10 მარტი , 2023 წელი,
საქმე №ას-257-2020 თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა/მოსამართლეები:
ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მირანდა ერემაძე
ლევან მიქაბერიძე,
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები - ვ. და მ. ხ–ბი (მოპასუხეები)
მოწინააღმდეგე მხარეები - ხ. და თ.ხ–ბი, დ.ფ–ა; (მოსარჩელეები)
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა
დავის საგანი - სამკვიდრო მოწმობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
აღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. ვ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც I მოპასუხე, I აპელანტი ან კასატორი) და მ.ხ–ბის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც II მოპასუხე, I აპელანტი ან კასატორი) საკასაციო პრეტენზიით, მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით, დაუსაბუთებელია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მათი, ხ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც I მოსარჩელე, II აპელანტი ან მოწინააღმდეგე მხარე), თ.(შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც II მოსარჩელე, II აპელანტი ან მოწინააღმდეგე მხარე) ხ–ისა და დ.ფ–ას (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც III მოსარჩელე, II აპელანტი ან მოწინააღმდეგე მხარე) სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილების მე-2, მე-3, მე-4, მე-5, მე-6 და მე-8 პუნქტების გაუქმებით ამ ნაწილებში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:
ბათილად იქნა ცნობილი მ.ხ–ასა და ვ. ხ–ას შორის თბილისში, ...... მდებარე უძრავ ქონებაზე ს/კ-ით #......, 2019 წლის 18 სექტემბერს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება;
1/2 ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუსს ჟ.ტ–ის მიერ 2010 წლის 9 ივნისს ვ. ხ–ას სახელზე თბილისში, ........ (#3, #4, #6 1/2 ნაწილი, #8 შენობა-ნაგებობაზე) მდებარე უძრავ ქონებაზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა (რეესტრში რეგისტრაციის #100554942);
1/2 ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ვ. ხ–ასა და მ. ხ–ას შორის თბილისში, ........ მდებარე უძრავ ქონებაზე ს/კ-ით #........, 2010 წლის 17 ივნისს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება (რეესტრში რეგისტრაციის #100590245) #2 და #8 შენობა-ნაგებობასთან დაკავშირებით;
მოსარჩელეები თანაბარი წილით ცნობილ იქნენ თბილისში, ........ მდებარე უძრავი ქონების ს/კ-ით #........, #2, #3, #4, #6 1/2 ნაწილის, #7, #8, #9 შენობა-ნაგებობების 1/2 ნაწილის მესაკუთრეებად.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების მე-7 პუნქტი, რომლითაც ვ.ხ–ნი ცნობილ იქნა თბილისში, ....... მდებარე უძრავი ქონების ს/კ-ით #......., #1/1 და #2/1 შენობა-ნაგებობებს შორის მდებარე (საინვენტარიზაციო გეგმაზე ლიტერ „ბ1“-ის სახით მოცემული) 13.16 კვ. მ შიდა ფართობისა და 16 კვ.მ განაშენიანების მქონე შენობა-ნაგებობების მესაკუთრედ, დარჩა უცვლელად, სახელდობრ:
1.1. კასატორების მტკიცებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ არ გაითავლისწინა ის ფაქტი, რომ ნ. ხ–ას გარდაცვალებისას მხოლოდ #4 შენობა-ნაგებობა ეკუთვნოდა, დანარჩენი სხვა სუბიექტმა ააშენა. #5 შენობა-ნაგებობა კი, ჭ. ხ–ასთვის აშენდა, რომლითაც გარდაცვალებამდე სარგებლობდა. ვინაიდან, მთლიანი უძრავი ქონება ნ.ხ–ვას სახელზე ირიცხებოდა, ხ. ხ–ასა და მ.ხ–ას შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო, რათა მიეღო მამის დანაშთი ქონება. სასამართლომ კი, 1950 წელს გარდაცვლილ ნ. ხ–ას სამკვიდრო მასაში ჩათვალა #2, #3, #6, #7, #8 და #9 ნაგებობები, რომლებიც მისი გარდაცვალების დროისთვის არ არსებობდა.
1.2. გარდა ამისა, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ ვ.ხ–ნსაც უსაფუძვლოდ მიაკუთვნა #10 შენობა-ნაგებობა, რადგან გარდაცვალებისას ელიზავეტა ჩ–ს ქონება საკუთრებაში არ გააჩნდა.
2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 სექტემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:
3. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
4. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:
4.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
4.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:
4.3. ისნის რაიონში, ....... მდებარე ლიტერ „ა“, #2, #3, #4, #6, და #8 შენობა-ნაგებობების მოსარგებლედ ნ. დ. ძე ხ–ა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მამკვიდრებელი), ლიტერ „ბ-ს“ #1 შენობა-ნაგებობის თანამოსარგებლედ კი, ე.ნ. ასული ჩ–ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეოთხე მოსარჩელს დედა) ირიცხებოდა.
4.3.1. შენობა-ნაგებობები #7 და #9 უფლების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე ფიქსირდება, თუმცა იგი მამკვიდრებლის სარგებლობაში არსებულ უძრავ ქონებაში ირიცხება (იხ. საინვენტარიზაციო გეგმა).
4.4. ნ. ხ–ა 1950 წლის 22 მაისს გარდაიცვალა, ამ უკამასკნელის პირველი რიგის მემკვიდრებს წარმოადგენდნენ შვილები (არასრულწლოვნები) - ჭ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი და მეორე მოსარჩელის მამა ან მესამე მოსარჩელის მეუღლე) და ნ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხის მეუღლე ან მეორე მოპასუხის მამა).
4.5. ჭ. ხ–ა გარდაიცვალა 2000 წლის 20 თებერვალს, რომლის პირველი რიგის მემკვიდრეები პირველი, მეორე და მესამე მოსარჩელეები არიან.
4.6. მ.ხ–ა 2009 წლის 6 დეკემბერს გარდაიცვალა, ამ უკანასკნელის პირველი რიგის მემკვიდრები არიან მოპასუხეები.
4.7. თბილისში, ... მდებარე შენობა-ნაგებობა #5 და #6-ის ნახევარი, მიწის ნაკვეთთან ერთად 2009 წლის 17 და 25 აგვისტოს მ.ხ–ასგან პირველმა მოსარჩელემ იყიდა და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ.
4.8. 2009 წლის 18 სექტემბერს, მამკვიდრებელმა თბილისში, .......... მდებარე შენობა-ნაგებობა, #2 მიწის ნაკვეთთან ერთად მეუღლეს/ვ. ხ–ას ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცა და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ.
4.9. 2010 წლის 9 ივნისს პირველი მოპასუხის სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა და, როგორც პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ, გარდაცვლილი მეუღლის დანაშთი მთელი სამკვიდრო მიიღო, მათ შორის თბილისში, .......... მდებარე შენობა-ნაგებობა #3, #4, #6-ის 1/2 ნაწილი და #8 და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ.
4.10. 2010 წლის 17 ივნისს პირველმა მოპასუხემ, თბილისში, ......... მდებარე შენობა-ნაგებობა #3, #4, #6-ის 1/2 ნაწილი და #8 მეორე მოპასუხეს აჩუქა და ეს უკანასკნელი აღირიცხა მესაკუთრედ.
4.11. ვ.ხ–ნმა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეოთხე მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) დედის/ე. ჩ–ის სამკვიდრო ქონება მიიღო, კერძოდ, თბილისში, ....... მდებარე შენობა-ნაგებობა #1, მიწის ნაკვეთთან ერთად და აღირიცხა მესაკუთრედ.
4.12. თბილისში, ....... მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 397 მ2 მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულია მხარეთა თანასაკუთრების უფლება, კერძოდ: #8 და #2 უძრავი ნივთი აღრიცხულია მ. ხ–ას #3, #4, #6-ე ნივთის 1/2 ნაწილი ვ. ხ–ას, #1 ვ.ხ–ნის და #5 და #6-ე ნივთის 1/2 ნაწილი ხ. ხ–ას სახელზე.
4.13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით, ხ. ხ–ას, ვ.ხ–ნის, თ. ხ–ასა და დ.ფ–ას მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2005 წლის 19 მასის N21543/2005 ჩანაწერი თბილისში, .......... შესახვევი N1-ში მდებარე უძრავი ქონების რეგისტრაციის შესახებ და მის შემდგომ განხორციელებული ყველა რეგისტრაცია; აღდგენილ იქნა 2005 წლის 19 მაისის რეგისტრაციამდე არსებული მონაცემები თბილისში, .......... შესახვევი N1-ში მდებარე უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით და მოპასუხეს დაევალა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, სადავო საკითხთან დაკავშირებით გამოეცა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი;
4.14. თბილისის სააპელაციო პალატის 2017 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება) კი, მარეგისტრირებელი ორგანოს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება, იმ ნაწილში, რომლითაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისში, .......... შესახვევი N1-ში მდებარე უძრავი ქონების რეგისტრაციის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2005 წლის 19 მაისის N21543/2005 ჩანაწერის შემდგომ განხორციელებული ყველა რეგისტრაცია და აღდგენილ იქნა 2005 წლის 19 მაისის რეგისტრაციამდე არსებული მონაცემები. ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ხ. ხ–ას და ვ.ხ–ის სარჩელი ასევე დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირების თ. ხ–ას და დ.ფ–ას სარჩელი თბილისში, .......... შესახვევი N1-ში მდებარე უძრავი ქონების რეგისტრაციის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2005 წლის 19 მაისის N21543/2005 ჩანაწერში განხორციელებული ყველა რეგისტრაციის ბათილად ცნობისა და 2005 წლის 19 მაისის რეგისტრაციამდე არსებული მონაცემების აღდგენის თაობაზე დაკმაყოფილდა.
4.15. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 2 ოქტომბრის #006881618 დასკვნის მიხედვით, თბილისში, .......... შესახვევი #1-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა #1/1-სა და შენობა-ნაგებობა #2/1-ს შორის ფაქტობრივი მდგომარეობით არსებობს შენობა-ნაგებობა, რომლის შიდა ფართობი 13.16 კვ.მ, ხოლო განაშენიანება 16 კვ.მ-ია. თბილისში, .......... შესახვევი #1-ში განთავსებულ შენობა-ნაგებობა #1/1-სა და შენობა-ნაგებობა 2/1-ს შორის არსებული შენობა-ნაგებობა ნაჩვენები ადგილმდებარეობით ძირითადად ემთხვევა ექსპერტიზაზე წარმოდგენილ საინვენტარიზაციო გეგმაზე ლიტერ ბ - ბ1 ნაწილში ლურჯი ფერით შემოსაზღვრულ ფართს.
5. სსკ-ის 1507-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილები ადგენს, იმ ურთიერთობათა მიმართ, რომლებიც წარმოიშვა სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე, ამ კოდექსის ნორმები გამოიყენება 1997 წლის 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებებისა და მოვალეობების მიმართ. სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ, ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.
6. სსკ-ი 1997 წლის 25 ნოემბერს ამოქმედდა. დადგენილია, რომ მოსარჩელეები ითხოვენ 1950 წლის 22 მაისს გარდაცვლილი მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონების მიკუთვნებას. სამკვიდრო გაიხსნა ახალი სსკ-ის ამოქმედებამდე. ამასთან, მხარეები მოქმედი სსკ-ის გამოყენებაზე არ შეთანხმებულან. ამდენად, სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებული საკითხები სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი, 1964 წლის რედაქციის სსკ-ის შესაბამისი ნორმებით უნდა მოწესრიგდეს.
7. 1964 წლის რედაქციის სსკ-ის 539-ე მუხლში აღნიშნულია, რომ მემკვიდრეობა გადადის კანონით ან ანდერძით. ამავე კოდექსის 544-ე მუხლით, კანონისმიერი მემკვიდრეობის დროს თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან, პირველ რიგში, გარდაცვლილის შვილები, მეუღლე და მშობლები, ხოლო, 556-ე მუხლის მეორე აბზაცის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე, როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. აღნიშნული მოქმედებები შესრულებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. 1964 წლის რედაქციის სსკ-ის 539-ე, 544-ე, 556-ე მუხლების იდენტურ მოწესრიგებას ადგენს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი 1336-ე, 1421-ე, 1424-ე მუხლები (შდრ. სუსგ-ები# ას-480-454-2012, 30.04.2012წ; #ას-373-354-2013, 23.12.2013წ; #ას-964-913-2015, 12.12.2016წ; #ას-284-270-2016, 16.06.2016წ; #ას-530-506-2016, 23.09.2016წ; #ას-33-29-2017, 24.03.2017წ).
8. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა: „მემკვიდრეობის უფლების რეალიზაციისათვის აუცილებელია ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულება: სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლება (მართვა) ან სანოტარო ორგანოში განცხადების წარდგენა. აღნიშნული მოქმედებები განხორციელებულ უნდა იქნას სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის ვადაში. დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში მემკვიდრე, როგორც წესი, კარგავს სამკვიდროს მიღების უფლებას. სამკვიდროს მიღება არის ცალმხრივი გარიგება, რაც იმას ნიშნავს, რომ მემკვიდრის მოქმედებები უნდა მიუთითებდეს მემკვიდრის ნებაზე სამკვიდროს მიღების შესახებ - ანუ სამკვიდროს მიღებულად მიჩნევისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს მემკვიდრის ნებას, სურვილს, მიიღოს სამკვიდრო“ .
9. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, „სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობის ფაქტი, რომელიც უნდა არსებობდეს სამკვიდროს გახსნიდან ექვსი თვის მანძილზე და რომლითაც დასტურდება მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღების ნება, საკმარისია, რომ სამკვიდრო ჩაითვალოს მიღებულად. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის 26 დეკემბერი) 556-ე მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად, ისეთ კონკლუდენტურ მოქმედებებს, რომლებიც მიუთითებენ სამკვიდროს მართვაზე, შეიძლება მნიშვნელობა ჰქონდეს იმ შემთხვევებში, როდესაც მემკვიდრე, მართალია, არ ფლობს მამკვიდრებლის ქონებას, მაგრამ მისი მოქმედებებიდან (იხდის კომუნალურ გადასახადებს, განკარგავს ამ ქონებიდან მიღებულ შემოსავალს და ა.შ.) ირკვევა, რომ ამ ქონებას იგი თავისად მიიჩნევს“ (იხ. სუსგ # ას-483-794-09, 04/02.2010წ.) .
10. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ პირველი და მეორე მოსარჩელის მამა და მეორე მოპასუხის მამა, მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეები იყვნენ. ასევე დადგენილია, რომ მამის გარდაცვალების დროისათვის მამკვიდრებლის შვილები არასრულწლოვნები/თხუთმეტი წლის ასაკს მიუღწეველ პირებს წარმოადგენდნენ. იმ დროისთვის მოქმედი სსკ-ის მე-16 მუხლის მიხედვით კი, არასრულწლოვანი შვილების საცხოვრებელ ადგილად მიიჩნეოდა მშობლის საცხოვრებელი ადგილი (მოქმედი სსკ-ის მე-20 მუხლი), შესაბამისად, მოქმედებს კანონისმიერი პრეზუმცია - სამართლებრივი ნორმებით განმტკიცებული ვარაუდი, რაიმე იურიდიული ფაქტის არსებობის ან არარსებობის შესახებ მაშინ, როდესაც ნავარაუდებ ფაქტს ისეთივე იურიდიული შედეგი მოჰყვება, როგორც არსებულს, რომ მათ საცხოვრებელ ადგილს მშობლების საცხოვრებელი ადგილი წარმოადგენდა.
11. ამდენად, დგინდება მემკვიდრეების/პირველი და მეორე მოსარჩელეების მამისა და მეორე მოპასუხის მამის, მიერ მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადის დაცვით, სამკვიდრო ქონების დაუფლების ფაქტი, შესაბამისად, იმ გარემოებათა ერთობლიობა, რომ მემკვიდრეების საცხოვრებელი ადგილი მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე და მას შემდეგაც იყო სადავო უძრავი ქონება, საკასაციო პალატას უქმნის იმ დასკვნის გამოტანის საფუძველს, რომ მათ მამის დანაშთი სამკვიდრო ფაქტობრივი დაუფლებით მიიღეს.
12. კასატორების პრეტენზია ისაა, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა #2, #3, #6, #7, #8 და #9 ნაგებობები არასწორად მიიჩნიეს 1950 წელს გარდაცვლილ ნ. ხ–ას სამკვიდრო მასაში შემავალ აქტივად, რადგან მისი გარდაცვალების დროისთვის ისინი საერთოდ არ არსებობდა.
13. კასატორების ამ პრეტენზიას საკასაციო სასამართლო უარყოფს და მათ ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემებით, კერძოდ, მიწის ნაკვეთისა და მასათან მყარად დაკავშირებული შენობა-ნაგებობების საინვენტარიზაციო გეგმითა და 2005 წლის 19 მაისის საჯარო რეესტრის ამონაწერით, უტყუარად დასტურდება, რომ ისნის რაიონში, .......... ქუჩა #1-ში მდებარე ლიტერ „ა“, #2, #3, #4, #6, და #8 შენობა-ნაგებობებზე ნ. დ. ძე ხ–ას საკუთრება იყო რეგისტრირებული. ასევე მართალია, შენობა-ნაგებობები #7 და #9 უფლების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე ფიქსირდებოდა, თუმცა იგი მამკვიდრებლის სარგებლობაში არსებულ უძრავ ქონებაში ირიცხებოდა. ამასთან, კასატორების პრეტენზიის დაშვების შემთხვევაშიც, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ საქმეში დაცული მტკიცებულებებით არც ის ფაქტი დასტურდება, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდგომ, სადავო შენობა-ნაგებობები მხოლოდ მ.ხ–ამ ააშენა, მაშინ, როცა მოსარჩელეთა მამკვიდრებელმა მამკვიდრებლის სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო.
14. ამდენად, მიწის ნაკვეთი შენობა-ნაგებობებთან ერთად ერთიანი და განუყოფელია, რომლითაც მოპასუხეების მამკვიდრებელთან ერთად სარგებლობდა მოსარჩელეების მამკვიდრებელიც, შესაბამისად, მას მიღებული აქვს მამის დანაშთი ქონების ის ნაწილიც, რომელიც თუნდაც მისი გარდაცვალების შემდგომ მხოლოდ მოპასუხეების მამკვიდრებელმა ააშენა და რომელზეც საკუთრების უფლების მოპოვება მხოლოდ სამკვიდროს მიღების გზით/ფართით სარგებლობით იყო შესაძლებელი და ამ შენობა-ნაგებობებზე საკუთრების შეძენის უფლებაც სამკვიდრო მასაში შემავალი აქტივია, ამდენად, კასატორების ეს პრეტენზია დაუსაბუთებელია.
15. ამრიგად, მოსარჩელეების მამაკვიდრებელი გახდა მამის დანაშთი უძრავი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრე, სამკვიდროს გახსნის მომენტიდან, შესაბამისად, პირველი მოპასუხე არ იყო უფლებამოსილი, იმავე რიგის მემკვიდრის/მოსარჩელეების მამკვიდრებლის უფლების გაუთვალისწინებლად მთლიან სამკვიდრო ქონებაზე აეღო სამკვიდრო მოწმობა. ამასთან დადგენილია, რომ მოსარჩელეებმა, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეებმა, მამკვიდრებლის დანაშთი ქონება მიიღეს, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია.
16. კასატორების პრეტენზია ისიცაა, რომ სასამართლომ ვ.ხ–ნსაც უსაფუძვლოდ მიაკუთვნა #10 შენობა-ნაგებობა, რადგან გარდაცვალებისას ე.ჩ–ს ქონება საკუთრებაში არ ერიცხებოდა.
17. საკასაციო სასამართლო კასატორების ამ პრეტენზიასაც არ იაზიარებს და განმარტავს, რომ საქმეში დაცული მტკიცებულებით, კერძოდ, საინვენტარიზაციო გეგმით ირკვევა, რომ ლიტერ „ბ1“ შენობა-ნაგებობა სივრცობრივ კავშირშია ნახაზზე დატანილ ლიტერ „ბ-სთან“რომლის მოსარგებლეც იყო მეოთხე მოსარჩელის დედა. საქმეში წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით, დასტურდება, რომ შენობა-ნაგებობა #1/1-სა და შენობა-ნაგებობა 2/1-ს შორის არსებული შენობა-ნაგებობა ნაჩვენები ადგილმდებარეობით ძირითადად ემთხვევა ექსპერტიზაზე წარმოდგენილ საინვენტარიზაციო გეგმაზე „ლიტერ ბ - ბ1" ნაწილში ლურჯი ფერით შემოსაზღვრულ ფართს, შესაბამისად, დასტურდება, რომ მეოთხე მოსარჩელისთვის მიკუთვნებული უძრავი ნივთი სწორდ შენობა-ნაგებობაა და საკასაციო საჩივრის ეს ნაწილიც დაუსაბუთებელია.
18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
19. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.
20. კასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.
22. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 40.1 მუხლის თანახმად, დავის საგნის ფასს მიუთითებს მოსარჩელე. თუ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფასი აშკარად არ შეესაბამება სადავო ქონების რეალურ ღირებულებას, დავის საგნის ფასს განსაზღვრავს მოსამართლე სადავო ქონების საბაზრო ღირებულების მიხედვით. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაჩიო საჩივრის ფასი 15 000 ლარია, რომლის 5% (სსკ-ის 39.1 მუხლის „გ“ გვეპუნქტი) კი, 750 ლარი.
22.1. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის, 750 ლარის 30% - 225 ლარის გადახდა, შემდეგ ანგარიშზე: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ვ. და მ. ხ–ბის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. ვ. (პ/ნ ......) და მ. (პ/ნ .......) ხ–ებს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის, 750 ლარის 30% - 225 ლარის გადახდა, შემდეგ ანგარიშზე: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე
მირანდა ერემაძე
ლევან მიქაბერიძე
