საქმე № ას-149-2022 1 ივნისი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი/მოწინააღმდეგე მხარე – დ.ხ–ძე (მოპასუხე)

კასატორი/მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება/გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრების არსებითი შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. დ.ხ–ძე (შემდეგში: დასაქმებული, მოსარჩელე, პირველი კასატორი) 2018 წლის 1 ოქტომბრიდან შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე დასაქმდა შპს „ა–ში“ (შემდეგში: დამსაქმებელი, კომპანია, მოპასუხე, აპელანტი ან მეორე კასატორი), გაყიდვების მენეჯერის პოზიციაზე და მისი შრომის ანაზღაურება შეადგენდა ყოველთვიურად დაბეგრილ 2 500 ლარს.

2. დასაქმებულის სასარჩელო მოთხოვნა

2.1. დასაქმებულმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, კომპანიის დირექტორის 2018 წლის 29 სექტემბრის #13 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა დასაქმებულის სამუშაოზე მიღების შესახებ განსაზღვრული ვადის ნაწილში.

2.2. დასაქმებულმა აგრეთვე გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ კომპანიის დირექტორის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და იმავე თანამდებობაზე აღდგენა, კომპანიისთვის დასაქმებულის სასარგებლოდ შრომის ანაზღაურების სახით, ყოველთვიურად 2 500 ლარის გადახდის დაკისრება, 2019 წლის 16 ივლისიდან და 2019 წლის 24 ივნისიდან იმავე წლის 16 ივლისამდე პერიოდისთვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება მოითხოვა 2 000 ლარის ოდენობით.

3. მოპასუხის პოზიცია

3.1. მოპასუხე კომპანიამ წერილობით წარდგენილი შესაგებლითა და სასამართლოსთვის მიცემული ახსნა-განმარტებით სარჩელი არ ცნო.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დასაქმებულის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი კომპანიის დირექტორის 2018 წლის 29 სექტემბრის #13 ბრძანება დასაქმებულის განსაზღვრული ვადით სამუშაოზე მიღების ნაწილში.

4.2. ბათილად იქნა ცნობილი კომპანიის დირექტორის გადაწყვეტილება დასაქმებულის გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ და დასაქმებული აღდგენილ იქნა კომპანიაში გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობაზე.

4.3. კომპანიას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა შრომის ანაზღაურების სახით ყოველთვიურად 2 500 ლარის გადახდა იძულებითი მოცდენის მთელი დროის განმავლობაში 2019 წლის 16 ივლისიდან სამსახურში აღდგენამდე და 2019 ივლისის თვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების გადახდა 1 333.33 ლარის ოდენობით.

5. კომპანიის სააპელაციო მოთხოვნა

5.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კომპანიამ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

6.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი კომპანიის დირექტორის 2018 წლის 29 სექტემბრის #13 ბრძანება დასაქმებულის განსაზღვრული ვადით სამუშაოზე მიღების ნაწილში და მოსარჩელის გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ; კომპანიას დასაქმებულის სასარგებლოდ დაეკისრა 2019 წლის ივლისის თვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება ნამუშევარი დღეების გათვალისწინებით 1 333.33 ლარის ოდენობით და სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების სანაცვლოდ კომპანიას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის სახით ერთი წლის სახელფასო დავალიანების - 30 000 ლარის (დაბეგრილი) ანაზღაურება.

6.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხე მხარემ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, ვერ წარადგინა მოსარჩელესთან ერთ წელზე ნაკლები ვადით შრომითი ხელშეკრულების დადების კანონით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რითაც ვერ დაასაბუთა 2018 წლის 29 სექტემბრის N13 ბრძანების მართლზომიერება და კანონშესაბამისობა, შრომითი ურთიერთობის ვადის განსაზღვრის ნაწილში.

6.3. მოსარჩელის განმარტებით, მას ნება სამსახურში მხოლოდ 9 თვით მიღების თაობაზე, არ გამოუხატავს. ის მუშაობდა შპს „ა.პ–ში“ და ჰქონდა სტაბილური შემოსავალი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამაც მიიჩნია, რომ დასაქმებულს არ შეიძლება მუდმივი სამსახური გაეცვალა ცხრა-თვიან სამსახურში და საფრთხე შეექმნა ოჯახის ფინანსური სტაბილურობისთვის. ამასთან, დასაქმებულის 2018 წლის 28 სექტემბრის განცხადება არ შეიცავდა მითითებას დასაქმების ვადის თაობაზე. მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობა, მისი სპეციფიკიდან გამომდინარე, ხასიათდებოდა მუდმივობით, შესაბამისად, მოსარჩელის განცხადება განუსაზღვრელი ვადით დასაქმებას მოიაზრებდა. ამავე განცხადებაზე გაკეთებული წარწერა - „დაინიშნოს დ.ხ–ძე შპს „ა–ის“ გაყიდვების მენეჯერად 9 თვის ვადით 2018 წლის 1 ოქტომბრიდან 2019 წლის 1 ივლისამდე“ და ასევე, 2018 წლის 29 სექტემბრის N13 ბრძანება იმ ნაწილში, რომლითაც დასაქმებული კომპანიის გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობაზე დაინიშნა 9 თვის ვადით - არ შეიძლებოდა იურიდიული ძალის მქონედ მიჩნეულიყო, რადგან დამსაქმებლის აღნიშნული ნება მოსარჩელეს არ მისვლია, შესაბამისად, მას არ განუცხადებია თანხმობა 9 თვის ვადით დასაქმების თაობაზე.

6.4. მოპასუხე კომპანიის განმარტებით შრომითი ხელშეკრულება მხარეთა შორის დაიდო 9 თვის ვადით, 2018 წლის 21 ოქტომბრიდან 2019 წლის 1 ივლისამდე, რის შესახებაც გამოიცა 2018 წლის 29 სექტემბრის ბრძანება, გარდა ამისა, მოსარჩელის 28.09.2019 წლის განცხადებას, რომლითაც იგი ითხოვდა კომერციული სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე დანიშვნას, დაედო კომპანიის დირექტორის რეზოლუცია, სადაც ასევე მითითებულია მოსარჩელის დასაქმების ვადა. დასაქმებულს სამსახურში მიღებისას ეცნობა შრომითი ხელშეკრულების ყველა არსებითი პირობის, მათ შორის შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადის თაობაზე. დასაქმებულს ჰქონდა შესაძლებლობა, რომ ნებისმიერ დროს გაცნობოდა მის შესახებ კომპანიაში დაცულ ინფორმაციას, პირად საქმეს, ბრძანებებს და სხვ.

6.5. კომპანიის განმარტებით მოსარჩელე დასაქმდა სეზონური სამუშაოს შესასრულებლად. კომპანიის სამეწარმეო საქმიანობიდან გამომდინარე, გაყიდვების აქტიური სამუშაო პერიოდია მარტის, აპრილის, მაისისა და ივნისის თვეები. მხარეებს შორის ხელშეკრულება დაიდო 2018 წლის ოქტომბრის თვეში, 2019 წლის თებერვლის ჩათვლით პერიოდი წარმოადგენდა მოსამზადებელ ეტაპს, რომლის დროსაც დასაქმებულს უნდა შეესწავლა კომპანიის მუშაობის სპეციფიკა, ეწარმოებინა მოლაპარაკებები პოტენციურ კლიენტებთან და მოეზიდა ისინი, რისთვისაც კომპანიამ, იქირავა ოფისი ქალაქ თბილისში, კონკრეტული (2019 წლის 1 ივლისამდე) ვადით.

6.6. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით მოსარჩელის სამუშაო პოზიცია - გაყიდვების მენეჯერი, უდავო იყო, მხარეთა შორის სადავო იყო ხელშეკრულების მოქმედების ვადა, კერძოდ, მოსარჩელის მტკიცებით ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით იყო დადებული, ხოლო, კომპანია სამუშაოს ვადაზე და მიზანზე განმარტავდა, რომ სეზონური სამუშაოს შესასრულებლად, ცხრა თვის ვადით დაასაქმეს მოსარჩელე.

6.7. დასაქმებულის 2018 წლის 28 სექტემბრის განცხადებით ირკვეოდა, რომ განცხადება არ შეიცავდა მითითებას დასაქმების ვადის თაობაზე. ამავე განცხადებაზე კომპანიის დირექტორის 29.09.2019 წლის რეზოლუციით, მოსარჩელე დაინიშნა კომპანიის გაყიდვების მენეჯერად 9 თვის ვადით, 2018 წლის 1 ოქტომბრიდან 2019 წლის 1 ივლისამდე პერიოდში, ხოლო 2018 წლის 29 სექტემბერს კომპანიამ მიიღო N13 ბრძანება, რომლითაც მოსარჩელე კომპანიის გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობაზე დაინიშნა 9 თვის ვადით (2018 წლის 1 ოქტომბრიდან 2019 წლის 1 ივლისამდე). მითითებული რეზოლუციისა და 2018 წლის 29 სექტემბრის N13 ბრძანების მოსარჩელისათვის ჩაბარების (ინფორმირების) დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარდგენილი არ არის. მოსარჩელის უარყოფის პირობებში, აღნიშნული გარემოება ვერ დადასტურდება მხოლოდ მოპასუხის ახსნა-განმარტებით, რომლის მიხედვითაც დ.ხ–ძეს, სამსახურში მიღების წინ ეცნობა შრომითი ხელშეკრულების ყველა არსებითი პირობა, მათ შორის, ვადაც. საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელის შესაძლებლობა ნებისმიერ დროს გაცნობოდა მის შესახებ კომპანიაში დაცულ ინფორმაციას, პირად საქმეს, ბრძანებებს და სხვ., არ ათავისუფლებს დამსაქმებელს შესაბამისი ბრძანების/შრომითი ხელშეკრულების დასაქმებულისათვის გაცნობის ვალდებულებისაგან. აღნიშნულის დასადასტურებლად სააპელაციო პალატმაც არ გაიზიარა მოწმის სახით დაკითხული ლ.ზ–ის და ზ.ლ–ძის ჩვენება (მით უფრო ზ.ლ–ძე არ ესწრებოდა დ.ხ–ძის ხელშეკრულების ვადის შეთანხმების პროცესს), ვინაიდან მხარეთა შორის 9 თვის ვადაზე შეთანხების დადასტურების შემთხვევაშიც კი, სასამართლოს კვლევის საგანია აღნიშნული პირობის კანონშესაბამისობა.

6.8. მოპასუხის მითითებით, დასაქმებული ასრულებდა სეზონურ სამუშაოს (ან არსებობდა სხვა ობიექტური გარემოება, რომელიც ამართლებდა ხელშეკრულების განსაზღვრული ვადით დადებას, თუმცა, არ მიუთითებს კონკრეტულ ობიექტურ გარემოებებზე). უდავოა, რომ მოსარჩელე ასრულებდა გაყიდვების მენეჯერის ფუნქციას, რაც გამოიხატებოდა მომსახურების ან/და პროდუქციის გაყიდვასა და ახალი მომხმარებლის მოძიებაში. შემოსავლების სამსახურის კომპანიის ელექტრონული სერვისების გვერდის (ე.წ.RS.GE) 2019 წლის 1 ივლისიდან - 16 ივლისამდე პერიოდის ამონაწერით და წარმოდგენილი CD დისკით (ს.ფ. 322-345) მტკიცდებოდა, რომ 2019 წლის 1 ივლისიდან - 16 ივლისის ჩათვლით, კომპანია ახორციელებდა პროდუქციის გაყიდვებს, რაც ასევე, დაადასტურეს მოწმეებმა - პროდუქციის შემძენმა პირებმა (ნ.ბ–მა, ლ.შ–ძემ და ბ.ქ–მა) სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებებით. ნ.ბ–ის ჩვენებით ირკვოდა, რომ მან 2019 წლის 10-15 ივლისამდე პერიოდში მოსარჩელისგან შეიძინა 1 500 ლარის ღირებულების შვეიცარიული წარმოების პროდუქცია (ვაზის საწამლი პროდუქცია). მოწმე ლ.შ–ძის ჩვენებით, მან დასაქმებულისგან როგორც კომპანიის გაყიდვების მენეჯერისგან, 2019 წლის ივლისს (სავარაუდოდ, 6 ივლისს), შეიძინა 1 200 ლარის ღირებულების პროდუქტი (1 ყუთი ტოპაზი). მოწმე ბ.ქ–ის ჩვენებით, მან 2019 წლის 15 ივლისს და 6 ივლისს მოსარჩელისგან შეიძინა 1 524 ლარის და 1900 ლარამდე ღირებულების პროდუქცია, აღნიშნული პროდუქცია მან გაიტანა კომპანიის საწყობიდან. ამდენად, ის გარემოება, რომ მოსარჩელე 2019 წლის 1 ივლისის შემდეგ ჩვეულებისამებრ განაგრძობდა მუშაობას - აწარმოებდა მოლაპარაკებებს, იძიებდა კლიენტებს, ამზადებდა კონტრაქტების პროექტებს, დასტურდება მოწმეთა ჩვენებებით, საქმეში არსებული ელექტრონული საფოსტო შეტობინებების ამონაწერით, შემოსავლების სამსახურის კომპანიის ელექტრონული სერვისების გვერდიდან (ე.წ.RS.GE) ამონაწერით, ნასყიდობის ხელშეკრულების პროექტებით. მოპასუხე მხარეს არ წარუდგენია რელევანტური მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულების მხოლოდ 9 თვის ვადით გაფორმებას. ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ კომპანიის ფინანსური მენეჯერის ლ.ზ–ის ჩვენებით, კომპანიის 2019 წლის შესყიდვები (ანუ მოსარჩელის საქმიანობის პერიოდში) 2018 წელთან შედარებით 40%-ით გაიზარდა. ამასთან, მიუთითა, რომ კომპანია პროდუქციას რეალიზაციას ახორციელებდა დეკემბრის თვეშიც, აღნიშნული გამორიცხავს გაყიდვების მენეჯერის მიერ შესასრულებელი სამუშაოს სეზონურ ხასიათს. შესაბამისად, მოპასუხის მითითება, რომ მოსარჩელე ასრულებდა სეზონის შესაბამისი კონკრეტული სამუშაოს (მარტის, აპრილის, მაისისა და ივნისის თვეებში) საფუძველს მოკლებულია.

6.9. ამასთან, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა წარმოადგენს ხელშეკრულების არსებით პირობას, რომელსაც სჭირდება დასაქმებულის თანხმობა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ დამსაქმებელს მოსარჩელისთვის არ მიუწოდებია ინფორმაცია ხელშეკრულების მოქმედების ვადის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ, საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით.

6.10. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით მოპასუხემ ვერ წარადგინა მოსარჩელესთან 1 წელზე ნაკლები ვადით შრომითი ხელშეკრულების დადების კანონით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რითაც ვერ დაასაბუთა 2018 წლის 29 სექტემბრის N13 ბრძანების მართლზომიერება და კანონშესაბამისობა შრომითი ურთიერთობის ვადის განსაზღვრის ნაწილში.

6.11. მოსარჩელის განმარტებით, 2019 წლის 1 ივლისიდან ანუ მას შემდეგ, რაც შრომითი ხელშეკრულების ვადა თითქოსდა ამოიწურა, ის განაგრძობდა მუშაობას - აწარმოებდა მოლაპარაკებებს, მოიზიდავდა კლიენტებს, ამზადებდა კონტრაქტებს და პროექტებს და სხვ. აღნიშნული გარემოება მტკიცდება მოწმეთა ჩვენებებით, საქმეში წარმოდგენილი ელექტრონული გზავნილებით, მისი მონაწილეობით წარმოებული გაყიდვებით, ელექტრონული სერვისების გვერდის ამონაწერით, კლიენტებთან დასადები კონქტრაქტის პროექტებით, რომლებიც შემდეგ გაფორმდა კიდეც. მოსარჩელემ, 2019 წლის 1 ივლისის შემდეგ უზრუნველყო 32 756.02 ლარის ღირებულების პროდუქციის რეალიზაცია. შესაბამისად, მოპასუხე კომპანიისთვის ცნობილი იყო ის გარემოება, რომ მოსარჩელე კვლავ განაგრძობდა მასზე შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას, თუმცა, არ უცნობებია მისთვის, რომ შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოიწურა. ამასთან, საქალაქო სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დავუშვებთ, რომ 2019 წლის 1 ივლისს შრომითი ხელშეკრულების ვადა ამოიწურა, მაგრამ დასაქმებული განაგრძობდა შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას, სშკ-ის მე-7 მუხლის თანახმად, სამუშაოს ფაქტობრივი შესრულება, ახალი შრომითი ურთიერთობის (განუსაზღვრელი ვადით) წარმოშობას ნიშნავდა. ამასთან, მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მან მხოლოდ 2019 წლის 16 ივლისს შეიტყო მოპასუხე კომპანიის დირექტორისგან, რომ ის აღარ აპირებდა მასთან თანამშრომლობის გაგრძელებას.

6.12. მოპასუხემ დაადასტურა 2019 წლის 16 ივლისს კომპანიის დირექტორსა და მოსარჩელეს შორის კომუნიკაციის ფაქტი, რომლის მიხედვითაც მოსარჩელეს აინტერესებდა გააგრძელებდა თუ არა კომპანია მასთან თანამშრომლობას. იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელისთვის 2019 წლის 16 ივლისამდე ცნობილი იყო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე (ვადის გასვლის გამო) საქმეში წარმოდგენილი არ არის. ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ 2019 წლის 25 ივლისს მოსარჩელემ წერილობით მიმართა კომპანიას შრომითი ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის წერილობითი დასაბუთების მოთხოვნით, რასაც არავითარი რეაგირება არ მოჰყოლია. მოსარჩელის მითითებით, 2019 წლის 1 ივლისის შემდეგ იგი ასრულებდა შრომით მოვალეობებს, რომლისთვისაც შრომითი კონტრაქტის ვადის ამოწურვის შესახებ არ უცნობებიათ. შესაბამისად, მოპასუხის მითითება, რომ ივნისში დაიხურა ქალაქ თბილისში მდებარე ოფისი, თუმცა, დირექტორს მითითება არ გაუცია იმის შესახებ, რომ თანამშრომლებს სამუშაო ოფისის გარეშე, სახლიდან გაეგრძელებინათ. მით უფრო მოსარჩელის შემთხვევაში, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოეწურა, საფუძველს მოკლებულია. სააპელაციო პალატაც მიიჩნევს, რომ საქმის მასალებით, მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებებითა და შემოსავლების სამსახურის კომპანიის ელექტრონული სერვისების გვერდის (ე.წ.RS.GE) 2019 წლის 1 ივლისიდან - 16 ივლისამდე პერიოდის ამონაწერით და წარმოდგენილი CD დისკით (ს.ფ. 322-345) მტკიცდება, რომ პირველი ივლისიდან - 16 ივლისის ჩათვლით კომპანია ახორციელებდა პროდუქციის გაყიდვებს, ხოლო მოსარჩელე ჩვეულებრივ, განაგრძობდა მუშაობას – აწარმოებდა მოლაპარაკებებს, იძიებდა კლიენტებს, ამზადებდა კონტრაქტების პროექტებს. მოსარჩელე მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები ვერ გააბათილა მოპასუხემ. რაც შეეხებოდა მოპასუხის მტკიცებას, რომ მოსარჩელისთვის ცნობილი იყო შრომითი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის შესახებ, რის გამოც მას აღარ ჰქონდა კლიენტებთან ურთიერთობისა და სხვა რაიმე სამუშაოს შესრულების ვალდებულება, იგი თვითნებურად აგრძელებდა კომპანიის სახელით მის ზოგიერთ კლიენტთან მიმოწერას, რაც არ უნდა ჩაითვალოს შრომის ხელშეკრულების ფარგლებში განხორციელებულ მოქმედებად, სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა შრომითი ხელშეკრულების კონკრეტულ ვადაზე - სეზონური სამუშაოს შესრულებაზე შეთანხების ფაქტი, შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებული შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადად უნდა ჩათვლილიყო განუსაზღვრელი ვადა. ამდენად, მოპასუხემ ვერ უარყო სარჩელში მითითებული ის გარემოება, რომ მოსარჩელე 2019 წლის 1 ივლისიდან 16 ივლისამდე ასრულებდა დაკისრებულ სამუშაოს. აღნიშნულის საწინააღმდეგო, მტკიცებულება, მოპასუხეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

6.13. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად სწორად მიიჩნია, რომ კომპანიის სახელფასო დავალიანება მოსარჩელის მიმართ შეადგენდა 1 333.33 ლარს (დაბეგრილი), აღნიშნული გაანგარიშება ეფუძნებოდა შემდეგს: მოსარჩელე წარმოდგენილი სარჩელით მოითხოვა კომპანიისთვის, მის სასარგებლოდ, 2019 წლის 24 ივნისიდან - 2019 წლის 16 ივლისამდე პერიოდისათვის, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების დაკისრებას - 2 000 ლარის ოდენობით. მოპასუხის მითითებით, კომპანიამ 2018 წლის ოქტომბრის თვიდან - 2019 წლის ივნისის თვის ჩათვლით პერიოდში, სრულად აუნაზღაურა დ.ხ–ძეს კუთვნილი ხელფასი, ყოველთვიურად 2 500 ლარის ოდენობით, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარდგენილი საბანკო ანგარიშიდან ამონაწერით (ს.ფ. 25-45). 2019 წლის 1 ივლისს კი, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ამოიწურა, შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება, რომ მას 2019 წლის ივნისის თვის (24 ივნისიდან) ხელფასი არ მიუღია, საფუძველს მოკლებული იყო. საქმის მასალებით, ასევე, ირკვევა, რომ მოსარჩელე ხელშეკრულებით დაკისრებულ სამუშაოს ასრულებდა 2019 წლის 16 ივლისამდე, რაც მოპასუხემ ვერ უარყო. ამასთან, მოპასუხე ადასტურებდა და საბანკო ამონაწერითაც ირკვეოდა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს კუთვნილი ხელფასი აუნაზღაურა მხოლოდ 2019 წლის ივნისის თვის ჩათვლით. შესაბამისად, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი აქვს 2019 წლის ივლისის თვის (1 ივლისიდან - 16 ივლისამდე) სახელფასო დავალიანება ნამუშევარი დღეების (16 დღის) გაანგარიშებით, ჯამში - 1 333.33 ლარის (დაბეგრილი) ოდენობით (2500:30*16).

7. მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი

7.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

7.2. კასატორის განმარტებით, კომპანიას საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას კომპანიაში ვაკანტური თანამდებობის არარსებობის თაობაზე არ მიუთითებია, ამასთან არგუმენტი, რომ გორის ოფისში მსგავსი თანამდებობა არ იყო, ხოლო თბილისში კომპანიას ოფისი არ გააჩნდა, არ წარმოადგენდა შესაბამის არგუმენტს იმავე თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობის დასადასტურებლად.

7.3. კასატორი არ ეთანხმება აგრეთვე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოანგარიშებულ კომპენსაციას და არგუმენტად, გათავისუფლების მომენტიდან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებამდე სამუშაოზე მუშაობის შემთხვევაში გამომუშავებულ 67 500 ლარზე უთითებდა, ნაცვლად გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მიკუთვნებული 30 000 ლარისა.

8. კომპანიის საკასაციო საჩივარი

8.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა კომპანიამაც, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

8.2. კასატორის განმარტებით სასამართლომ არ გაითვალისწინა შრომითი ხელშეკრულების დადებისთვის აუცილებელი საკანონმდებლო წინაპირობები, რომლის მიხედვითაც ჩაითვლებოდა ხელშეკრულება დადებულად. ამასთან, ხელშეკრულების დადებულად ჩათვლის პირობებში არ განუსაზღვრავს თუ რა ტიპის ხელშეკრულება დაიდო მხარეთა შორის და რა არსებით პირობებზე შეთანხმდნენ ისინი.

8.3. კასატორის განმარტებით სასამართლომ არასწორად მიიჩნია რომ მხარეთა შორის სეზონური, 9 თვიანი ხელშეკრულების ნაცვლად განუსაზღვრელი ვადით დადებული ხელშეკრულება დაიდო.

9. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

9.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 14 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის, ხოლო, 2022 წლის 30 მარტის განჩინებით კომპანიის საკასაციო საჩივარი მიღებულია წარმოებაში, ხოლო, იმავე წლის 25 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დასაშვებადაა ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრების სამართლებრივი დასაბუთებულობის არსებითაც განხილვის გზით შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო, კომპანიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

11. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ 2018 წლის 1 ოქტომბრიდან დაიწყო შრომითი ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელე გაყიდვების მენეჯერის ფუნქციას ასრულებდა მოპასუხე კომპანიაში, მისი ანაზღაურება კი დაბეგრილ 2 500 ლარს შეადგენდა. საქმის გარემოებებით დადგენილია, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობა შეწყდა. მოსარჩელის განმარტებით კომპანიაში ფაქტობრივად 9 თვე და 16 დღე იმუშავა საიდანაც მხოლოდ 9 თვის ანაზღაურება აქვს აღებული, და მხარეთა შორის ხელშეკრულების განუსაზღვრელი ვადით დადებულად მიჩნევის პირობებში, 16 დღის კუთვნილი ანაზღაურება, და გადაწყვეტილების აღსრულებამდე იძულებითი განაცდური ეკუთვნოდა. მოპასუხე კომპანიის განმარტებით კი, მოსარჩელე სეზონური საქმიანობისთვის აიყვანეს, ხოლო, ვადის გასვლის შემდეგ მხარეთა შორის ურთიერთობა შეწყდა.

12. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც ითვალისწინებს იმ შედეგს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველ სამართლებრივ შედეგს (სუსგ №ას-189-2020, 20 აპრილი, 2022, პ.13).

13. „მუშაკის სამუშაოდან განთავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის განთავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად“ (იხ. სუსგ #ას-416-399-16, 29.06.16, Nას-812-779-2016, 19 ოქტომბერი, 2016 წ.; Nას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წ.; სუსგ Nას-483-457-2015, 7 ოქტომბერი, 2015წ.).

14. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი შედეგის - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა (უფლებრივი რესტიტუცია) და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება - სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 38.8 (იხ. შრომის კოდექსის მოქმედი რედაქციის 48.8 მუხლი) „სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება“ (დამატ. იხ. სშკ-ის 2.1, 2.2 მუხლი), 44-ე (იხ. შრომის კოდექსის მოქმედი რედაქციის 58-ე მუხლი) „შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით“, ასევე, სსკ-ის 394.1 „მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება“ და 408.1-ე „იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“ მუხლები. ამასთან ძირითადი საკასაციო პრეტენზიით კასატორი დამატებით განმარტავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მას კომპენსაცია მიეკუთვნა 30 000 ლარის სახით, რაც გაცილებით ნაკლებია, თუნდაც გათავისუფლების დღიდან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებამდე ვადაში ასაღებ იძლებით განაცდურთა შედარებით.

15. შრომითსამართლებრივ დავებში მტკიცების ტვირთის განაწილების წესზე. მოსარჩელემ სადავო გახადა სამუშაოდან მისი გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის ბრძანების კანონიერება. ასეთ ვითარებაში გასათვალისწინებელია სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურება, რაც დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილებაში მდგომარეობს. მოსამართლის ერთ-ერთი ვალდებულება მტკიცებით საქმიანობაში მხარეთა შორის საპროცესო ვალდებულებების სწორი გადანაწილებაა. აღნიშნული ემსახურება პროცესის მონაწილე სუბიექტების უფლებრივი მდგომარეობის დაცვასა და იმავდროულად, უზრუნველყოფს მართლწესრიგის ეფექტურ ფუნქციონირებას. მტკიცების ტვირთის გადანაწილების დროს, უაღრესად დიდი მნიშვნელობისაა ის, თუ როდის გადადის მტკიცების ვალდებულება ერთი მხარიდან მეორეზე. როგორც წესი, ფაქტის მითითების და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, თუმცა, არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი. ამის თვალსაჩინო მაგალითია შრომითი დავა, რომლის დროსაც, ფაქტებზე მითითების ტვირთი და დამტკიცების ტვირთი პროცესის სხვადასხვა მონაწილეს ეკისრება, კერძოდ, დასაქმებული უთითებს სამუშაოდან მისი გათავისუფლებისათვის აუცილებელი სშკ-ის შესაბამისი ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობაზე, ხოლო დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მნიშვნელოვანი საფუძვლისმტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება (Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 7). ამდენად, შრომითისამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებზე, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის (“Good Reason“) არსებობის მტკიცების ტვირთი, დამსაქმებელს ეკისრება. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია იმით, რომ შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებში, ,,სუსტი მხარის“ -დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომა პრიორიტეტულია. ცხადია, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად. მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები აქვთ. დამსაქმებელი სარგებლობს მტკიცებითი უპირატესობით, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საამისოდ გათვალისწინებული მართლზომიერი საფუძველი ჰქონდა“ (იხ., ილონა გაგუა „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე, თბ., 2020 წელი, გვ: 229-231; 258-259.).

16. საკასაციო სასამართლო ნაწილობრივ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მხარეთა შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება მოსარჩელის განცხადებისა და მოპასუხე კომპანიის დირექტორის მიერ გამოცემული ბრძანების საფუძველზე, რომლის მიხედვითაც მხარეები შეთანხმდნენ შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის პირობებზე, მათ შორის ხელშეკრულების ვადაზე, რომელიც 9 თვეს შადგენდა. აღნიშნული სრულ შესაბამისობაშია სშკ-ის მე-6 მუხლის მე-3 და მე-9 ნაწილთან, რომლის მიხედვითაც მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადებას უთანაბრდება პირის განცხადება და მის საპასუხოდ გამოცემული კომპანიის ბრძანება. დასახელებული გარემოებების მიხედვით, მხარეთა შორის თავდაპირველად 9 თვიანი შრომითი ხელშეკრულება დაიდო, რომელიც ფაქტობრივად გაგრძელდა 1 ივლისიდან 16 ივლისამდე დასაქმებულის მიერ კომპანიაში საქმიანობის გაგრძელებით, რის თაობაზეც კომპანია ინფორმირებული იყო. აღნიშნულის საპირისპიროდ კომპანიამ ვერ დაამტკიცა, რომ მხარეთა შორის მაგალითად რაიმე მიზნის შესრულებამდე პირობით ან სეზონურად იყო შრომითი ხელშეკრულება დადებული.

17. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეთა მიერ შეთანხმებული ხელშეკრულების 9 თვის ვადის გასვლის შემდეგ მათ შორის შრომითი ურთიერთობა უცვლელი სახით, რომ გრძელდებოდა ადასტურებდა კომპანიის შესახებ შემოსავლების სამსახურის ელექტრონული სერვისების გვერდის ჩანაწერი 1-16 ივლისის პერიოდში და ამავე მტკიცებულებასთან ერთად ანალიზში მოწმეთა ჩვენებები, რომლებიც არამხოლოდ კომპანიისგან გარკვეული საქონლის შეძენის, არამედ, უშუალოდ დასაქმებულისგან დაახლოებით 37 700 ლარის საქონლის შეძენას ადასტურებდნენ. იმავე გარემოებას ადასტურებდა კომპანიის ბუღალტერი, მეტიც მისი განმარტებით, მოსარჩელის კომპანიაში მუშაობის პერიოდში წინა წლის იმავე პერიოდთან მიმართებით გაყიდვების 40%-ით ზრდაზე უთითებდა, რაც შესაძლოა პირდაპირპროპორციულად მოსარჩელის ნაყოფიერი მუშაობის შედეგი არ ყოფილიყო, თუმცა საპირისპირო მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, საწინააღმდეგოს მტკიცებაც შეუძლებელია. ამდენად, იმ მოცემულობით, რომ მხარეთა შორის 9 თვის განმავლობაში უწყვეტად და ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე შედგა შრომითი ურთიერთობა, ხოლო, 9 თვის გასვლის შემდეგ კომპანიისთვის ცნობილი იყო, რომ დასაქმებული ჩვეულ რეჟიმში, კომპანიის ინტერესების გათვალისწინებით აგრძელებდა მუშაობას, უდავოა, რომ მხარეთა შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა განსაზღვრული მიზნით ან სეზონურად დადებულად ვერ ჩაითვლებოდა, ხოლო ერთ წლამდე ვადით დადებული ხელშეკრულება როდესაც კომპანია გარკვეული მიზნით ხელშეკრულების დადებაზე ვერ უთითებს მოცემულ შემთხვევაში უნდა ჩაითვალოს 1 წლამდე ვადით დადებულად. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს აგრეთვე კომპანიის მიერ მითითებულ ურთიერთსაწინააღმდეგო გარემოებებზე, კერძოდ, ერთის მხრივ კომპანიის მიერ მითითებულია, რომ გაყიდვები გაზაფხულის პერიოდსა და ზაფხულის დასაწყისში იმატებდა, ხოლო, მეორეს მხრივ ასევე დასტურდება, რომ მოსარჩელე დეკემბრის თვეშიც ასრულებდა გაყიდვების მენეჯერის ფუნქციებს, რაც კვლავ გამორიცხავს ამ უკანასკნელის სეზონურად ან კონკრეტულად რაიმე მიზნის შესრულებამდე კომპანიაში დასაქმებას.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თუ დამსაქმებელი ვერ დაამტკიცებს კონკრეტულად რა მიზნით ან რა ვადით (ერთ წელზე ნაკლები ვადის მითითების შემთხვევაში) დაიდო ხელშეკრულება, ვადიანი ხელშეკრულება განიხილება ერთი წლის ვადით დადებულად. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის სადავო ხელშეკრულებამდე საქმიანი ურთიერთობა არ არსებობდა და გარკვეული ხელშეკრულებებები არ იდებოდა, რაც შესაძლოა სხვაგვარი სამართლებრივი კვალიფიკაციის საფუძველი გამხდარიყო მოცემული ურთიერთობისთვის.

19. მნიშვნელოვანია აგრეთვე დასაქმებულის საკასაციო პრეტენზია კომპენსაციასთან დაკავშირებით, და მისი არგუმენტი გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მისთვის მიკუთვნებული კომპენსაციის სიმცირესთან დაკავშირებით, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ თუნდაც ხელშეკრულების შეწყვეტის მომენტიდან გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებამდე ვადის განმავლობაში მინიმუმ ორმაგ კომპენსაციას მიიღებდა საქმის სწორი განხილვის პირობებში. საქმის განმხილველი საკასაციო პალატა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე მიუთითებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ განჩინებაში განმარტა „შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის სისტემური ანალიზიდან გამომდინარე, უნდა ითქვას, რომ ერთ წელზე ნაკლები ვადით შრომითი ხელშეკრულების გაფორმების მართლზომიერებას დამსაქმებელი ვერ ამტკიცებს, რის გამოც, ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება განიხილება ერთი წლის ვადით დადებულად და ვინაიდან დავის გადაწყვეტის დროისათვის ეს ვადა გასულია, შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის ფარგლებში მოთხოვნას აღარ გააჩნია ფაქტობრივი საფუძველი, ამასთანავე, ერთწლიანი ვადის საკითხი მნიშვნელოვანია ზიანის კონტექსტში.“ (იხ. სუსგ. ას-1450-2019, 24.07.2020).

20. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელეს, კომპანიასთან დადებული შრომითი ხელშეკრულების პირობებში, რომელიც ერთ წლამდე ვადით დადებულად უნდა ჩაითვალოს, უნდა აუნაზღაურდეს პირველი ივლისიდან 16 ივლისამდე მუშაობის სანაცვლოდ მისაღები ხელფასი და ერთ წლამდე დარჩენილი ორი თვის ხელფასი ჯამში 6 166.67 ლარის ოდენობით.

21. საკასაციო სასამართლო, იმ მოცემულობით, რომ სადავო ხელშეკრულება ერთი წლის ვადით დადებულადაა მიჩნეული, ხოლო, აღნიშნული ვადა უკვე გასულია და მოსარჩელის აღდგენა დამსაქმებელ კომპანიაში შეუძლებელია, მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს კასატორის იმ პრეტენზიაზე, რომელსაც საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს, კერძოდ, 2021 წლის 27 სექტემბრის სხდომის ოქმზე, რომლის მიხედვითაც კომპანიის მიერ წარდგენილი ცნობა და საშტატო განრიგი დაერთო საქმეს. საკასაციო სასამართლო, აგრეთვე არ იზიარებს კომპანიის პრეტენზიას საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ იმ მოტივით, რომ უარი ეთქვა მოწმის დაკითხვაზე და განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმისათვის მნიშნვნელობის მქონე გარემოებები გამოკვლეულია, ხოლო სამართლებრივი შეფასებისათვის მოწმის ჩვენება ვერ გახდება საკმარისი საფუძველი კომპანიის საკასაციო პრეტენზიების დასაბუთებულად მიჩნევისთვის.

22. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი არ არსებობს, რადგან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

23. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8 მუხლით, 53-ე, 408-ე, 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. დ.ხ–ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. შპს „ა–ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ:

2.1. ნაწილობრივ გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით დ.ხ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ:

2.1.1. შპს „ა–ს“ დ.ხ–ძის სასარგებლოდ დაეკისროს 6 166.67 ლარის (დაბეგრილი) გადახდა;

3. დ.ხ–ძეს შპს „ა–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს, ამ უკანასკნელის მიერ, საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილი - 1191.66 ლარი;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე