13 აპრილი, 2023 წელი №ას-246-2023 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ გ.ა–ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ.ა–ძე

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. თ.ა–ძემ (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „მესაკუთრე“) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას უძრავი ნივთის, მდებარე: ქ. თბილისი, ..........., ბინა №50, ს/კ ......... გ.ა–ის (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „აპელანტი“, „კასატორი“, „მფლობელი“) უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვისა და მოსარჩელისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემის მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელე არის სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე კი მისი ყოფილი მესაკუთრე, რომელიც არ ათავისუფლებს ქონებას და აგრძელებს უკანონოდ სარგებლობას მოსარჩელის ნების საწინააღმდეგოდ, მიუხედავად მოსარჩელის მხრიდან არაერთი გაფრთხილებისა ბინის დაცლის თაობაზე.

მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ შესაგებელით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ გ.ა–ს სარჩელი აქვს წარდგენილი (საქმე №2/18944-21) თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში ა.გ–სა და თ.ა–ძის მიმართ, ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და უძრავ ნივთზე გ.ა–ის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით. ამავე სარჩელის ფარგლებში, დაკმაყოფილდა სარჩელის უზრუნველყოფის შუამდგომლობა და თ.ა–ძეს აეკრძალა უძრავი ნივთის, მდებარე: ქ. თბილისი, ........, ს/კ .........გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა, შესაბამისად, ზემოაღნიშნული დავის გადაწყვეტამდე ვინდიკაციური სარჩელის განხილვა გაუმართლებელია. მოპასუხემ შესაგებლით იშუამდგომლა საქმის განხილვის შეჩერება №2/18944-21 საქმეზე მიღებული საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ვინაიდან სანამ სასამართლო არ გადაწყვეტს მოტყუებით დადებული ხელშეკრულების გაუქმება/არგაუქმების საკითხს, ნივთის ამჟამინდელი მესაკუთრის მფლობელობაში გადაცემა დაუშვებელია.

3.2. სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, ახსნა-განმარტების ჩამოყალიბებისას, მოპასუხემ განმარტა, რომ მოპასუხის ახლობელმა მისი გულუბრყვილობით ისარგებლა და მოატყუა იგი, რის შედეგადაც მოპასუხემ ნოტარიუსთან ისე მოაწერა ხელი სადავო უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომ არ იცის ხელმოწერილი დოკუმენტის შინაარსი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2022 წლის 19 სექტემბრის საოქმო განჩინებისა და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილები:

4.1. არ დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ.

4.2. თ.ა–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა; გ.ა–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა თ.ა–ძის საკუთრებად რეგისტრირებული უძრავი ნივთი, მდებარე მისამართზე ქ. თბილისი, .........., საკადასტრო კოდი .........და დადგინდა მისი თ.ა–ძისთვის გადაცემა თავისუფალ მდგომარეობაში.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება და საოქმო განჩინება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ.ა–მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. სააპელაციო საჩივრით აპელანტმა კვლავ იშუამდგომლა საქმის წარმოების შეჩერება №2/18944-21 საქმეზე მიღებული საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 20 იანვრის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

6.1. შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა;

6.2. სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია დავისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. №.........საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ნივთი (სადავო ბინა) ეკუთვნის თ.ა–ძეს.

7.2. გ.ა–ი სადავო ბინას ფლობს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე.

8. დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სააპელაციო პალატამ შემდეგი სამართლებრივი შეფასება მისცა:

8.1. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. დადგენილია, რომ სადავო ბინა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მოსარჩელის საკუთრებად. ეს ნიშნავს, რომ სადავო ბინა სწორედ მას ეკუთვნის.

8.2. საქალაქო სასამართლომ სავსებით სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტები და მართებულად განმარტა, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, აპელანტი ვალდებული იყო დაებრუნებინა მესაკუთრისათვის კუთვნილი ბინა.

9. სააპელაციო პალატამ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა №2/18944-21 საქმეზე მიღებული საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე წინამდებარე საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტს (სასამართლო ვალდებულია, შეაჩეროს საქმისწარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით) შემდეგი განმარტება მისცა: „საქმის განხილვის შეუძლებლობა“, საპროცესო კოდექსით დადგენილი შეზღუდვების გამო, ფაქტების დადგენის შეუძლებლობას ნიშნავს; ე.ი. საქმის განხილვა შეუძლებელად ჩაითვლება, თუ საქმის გადაწყვეტისათვის აუცილებელი ფაქტები არა „ამ საქმის“, არამედ „სხვა საქმის“ განხილვისას უნდა დადგინდეს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის 1-ელი ნაწილის მიხედვით, კი მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. აპელანტს არ მიუთითებია ის ფაქტები, რომელთა დადგენაც, სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, განსახილველ საქმეზე შეუძლებელი იქნებოდა. მეტიც, მას არ მიუთითებია არც ის, თუ რა საფუძვლით აქვს აღძრული სარჩელი მესაკუთრის მიმართ და რა ეტაპზეა აღნიშნული სამართალწარმოება. ამ ვითარებაში, სხვა საქმის გადაწყვეტამდე განსახილველი საქმის ფაქტების დადგენა შეუძლებელი არ არის, შესაბამისად, საქმის წარმოების შეჩერების საფუძვლები არ არსებობს.

10. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.ა–მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

10.1. სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია დადგენილ გარემოებად, რომ მოსარჩელეს აქვს შეუზღუდავი მესაკუთრეობის უფლება მის სახელზე რეგისტრირებულ უძრავ ნივთზე იმ პირობებში, როდესაც მის საკუთრებაში ქონების გადასვლის დამადასტურებელი ხელშეკრულებების ნამდვილობა სადავოდ არის ქცეული სასამართლოში არსებული სარჩელით და მოთხოვნილია საკუთრების უფლების დაბრუნება გ.ა–ისათვის, თუმცა აღნიშნული გარემოება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს მხედველობაში არც კი მიუღიათ. ხსენებული დავის გადაწყვეტამდე ვინდიკაციური სარჩელის განხილვა იყო დაუშვებელი, არამედ წინამდებარე საქმის წარმოება უნდა შეჩერებულიყო გ.ა–ის მიერ აღძრული სარჩელის განხილვამდე.

10.2. გ.ა–ი არის მესამე პირის (არასახელშეკრულებო მხარის) მ.ჯ–ის, თ.ა–ძისა და ა.გ–ს მსხვერპლი, რომელმაც დაკარგა ერთადერთი საცხოვრებელი სახლი იმის გამო, რომ ადვილად ენდობოდა ადამიანებს და მოატყუეს გარიგების დადებისას, რასაც ადასტურებს №2/18994-21 საქმეზე მესამე პირის ახსნა-განმარტება, რომ გ.ა–ს მის მიერ დადებული გარიგებით არანაირი სარგებელი არ მიუღია და გამოსყიდვის უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული თანხა თ.ა–ძემ მ.ჯ–ს გადასცა.

11. ზემოაღნიშნულ მოტივებზე მითითებით, კასატორმა აგრეთვე იშუამდგომლა საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების შემდეგ საქმის წარმოების შეჩერება გარიგებების ბათილად ცნობისა და საკუთრების უფლების დაბრუნების მოთხოვნებით გ.ა–ის სარჩელის (საქმე 2/18994-21) საბოლოო გადაწყვეტამდე.

12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

15. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16.1. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეზე საკასაციო პალატის შესაფასების საგანს წარმოადგენს ის საკითხი, თუ რამდენად სწორად იქნა დადგენილი ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისთვის აუცილებელი ყველა ელემენტის არსებობა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე.

16.2. ვინდიკაციური სარჩელის სამი წინაპირობიდან (1. მოსარჩელე მესაკუთრეა; 2. მოპასუხე მფლობელია; 3. ფლობა ხორციელდება სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე) პირველი ორის - მოსარჩელის საკუთრების უფლებისა და მოპასუხის მიერ სადავო ნივთის ფლობის ფაქტების მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს, ხოლო მესამე წინაპირობის (ფლობის არამართლზომიერება) მიმართ მას ეკისრება მარტოოდენ მითითების ვალდებულება (მრავალთა შორის იხ. სუსგ.№ას-690-661-2016, 01.09.2016წ; №ას-1643-2019, 10.01.2020წ; №ას-1570-2018, 22.11.2018წ; №ას-1452-2020, 18.02.2021წ). მოსარჩელის მხრიდან აღნიშნული სტანდარტით მტკიცებისა და მითითების ტვირთის დაძლევა განაპირობებს ფლობის მართლზომიერების დამტკიცების ტვირთის მოპასუხეზე გადასვლას.

16.3. საგულისხმოა, რომ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების ამგვარი განაწილება გამომდინარეობს მტკიცებითი სამართლის იმ უზოგადესი წესიდან, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომლის მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (“affirmanti, non negati, incumbit probatio”) - სწორედ ამ დებულებიდან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს, ვინ რა უნდა ამტკიცოს. უარყოფის მტკიცება არ შეიძლება დაეკისროს მხარეს, რომელიც ფაქტის ან მოვლენის არარსებობაზე აპელირებს, არამედ ამ ფაქტისა თუ მოვლენის არსებობის მტკიცების ტვირთი აწევს მას, ვის სასარგებლოდაც მეტყველებს შედავებული ფაქტობრივი გარემოება“ (იხ. სუსგ. №ას-509-509-2018, 05.04.2019წ; №ას-1299-2018, 29.11.2019წ). მესაკუთრე ვინდიკაციური სარჩელით უარყოფს მფლობელობის საფუძვლიანობას, შესაბამისად, მას უარყოფის მტკიცება ვერ დაეკისრება, ფლობის სამართლებრივი საფუძვლის დადასტურება შედის რა მოპასუხის ინტერესის სფეროში, ამავე გარემოების მტკიცების ტვირთიც სწორედ მის მხარეს არის.

16.4. 2007 წლის 28 დეკემბერს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების მიხედვით, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარდგენა სავალდებულო ხასიათს ატარებს (საქართველოს 28.12.2007წ.-ის კანონი №5669-სსმ), რაც იმაში გამოიხატება, რომ აღნიშნული საპროცესო ვალდებულების შეუსრულებლობა მხარისათვის უარყოფით საპროცესოსამართლებრივ შედეგებს იწვევს. კერძოდ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ითვლება შეუდავებლად და, შესაბამისად, დამტკიცებულად. სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შესაგებლის წარუდგენლობის ფაქტი თავისთავად განსაზღვრავს მტკიცების საგანს, რადგანაც მოსარჩელე თავისუფლდება სარჩელში მითითებული ფაქტების მტკიცებისაგან. აღნიშნული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობაცაა. საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილია მოპასუხის მიერ კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად ითვლება (იხ. სუსგ №ას-664-635-2016).

16.5. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შესაგებელი მოპასუხის უფლების დაცვის უმთავრესი ინსტრუმენტია, რომლის ჯეროვნად გამოყენება განაპირობებს საქმის საბოლოო შედეგს. უმრავლეს შემთხვევაში, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების გამოტანისათვის საკმარისია საქმეში გამართული, არგუმენტირებული შესაგებლის არსებობა და საამისოდ შეგებებული სარჩელის აღძვრა არც არის საჭირო. შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება მხარის მიერ დაძლეულად ვერ განიხილება, თუ იგი კვალიფიციურად, ამომწურავად და დასაბუთებულად არ ედავება მოსარჩელე მხარეს მის მიერ მოთხოვნის დასაფუძნებლად სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე, აბსტრაქტული და სასარჩელო მოთხოვნასთან კავშირში არმყოფი შესაგებელი, ფორმალური თვალსაზრისით, შესაძლოა, იყოს კიდეც წარდგენილი სასამართლოსათვის სწორ საპროცესო დროს, მაგრამ თუ მას არ შესწევს უნარი, კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენოს იმ გარემოებათა არსებობა, რომლებიც აფუძნებს სარჩელს, ამგვარი შესაგებლის პროცესუალური მნიშვნელობა უკიდურესად დაბალია და შემოიფარგლება უფლების დაცვის მხოლოდ იმ მასშტაბით, რომ აკავებს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანას. არასათანადო შესაგებელი აფერხებს მოპასუხის უფლებას სასარჩელო ფაქტებზე მოგვიანებით შედავებისა და მტკიცებულებების მოგვიანებით წარდგენის შესაძლებლობის თვალსაზრისით. (სსსკ 201-ე მუხლის მე-4-მე-5 ნაწილების თანახმად, თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით, წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს; მოპასუხე ვალდებულია, პასუხს დაურთოს მასში მითითებული ყველა მტკიცებულება. თუ მოპასუხეს საპატიო მიზეზით არ შეუძლია პასუხთან ერთად მტკიცებულებათა წარდგენა, იგი ვალდებულია, ამის შესახებ მიუთითოს პასუხში. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოპასუხეს ერთმევა უფლება, შემდგომში წარადგინოს მტკიცებულებები. მოპასუხე უფლებამოსილია, მტკიცებულებათა წარდგენისათვის მოითხოვოს გონივრული ვადა).

16.6. პალატა მიუთითებს, რომ სარჩელისგან თავის დაცვა კასატორს შეეძლო როგორც უფლების გამომრიცხავი, ისე უფლების შემაფერხებელი შესაგებლის წარდგენის გზით. უფლების გამომრიცხავი შესაგებლის წარდგენის შემთხვევაში, მას უნდა ესაბუთებინა საკუთარი მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლიანობა, ხოლო უფლების შემაფერხებელი შესაგებლით, საკმარისი იყო, სამოქალაქო კოდექსის 163-ე მუხლის მეორე და მესამე ნაწილების შესაბამისად, ესაბუთებინა საკუთარი კეთილსინდისიერება ფლობის სამართლებრივი საფუძვლის ხარვეზიანობის მიმართ და ნივთზე ხარჯების გაწევის ფაქტი. როგორც ერთი, ისე მეორე შემთხვევა, გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას შეგებებული სარჩელის აღძვრის საჭიროების გარეშე.

16.7. წინამდებარე საქმეზე წარმოდგენილი შესაგებლის თანახმად, მოპასუხემ სარჩელის განხილვა-დაკმაყოფილების შემაფერხებელ გარემოებად მიიჩნია მის მიერ ინიცირებული სასარჩელო წარმოება, რომლითაც სადავოდ იქნა ქცეული, ერთი მხრივ, გ.ა–ს, თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის 2020 წლის 16 დეკემბერს .........საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ნივთზე გამოსყიდვის უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და მეორე მხრივ, 2021 წლის 01 ივლისს ამავე ნივთის წილზე თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობა და მოთხოვნილ იქნა სადავო ნივთის გ.ა–ის საკუთრებაში დაბრუნება.

16.8. მოსარჩელემ თავი გაართვა მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურების ტვირთს - საჯარო რეესტრის ამონაწერზე დაყრდნობით დაადასტურა, რომ ნივთის მესაკუთრეა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 312-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიმართ მოქმედი უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის მიზანია სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების დაცვა და სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველყოფა. უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული უფლება მანამდე ითვლება კანონიერად, უფლებამოსილ პირს მანამდე შეუძლია თავისუფლად განკარგოს ეს ქონება, ვიდრე რეგისტრაციის საფუძველი (სამოქალაქოსამართლებრივი გარიგება, ადმინისტრაციული აქტი, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება და სხვა) არ გაუქმდება, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია მოქმედებს იმ დრომდე, ვიდრე პრეზუმირებული ფაქტის უსწორობა არ დამტკიცდება. ეს კი მიიღწევა უფლების საფუძვლად არსებული გარიგების ბათილობით. უფლების ნამდვილობის გამომრიცხველი გარემოებების არსებობის ფაქტი სასამართლომ უნდა დაადგინოს (იხ. სუსგ №ას-1542-1462-2017, 30.01.2018წ). მანამდე კი ივარაუდება, რომ რეგისტრაციის შედეგად განხორციელებული ჩანაწერი სწორია და, შესაბამისად, უფლება ნამდვილი (იხ. სუსგ №ას-877-2018 , 27.09.2018წ; №ას-1719-2019, 22.01.2020წ).

16.9. მოსარჩელემ სარჩელში მიუთითა, ხოლო მოპასუხემ შესაგებლით არ უარყო, რომ გ.ა–ი ფლობს სადავო უძრავ ნივთს. მოსარჩელემ მიუთითა ფლობის არამართლზომიერებაზეც, რამაც მტკიცების ტვირთი ამავე მფლობელობის კანონიერების დადასტურებაზე გადაიტანა მოპასუხის მხარეს. მოპასუხემ ფლობის სამართლებრივი საფუძველი ვერ დაადასტურა, აღნიშნულმა კი განაპირობა სარჩელის დაკმაყოფილება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად.

17.1. რაც შეეხება შუამდგომლობას საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილული უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით. აღნიშნული საფუძვლით საქმის წარმოების შეჩერების აუცილებლობა უნდა ვლინდებოდეს იმაში, რომ სხვა სხვა სასარჩელო წარმოების ფარგლებში აღძრული საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე დასადგენ გარემოებათა წრეში უნდა შედიოდეს იმგვარი ფაქტები, რომლებიც, ამავდროულად, წინამდებარე საქმისთვისაც მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებებად განიხილება. სხვა სიტყვებით რომ ითქვას, სხვა საქმის განხილვა-გადაწყვეტამდე შეუძლებელი უნდა იყოს წინამდებარე საქმის გადაწყვეტა (მრავალთა შორის, იხ. სუსგ.-ები №ას-112-2022; №ას-432-2021; №ას-1009-2022).

17.2. უძრავი ნივთების მიმართ მოქმედ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების სისრულის პრეზუმფციას ვერ აქარწყლებს მარტოოდენ ის გარემოება, რომ ყოფილმა მესაკუთრემ სადავოდ აქცია მისი საკუთრებიდან ნივთის გასვლის კანონიერება, ვინაიდან ასეთი დავის ინიცირების შესაძლებლობა თეორიულად ყველა ყოფილ მესაკუთრეს გააჩნია შემძენისათვის ნივთზე მფლობელობის გადაცემის გასაჭიანურებლად. იმ პირობებში, როდესაც საკუთრების მოპოვების უკანონობის პრეტენზიას საფუძველს არ უმყარებს სარჩელის სრულად ან ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ სასამართლო გადაწყვეტილება (თუნდაც კანონიერ ძალაში შეუსვლელი), მხოლოდ სარჩელის წარდგენის ფაქტი ვერ გადასწონის კანონმდებლის ნორმატიული ნებით დაცულ ფაქტს _ რეგისტრირებული საკუთრების სისწორესა და უტყუარობას.

17.3. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს არ მიუთითებია, რომ გარიგებების ბათილად ცნობისა და ნივთის მესაკუთრედ გ.ა–ის აღრიცხვის მოთხოვნებით წარდგენილმა სარჩელმა სასამართლო განხილვისას ჰპოვა წარმატება და შეასუსტა სსკ 312-ე მუხლით განმტკიცებული რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლების უხარვეზობის პრეზუმფცია. ხსენებულ სამართლებრივ მოცემულობაში კი საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, გაიზიაროს კასატორის მოსაზრება წინამდებარე საქმესა და №2/18994-21 საქმეს შორის იმგვარად მჭიდრო ურთიერთკავშირის შესახებ, რომ მიკუთვნებითი სარჩელის ფარგლებში დასადგენი გარემოებების გარეშე შეუძლებელი იყოს ვინდიკაციური მოთხოვნის დაკმაყოფილება. ამრიგად, შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ უსაფუძვლოა და ექვემდებარება უარყოფას.

18.1. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

18.2. ამავდროულად, კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

18.3. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

18.4. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის განმხილველმა სასამართლოებმა სწორად მოიძიეს სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა _ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, სწორედ განსაზღვრეს ამავე ნორმის წინაპირობები და მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი გაანაწილეს მატერიალური და საპროცესო კანონმდებლობის დაცვით.

18.5. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

19. კასატორი განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ პუნქტის შესაბამისად, ამდენად, სახელმწიფო ბაჟის დაბრუნებაზე მსჯელობის საპროცესო საფუძველი არ არსებობს.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.ა–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი