგში, ყურადღებაა გასამახვილებელი კანონის იმ დანაწესზე, რომელიც საქმის წარმოების განახლების საპროცესო სამართლებრივ მექანიზმს ითვალისწინებს, ხოლო შემდგომ დასადგენია ამ საპროცესო მოქმედების განხორციელებისათვის კანონით გათვალისწინებული წანამძღვრების არსებობა.

38. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (სსსკ-ის 422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (სსსკ-ის 423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები. სსსკ-ის 423-ე მუხლის თანახმად კი, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ: ა) აღმოჩნდება, რომ დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ემყარება, ყალბია; ბ) დადგენილია მოწმის შეგნებულად ცრუ ჩვენება, ექსპერტის შეგნებულად ყალბი დასკვნა, შეგნებულად არასწორი თარგმანი, რასაც მოჰყვა უკანონო ან დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება; გ) დადგენილია ამ საქმეზე მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა დანაშაულებრივი ქმედება ან მოსამართლის დანაშაულებრივი ქმედება; დ) სასამართლო განაჩენი, გადაწყვეტილება, განჩინება ან სხვა ორგანოს დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ამ გადაწყვეტილებას, გაუქმდა; ე) მხარე წარუდგენს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას, რომელიც გამოტანილია იმავე სარჩელის მიმართ; ვ) მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ზ) არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს; თ) არსებობს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ადამიანის უფლებათა კომიტეტის, ქალთა წინააღმდეგ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის კომიტეტის, წამების წინააღმდეგ კომიტეტის ან რასობრივი დიკრიმინაციის აღმოფხვრის კომიტეტის გადაწყვეტილება, რომლითაც ამ საქმესთან დაკავშირებით დადგენილ იქნა კომიტეტის დამაარსებელი კონვენციის დარღვევა და, გადასასინჯი გადაწყვეტილება ამ დარღვევას ეფუძნება.

39. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტების შესაბამისად, „არცერთ მხარეს არ უნდა ჰქონდეს საბოლოო და ძალაში შესული გადაწყვეტილების გადახედვის მოთხოვნის უფლება მხოლოდ იმიტომ, რომ მიაღწიოს საქმის ხელახლა მოსმენასა და ახალ გადაწყვეტილებას. ამ პრინციპიდან გადახვევა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ამის აუცილებლობა გამოწვეულია არსებითი და გარდაუვალი ხასიათის გარემოებების წარმოშობით... საკუთრების ინტერესის არსებობა, რომელიც დადასტურებულია სავალდებულო და საბოლოო განჩინებით, წარმოადგენს განჩინების ბენეფიციარის „საკუთრებას“ №1 დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით დადგენილი მნიშვნელობით. ასეთი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა უტოლდება საკუთრებით სარგებლობაში ჩარევას.“ „საბოლოო გადაწყვეტილების გაბათილების უფლებამოსილება უნდა განხორციელდეს განსაკუთრებული სიფრთხილით ისე, რომ შეძლებისდაგვარად მაქსიმალურად იქნას დაცული სამართლიანი ბალანსი სხვადასხვა ინტერესებს შორის“ (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, მეორე სექცია, საქმე „ჭიჭინაძე საქართველოს წინააღმდეგ“, განაცხადი №18156/05, სტრასბურგი, 2010 წლის 27 მაისი, საბოლოო გახდა 2010 წლის 27 აგვისტოს, § 53; § 58; იხ. აგრეთვე : Brumărescu v. Romania [GC], no.28342/95, § 61, ECHR 1999-VII; Mitrea v. Romania, no. 26105/03, § 25, 29 July 2008; Nikitin v. Russia, no. 50178/99, § 57, ECHR 2004-VIII; Ryabykh v. Russia, no. 52854/99, § 52, ECHR 2003-IX); შესაბამისად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებას საფუძვლად შეიძლება დაედოს ისეთი გარემოების სათანადოდ დადასტურება, რომელიც მხარის ინტერესების სასარგებლოდ არსებითად გავლენას მოახდენდა საქმის შედეგზე და მხარე ასეთ მტკიცებულებას საქმის განხილვის დროს ვერ წარადგენდა მისგან დამოუკიდებელი ობიექტური გარემოების გამო.

40. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ახლად აღმოჩენილი გარემოებები იურიდიული ფაქტებია, რომლებიც არსებობდა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტის მომენტში და დიდი მნიშვნელობა აქვს ამ საქმის სწორად გადასაწყვეტად, მაგრამ ეს გარემოებები არ იყო ცნობილი განმცხადებლისათვის. ამ გარემოებებზე (ფაქტებზე) დამოკიდებულია მხარეთა უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობა, შეცვლა ან შეწყვეტა. ასეთი გარემოება უნდა შეეხებოდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დამთავრებულ საქმეზე განხილულ მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივ ურთიერთობას და ზეგავლენის მოხდენა უნდა შეეძლოს საქმეზე მიღებულ სასამართლო გადაწყვეტილებაზე. კანონმდებელი ასეთად მიიჩნევს მხარის მიერ ახალი გარემოებისა და მტკიცებულების, ანუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ისეთი ფაქტის (ფაქტობრივი ვითარების) და ისეთი მტკიცებულების შეტყობას, რომელიც საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე არსებობდა, ობიექტურად იყო უცნობი და საშუალო წინდახედულობის ფარგლებში მათი შეტყობა მხარისათვის შეუძლებელი იქნებოდა და ეს ფაქტი (ფაქტები) ცნობილი თუ იქნებოდა სასამართლოსათვის გადაწყვეტილების გამოტანის დროს, მაშინ სასამართლო გამოიტანდა საპირისპირო გადაწყვეტილებას (მთლიანად ან ნაწილობრივ). კანონმდებლის ამგვარი მიდგომა განპირობებულია იმით, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებისა თუ განჩინების გაუქმების ან ბათილად ცნობის შესახებ განცხადება შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ კანონით – სსსკ-ის 422-ე და 423-ე მუხლებით იმპერატიულად განსაზღვრულ შემთხვევებს, რადგან საქმის წარმოების განახლება, როგორც საპროცესო მოქმედება, არ წარმოადგენს სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრების მორიგ ეტაპს და, ამდენად, გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების დამატებით საპროცესო მექანიზმს. (იხ. სუსგ №ა-4083-ა-11-2021, 24 დეკემბერი, 2021; სუსგ №ას-7-2021, 18 მარტი, 2021).

41. „ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საკითხის გადასაწყვეტად, კანონი არ მოითხოვს სასამართლოს მიერ კანონის გამოყენების სისწორის, ამა თუ იმ საპროცესო მოქმედების შესრულების, მტკიცებულებათა შეფასების სისწორის შემოწმებას. სასამართლოს მთავარი ამოცანაა გამოარკვიოს, არსებობს თუ არა სახეზე ახლად აღმოჩენილი გარემოებები მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში და დაადგინოს, მოახდინეს თუ არა გავლენას გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილების სისწორეზე“ (იხ. შალვა ქურდაძე, ნინო ხუნაშვილი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო სამართალი (მეორე გამოცემა), თბილისი, 2015 წელი, 732.). საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებში იგულისხმება მხარეთა სადავო ურთიერთობისათვის სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები; გადაწყვეტილება გამოტანილი იქნა ამ ფაქტების გაუთვალისწინებლად; თუ ეს ფაქტები ცნობილი იქნებოდა საქმის განმხილველი სასამართლოსათვის, მაშინ მათი გათვალისწინებით საქმეზე გამოტანილი იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

42. სადავო საკითხის შეფასებისას საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2018 წლის 7 დეკემბრის №2/8/765 გადაწყვეტილებას, რომლითაც: არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 430-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების /საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება განიხილება ზეპირი მოსმენის გარეშე/ ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც უშვებს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვას იმ შემთხვევაში, როდესაც ხდება სსსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით /კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ მხარისთვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას, გათვალისწინებული საფუძვლით კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველ და მე-3 პუნქტებთან მიმართებით. გარდა ამისა, ამავე გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 430-ე მუხლის მე-3 ნაწილის /თუ გამოირკვევა, რომ საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნა საფუძვლიანია, მაშინ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას სასამართლო გააუქმებს თავისი განჩინებით, რაც შეიძლება გასაჩივრდეს კერძო საჩივრით/ ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც უშვებს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების სსსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით /კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ მხარისთვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას/ გათვალისწინებული საფუძვლით გაუქმების შესაძლებლობას საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით (ამ განჩინების მიღების დროს საქართველოს კონსტიტუციის მოქმედი რედაქციით მხედველობაშია 31-ე მუხლის პირველი პუნქტი - ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. საქმის სამართლიანი და დროული განხილვის უფლება უზრუნველყოფილია).

43. ამავდროულად, პალატას მიაჩნია, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტისას, საყურადღებოა, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ზემოხსენებულ გადაწყვეტილებაში გაკეთებული განმარტებები, კერძოდ: საკონსტიტუციო სასამართლოს შეფასებით, ახლად აღმოჩენილი გარემოების არსებობისას, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, რიგ შემთხვევებში, სამართლიანი სასამართლოს უფლების მოთხოვნას წარმოადგენს; სსსკ-ის 430-ე მუხლის მე-3 ნაწილის სადავო ნორმატიული შინაარსის არაკონსტიტუციურად ცნობა განაპირობა კანონმდებლის მიერ გონივრული ბალანსის დაუდგენლობამ იმ შემთხვევებში, როდესაც არ იკვეთება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სრულად (ყველა სამართლებრივი შედეგის) გაუქმების საჭიროება; წესი, რომელიც მოსამართლეს მისცემდა საშუალებას, გადაწყვეტილება მიეღო ინდივიდუალური გარემოებების შეფასების გზით, წარმოადგენს ლეგიტიმური მიზნის მიღწევის ნაკლებად მზღუდველ საშუალებას; თუ მოსამართლე მივა დასკვნამდე, რომ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების შედეგების გაუქმებით შელახული ინტერესები აღემატება განმცხადებლის დაცულ ინტერესს, მაშინ მას უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, არ გააუქმოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

44. ამდენად, საკონსტიტუციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილებით სსსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობა ეჭვქვეშ არ დამდგარა, არაკონსტიტუციურად სსსკ-ის 430.3 მუხლის ის ნორმატიული შინაარსი ჩაითვალა, რომელიც ამავე კოდექსის 423.1 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობისას კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებას იწვევდა, მიუხედავად იმისა, შეიცვლებოდა თუ არა გადაწყვეტილებით დამდგარი სამართლებრივი შედეგი. ამ შემთხვევაში, საკონსტიტუციო სასამართლოს მიზანი ისაა, რომ შესაბამისი რეგულაციის პირობებში, შესაძლებელი გახდეს, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმების მომთხოვნი მხარის ინტერესების იმგვარად დაცვა, რომ არ მოხდეს მეორე მხარის უფლების არაპროპორციულად შელახვა, რადგან ხსენებული გადაწყვეტილების მიხედვით, „აშკარაა, რომ იმ პირობებში, როდესაც არ დგინდება გადაწყვეტილების სამართლებრივი შედეგების სრულად გაუქმების საჭიროება, გადაწყვეტილების გადახედვის საკითხთან მიმართებით, როგორც გადახედვის მომთხოვნ, ასევე მოწინააღმდეგე მხარეს შესაძლოა ჰქონდეთ საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლით დაცული ინტერესები“. მოცემული თვალსაზრისით საკითხის შეფასებისას, ასევე, საგულისხმოა საკონსტიტუციო სასამართლოს შეფასების სხვა ნაწილი, კერძოდ: „სადავო ნორმა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შესაძლებლობას იძლევა ისეთ შემთხვევებშიც, როდესაც დადგენილი არ არის გადაწყვეტილების სამართლებრივი შედეგების სრულად შეცვლის საჭიროება. ამ ვითარებაში გადაწყვეტილების გაუქმება თავად სამართლიანი სასამართლოს უფლების მოთხოვნას არ წარმოადგენს. უფრო მეტიც, საქმის თავიდან განხილვის შედეგად, სასამართლომ შესაძლოა, გადაწყვეტილების მნიშვნელოვანი ნაწილის სამართლებრივი შედეგები არც კი შეცვალოს. ამდენად, სადავო ნორმა საბოლოო გადაწყვეტილების გაუქმების შესაძლებლობას იძლევა, მათ შორის იმ შემთხვევებშიც, როდესაც დადგენილი არ არის მისი მთლიანად გაუქმების, მისგან მომდინარე სამართლებრივი შედეგების სრულად შეცვლის საჭიროება. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 430-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ზღუდავს სამართლიანი სასამართლოს უფლებას.“

45. ზემოთ მოყვანილი განმარტებები ცხადყოფს, რომ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 2018 წლის 7 დეკემბრის №2/8/765 გადაწყვეტილებაში არ უარყოფს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმების გამართლებულობას მაშინ, როდესაც ახლად აღმოჩენილი გარემოება/მტკიცებულება ძირეულ გავლენას ახდენს გადაწყვეტილებაზე და მისი არსებობის შემთხვევაში სრულიად საპირისპირო გადაწყვეტილება იქნებოდა მიღებული. საკონსტიტუციო სასამართლო, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებას გაუმართლებლად მაშინ მიიჩნევს, როცა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების შედეგების გაუქმებით შელახული ინტერესები განმცხადებლის დაცულ ინტერესს აღემატება.

46. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, სსსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის კონსტიტუციურობა არ დამდგარა ეჭვქვეშ, არამედ საკონსტიტუციო სასამართლომ არაკონსტიტუციურად სცნო სსსკ-ის 430-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ის ნორმატიული შინაარსი, რაც ამავე კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გარემოებისა თუ მტკიცებულების არსებობისა და მისი საფუძვლიანობის შემთხვევაში „a priori“ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებას იწვევდა, მიუხედავად იმისა შეიცვლებოდა თუ არა გადაწყვეტილებით დამდგარი სამართლებრივი შედეგი. საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით, სსსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით დადგენილი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმება უნდა დაეფუძნოს სასამართლოს მიერ გამოკვლეულ იმ გარემოებებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დასრულებულ დავას თუნდაც ნაწილობრივ, მაგრამ სხვაგვარად მოაწესრიგებს. საკონსტიტუციო სასამართლო ამ გადაწყვეტილებით მიზნად ისახავს, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებით არ დაზიანდეს და საფრთხე არ შეექმნას სასამართლო გადაწყვეტილების მიმართ საზოგადოებაში არსებულ მაღალ ნდობას. საკონსტიტუციო სასამართლომ აგრეთვე მიიჩნია, რომ თუ მოსამართლე მივა დასკვნამდე, რომ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების შედეგების გაუქმებით შელახული ინტერესები აღემატება განმცხადებლის დაცულ ინტერესს, მაშინ მას უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, არ გააუქმოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

47. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, სსსკ-ის 430-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გამოყენებისას, მნიშვნელოვანია, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების არსებითად განხილვის დროს სასამართლო ხელმძღვანელობდეს იმ ამოსავალი დებულებით, რომ შეაფასოს, თუ რამდენად მოახდენს გავლენას საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად მიჩნეული გარემოება თუ მტკიცებულება განსაახლებელი საქმის სამართლებრივ შედეგზე. თუკი სასამართლო მივა დასკვნამდე, რომ სამართლებრივი სურათი საქმეზე, რომელზედაც მოთხოვნილია წარმოების განახლება, არ შეიცვლება, მან უარი უნდა უთხრას განმცხადებელს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და მარტოოდენ ფორმალურად არ უნდა გააუქმოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. საქმის წარმოების განახლებას არ უნდა ჰქონდეს ფორმალური ხასიათი, იგი შედეგზე უნდა იყოს ორიენტირებული და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება სასამართლომ უნდა განიხილოს იმგვარად, რომ არსებითად გადაწყიტოს საქმის წარმოების განახლება შეცვლის თუ არა უკვე მიღებული გადაწყვეტილების იურიდიულ შედეგს. ( იხ.სუსგ №ას-5815-2019, 14 დეკემბერი, 2021).

48. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, სსსკ-ის 430-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გამოყენებისას, მნიშვნელოვანია, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების არსებითად განხილვის დროს სასამართლო განცხადების განხილვის დროს ხელმძღვანელობდეს იმ ამოსავალი დებულებით, რომ შეაფასოს, თუ რამდენად მოახდენს გავლენას საქმის წარმოების განახლების საფუძვლად მიჩნეული გარემოება თუ მტკიცებულება გასაახლებელი საქმის სამართლებრივ შედეგზე. თუკი სასამართლო მივა დასკვნამდე, რომ სამართლებრივი სურათი საქმეზე, რომელზედაც მოთხოვნილია წარმოების განახლება, არ შეიცვლება, მან უარი უნდა უთხრას განმცხადებელს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და მარტოოდენ ფორმალურად არ უნდა გააუქმოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. საქმის წარმოების განახლებას არ უნდა ჰქონდეს ფორმალური ხასიათი, იგი შედეგზე უნდა იყოს ორიენტირებული და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება სასამართლომ უნდა განიხილოს იმგვარად, რომ არსებითად გადაწყიტოს საქმის წარმოების განახლება შეცვლის თუ არა უკვე მიღებული გადაწყვეტილების იურიდიულ შედეგს.

49. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს ის, თუ რამდენად სწორად შეაფასა სააპელაციო პალატამ ახლად აღმოჩენილი გარემოებების გამო გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ შუამდგომლობა.

50. კერძო საჩივრის ავტორის მთავარი მკტიცება, თუ რატომ უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება, დაფუძნებულია ზემოაღნიშნულ სამ არგუმენტზე.

51. პირველი ადგუმენტია ის, რომ რადგან საქმის პირველ ინსტანციაში განმხილველი მოსამართლეც (გენადი მაკარიძე) ,,საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის 37-ე მუხლის დაუცველად, წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმებისა და შეფასების გარეშე გამწესდა მოსამართლედ და საქმე განიხილა, როგორც არაკანონიერად დანიშნულმა მოსამართლემ, აღნიშნულმა მოცემულობამ, სააპელაციო ინსტანციაში განხილველი მოსამართლის (ლ.კ–ძის) მიმართ წარმოშვა მოკერძოებულობის საფრთხე, რადგან თავადაც იმავე წესის დარღვევით დაინიშნა, ამიტომ უნდა აეცილებინა საქმის განხილვა. სააპელაციო პალატის მოსამართლის მიერ საქმის აცილებაზე უარის თქმით კი დაირღვა სსსკ-ის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ პუნქტი.

52. ზემოაღნიშნული არგუმენტის საპირისპიროდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ აუცილებელია თავად საჩივრის ავტორმა შეძლოს ინსტიტუციათა უფლებამოსილებების, საქმიანობის ფარგლებისა და გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლების შესახებ სწორი მიმართებების ჩამოყალიბება, რათა არ მოხდეს მათში აღრევა და შემდგომ აღნიშნულ ინსტიტუციათა მიმართ არასწორი წარმოდგენების აღქმა. აღნიშნული დავის ფარგლებში გადაწყვეტილების შემოწმების კითხვას არ და ვერ უნდა წარმოადგენდეს გადაწყვეტილების გამხილველი მოსამართლის კანონიერად დანიშვნა/არ დანიშვნის საკითხის განხილვა, რადგან აღნიშნული საკითხი ცალსახად ცდება სამოქალაქო საპროცესო სამართლით დადგენილ სასამართლო უფლებამოსილებათა ფარგლებს და იჭრება სხვა ინსტიტუტის ადმინისტრაციული უფლებამოსილების ფარგლებში. მოსამართლის დანიშვნა/არ დანიშვნის კანონიერების შემოწმების საფუძვლებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული არც ერთი ნორმა არ ითვალისწინებს. მოსამართლის დანიშვნის კანონიერების შემოწმება იმ ფარგლებში, რაც მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის იმ ნორმებში, რომლებიც დასაშვებად მიიჩნევს გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ შემთხვევაში თუ ის განიხილა არაკანონიერმა შემადგენლობამ, გამოიწვევდა უფლებამოსილებათა აღრევას.

53. საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატას ,,უნდა გაეცა კითხვაზე პასუხი - წარმოადგენდა თუ არა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ შემუშავებული კრიტერიუმებთან შეფასების გარეშე დანიშნული მოსამართლე, გენადი მაკარიძის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება კანონიერ, კანონის საფუძველზე შემქნილი სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას?“. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემული კითხვიდან განსაკუთრებულად ჩანს, სასამართლოსა და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ფუნქციათა გამიჯვნის მიმართ დაზუსტების აუცილებლობა, რადგან საჩივრის ავტორის მოთხოვნა მიემართება არა სასამართლოს, არამედ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ფუნქციას, შესაბამისად, საჩივრის სისწორის დასასაბუთებლად ასეთი სახის არგუმენტი ცალსახად ვერ იქნება გაზიარებული.

54. თავად საჩივრის ავტორიც აღნიშნავს, რომ „იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დისკრეციას წარმოადგენდა მოსამართლეთა სააპელაციო სასამართლოში დანიშვნა“, რაც ნიშნავს იმას, რომ დაყენებული მოთხოვნით საჩივრის ავტორი მოითხოვს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა რევიზიას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის იმ ნორმათა საფუძველზე, რომლებიც გადაწყვეტილების გაუქმების შემთხვევებს არეგულირებს მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო ნორმების წინაპირობების შესაბამისად.

55. საჩივრის ავტორი მიუთითებს ევროპელ მოსამართლეთა საკონსულთაციო საბჭოს (CCJE) მოსაზრებებს (,,მოსამართლეთა პროფესიულ კარიერასთან დაკავშირებული ყველა გადაწყვეტილება უნდა ეფუძნებოდეს ობიექტურ კრიტერიუმებს, როგორიცაა კვალიფიკაცია, კეთილსინდისიერება, შესაძლებლობები და ეფექტიანობა...“) და ასკვნის, რომ ,,მოცემულ შემთხვევაში ვერ ვხვდებით ვერანაირ ხელშესხებ არგუმენტს, თუ რა კრიტერიუმებით იქნა მოსამართლე გენადი მაკარიძე შერჩეული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე...“. აღნიშნული დასაბუთებიდან გამომდინარე, საჩივრის ავტორისთვის საეჭვოა მოსამართლის კვალიფიკაცია, კეთილსინდისიერება და სხვა სახის კრიტერიუმები, რის საფუძველზეც ადგენს მოსამართლის არაკანონიერად დანიშვნის ფაქტს, შესაბამისად, აღნიშნული დავის ფარგლებში სასამართლოს მოუწოდებს შეაფასოს მოსამართლეთა კეთილსინდისიერების, კვალიფიციურობისა და სხვა კრიტერიუმების არსებობა, შემდეგ კი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება, რაც ცალსახად არ მოდის თანხვედრაში სსსკ-ის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ პუნქტის, ასევე სსსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ა“ პუნქტის მოწესრიგებასთან იმ მიზნითა და განმარტებით, რომ აღნიშნული საკითხი თავად ყოველი კონკრეტული საქმის წარმოების შემთხვევაში განიხილოს მოსამართლემ. ასეთი ფაქტის დაშვება ინსტიტუციური უფლებამოსილებების აღრევასა და მართლწესრიგის ჩამოშლას გამოიწვევდა.

56. მოთხოვნაში პრობლემურია იმ საკითხის დადგენის უფლებამოსილების განსაზღვრა, თუ ვის შეუძლია არაკანონიერი შემადგენლობის არსებობის დადასტურება და რა მოიაზრება ზემოაღნიშნულ ნორმათა წინადადებებში (სსსკ-ის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ პუნქტი: ,,... კანონის თანახმად უფლება არ ჰქონდა“; სსსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ა“ პუქნტი „...სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ...“). აღნიშნულ კითხვას სავსებით სწორი კვალიფიკაცია მიენიჭა გასაჩივერბულ განჩინებაში, რომლის თანახმად, სსსკ-ის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიმართ არსებული „...აკრძალვები დადგენილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 29-ე და 31-ე მუხლებში, რომლებიც განსაზღვრავს მოსამართლის აცილების საფუძვლებს...“. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოცემული ნორმების მიზნებიდან გამომდინარე, სასამართლოს უფლებამოსილება თავად განიხილოს არაკანონიერი შემადგენლობის არსებობის საკითხი შესაძლებელია მხოლოდ იმ ფარგლებში, რის უფლებამოსილებასაც მას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ინსტრუმენტული მუხლები ანიჭებს, ხოლო სხვა შემთხვევებში, როდესაც საჭიროა არაკანონიერი შემადგენლობის არსებობის დადგენა სხვა ინსტიტუტის მიერ, რაც დამოკიდებულია მაგალითად მოსამართლის კანონიერად დანიშვნის საკითხის შემოწმებაზე, სასამართლო მხოლოდ ამ ინსტიტუტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე შეძლებს გამოიყენოს ზემოაღნიშნული ნორმები (სსსკ-ის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ პუნქტი; სსსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ა“ პუქნტი) და გააუქმოს გადაწყვეტილება, კერძოდ, თუ მაგალითად იუსტიციის უმაღლესი საბჭო, რომელიც უფლებამოსილია დანიშნოს ან გაათავისუფლოს მოსამართლეები, გადაწყვეტს მოსამართლის გათავისუფლებას მაგალითად იმ საფუძვლით, რომ მისი დანიშვნა მოხდა არაკანონიერად და მიიღებს შესაბამის ოფიციალურ გადაწყვეტილებას, მხოლოდ ამის შემდეგ შეძლებს სასამართლო განიხილოს ახლადაღმოჩენილ გარემოებათა გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ შუამდგომლობა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლო ჩაერევა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს კომპეტენციაში და მიითვისებს ადმინისტრაციულ უფლებამოსილებას, რაც დაარღვევს კონსტიტუციურ იმპერატივებს, შესაბამისად, კერძო საჩივრის ავტორის შუამდგომლობა, მოსთხოვოს სასამართლოს შეამოწმოს მოსამართლეების დანიშვნის კანონიერება მაშინ, როდესაც არ არსებობს აღნიშნულ საკითხზე მიღებული შესაბამისი გადაწყვეტილება შესაბამისი ორგანოს მიერ და თავად სასამართლომ შექმნას ახლადაღმოჩენილი გარემოება, ცალსახად მიანიშნებს საჩივრის ავტორის მიერ კონსტიტუციის დარღვევის მოთხოვნაზე.

57. სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის გაგებით, თუ პირი დანიშნულია მოსამართლედ, იგულისხმება, რომ მისი დანიშვნა მოხდა კანონიერად, სანამ არ იქნება საპირისპირო დამტკიცებული, საპირისპიროს დამტკიცების შესაძლებლობას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი სასამართლოს ამ შემთხვევაში არ ანიჭებს. აღნიშნულს ადასტურებს 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის დისპოზიციაც, რომლის თანახმად, ,,გადაწყვეტილების მიღებაში მონაწილეობდა მოსამართლე...“, რაც გულისხმობს იმას, რომ განმხილველი მოსამართლე პრეზუმირებულად იგულისხმება კანონიერად დანიშნულ მოსამართლედ. ნორმა მოქმედებს მაშინ, თუ მოსამართლის მიერ საქმის განხილვაში მონაწილეობა მოხდა უკანონოდ, ანუ ნორმა შემთხვევას აკვალიფიცირებს მაშინ, როდესაც საქმის განხილვაში არაკანონიერად მიიღო მონაწილეობა მოსამართლემ და არა ზოგადად მოსამართლე იყო თუ არა კანონიერად დანიშნული, აღნიშნულში იგულისხმება ხმოლოდ სასამართლოს განხილვის უფლებამოსილების მასშტაბი. სწორედ ამ საკითხის ზუსტი გაგება წარმოადგენს წყალგამყოფს, რაც გამოიხატება იმაში, რომ არის თუ არა პირი მოსამართლედ კანონიერად დანიშნული, ამის რევიზია განსხვავებულად წესრიგდება, რაც არ წარმოადგენს ზემოაღნიშნული ნორმის ფუნქციას, მის ფუნქციას წარმოადგენს სასამართლომ დაადგინოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრული მოწესრიგების საფუძველზე მიიღო თუ არა მოსამართლემ საქმის განხილვაში მონაწილეობა კანონიერად. ხოლო სხვა საკითხის, მათ შორის პირის მოსამართლედ კანონიერად გამწესების შეფასებისა და დადგენის უფლებამოსილება ამ ნორმის მიზნებიდან გამომდინარე, ცდება სასამართლოს უფლებამოსილებას. თუ კი შესაბამისი ოფიციალური, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ დადგინდება მოსამართლის უკანონოდ დანიშვნის ფაქტი, მხოლოდ ამ შემთხვევაში იქნება სასამართლო უფლებამოსილი იმსჯელოს ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივობაზე.

58. სასამართლო ასევე ყურადღებას ამახვილებს ზემოთ განვითარებულ მოტივაციას ახლადაღმოჩენილი გარემოების არსებობისას აუცილებლად დასაკმაყოფილებელ კუმულაციურ წინაპირობებზე: ა. მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას; ბ. ამ გარემოებების და მტკიცებულებების შესახებ მხარისათვის ცნობილი გახდა გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ; გ. მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე.

59. საჩივრის ავტორი ახლად აღმოჩენილი გარემოების დასაბუთების არგუმენტად მიუთითებს საქმის განმხილველ მოსამართლეთა არაკანონიერად დანიშვნაზე, თუმცა ასეთი არგუმენტის ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიჩნევა ვერ ჩაითვლება მართებულად, რადგან მოსამართლეთა დანიშვნის საკითხი საჯარო, ხელმისაწვდობი ინფორმაციაა, რაც თავისთავად წინ უსწრებდა საქმის განხილვას, აღნიშნული გარემოების შემოწმების შესაძლებლობა კი მხარეს ჰქონდა პროცესის განმავლობაშიც, შესაბამისად, მან ვერ უზრუნველყო გარემოების ახლად აღმოჩენილად მიჩნევის ორი კუმულატური წინაპირობის დასაბუთება, რაც საკმარისია იმისთვის, რომ შუამდგომლობა არ იქნეს დაკმაყოფილებული. დამატებით, ასევე არ არსებობს მესამე წინაპირობის დასაბუთება, რაც გულისხმობს გადაწყვეტილების გაუქმების შემთხვევაში შუამდგომლობის ავტორისთვის ხელსაყრელი შედეგის დადგომის შესაძლებლობის არსებობის დასაბუთებას, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ მიღებული განჩინება შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ცალსახად კანონიერია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

60. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინება კანონიერია, ხოლო კერძო საჩივარი, ასევე მოსამართლეთა კოლეგიური შემადგენლობის აცილების შუამდგომლობა - დაუსაბუთებელი, რის გამოც არ არსებობს მათი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 29-ე, 31-ე, 34-ე, 284-ე, 285-ე, 401-ე, 420-ე, 419-ე, 412-ე მუხლებით, და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა.ხ–ის შუამდგომლობა, საქმის განმხილველ შემადგენლობაში შემავალი მოსამართლეების აცილების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

2. ა.ხ–ის კერძო არ დაკმაყოფილდეს;

3. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 25 ნოემბრის განჩინება;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე

1.