საქმე N:ას-441-2022

ას-441-2022

14 დეკემბერი, 2022 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ბ.გ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.რ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარება, პარტნიორის გარიცხვა, საზოგადოების წილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2020 წლის 23 მარტს, გ.რ–მა (შემდეგში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში შპს „ფ–ოს“, სს „ს.ბ–ის“, ბ.გ–ძისა და რ.ბ–ის მიმართ (შემდეგში - მოპასუხეები), შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარება;

1.2. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორის ბ.გ–ძის პარტნიორობიდან გარიცხვა;

1.3. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ბ.გ–ძის სახელზე აღრიცხული შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 50% წილი საკუთრებაში გადაეცეს მეორე პარტნიორს, გ.რ–ს და გ.რ–ი ცნობილი იქნეს შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 100% წილის მესაკუთრედ;

1.4. შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........) ცნობილ იქნას თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა-ში, პირველ სართულზე მდებარე 94.81 კვ.მ. ფართობის უძრავი ქონების (ს/კ ..........) მესაკუთრედ;

1.5. გაუქმდეს აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ, სააღსრულებო საქმეზე 18113654 გავრცელებული ყადაღა უძრავ ნივთზე, მდებარე: თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა, პირველი სართული, 94.81 კვ.მ. ფართობი, (ს/კ ..........);

1.6. გაუქმდეს სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ 2011 წლის 22 ნოემბრის 51144 იპოთეკის ხელშეკრულებით (რეესტრის ნომერი 111284515) და 2012 წლის 25 იანვრის 5111328-511144-540841-511405-ა იპოთეკის ხელშეკრულებით (რეესტრის ნომერი 120065613) გავრცელებული იპოთეკა უძრავ ნივთზე, მდებარე: თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა, პირველი სართული, 94.81 კვ.მ. ფართობი (ს/კ ..........);

1.7. სააღსრულებო ბიუროს ყადაღისგან, სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ 2011 წლის 22 ნოემბერს და 2012 წლის 25 იანვარს დატვირთული იპოთეკისგან თავისუფალ მდგომარეობაში შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........) აღირიცხოს უძრავი ნივთის მესაკუთრედ, რომელიც მდებარეობს თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა-ში, პირველ სართულზე, 94.81 კვ.მ. ფართობი, (ს/კ ..........).

2. მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 07 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, გ.რ–ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3.1.პირველი ინსტანციის სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

3.1.1. შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........) რეგისტრირებულია 2006 წლის 27 სექტემბერს. საზოგადოების დამფუძნებელ პარტნიორებს დაარსებიდან დღემდე წარმოადგენენ: ბ.გ–ძე - 50% და გ.რ–ი - 50%; ბ.გ–ძე ამავდროულად დაინიშნა კომპანიის დირექტორად და მიენიჭა საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. საზოგადოების ძირითად სამეწარმეო საქმიანობას წარმოადგენს იტალიური სამზარეულოს ტიპის რესტორნის მოწყობა. შპს „ფ–ო“ ფუნქციონირებდა მისამართზე, თბილისი, ..........ის ქუჩა N3ა, პირველი სართული, ფართი 94.81 კვ.მ., სახელწოდებით - კაფე „ფ–ო“. ასევე გააჩნდა ამავე სახელწოდების ფილიალი, მისამართზე: თბილისი, ........ შრომითი ხელშეკრულების თანახმად, გ.რ–ი შპს „ფ–ოს“ კუთვნილ კვების ობიექტზე დასაქმებული იყო მენეჯერის თანამდებობაზე.

3.1.2. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) წესდებით, პარტნიორები შეთანხმდნენ წინამდებარე დავისთვის მნიშვენლობის მქონე შემდეგ საკითხებზე:

· დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება არის საზოგადოების მმართველი ორგანო და შედგება პარტნიორებისგან ან მათი რწმუნებულებისგან (12.1 და 12.2 პუნქტები);

· კრება უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება, თუ მას ესწრებიან დამფუძნებელი პარტნიორები, რომელსაც საერთო ჯამში 50%-ზე მეტი ხმა გააჩნიათ. კრებას არა აქვს უფლება მიიღოს გადაწყვეტილება იმ საკითხზე, რომელიც არ არის ჩართული დღის წესრიგში (12.6 პუნქტი);

· დამფუძნებელ პარტნიორებს კრებაზე გააჩნიათ საწესდებო კაპიტალში მათი წილის პროპორციული ხმების რაოდენობა და კრებაზე გადაწყვეტილება მიიღება ხმების უბრალო უმრავლესობით (12.7 პუნქტი);

· იმ შემთხვევაში, თუ დამფუძნებელ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება უშუალოდ ეხება ერთ ან რამოდენიმე პარტნიორს, კერძოდ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის საკითხის განხილვისას, ეს პარტნიორი კენჭისყრაში არ მონაწილეობს (12.8 პუნქტი);

· პარტნიორთა კრების კომპეტენციას განეკუთვნება: საზოგადოების დირექტორის დანიშვნა და გამოწვევა... (13.1.5 პუნქტი); საზოგადოებიდან დამფუძნებელი პარტნიორის გარიცხვა (13.1.14 პუნქტი);

· საზოგადოების მართვას ახორციელებს დირექტორი, რომელიც განაგებს საზოგადოების ქონებას, ფინანსური სახსრების ჩათვლით (14.3 პუნქტი).

3.1.3. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 22.12.2012 წლის საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, შპს „ფ–ოს“ გადასახდელად დაერიცხა 2319339,55 ლარი. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 1 ნოემბრის ცნობით შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) გადასახადი არ ერიცხება, ხოლო შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 31 აგვისტოს ბრძანებით გაუქმდა საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება კომპანიის ქონებაზე.

3.1.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ბ.გ–ძის სარჩელი მოპასუხე შპს „ფ–ოს“(ს/კ ..........) მიმართ 2008 წლის 1 იანვრის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის დაკისრების შესახებ და კომპანიას ბ.გ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 249093,74 ლარის გადახდა. სარჩელის დაკმაყოფილების მიღების საფუძველი გახდა მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა. არსებულ დავაში მოპასუხეს, შპს „ფ–ოს“ დირექტორის ბ.გ–ძის მიერ გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, წარმოადგენდა ლ.ი–ძე, რომელიც ამავდროულად იყო კომპანიის ბუღალტერი.

3.1.5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 10.08.2011 წლის გადაწყვეტილებაზე 2011 წლის 18 აგვისტოს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე დაიწყო სააღსრულებო წარმოება, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) კუთვნილი უძრავი ქონების (მდებარე თბილისში, ..........ის ქუჩა N3ა, პირველი სართული, ფართი 94.81 კვ.მ., ს/კ ..........) იძულებით აუქციონზე რეალიზაცია. აღსრულების ეროვნული ბიუროს 08.11.2011 წლის განკარგულების საფუძველზე, იძულებით აუქციონზე გასხვისებული ქონების შემძენი გახდა რ.ბ–ი, რომელმაც ქონება შეიძინა 127500 ლარად.

3.1.6. 2011 წლის 8 ნოემბერს დაარსდა კომპანია შპს „ფ–ო“, საიდენტიფიკაციო კოდით ........, რომლის 100% წილის მფლობელ დამფუძნებელ პარტნიორსაც წარმოადგენს რ.ბ–ი. საზოგადოების საქმიანობის ძირითადი საგანია საკვები ობიექტის მართვა.

3.1.7. ფიზიკურ პირს, რ.ბ–სა და შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) შორის გაფორმებული აქტის საფუძველზე, რ.ბ–ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება (მდებარე თბილისში, ..........ის ქ. N3ა-ში, ს/კ ..........), საზოგადოების კაპიტალში შესატანად უსასყიდლოდ გადაეცა შპს „ფ–ოს (ს/კ ........). დღეისთვის უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) სახელზე.

3.1.8. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) კუთვნილ უძრავ ქონებაზე (მდებარე თბილისში, ..........ის ქ. N3ა-ში, ს/კ ..........) სს „ს.ბ–ის“ მოთხოვნების უზრუნველყოფის მიზნით, 22.11.2011 წლის N51144-დ და 25.01.2012 წლის N511328-51144-54084-511405-ა იპოთეკის ხელშეკრულებების საფუძველზე, რეგისტრირებულია ორი იპოთეკა. ამავე ქონებებზე კერძო აღმასრულებლის 14.09.2018 წლის მომართვის საფუძველზე რეგისტრირებულია საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვა-ყადაღა.

3.1.9. არსებული იპოთეკის ხელშეკრულებების ფარგლებში, კრედიტორის - სს „ს.ბ–ის“ მოთხოვნის საფუძველზე, თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაშია სააღსრულებო საქმე NA18113654, სადაც ერთ-ერთ მოვალეს წარმოადგენს შპს „ფ–ო“ (ს/კ ........). თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 24 მარტის განჩინებით, NA18113654 სააღსრულებო საქმეზე შეჩერდა სააღსრულებო წარმოება.

3.1.10. რ.ბ–ი არის ბ.გ–ძის მეუღლე.

3.1.11. 2020 წლის 6 სექტემბერს დარეგისტრირდა შპს „ლ–ო“, რომლის 100% წილის მფლობელ დამფუძნებელ პარტნიორს წარმოადგენს გ.რ–ი. საზოგადოების საქმიანობის ძირითადი საგანია საკვები ობიექტის მართვა. საზოგადოებას გააჩნდა კვების ობიექტი (კაფე) მისამართზე: თბილისი, .......... 14. ასევე გააჩნდა ფილიალი, მისამართზე: თბილისი, .........

3.1.12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 19 თებერვლის განაჩენით, ბ.გ–ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტით (თაღლითობა, ესე იგი მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება ან ქონებრივი უფლების მიღება მოტყუებით, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით და დიდი ოდენობით), სსსკ-ის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით (უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაცია) და სსსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (გადასახადებისთვის თავის არიდება). ბ.გ–ძეს განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 10 წლის ვადით. განაჩენი გასაჩივრდა სააპელაციო და საკასაციო წესით და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 1 აგვისტოს განჩინებით დარჩა ძალაში.

3.1.13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) უარი ეთქვა ბ.გ–ძის, რ.ბ–ისა და შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, სადაც მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხეების მიერ ზიანის ანაზღაურება, რ.ბ–ის სახელზე რეგისტრირებული ქონებების 50%-ის მესაკუთრედ ბ.გ–ძის ცნობა, ბ.გ–ძის პარტნიორობიდან გარიცხვა და ბ.გ–ძის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება. გადაწყვეტილება გასაჩივრდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) მიერ და მიმდინარეობს საქმის განხილვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოში.

3.1.14. 2020 წლის 10 მარტს ჩატარდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორთა კრება (განმეორებითი), დღის წესრიგით: ა) 28.02.2020 წელს მოწვეული კრების მიმოხილვა; ბ) ბ.გ–ძის შპს „ფ–ოს“ პარტნიორობიდან გარიცხვა; გ) საზოგადოების სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილების განხორციელება, გარიცხული პარტნიორის წილის მეორე პარტნიორის სახელზე აღრიცხვა; დ) ბ.გ–ძის შპს „ფ–ოს“ დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება; ე) შპს „ფ–ოს“ დირექტორად ლ.გ–ის დანიშნა. კრებას ესწრებოდნენ გ.რ–ი (საზოგადოების 50% წლის მფლობელი პარტნიორი) და ბ.გ–ძის (საზოგადოების 50% წილის მფლობელი პარტნიორი) წარმომადგენელი ბ.გ–ძე.

3.1.15. პარტნიორთა 10.03.2020 წლის კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით, ბ.გ–ძე გაირიცხა პარტნიორობიდან და მისი წილი საკუთრებაში გადაეცა გ.რ–ს, რის შედეგადაც გ.რ–ის სახელზე უნდა აღირიცხოს შპს „ფ–ოს“ წილი - 100%. ასევე ბ.გ–ძე გათავისუფლდა დირექტორის თანამდებობიდან და შპს „ფ–ოს“ დირექტორად დაინიშნა ლ.გ–ი. მითითებულ კრებაზე ბ.გ–ძის წარმომადგენელი არ დაეთანხმა დღის წესრიგით გათვალისწინებულ არცერთ საკითხს.

3.1.16. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორთა 10.03.2020 წლის კრების ოქმი სუბიექტის რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილების რეგისტრაციის მოთხოვნით წარედგინა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით, შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება, ვინაიდან კრებაზე გადაწყვეტილება არ იყო მიღებული უფლებამოსილი პირის მიერ.

3.1.17. კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 10.08.2011 წლის გადაწყვეტილებაზე, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება წარდგენილი არ ყოფილა. ასევე, ამავე გადაწყვეტილების საფუძველზე წარმოებული სააღსრულებო წარმოების შედეგები ადმინისტრაციული წესით გ.რ–ს არ გაუსაჩივრებია.

3.2.პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა შემდეგი სადავო ფაქტობრივი გარემოებები:

3.2.1. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ ბ.გ–ძის, როგორც პარტნიორის ქმედება, ასევე, დირექტორის საქმიანობა ზიანის მომტანი იყო კომპანიისთვის.

3.2.2. სს „ს.ბ–ი“ წარმოადგენს კეთილსინდისიერ იპოთეკარს.

3.2.3. სასამართლომ დადგენილად არ მიიჩნია, რომ დღეისთვის სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე არის შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........).

3.3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები სამართლებრივ გარემოებებთან დაკავშირებით:

3.3.1. სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ.რ–მა ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურება და უარი ეთქვა მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე. კერძოდ, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ზიანი, რომელიც შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) დაკისრებული ჰქონდა შემოსავლების სამსახურის 22.12.2012 წლის საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, გაუქმდა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 1 ნოემბრის ცნობით, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) გადასახადი აღარ ერიცხებოდა, ხოლო, საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება კომპანიის ქონებაზე გაუქმდა. ამდენად, სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის მიერ მითითებული განაჩენით დასტურდებოდა ბ.გ–ძის მხრიდან სახელმწიფოსთვის და არა კომპანიისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც ერთმნიშვნელოვნად გამორიცხავდა მხოლოდ განაჩენზე დაყრდნობით მოპასუხის მხრიდან კომპანიისთვის ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცების შესაძლებლობას.

3.3.2. სასამართლომ განმარტა, რომ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა უნდა განხორციელდეს მხოლოდ მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას, როდესაც, სახეზეა კომპანიისათვის არსებითი ზიანის მიყენება, რაც არღვევს ნდობას პარტნიორთა შორის და რის გამოც, მათი ერთობლივი საქმიანობა შეუძლებელი ხდება. გარდა ამისა, სახეზე უნდა იყოს მიზეზობრივი კავშირი, რომ ზიანი მხოლოდ პარტნიორის ქმედებამ გამოიწვია, რასაც მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა.

3.3.3. სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია, რომ კომპანიის დაფუძნებისას, პარტნიორებმა საკუთარი წილი 50-50%-ით განსაზღვრეს, შესაბამისად, თავადვე გახდნენ გადაწყვეტილების მიღებაუნარიანობის რისკების მატარებელი და მოგვიანებით წარმოშობილი უთანხმოების გამო, საწარმოს ნაცვლად ავტონომიური გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით ისინი სასამართლოს ვეღარ მიმართავდნენ.

3.3.4. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საფუძველი ეცლებოდა მესაკუთრედ ცნობის, ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლებისა და უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული სხვა შეზღუდვების გაუქმების შესახებ მოთხოვნას და ამ მიმართებით, სასამართლომ განმარტა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტი ადგენს აღსრულების საგანზე მესამე პირის უფლების დაცვის გარანტიას. ზემოაღნიშნული მოთხოვნით სარჩელის წარდგენისას, მოსარჩელემ უნდა ადასტუროს სადავო ქონებაზე მისი საკუთრების უფლება. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია, რომ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) სახელზე სადავო უძრავი ქონების რეგისტრაციას წინ უძღოდა სააღსრულებო წარმოება, სადაც რ.ბ–მა უძრავი ქონება შეიძინა იძულებით აუქციონზე, აღმასრულებლის განკარგულების საფუძველზე. თავის მხრივ, სააღსრულებო წარმოება დაიწყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, რომლითაც შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) ფიზიკური პირის - ბ.გ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის გადახდა. სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ გ.რ–ს არც თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული 10.08.2011 წლის გადაწყვეტილებაზე წარუდგენია ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება და არც ამავე გადაწყვეტილების საფუძველზე წარმოებული სააღსრულებო წარმოების შედეგები გაუსაჩივრებია ადმინისტრაციული წესით. სასამართლოს განმარტებით, სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებულ განაჩენზე დაყრდნობით რომც დადასტურებულიყო ქონების თაღლითური გზით სხვა პირის საკუთრებაში გადასვლა, საკუთრების წარმოშობის დამადასტურებელი საფუძვლების ნამდვილობის პირობებში, მოქმედებდა ჩანაწერის მიმართ უტყუარობის პრეზუმფცია და მოსარჩელეს ვერ ექნებოდა იურიდიული ინტერესი მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

3.3.5. რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ რეგისტრირებული იპოთეკის გაუქმების ნაწილში, სასამართლომ განმარტა, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილობის შეფასებისას უნდა დადგენილიყო, იცოდა თუ არა იპოთეკარმა ამ დანაშაულებრივი სქემის შესახებ. სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე წარმოება დაიწყო სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ არსებული იპოთეკის ხელშეკრულებების რეგისტრაციის შემდგომ, შესაბამისად, ბანკისთვის ცნობილი ვერ იქნებოდა დანაშაულის ფაქტის ჩადენის შესახებ. უფრო მეტიც, როგორც უკვე აღნიშნა სასამართლომ, საკუთრების წარმოშობის დამადასტურებელი საფუძვლების ნამდვილობის პირობებში მოქმედებდა რეესტრის ჩანაწერის მიმართ უტყუარობის პრეზუმფცია და ისევე როგორც კეთილსინდისიერი შემძენის, კეთილსინდისიერი იპოთეკარის უფლებრივი მდგომარეობაც გარანტირებული იყო საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ.რ–მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით, გ.რ–ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 07 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. კერძოდ:

5.1.1. გ.რ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

5.1.2. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესი და შედეგები აღიარებულ იქნა კანონიერად;

5.1.3. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორი ბ.გ–ძე გარიცხულ იქნა საზოგადოებიდან;

5.1.4. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ბ.გ–ძის სახელზე აღრიცხული შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 50% წილი საკუთრებაში გადაეცა მეორე პარტნიორს - გ.რ–ს და გ.რ–ი ცნობილ იქნა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 100% წილის მესაკუთრედ;

5.1.5. შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........) ცნობილ იქნა თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა-ში, პირველ სართულზე მდებარე 94.81 კვ.მ. ფართობის უძრავი ქონების (ს/კ ..........) მესაკუთრედ.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1.სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........) რეგისტრირებულია 2006 წლის 27 სექტემბერს. საზოგადოების დამფუძნებელ პარტნიორებს დაარსებიდან დღემდე წარმოადგენენ: ბ.გ–ძე - 50% და გ.რ–ი - 50%; ბ.გ–ძე ამავდროულად დაინიშნა კომპანიის დირექტორად და მიენიჭა საზოგადოების წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. საზოგადოების ძირითად სამეწარმეო საქმიანობას კი, იტალიური სამზარეულოს ტიპის რესტორნის მოწყობა წარმოადგენს. შპს „ფ–ო“ ფუნქციონირებდა მისამართზე: თბილისი, ..........ის ქუჩა N3ა, პირველი სართული, ფართი 94.81 კვ.მ., სახელწოდებით - კაფე „ფ–ო“. ასევე გააჩნდა ამავე სახელწოდების ფილიალი, მისამართზე: თბილისი, ........ შრომითი ხელშეკრულების თანახმად, გ.რ–ი შპს „ფ–ოს“ კუთვნილ კვების ობიექტზე დასაქმებული იყო მენეჯერის თანამდებობაზე.

6.2.აპელანტი (მოსარჩელე) ითხოვდა ბ.გ–ძის პარტნიორობიდან გარიცხვას და მოთხოვნის საფუძვლად უთითებდა სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებულ განაჩენს, რომლის თანახმად ბ.გ–ძეს მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა თაღლითობის, უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციისა და გადასახადებისგან თავის არიდების საფუძვლით. აღნიშნულ განაჩენზე დაყრდნობით აპელანტი (მოსარჩელე) განმარტავდა, რომ დადასტურებული იყო ბ.გ–ძის, როგორც პარტნიორის დანაშაულებრივი ქმედებები და როგორც დირექტორის ფიდუციური ვალდებულებების უხეში დარღვევა. მოპასუხის მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედებით კომპანიას მიადგა დიდი ოდენობით ზიანი და აზრს მოკლებული იყო პარტნიორების შემდგომი ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელება.

6.3.სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული განაჩენით დასტურდებოდა ბ.გ–ძის მხრიდან სახელმწიფოსთვის და არა კომპანიისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც ერთმნიშვნელოვნად გამორიცხავდა მხოლოდ განაჩენზე დაყრდნობით მოპასუხის მხრიდან კომპანიისთვის ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცების შესაძლებლობას და აღნიშნულის საპირისპიროდ, დასაბუთებულად მიიჩნია აპელანტის პოზიცია მასზედ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის განაჩენით დასტურდებოდა, რომ ბ.გ–ძემ, რომელიც არის შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორი და დირექტორი, თავისი მდგომარეობის გამოყენებით და დახმარებით ჩაიდინა: ა) სსსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტით (თაღლითობა, ესე იგი მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება ან ქონებრივი უფლების მიღება მოტყუებით, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით და დიდი ოდენობით) გათვალისწინებული; ბ) სსსკ-ის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით (უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაცია) გათვალისწინებული; გ) სსსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (გადასახადებისთვის თავის არიდება) გათვალისწინებული დანაშაულები. განაჩენის თანახმად, ქონებრივი უფლებების ხელში ჩაგდების მიზნით ბ.გ–ძემ განახორციელა შემდეგი ქმედებები: ა) როგორც კომპანიის დირექტორმა, კომპანიის მიმართ არარსებული ვალის შესაქმნელად, შექმნა ფიქციური სესხის ხელშეკრულება; ბ) იგი მოქმედებდა ერთპიროვნულად, კერძოდ, ფიქციური სესხის ხელშეკრულების მხარეები იყვნენ ერთის მხრივ, ფიზიკური პირი - ბ.გ–ძე, ხოლო მეორეს მხრივ, შპს „ფ–ო“, (ს/კ ..........) რომლის დირექტორი იყო ბ.გ–ძე; გ) სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე მიმდინარე სამოქალაქო დავაზე შპს „ფ–ოს“ წარმომადგენელმა, ბ.გ–ძის მინდობილმა პირმა - ლ.ი–ძემ, ცნო სარჩელი და უარი განაცხადა მის გასაჩივრებაზე; დ) 2011 წლის 1 ნოემბერს, აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ მოწყობილ აუქციონზე შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) კუთვნილი უძრავ-მოძრავი ქონება შეიძინა ბ.გ–ძის მეუღლემ, რ.ბ–მა, რომელმაც იგივე ქონება შეიტანა 2011 წლის 8 ნოემბერს დაფუძნებული შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საწესდებო კაპიტალში, ქონების გადამალვის მიზნით.

6.4.სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 19.02.2016 წლის განაჩენის საფუძველზე დასტურდებოდა, რომ შპს „ფ–ოს“ დირექტორმა ბ.გ–ძემ, ამავე საზოგადოების ქონების მოტყუებით დაუფლების მიზნით, შეადგინა 2008 წლის 1 იანვრით დათარიღებული ფიქტიური სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მას, როგორც ფიზიკურ პირს, შპს „ფ–ოსთვის“ პერიოდულად, კომპანიის საჭიროებიდან გამომდინარე ყოველთვიური 2%-იანი სარგებლის დარიცხვით უნდა ესესხებინა თანხა, არაუმეტეს 200000 ლარისა, რაც კომპანიას 2011 წლის 1 იანვრამდე უნდა დაებრუნებინა.

6.5.ასევე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ბ.გ–ძემ აღძრა სარჩელი თანხის დაკისრების მოთხოვნით და მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, იძულებით აუქციონზე გასხვისდა შპს „ფ–ოს“ კუთვნილი უძრავ-მოძრავი ქონება, რომელიც შეიძინა ბ.გ–ძის მეუღლემ რ.ბ–მა. გადასახადებისგან თავის არიდების მიზნით ბ.გ–ძის დავალებით, კომპანიის თანამშრომლები აწარმოებდნენ ე.წ. „შავ ბუღალტერიას“, თანამშრომლები მუშაობდნენ ხელშეკრულების გარეშე, ოფიციალურად გაფორმებულ თანამშრომლებში გაცემული ხელფასის ოდენობა უფრო ნაკლები იყო, ვიდრე ხელზე აღებული, იმალებოდა რეალური შემოსავლები, ხოლო ხარჯები იზრდებოდა, რის გამოც მეორე პარტნიორი, გ.რ–ი, ვერ იღებდა კუთვნილი წილის შესაბამისად მოგებას.

6.6.ამავე განაჩენის მიხედვით, გამოკვეული მტკიცებულებებით ერთმნიშვნელოვნად დადგინდა, რომ ბრალდებულის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით დაზარალებულ გ.რ–ის მფლობელობიდან გავიდა მისი წილი, რომელიც შეადგენდა 50%-ს. საქმის მასალების საფუძველზე პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ფ–ოს“ კუთვნილი მოძრავი და უძრავი ქონება გატანილ იქნა იძულებით აუქციონზე. 2011 წლის 1 ნოემბერს გამართულ პირველ იძულებით აუქციონზე შპს „ფ–ოს“ უძრავი ქონება 127.500 ლარად, ხოლო მოძრავი ქონება 15.660 ლარად ბ.გ–ძის მეუღლის - რ.ბ–ის სახელით ფაქტობრივად შეიძინა ბ.გ–ძემ.

6.7.პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით ერთმნიშვნელოვნად დასტურდებოდა, რომ ბ.გ–ძემ დაარღვია ნაკისრი ვალდებულება - შელახა საზოგადოების მიზანი, რაც თავისთავად შეუძლებელს ხდიდა პარტნიორული ურთიერთობის შენარჩუნებას; პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საზოგადოების პარტნიორთა შორის არსებობდა უთანხმობა, უნდობლობა, რაც ბ.გ–ძესგან მომდინარეობდა, რომლის საფუძველი ბ.გ–ძის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული და ამორალური ქმედება იყო და მიუხედავად აღნიშნულისა, არ დააკმაყოფილა გ.რ–ის სარჩელი ბ.გ–ძის პარტნიორთა სიიდან გარიცხვასთან დაკავშირებით. პალატის შეფასებით, აღნიშნული უთანხმოება იმდენად სიღრმისეული იყო, რომ წარმოუდგენელი იქნებოდა შემდგომში პარტნიორების ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელება. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ შეუძლებელი იქნებოდა სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით საზოგადოებას მოგებაზე ორიენტირებული საქმიანობა გაეგრძელებინა.

6.8.ასევე, პალატამ ყურადღება მიაქცია საქმეზე დადგენილ გარემოებას, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 22.12.2012 წლის საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, შპს „ფ–ოს“ გადასახდელად დაერიცხა 2319339,55 ლარი. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 1 ნოემბრის ცნობით კი, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) გადასახადი არ ერიცხებოდა, ხოლო, შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 31 აგვისტოს ბრძანებით, გაუქმდა საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება კომპანიის ქონებაზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა ბ.გ–ძის სარჩელი მოპასუხე შპს „ფ–ოს“(ს/კ ..........) მიმართ 2008 წლის 1 იანვრის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის დაკისრების შესახებ და კომპანიას ბ.გ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 249093,74 ლარის გადახდა. სარჩელის დაკმაყოფილების მიღების საფუძველი გახდა მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა. არსებულ დავაში მოპასუხეს, შპს „ფ–ოს“ დირექტორის - ბ.გ–ძის მიერ გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, წარმოადგენდა ლ.ი–ძე, რომელიც ამავდროულად იყო კომპანიის ბუღალტერი.

6.9.პალატამ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 10.08.2011 წლის გადაწყვეტილებაზე 2011 წლის 18 აგვისტოს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე დაიწყო სააღსრულებო წარმოება, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) კუთვნილი უძრავი ქონების (მდებარე თბილისში, ..........ის ქუჩა N3ა, პირველი სართული, ფართი 94.81 კვ.მ., ს/კ ..........) იძულებით აუქციონზე რეალიზაცია. აღსრულების ეროვნული ბიუროს 08.11.2011 წლის განკარგულების საფუძველზე, იძულებით აუქციონზე გასხვისებული ქონების შემძენი გახდა რ.ბ–ი, რომელმაც ქონება შეიძინა 127500 ლარად.

6.10. პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებასაც, რომ 2011 წლის 8 ნოემბერს დაარსდა კომპანია შპს „ფ–ო“, საიდენტიფიკაციო კოდით ........, რომლის 100% წილის მფლობელ დამფუძნებელ პარტნიორსაც წარმოადგენდა რ.ბ–ი. საზოგადოების საქმიანობის ძირითადი საგანი კი, საკვები ობიექტის მართვა იყო. ფიზიკურ პირს, რ.ბ–სა და შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) შორის გაფორმებული აქტის საფუძველზე რ.ბ–ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება (მდებარე თბილისში, ..........ის ქ. N3ა-ში, ს/კ ..........) საზოგადოების კაპიტალში შესატანად უსასყიდლოდ გადაეცა შპს „ფ–ოს (ს/კ ........).

დღეისთვის უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) სახელზე.

6.11. აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ასევე მოითხოვდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ბ.გ–ძის სახელზე აღრიცხული შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 50%-იანი წილის საკუთრებაში გადაცემას და შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 100% წილის მესაკუთრედ ცნობას; ასევე, თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა-ში, პირველ სართულზე მდებარე 94.81 კვ.მ. ფართობის უძრავი ქონების (ს/კ ..........) მესაკუთრედ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) ცნობას.

6.12. ზემოაღნიშნულთან მიმართებით სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2020 წლის 10 მარტს ჩატარდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორთა კრება (განმეორებითი), დღის წესრიგით: ა) 28.02.2020 წელს მოწვეული კრების მიმოხილვა; ბ) ბ.გ–ძის შპს „ფ–ოს“ პარტნიორობიდან გარიცხვა; გ) საზოგადოების სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილების განხორციელება, გარიცხული პარტნიორის წილის მეორე პარტნიორის სახელზე აღრიცხვა; დ) ბ.გ–ძის შპს „ფ–ოს“ დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება; ე) შპს „ფ–ოს“ დირექტორად ლ.გ–ის დანიშნა. კრებას ესწრებოდნენ გ.რ–ი (საზოგადოების 50% წლის მფლობელი პარტნიორი) და ბ.გ–ძის (საზოგადოების 50% წილის მფლობელი პარტნიორი) წარმომადგენელი ბ.გ–ძე. პარტნიორთა 10.03.2020 წლის კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით ბ.გ–ძე გაირიცხა პარტნიორობიდან და მისი წილი საკუთრებაში გადაეცა გ.რ–ს, რის შედეგადაც გ.რ–ის სახელზე უნდა აღრიცხულიყო შპს „ფ–ოს“ წილი - 100%. ასევე ბ.გ–ძე გათავისუფლდა დირექტორის თანამდებობიდან და შპს „ფ–ოს დირექტორად დაინიშნა ლ.გ–ი. მითითებულ კრებაზე ბ.გ–ძის წარმომადგენელი არ დაეთანხმა დღის წესრიგით გათვალისწინებულ არცერთ საკითხს. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორთა 10.03.2020 წლის კრების ოქმი სუბიექტის რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილების რეგისტრაციის მოთხოვნით წარედგინა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება, ვინაიდან კრებაზე გადაწყვეტილება არ იყო მიღებული უფლებამოსილი პირის მიერ.

6.13. პალატის მითითებით, ზემოაღნიშნული კრების ოქმის სასამართლოს გზით კანონიერად აღიარების შედეგად დადასტურდებოდა შპს „ფ–ოს“ დირექტორობიდან ბ.გ–ძის გათავისუფლებისა და ახალ დირექტორად გ.გ–ის დანიშვნის საკითხი.

6.14. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) წესდების თანახმად, დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება არის საზოგადოების მმართველი ორგანო და შედგება პარტნიორებისგან ან მათი რწმუნებულებისგან, რომელიც იღებს გადაწყვეტილებას საზოგადოების დირექტორის დანიშვნის/გამოწვევის შესახებ და კრება უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება, თუ მას ესწრებიან დამფუძნებელი პარტნიორები, რომელსაც საერთო ჯამში 50%-ზე მეტი ხმა გააჩნიათ. ამასთან, დამფუძნებელ პარტნიორებს კრებაზე გააჩნიათ საწესდებო კაპიტალში მათი წილის პროპორციული ხმების რაოდენობა და კრებაზე გადაწყვეტილება მიიღება ხმების უბრალო უმრავლესობით. იმ შემთხვევაში, თუ დამფუძნებელ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება უშუალოდ ეხება ერთ ან რამოდენიმე პარტნიორს, კერძოდ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის საკითხის განხილვისას, ეს პარტნიორი კენჭისყრაში არ მონაწილეობს. მოსარჩელის განმარტებით, დღის წესრიგში დირექტორის თანამდებობიდან ბ.გ–ძის გადაყენების, ასევე პარტნიორობიდან გარიცხვის საკითხი დადგა სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული განაჩენის საფუძველზე.

6.15. პალატამ გაიზიარა აპელანტის განმარტება იმის თაობაზე, რომ შპს „ფ–ოს (ს/კ ..........) საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე არ დაუკარგავს და არც საკუთარი ნებით არავისთვის არ გადაუცია. სადავო უძრავი ქონება ჯერ რ.ბ–ის და შემდეგ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) სახელზე აღმოჩნდა ბ.გ–ძის მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად, თაღლითობით, ანუ მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლებითა და ქონებრივი უფლების მოტყუებით მიღებით და უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციის შედეგად, რისი უარყოფაც ეწინააღმდეგებოდა კეთილსინდისიერების პრინციპს და აღნიშნულის დასადასტურებლად, პალატამ კიდევ ერთხელ მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა 19.02.2016 წლის განაჩენით დადგენილ და დამტკიცებულ გარემოებაზე: გამოკველული მტკიცებულებებით ერთმნიშვნელოვნდ დგინდებოდა, რომ ბრალდებულის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით დაზარალებულ გ.რ–ის მფლობელობიდან გავიდა მისი წილი, რომელიც შეადგენდა 50%-ს. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ შპს „ფ–ოს“ კუთვნილი მოძრავი და უძრავი ქონება გატანილ იქნა იძულებით აუქციონზე. 2011 წლის 1 ნოემბერს გამართულ პირველ იძულებით აუქციონზე შპს „ფ–ოს“ უძრავი ქონება 127.500 ლარად, ხოლო მოძრავი ქონება 15.660 ლარად ბ.გ–ძის მეუღლის - რ.ბ–ის სახელით ფაქტობრივად შეიძინა ბ.გ–ძემ. შესაბამისად, მიხედავად იმისა, რომ რ.ბ–მა უძრავი ქონება შეიძინა აუქციონზე, პალატის მოსაზრებით, იგი ვერ ჩაითვლებოდა უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენად და შესაბამისად მესაკუთრედ.

6.16. რაც შეეხება აპელანტის (მოსარჩელის) მოთხოვნას სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ რეგისტრირებული იპოთეკის გაუქმების თაობაზე, სააპელაციო საჩივრის განხილვის ეტაპზე პალატამ დაადგინა, რომ მოთხოვნილ უძრავ ქონებაზე იპოთეკა გაუქმებული იყო, შესაბამისად, სააპელაციო საჩივრის ზემოაღნიშნულ მოთხოვნის მიმართ, აღარ არსებობდა ინტერესი.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ბ.გ–ძემ, შპს „ფ–ომ“ (........) და რ.ბ–მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

7.1.ბ.გ–ძის საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1.1. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ მცდარად ასახა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოება. კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ იგი დადგენილად ვერ მიიჩნევდა, რომ დღეისათვის სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე არის შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........), ხოლო, სააპელაციო პალატამ დასახელებული სადავო ფაქტობრივი გარემოების ფორმულირება შეცვალა და მიუთითა, რომ სასამართლომ ზემოაღნიშნული გარემოება დადგენილად მიიჩნია, რაც საბოლოო ჯამში დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი გახდა.

7.1.2. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ არ შეაფასა, არ იმსჯელა და არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ უდავო ფაქტობრივ გარემოებას მასზედ, რომ კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 10.08.2011 წლის გადაწყვეტილებაზე, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება წარდგენილი არ ყოფილა. ამასთან, ამავე გადაწყვეტილების საფუძველზე დაწყებული სააღსრულებო წარმოების შედეგები ადმინისტრაციული წესით გ.რ–ს არ გაუსაჩივრებია. აღნიშნული უდავო ფაქტობრივი გარემოების შეფასების გარეშე, სააპელაციო პალატამ არსებითად მცდარად და კანონსაწინაარმდეგოდ მიიჩნია რ.ბ–ი არაკეთილსინდისიერ შემძენად და ისე ჩამოართვა აუქციონზე შეძენილი ქონება მესაკუთრეს, რომ მხედველობაში არ მიიღო „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომლის მიხედვით, სააღსრულებო წარმოებისას ქონების შემძენისათვის საკუთრების მინიჭების შესახებ განკარგულება არის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ–სამართლებრივი აქტი, ხოლო, იმისათვის, რომ ინდივიდუალურ ადმნისტრაციულ-სამართლებრივმა აქტმა ძალა დაკარგოს, ის უნდა გახდეს საცილო და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ადმინისტრაციული საპროცესო წესით შესაბამისი სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველზე. სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებით კი, იქმნება საშიში პრეცედენტი იმისა, რომ აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ადმინისტრაციული წარმოების წესით ძალადაკარგულად ან ბათილად ცნობის გარეშე, შეძენილი უფლება ცნობილ იქნეს არარად და შეძენილი საკუთრება ჩამორთმეულ იქნეს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატას არ მიუცია შეფასება იმ უმნიშვნელოვანესი ფაქტობრივი გარემოებისათვის, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 19.02.2016 წლის განაჩენში, არსად არის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ რ.ბ–ის მიმართ, რომელმაც კანონიერად გამართულ აუქციონზე შეიძინა ქონება და შემდგომ, იგივე ქონება შეიტანა 2011 წლის 8 ნოემბერს დაფუძნებულ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საწესდებო კაპიტალში, დაიწყო, მიმდინარეობდა ან შეწყდა სისხლის სამართლებრივი დევნა.

7.1.3. კასატორის განმარტებით, მისთვის გაუგებარი და დაუსაბუთებელი დარჩა, ეთანხმება თუ არა სააპელაციო პალატა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომლის მიხედვითაც სასამართლოს განაჩენს პირდაპირ დადგენილი პრეიუდიციული ძალა არ გააჩნია და სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული განაჩენი განსახილველ დავაში წარმოადგენს მხოლოდ ერთ-ერთ მტკიცებულებას, რომელიც სსსკ-ის 105-ე მუხლის შესაბამისად, საჭიროებს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში შეფასებას. კასატორის მითითებით, განსახილველი სარჩელი არ მიეკუთვნება სსსკ-ით გათვალისწინებულ, ცალკეული დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ დავათა კატეგორიას, ხოლო, სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ვერ მოისმინა განმარტება მასზედ, თავად სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევდა თუ არა განსახილველ სარჩელს სსსკ-ით გათვალისწინებულ, ცალკეული დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ დავათა კატეგორიად.

7.1.4. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატის შეფასება მასზედ, რომ ბ.გ–ძე არის არაკეთილსინდისიერი და ამორალური ქმედების განმახორციელებელი პირი, რომელმაც თითქოსდა მისი მართვის ქვეშ მყოფი კომპანიის - „ფ–ოს“ და 50%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის - გ.რ–ის ინტერესების საზიანოდ იმოქმედა, არის დაუსაბუთებელი, რადგან თვით სისხლის სამართლის საქმეში არსებული მტკიცებულებები ხაზს უსვამს საზოგადოების მართვისას ბ.გ–ძის კეთილსინდისიერ მოქმედებას ამავე საზოგადოების ინტერესების სასარგებლოდ, რამეთუ სწორედ ბ.გ–ძის პირადი თანხა - 50 000 აშშ დოლარი მოხმარდა კომპანიის მიერ სადავო უძრავი ქონების შეძენას, ხოლო, სასამართლოზე თავად გ.რ–ის მიერ მიცემული ჩვენებიდან ცალსახად ირკვევა, რომ მან კომპანია პრობლემებისა და გამოწვევების წინაშე, 2010 წლიდან საკუთარი ნებით მიატოვა და სათანადო გულისხმიერებითა და პროფესიონალიზმით ვერ უზრუნველყო მის მოვალეობის შესრულება კლიენტებთან ურთიერთობის თვალსაზრისით. კერძოდ, მაკონტროლებელმა ორგანომ, სწორედ მისი მართვის სფეროში გამოავლინა დარღვევები მასზედ, რომ არ ხდებოდა კლიენტისაგან შეკვეთილი პროდუქცის სანაცვლოდ, სათანადო ჩეკის ამოწერა.

7.1.5. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო საასამართლომ ისე გაიზიარა ბ.გ–ძესა და შპს „ფ–ოს“ შორის გაფორმებული 2008 წლის 01 იანვრის სესხის ხელშეკრულების ფიქტიური ხასიათი, რომ არ იმსჯელა და არ შეაფასა ის გარემოება, რომ მითითებული გარიგება არასოდეს გამხდარა გ.რ–ის მხრიდან შეცილების საგანი სამოქალაქო სამართალი წარმოების წესით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 19.02.2016 წლის განაჩენის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია ზუსტი დრო, თუ როდის გახდა ცნობილი გ.რ–ისათვის ფიქტიურ სესხად მიჩნეული გარიგების დადების შესახებ და სამოქალაქო კოდექსის 138–ე მუხლის შესაბამისად, შეცილებისათვის დადგენილ ვადაში მიმართა თუ არა სასამართლოს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ან მიმართა თუ არა მოთხოვნის დაკმაყოფილების სხვა საშუალებას. სააპელაციო სასამართლოს არ დაუსაბუთებია და არ გამოურიცხავს, თუ რატომ ვერ იქნებოდა ცნობილი გ.რ–ისათვის, როგორც შპს „ფ–ოს“ 50%-იანი წილის მესაკუთრისა და კომპანიის ერთ ერთი პასუხისმგებელი მენეჯერისათვის, 2008 წლის 01 იანვრის სესხის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი 2011 წლის ნოემბრამდე, როგორც მითითებულია განაჩენში დაფიქსირებულ გ.რ–ის ჩვენებაში.

7.1.6. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატას ასევე, არ დაუდგენია და საქმეში არ მოიპოვება რაიმე სახის მტკიცებულება მასზედ, რომ კომპანია შპს „ფ–ოსა“ (ს/კ ..........) და ფიზიკურ პირ ბ.გ–ძეს შორის 2008 წლის 01 იანვარს გაფორმებული სესხი არ იყო მიზნობრივი და რომ საბუღალტრო დოკუმენტებით არ დასტურდება, რომ სესხად შესული თანხები ხმარდებოდა სწორედ საზოგადოების საჭიროებებს. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საზოგადოების ბუღალტრის წინააღმდეგ სისხლის სამართლებრივი დევნა არც კი დაწყებულა.

7.1.7. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ არ შეაფასა და მსჯელობის მიღმა დატოვა ის გარემოება, რომ შპს „ფ–ომ“ (ს/კ ..........) 2007 წელს 300 000 აშშ დოლარად ..........ის ქუჩაზე შეიძინა უძრავი ქონება, საიდანაც 250 000 აშშ დოლარი იყო ბანკის კრედიტი, ხოლო 50 000 აშშ დოლარი - ბ.გ–ძის პირადი სახსრები და მოსარჩელეს ამ მხრივ, ფინანსურად მონაწილეობა საერთოდ არ მიუღია. ბანკის კრედიტის გასტუმრებაც ბ.გ–ძის პირადი თანხებით ხდებოდა, რომელსაც იგი სესხად გადასცემდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........).

7.1.8. ასევე, კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა და მსჯელობის მიღმა დატოვა ის გარემოებაც, რომ ბ.გ–ძემ, როგორც საზოგადოების დირექტორმა და ხელმძღვანელმა გაასაჩივრა მაკონტროლებელი ორგანოს გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 22.12.2012 წლის საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, შპს „ფ–ოს“ გადასახდელად დაერიცხა 2319339,55 ლარი, ხოლო სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 1 ნოემბრის ცნობით, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) გადასახადი არ ერიცხება; შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 31 აგვისტოს ბრძანებით კი, გაუქმდა საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება კომპანიის ქონებაზე.

7.1.9. კასატორი აღნიშნავს, რომ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) მიმართ დარიცხული უკანონო გადასახადების გაუქმებისა და ჩამოწერისათვის სამართლებრივ დავას ბ.გ–ძე აწარმოებდა და საქმეში არ მოიპოვება რაიმე სახის მტკიცებულება მასზედ, რომ გ.რ–მა, როგორც საზოგადოების პარტნიორმა, რაიმე ფორმით განახორციელა სამართლებრივი დავის უზრუნველყოფა კომპანიის ინტერესებიდან გამომდინარე, რასაც შედეგად გადასახადების ანულირება მოჰყვებოდა. აქედან გამომდინარე, კასატორისათვის გაუგებარია, თუ რატომ არ გაიზიარა სააპელაციო პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს ის დასაბუთებული მოტივაცია, რომლითაც სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია მასზედ, რომ ბ.გ–ძის, როგორც პარტნიორის ქმედება, ასევე დირექტორის საქმიანობა ზიანის მომტანი იყო კომპანიისთვის.

7.1.10. კასატორი იმასაც აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) უარი ეთქვა ბ.გ–ძის, რ.ბ–ისა და შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, სადაც მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხეების მიერ ზიანის ანაზღაურება, რ.ბ–ის სახელზე რეგისტრირებული ქონებების 50%-ის მესაკუთრედ ბ.გ–ძის ცნობა, ბ.გ–ძის პარტნიორობიდან გარიცხვა და ბ.გ–ძის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება, რაც ფაქტობრივად განსახილველი საქმის იდენტური სასარჩელო მოთხოვნაა იმავე მხარეებს შორის.

7.1.11. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ განახორციელა უხეში ჩარევა საქართველოს კონსტიტუციის მე–19–ე მუხლით აღიარებულ საკუთრების უფლებაში და კასატორ ბ.გ–ძეს უკანონოდ, სათანადო სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე ჩამოართვა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 50%-იან წილზე საკუთრების უფლება; ასევე, უკანონოდ ჩამოართვა „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საჯარო რეესტრში კანონიერების დაცვით რეგისტრირებული უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისში, ..........ის ქ. N3-ში, ს/კ ...........

7.2.შპს „ფ–ოს“ (........) და რ.ბ–ის საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

7.2.1. კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. კასატორები აღნიშნავენ შემდეგს:

7.2.1.1.სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა აპელანტის განმარტება იმის თაობაზე, რომ თითქოსდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე საერთოდ არ დაუკარგავს და არც საკუთარი ნებით არავისთვის გადაუცია ეს უფლება, რის გამოც, სადავო ქონება გადაწყვეტილებით არასწორად მიაკუთვნა სხვას, მაშინ, როდესაც საუბარია კეთილსინდისერ შემძენზე, შპს „ფ–ოზე“ (ს/კ ........), რომლის საკუთრებაშიც ეს ქონება აღმოჩნდა რ.ბ–ის მიერ საწესდებო კაპიტალში განხორციელებული შენატანის შედეგად.

7.2.1.2.სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზედაც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). მითითებული ნორმით დადგენილია აღსრულების საგანზე მესამე პირის უფლების დაცვის გარანტია. აღნიშნული მოთხოვნით სარჩელის წარდგენისას მოსარჩელემ უნდა ადასტუროს სადავო ქონებაზე მისი საკუთრების უფლება. განსახილველ შემთხვევაში, გ.რ–ს არც აღსრულების მასალები არ გაუსაჩივრებია და არც თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლის აღსრულებაც მოახდინა აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ.

7.2.1.3.სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ კეთილსინდისიერი შემძენის - შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) სახელზე სადავო უძრავი ქონების რეგისტრაციას წინ უძღოდა საჯარო სააღსრულებო წარმოება, სადაც რ.ბ–მა უძრავი ქონება შეიძინა აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ ორგანიზებულ იძულებით აუქციონზე, აღმასრულებლის განკარგულების საფუძველზე. თავის მხრივ, სააღსრულებო წარმოება დაიწყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 10 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, რომლითაც პირვანდელ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........), როგორც მოვალეს, მისი კრედიტორის ბ.გ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის გადახდა. უდავოა, რომ გ.რ–ს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 10 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია. მას არც ადმინისტრაციული წესით გაუსაჩივრებია ამავე გადაწყვეტილების საფუძველზე წარმოებული სააღსრულებო წარმოების შედეგები.

7.2.1.4.სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლი გ.რ–ის იურიდიულ ინტერესთან მიმართებაში. თბილისის საქალაქო სასამართლომ აღნიშნული ნორმის განმარტებისას გამოიყენა უზენაესის სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკაც (იხ. სუსგ ას-839- 805-2016, 06.03.2017წ.) და სწორად მიუთითა, რომ სისხლის სამართლის განაჩენის არსებობის მიუხედავად, საკუთრების წარმოშობის დამადასტურებელი საფუძვლების ნამდვილობის პირობებში, მოქმედებს ჩანაწერის მიმართ უტყუარობის პრეზუმფცია და მოსარჩელეს ვერ ექნება იურიდიული ინტერესი მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად უთხრა უარი გ.რ–ს სადავო უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობაზე.

7.2.1.5.სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რაც არსებითი იყო საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გადაანაწილა მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთი. კერძოდ, სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ პირვანდელ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე არ დაუკარგავს და არც საკუთარი ნებით არავისთვის გადაუცია იგი, მაშინ როდესაც, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სადავო უძრავი ქონების რეალიზაცია საჯარო აუქციონზე მოხდა კანონიერ ძალაში შესული 2011 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით. აღნიშნულ აუქციონზე ნებისმიერ მესამე პირს შეეძლო მონაწილეობის მიღება და ქონების შეძენა. ის, რომ რ.ბ–მა (გ.გ–ძის მეუღლემ) ბანკიდან აღებული კრედიტის საფუძველზე, საკუთარი სახსრებით შეიძინა აღნიშნული ქონება, ეს გარემოება არ უნდა გამხდარიყო რ.ბ–ის ქმედების სამართლებრივად უარყოფითად შეფასების საფუძველი. მის ადგილას შეიძლება სულ სხვა პირი ყოფილიყო.

7.2.1.6.სასამართლომ შეფასების მიღმა დატოვა საქმისათვის ისეთი მეტად მნიშვნელოვანი გარემოებები, როგორებიცაა:

ა) რ.ბ–ის მიერ კომერციული ბანკიდან საკუთარი რისკისა და პირადი და მესამე პირთა ქონებების უზრუნველყოფით კრედიტის აღება;

ბ) რ.ბ–ის მიერ ბანკიდან აღებული კრედიტით საჯარო აუქციონზე მონაწილეობა და ამ აუქციონზე ქონების შეძენა;

გ) რ.ბ–ის მიმართ არ არსებობს სისხლისსამართლებრივი განაჩენი სადავო ქონების მითვისებასთან დაკავშირებით.

დ) რ.ბ–მა, რომელმაც კანონიერად შეიძინა სადავო ქონება აუქციონზე, შემდეგ ეს ქონება ასევე კანონიერად (მეწარმეთა შესახებ კანონით გათვალისწინებული წესით) შეიტანა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საწესდებო კაპიტალში.

7.2.1.7. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) კუთვნილი ქონება საკუთრებაში გადაეცა სხვა პირს - პირვანდელ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........), რითაც აშკარად იქნა დარღვეული საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით, ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლითა და სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით გარანტირებულ საკუთრების უფლება.

7.2.1.8. სააპელაციო სასამართლომ სადავო გადაწყვეტილებაში უპირობოდ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, თითქოსდა თავდაპირველ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) არ დაუკარგავს საკუთრების უფლება ქონებაზე. ასეთი მსჯელობა არასწორია, ვინაიდან, საკუთრების უფლების დაკარგვა გულისხმობს საჯარო რეესტრში კონკრეტულ მესაკუთრეზე შესაბამისი ჩანაწერის გაუქმებას. ფაქტია, რომ თავდაპირველმა შპს „ფ–ომ“ (ს/კ ..........) საკუთრების უფლება დაკარგა ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც 2011 წლის 14 ოქტომბრის ამონაწერით რ.ბ–ის საკუთრებად აღირიცხა აუქციონზე შეძენილი სადავო ქონება, ხოლო, თავდაპირველი შპს „ფ–ო“ (ს/კ ..........) თავის საკუთრების უფლებას კიდევ უფრო დასცილდა მაშინ, როდესაც 2011 წლის 9 დეკემბრის ამონაწერით დადასტურდა რ.ბ–ის მიერ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საწესდებო კაპიტალში აუქციონზე შეძენილი ქონების შეტანა. ამ ბოლო განკარგვითი გარიგებიდან გადის 11 წელი (დგება 2022 წელი) და სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკუთრების უფლება თავდაპირველ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) თურმე არ დაუკარგავს.

7.2.1.9. სამართლებრივი ბმა არა აქვს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, როდესაც კეთილსინდისიერი შემძენის - შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) ქონების სხვა პირზე (გ.რ–ზე) მიკუთვნება მან დაუკავშირა სხვა პირის - ბ.გ–ძის მიერ, თითქოსდა ჩადენილ დანაშაულს. ამ დანაშაულთან არც ერთ კასატორს არავითარი შემხებლობა არ აქვს. უფრო მეტიც, არც ერთ კასატორს პროცესუალური სტატუსიც კი არ ჰქონია გამოძიებასა და სიხლის სამართლის საქმეში.

7.2.1.10. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის 1-ლი ნაწილი, რომლის თანახმადაც, საკუთრების უფლება აღიარებული და ხელშეუვალია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება. ნიშანდობლივია, რომ რ.ბ–იც და შპს „ფ–ოც“ (ს/კ ........) თავად აპელირებდნენ კონსტიტუციის მე-19 მუხლზე და ითხოვდნენ საკუთრების უფლების დაცვას, რომელიც მათ შეიძინეს კანონიერად. მართალია, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კონსტიტუციის ზემოაღნიშნული მუხლი, მაგრამ იგი არასწორად განმარტა, როდესაც კასატორების მიერ კანონიერად შეძენილი ქონება არასწორად მიაკუთვნა აპელანტს თითქმის 10 წელზე მეტი ვადის გასვლის შემდეგ.

7.2.1.11. კასატორების საკუთრების წარმომშობი და მათი უფლების დამდგენი დოკუმენტები (სააღსრულებო წარმოების მასალები/ქონების კაპიტალში შეტანის გადაწყვეტილება) არ გასაჩივრებულა გ.რ–ის მიერ. ამის მიზეზად სხდომაზე გ.რ–ი მათ ხანდაზმულობაზე მიუთითებდა, რომ იგი ვეღარ გაასაჩივრებდა ვერც უფლების დამდგენ დოკუმენტებს და ვერ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებას მათი ხანდაზმულობის გამო. სააპელაციო სასამართლომ კი, ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე და მოთხოვნის ხანდაზმულობის მიუხედავად, მაინც მიაკუთვნა ქონება აპელანტს.

7.2.1.12. მოცემულ საქმეში იკვეთება სასამართლოს მხრიდან სამართლის ფუნდამენტური პრინციპის დარღვევა: „დაუშვებელია პასუხისმგებლობა სხვის მიერ ჩადენილი ქმედებისათვის“. თუკი დანაშაული ჩაიდინა ბ.გ–ძემ და მის მიმართ დადგა გამამტყუნებელი განაჩენი, სააპელაციო სასამართლომ რატომ აზღვევინა ქონებით ეს დანაშაული კასატორებს და რატომ ჩამოართვა მათ საკუთრების უფლება შეძენილ ქონებაზე.

7.2.1.13. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლები გ.რ–ის მიმართ, რადგან აღნიშნული მუხლები იცავენ მესაკუთრის უფლებებს. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ უძრავი ქონება წარმოადგენს შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საკუთრებას და აღნიშნული ნორმების სწორად გამოყენების შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაეცვა სწორედ ამჟამინდელი კეთილსინდისიერი შემძენის - შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საკუთრების უფლება.

7.2.1.14. სააპელაციო სასამართლომ კასატორების მიმართ არასწორად გამოიყენა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლი, რომლითაც სასამართლოში საქმის სამართლიანი განხილვის (და არა: სამართლიანი სასამართლოს) უფლების რეალიზება, უმეტესწილად, დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე დამყარებული გადაწყვეტილების მიღებას. განსახილველ შემთხვევაში, გ.რ–მა ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურება, რის გამოც სწორად უთხრა უარი საქალაქო სასამართლომ მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე. ამიტომაც, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 07 ოქტომბრის გადაწყვეტილება არ უნდა გაუქმებულიყო.

7.2.1.15. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლი, რომელიც ყოველ ფიზიკურ და იურიდიულ პირს უფლებას აძლევს, შუფერხებლად ისარგებლოს თავისი საკუთრებით და მისი ჩამორთმევა მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისთვისაა გამართლებული. ფაქტია, რომ შპს „ფ–ო“ (ს/კ ........) წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების ბოლო მესაკუთრეს - კეთილსინდისიერ შემძენს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია კასატორის მიმართ კონვენციის 1-ლი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლი, როდესაც მისი ქონება მიაკუთვნა სხვა პირს - გ.რ–ს.

7.2.1.16. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი, რომლის თანახმად, რეესტრის ჩანაწერის მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია. კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებრივი მდგომარეობა გარანტირებულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით. განსახილველ შემთხვევაში, ქონება გასხვისდა საჯარო აუქციონზე. იგი შეიძინა კასატორმა რ.ბ–მა. ამასთან, რ.ბ–მა ქონება შეიძინა თავისუფალ მდგომარეობაში, რომელიც არ იმყოფებოდა არავითარი სამართლებრივი შეზღუდვის ქვეშ. ამის შემდეგ, რ.ბ–მა სადავო ქონება, შესაბამისი სამეწარმეოსამართლებრივი აქტის საფუძველზე (პარტნიორის გადაწყვეტილება), შეიტანა მეორე კასატორის, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) საწესდებო კაპიტალში და სწორედ ეს უკანასკნელი წარმოადგენდა 2011 წლიდან აღნიშნული ქონების მესაკუთრეს.

7.2.1.17. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 187-ე მუხლი. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო უძრავი ქონება იყო თავდაპირველი შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) საკუთრება, რომელიც თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით იქცა მოვალედ და დაეკისრა თანხის გადახდა. მისი, როგორც მოვალის მიმართ სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება კი, განხორციელდა იძულების წესით - აუქციონზე. შესაბამისად, როდესაც რ.ბ–ი საჯარო აუქციონზე ბანკისაგან ნასესხები თანხით ყიდულობდა ქონებას, იგი ამ ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერი იყო, რადგან ქონება გამოტანილი იყო საჯაროდ და აუქციონში მონაწილეობის უფლება ჰქონდა ნებისმიერ მესამე პირს (მათ შორის გ.რ–ს). არსებობდა თეორიული დაშვება იმისაც, რომ აუქციონის გამარჯვებული სრულიად სხვა პირი გამხდარიყო. უფრო მეტად დასაბუთებული კეთილსინდისიერება არსებობს შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) მიმართ, რომელსაც რ.ბ–მა შენატანის სახით საწესებო კაპიტალში გადასცა მას აუქციონზე შეძენილი ქონება. არც სააღსრულებო წარმოება და არც საწესდებო კაპიტალში ქონების გადაცემა არ გაუხდია სადავოდ აპელანტს. ამ გარემოებების უგულებელყოფით, სასამართლომ უკანონოდ მიაკუთვნა მოსარჩელეს შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) ქონება.

7.2.1.18. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საკასაციო სასამართლოს განმარტებები კეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლო სადავო გადაწყვეტილებაში თავად განმარტავს კეთილსინდისიერების პრიციპს, მის ფუნქციებს და ყველა ფუნქციას უკავშირებს მხარეთა შორის დადებულ ხელშეკრულებას. განსახილველ შემთხვევაში, რ.ბ–სა და შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) ან/და ბ.გ–ძეს შორის არ დადებულა ხელშეკრულება უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. შესაბამისად, სასამართლოს განმარტებები კეთილსინდისიერების პრინციპთან დაკავშირებით არ შეიძლება გამოყენებული იქნას კასატორების საწინააღმდეგოდ.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 30 მაისის განჩინებებით, ბ.გ–ძის, შპს „ფ–ოსა“ (........) და რ.ბ–ის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით, ბ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, პარტნიორის გარიცხვისა და საზოგადოების წილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოთხოვნების ნაწილში ცნობილ იქნა დასაშვებად, ხოლო, უძრავი ქონების (მდებარე: ქ. თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა, პირველი სართული, 94.81 კვ.მ. ს/კ ..........) მესაკუთრედ შპს „ფ–ოს“ (..........) ცნობის ნაწილში დარჩა განუხილველი, დაუშვებლობის გამო; ამასთან, შპს „ფ–ოსა“ (........) და რ.ბ–ის საკასაციო საჩივარიც დარჩა განუხილველი, დაუშვებლობის გამო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

10. საკასაციო სასამართლო, საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ გამოიკვეთა სსსკ-ის 412-ე მუხლის წინაპირობები, რის შედეგადაც მოპასუხის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, პარტნიორის გარიცხვისა და საზოგადოების წილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოთხოვნების ნაწილში ხელახალი განხილვის მიზნით, იმავე სასამართლოს უნდა დაუბრუნდეს.

11. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ხოლო, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაუშვა სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

12. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

12.1. სამეწარმეო რეესტრში შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) დაარსების დღიდან დღემდე ირიცხება ორი პარტნიორი: მოსარჩელე - გ.რ–ი და მოპასუხე - ბ.გ–ძე, თითოეული 50-50%-იანი წილით (იხ. ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან); პარტნიორული წილების ამგვარი გადანაწილების პირობებში, საწარმოს დირექტორია მოპასუხე - ბ.გ–ძე.

12.2. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) წესდებით, დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება არის საზოგადოების მმართველი ორგანო და შედგება პარტნიორებისგან ან მათი რწმუნებულებისგან (12.1 და 12.2 პუნქტები);

12.3. 2020 წლის 10 მარტს ჩატარდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორთა კრება (განმეორებითი) შემდეგი დღის წესრიგით:

ა) 28.02.2020 წელს მოწვეული კრების მიმოხილვა;

ბ) ბ.გ–ძის შპს „ფ–ოს“ პარტნიორობიდან გარიცხვა;

გ) საზოგადოების სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილების განხორციელება, გარიცხული პარტნიორის წილის მეორე პარტნიორის სახელზე აღრიცხვა;

დ) ბ.გ–ძის შპს „ფ–ოს“ დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება;

ე) შპს „ფ–ოს“ დირექტორად ლ.გ–ის დანიშნა.

· კრებას ესწრებოდნენ გ.რ–ი (საზოგადოების 50% წლის მფლობელი პარტნიორი) და ბ.გ–ძის (საზოგადოების 50% წილის მფლობელი პარტნიორი) წარმომადგენელი - ბ.გ–ძე;

· ბ.გ–ძის წარმომადგენელი არ დაეთანხმა დღის წესრიგით გათვალისწინებულ არცერთ საკითხს;

· კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით, ბ.გ–ძე გაირიცხა პარტნიორობიდან და მისი წილი საკუთრებაში გადაეცა გ.რ–ს, რის შედეგადაც გ.რ–ის სახელზე უნდა აღრიცხულიყო შპს „ფ–ოს“ წილი - 100%; ასევე, ბ.გ–ძე გათავისუფლდა დირექტორის თანამდებობიდან და შპს „ფ–ოს“ დირექტორად დაინიშნა ლ.გ–ი.

12.4. შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ოქმი სუბიექტის რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილების რეგისტრაციის მოთხოვნით წარედგინა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, თუმცა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით, შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება, ვინაიდან კრებაზე გადაწყვეტილება არ იყო მიღებული უფლებამოსილი პირის მიერ.

13. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სისწორის შესახებ საკასაციო საჩივარში შედავება განხორციელებული არ არის; ამასთან, არც რაიმე ისეთი სახის მტკიცებულებაა წარმოდგენილი, რაც სასამართლოს მათ სისწორეში ეჭვის შეტანის საფუძველს შეუქმნიდა; შესაბამისად, საკასაციო პალატა დადასტურებულად მიიჩნევს ამ განჩინების 12.1-12.4 პუნქტებში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს.

14. განსახილველი დავის ფარგლებში, საკასაციო პალატის შეფასების საგანს სამეწარმეო იურიდიული პირის - შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორთა 2020 წლის 10 მარტის კრების ოქმის ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, ბ.გ–ძის პარტნიორობიდან გარიცხვისა და მისი კუთვნილი 50%-იანი წილის გ.რ–ის სახელზე აღრიცხვის მართლზომიერების დადგენა წარმოადგენს.

15. სადავო საკითხთან მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში განმარტავს, რომ სამეწარმეო საქმიანობის სუბიექტთა სამართლებრივ ფორმებს, დაფუძნებას, კორპორაციული მართვის სისტემებს, პარტნიორისა და დირექტორის უფლება-მოვალეობებს აწესრიგებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი. აღნიშნული კანონი ძირითადად აგებულია დისპოზიციურ ნორმებზე და საზოგადოების მართვის შიდა კორპორაციული საკითხები თავად მხარეთა ნებას ექვემდებარება. სამეწარმეო სამართალში აღნიშნული ნების ავტონომია გამოიხატება წესდებაში და განსაზღვრავს მხარეთა უფლება-მოვალეობებს, რომელთა შესრულების ვალდებულებაც მხარეებს კანონით ეკისრებათ.

16. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით, რეგლამენტირებული იყო შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის მხოლოდ ერთი საფუძველი - პარტნიორის მიერ შენატანის შეუტანლობა, რაც განსაზღვრული იყო კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტის დანაწესით (პარტნიორებს შეუძლიათ წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში განსაზღვრონ თითოეული პარტნიორის შენატანის შეტანის წესი და ვადა. ვადის უშედეგოდ გასვლის შემთხვევაში პარტნიორი, რომელმაც არ განახორციელა გადახდა, კარგავს წილს და ნაწილობრივ შესრულებულ ვალდებულებათა შედეგებსაც, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი). მიუხედავად ამისა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, აღიარებული იყო შპს-დან პარტნიორის გარიცხვის შესაძლებლობა სხვა შემთხვევაშიც - მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას. ასეთ შემთხვევაში, გარიცხვის კორპორაციულსამართლებრივ საფუძველს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლის მე-6 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი (შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში, ამ მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული საკითხების გარდა, კრება იღებს გადაწყვეტილებებს შემდეგ საკითხებზე: იმ დამატებითი უფლებების გამოყენება, რომლებიც საზოგადოებას დაფუძნებიდან ან საზოგადოების მართვიდან გამომდინარე აქვს დირექტორის ან/და პარტნიორის მიმართ, ასევე საზოგადოების წარმომადგენლობა იმ პროცესებში, რომლებსაც იგი დირექტორების წინააღმდეგ წარმართავს) წარმოადგენდა.

17. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონი ზუსტად არ განსაზღვრავდა, თუ რა იგულისხმებოდა საზოგადოების დამატებით უფლებაში, მაგრამ ერთ-ერთ ასეთ უფლებად სწორედ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა მოიაზრებოდა. ასევე, კანონში არ იყო მოცემული წინაპირობები, თუ რა შემთხვევაში იყო შესაძლებელი პასუხისმგებლობის ამ სახის გამოყენება, თუმცა, ამ მიმართებით, საკასაციო პალატის არაერთი გადაწყვეტილებით გამარტებულ იქნა შემდეგი:

17.1. პარტნიორის გარიცხვის მნიშვნელოვანი საფუძველი სახეზეა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც საზოგადოებამ აღარ უნდა ითმინოს გასარიცხი პარტნიორის კორპორაციულსამართლებრივი მონაწილეობა. კერძოდ, როდესაც, მისი ქცევა შეუძლებელს ხდის ან მნიშვნელოვნად ართულებს საზოგადოების მიზნის მიღწევას, რაც აუტანელს გახდიდა მისი საზოგადოების რიგებში დარჩენას. საუბარია პიროვნულ თვისებებსა და ურთიერთობებზე, როგორიცაა, მაგალითად, ნდობის დეფიციტი, ვალდებულებების მძიმე დარღვევა, დანაშაულებრივი საქმიანობა, ნდობის ბოროტად გამოყენება და სხვა პარტნიორებთან დაძაბული ურთიერთობები. საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის საფუძველი შეიძლება გახდეს არა ყველა სახის, არამედ იმგვარი ზიანი, რომელიც საწარმოს საქმიანობას უშლის ხელს გრძელვადიან პერსპექტივაში და მაშასადამე მის არსებობას საფრთხის ქვეშ აყენებს (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-812-1099-2009, 09.11.2009 წ.; №ას-1203-2018, 25.04.2019 წ.). ამდენად, საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა უნდა განხორციელდეს მხოლოდ მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას, როდესაც სახეზეა კომპანიისათვის არსებითი ზიანის მიყენება, რაც არღვევს ნდობას პარტნიორთა შორის და რის გამოც მათი ერთობლივი საქმიანობა შეუძლებელი ხდება (იხ. სუსგ №ას-ას-1203-2018, 25.04.2019).

17.2. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის სამართლებრივ შედეგს წილზე საკუთრების უფლების ჩამორთმევა წარმოადგენს. საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა დაუშვებელია განხორციელდეს მისი წილის კომპენსაციის საკითხის გადაწყვეტის გარეშე, რათა არ მოხდეს მისი კონსტიტუციით დაცული საკუთრების უფლების შელახვა. აღნიშნული კი, თავის მხრივ, დამოკიდებულია კომპანიაში თავისუფალი სახსრების არსებობაზე (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-1203-2018, 25.04. 2019 წ.). საკუთრების უფლების ამგვარი შეზღუდვის კონსტიტუციურობა მოითხოვს, რომ პარტნიორი საზოგადოებიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე გაირიცხოს. შესაბამისად, პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების შედეგად წილის ჩამორთმევის ავტომატური სამართლებრივი შედეგი არ დგება და არც საზოგადოების სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილების საფუძველი არ არის. სწორედ სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შემდეგ მიიჩნევა პარტნიორი გარიცხულად საზოგადოებიდან (შდრ. სუსგ №ას-1060-1090-2011, 21 ივლისი, 2011 წელი; №ას-556-939-06, 13 მარტი, 2007 წლი; №ას-614-951-07, 12 ოქტომბერი, 2007 წელი; სუსგ № 3კ/303-01, 9 მარტი, 2001 წელი. ასევე - შდრ. „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის თაობაზე მოსამართლეთა სამუშაო შეხვედრის შედეგად მიღებული რეკომენდაციები და მასალები, თბ. 2009, 33-35).

17.3. პარტნიორის გარიცხვის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის განხილვისას, სასამართლომ უნდა დაადგინოს პარტნიორის გარიცხვის უფლების წარმოშობის წინაპირობები და სსკ-ის 399-ე მუხლის საფუძველზე (ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს შეუძლია, პატივსადები საფუძვლიდან გამომდინარე, უარი თქვას გრძელვადიან ვალდებულებით ურთიერთობაზე ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის დაუცველად. პატივსადებია საფუძველი, როცა ხელშეკრულების მომშლელ მხარეს კონკრეტული ვითარების, მათ შორის, დაუძლეველი ძალისა და ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, არ შეიძლება მოეთხოვოს სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელება შეთანხმებული ვადის ან ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის გასვლამდე........) უნდა გამოიკვლიოს საზოგადოების მიერ ამ უფლების გამოყენების მართლზომიერება. სასამართლომ უნდა დაადგინოს პარტნიორის მიერ საზოგადოების წინაშე ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა - საზოგადოების მიზნის შელახვა, რის შედეგადაც შეუძლებელი ხდება პარტნიორული ურთიერთობის შენარჩუნება; საზოგადოებისთვის ზიანის მიყენება; პირველ და მეორე წინაპირობას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა. გარიცხვის შესახებ სასარჩელო წარმოებისას, სასამართლო ამოწმებს, რამდენად კეთილსინდისიერად გამოიყენეს პარტნიორებმა (პარტნიორმა) გარიცხვის უფლება, ხომ არ იყო მათი გადაწყვეტილება მოტივირებული პირადი ინტერესებით, პირადი სარგებლის ან ქონებრივი უპირატესობის მოსაპოვებლად (შდრ. სუსგ №ას-201-201-2018, 08.10.2018).

18. უზენაესი სასამართლოს ზემოაღნიშნულმა პრაქტიკამ და განმარტებებმა ასახვა ჰპოვა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ამჟამად მოქმედი რედაქციის 143-ე მუხლში [მუხლი 143. პარტნიორის გარიცხვა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან: 1. მნიშვნელოვანი საფუძვლის არსებობისას სასამართლოს შეუძლია პარტნიორთა გადაწყვეტილების შესაბამისად წარდგენილი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების სარჩელის საფუძველზე მიიღოს გადაწყვეტილება პარტნიორის შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გარიცხვის შესახებ. 2. მნიშვნელოვანი საფუძველი არსებობს, როდესაც პარტნიორის ქმედება მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ინტერესებს ან მისი პარტნიორად დარჩენა საზიანოა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემდგომი საქმიანობისთვის, თუ პარტნიორი შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებამ წერილობით უშედეგოდ გააფრთხილა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ინტერესების დამაზიანებელი ქმედების შეწყვეტისა და შესაძლო გარიცხვის შესახებ… 8. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან გარიცხულ პარტნიორს უნდა მიეცეს წილის სამართლიანი ფასი…].

19. ამდენად, „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის როგორც დავის წარმოშობის დროს, ისე ამჟამად მოქმედი რედაქციიდან და უზენაესი სასამართლოს განმარტებებიდან გამომდინარეობს, რომ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის საფუძველია აღნიშნულის თაობაზე საზოგადოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რაც კომპანიის პარტნიორთა კრების დისკრეციაში შემავალ საკითხს წარმოადგენს და საზოგადოების სარჩელის საფუძველზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება, რა დროსაც სასამართლო გარიცხვასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილების ნამდვილობაზე ახორციელებს კონტროლს, სახელდობრ, რამდენადაა დაცული კანონითა და კომპანიის წესდებით განსაზღვრული პროცედურები სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას; ამასთან, საზოგადოებისთვის ზიანის მიყენების საფუძლით პარტნიორის გარიცხვის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას, შეფასების საგანია პარტნიორის ქმედება და ამ ქმედების შედეგად კომპანიისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი.

20. განსახილველ შემთხვევაში, 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, პარტნიორის გარიცხვისა და საზოგადოების წილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოთხოვნების ნაწილში, სასარჩელო მოთხოვნა სწორედ საზოგადოებისთვის ზიანის მიყენების ფაქტს ეყდნობა. კერძოდ, მოსარჩელის განმარტებით, ბ.გ–ძის პარტნიორობიდან გარიცხვის საკითხი დღის წესრიგში დადგა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის განაჩენის საფუძველზე, რომლითაც ბ.გ–ძეს, რომელიც ერთდროულად არის შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორი და დირექტორი, მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა თაღლითობის, უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციისა და გადასახადებისგან თავის არიდების საფუძვლით. განაჩენზე დაყრდნობით, მოსარჩელე დადასტურებულად მიიჩნევს, რომ პარტნიორის (ბ.გ–ძის) მხრიდან ჩადენილია დანაშაულებრივი ქმედებები და ასევე, დადასტურებულია მისი მხრიდან დირექტორის ფიდუციური ვალდებულებების უხეში დარღვევა, რომელთა საფუძველზეც, კომპანიას მიადგა ზიანი და აზრს მოკლებულია პარტნიორების შემდგომი ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელება.

21. პალატა აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, საზოგადოებიდან ბ.გ–ძის გარიცხვისა და მის სახელზე აღრიცხული 50%-იანი წილის გ.რ–ის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, სწორედ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს დაეფუძნა, რომ შეუძლებელი იყო საზოგადოებას მომავალში მოგებაზე ორიენტირებული საქმიანობა გაეგრძელებინა, რადგან ბ.გ–ძემ დაარღვია ნაკისრი ვალდებულება - შელახა საზოგადოების მიზანი, რაც თავისთავად შეუძლებელს ხდიდა პარტნიორული ურთიერთობის შენარჩუნებას, ხოლო, ბ.გ–ძის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული და ამორალური ქმედების გამო, საზოგადოების პარტნიორთა შორის არსებობდა იმდენად სიღრმისეული უთანხმოება და უნდობლობა, რომ წარმოუდგენელი იყო შემდგომში, პარტნიორების ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელება.

22. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საზოგადოებაში მონაწილე ნებისმიერი პირის, განსაკუთრებით დირექტორისა და პარტნიორების საქმიანობა მიმართული უნდა იყოს საზოგადოების ინტერესების სასიკეთოდ. პარტნიორების საქმიანობას საზოგადოებაში უნდა ახასიათებდეს ნდობა, ურთიერთშეთანხმება და საერთო ინტერესი, რაც საზოგადოებისათვის სარგებლის მოტანა უნდა იყოს. ასეთ შემთხვევაში, როდესაც საზოგადოების პარტნიორები უნდობლობას უცხადებენ სხვა პარტნიორს, შესაძლოა მათი ერთობლივი საქმიანობა შეუძლებელი გახდეს. ასეთ დროს გადამწყვეტი მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს იმ გარემოებას, თუ რა უდევს საფუძვლად პარტნიორის მიმართ უნდობლობას.

23. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან, კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. კეთილსინდისიერების პრინციპი კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობების ქვაკუთხედს წარმოადგენს, რაც საბაზრო ეკონომიკის განვითარების ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობაა. ზემოაღნიშული მუხლი, ზოგადი დებულების სახით არის დეკლარირებული, რაც შესაძლებლობას ანიჭებს სასამართლოს, ყოველი კონკრეტული შემთხვევა შეაფასოს მორალური ღირებულებების საფუძველზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველი სადავო საკითხიც სწორედ ამ ჭრილში უნდა იქნეს განხილული.

24. მოცემულ შემთხვევაში, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დასტურდება, რომ ბ.გ–ძემ თავისი მდგომარეობის გამოყენებით და დახმარებით ჩაიდინა: ა) სსსკ-ის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტით (თაღლითობა, ესე იგი მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება ან ქონებრივი უფლების მიღება მოტყუებით, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით და დიდი ოდენობით); ბ) სსსკ-ის 194-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით (უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაცია) და გ) სსსკ-ის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (გადასახადებისთვის თავის არიდება) გათვალისწინებული დანაშაულები.

25. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დასტურდება, რომ ბ.გ–ძე სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, მოტყუებით დაეუფლა შპს „ფ–ოს“ კუთვნილ დიდი ოდენობით ქონებას, რაზედაც გ.რ–ს, როგორც მეორე დამფუძნებელსა და 50% წილის მფლობელ პარტნიორს გააჩნდა საკუთრების უფლება. ამავე განაჩენით დგინდება, რომ ბ.გ–ძემ თაღლითური გზით მიღებული უკანონო ქონებისათვის კანონიერი სახის მიცემისა და მისი წარმოშობის დაფარვის მიზნით, ჩაიდინა უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაცია. ბ.გ–ძის მიერ ჩადენილ მითითებულ დანაშაულებებთან მიმართებით, პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით, ბ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი უძრავი ქონების (მდებარე: ქ. თბილისში, ..........ის ქუჩა 3ა, პირველი სართული, 94.81 კვ.მ. ს/კ ..........) მესაკუთრედ შპს „ფ–ოს“ (..........) ცნობის ნაწილში დარჩა განუხილველად დაუშვებლობის გამო. დასახელებული განჩინების თანახმად, საკასაციო პალატამ საქმეში არსებული მტკიცებულებების - 01.01.2008 წლის სესხის ხელშეკრულების, 10.12.2011 წლის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის და ამავე გადაწყვეტილებაზე 18.08.2011 წელს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის, 03.10.2012 წლის დოკუმენტური რევიზიის აქტის, №A11047358-019/001 და A11047358-013/001 განკარგულებების, მოწმეების: ზ.ფ–სა და ზ.გ–ის გამოკითხვის ოქმების, გაზეთ „სიტყვა და საქმედან“ ამონაბეჭდის, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) ერთადერთი დამფუძნებელი პარტნიორის გადაწყვეტილების, საჯარო რეესტრის ამონაწერების, საზოგადოების კაპიტალში ქონების გადაცემის შესახებ 30.11.2011 წლის აქტის და სხვა მტკიცებულებების თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენთან ერთობლიობაში გაანალიზების, გონივრული და ობიექტური განსჯის შედეგად, ასევე, მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგიისა და განხორციელებულ ტრანზაქციათა ჯაჭვში მონაწილე პირთა ურთიერთკავშირის მხედველობაში მიღებით, გაიზიარა სააპელაციო პალატის დასკვნა მასზედ, რომ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) მიმართ ბ.გ–ძის მიერ განხორციელებულმა არამართლზომიერმა ქმედებებმა, საზოგადოებისათვის (ს/კ ..........) მისი კუთვნილი ერთადერთი ქონების უკანონოდ ჩამორთმევა და მესამე პირზე არამართლზომიერი გასხვისება განაპირობა.

26. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კორპორაციის დირექტორებს სამართავად გადაცემული აქვთ რა საზოგადოების ქონება, მათ უპირველეს ვალდებულებას სწორედ ამ ქონების დაცვა და ზიანის თავიდან აცილება წარმოადგენს. შესაბამისად, ბ.გ–ძის მიერ განხორციელებული ზემოაღნიშნული ქმედებები - თაღლითობა და უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაცია, რამაც საზოგადოებისათვის (ს/კ ..........) მისი კუთვნილი ერთადერთი ქონების უკანონოდ ჩამორთმევა, ამ უძრავი ქონების ბ.გ–ძის მეუღლის - რ.ბ–ის 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული კომპანიის საკუთრებად ქცევა და ფაქტობრივად, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) უფუნქციოდ დარჩენა განაპირობა, შეფასების ყველა ტესტის გათვალისწინებით, არღვევს როგორც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის დებულებებს, რომლითაც ბ.გ–ძეს, როგორც პარტნიორსა და დირექტორს ევალებოდა საწარმოს კეთილსინდისიერად გაძღოლის ვალდებულება, ისე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ უფლებათა და მოვალეობათა კეთილსინდიერად განხორციელების პრინციპს.

27. გარდა ზემოაღნიშნული გარემოებისა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენითა და საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებებით, კერძოდ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის 2012 წლის 03 ოქტომბრის დოკუმენტური რევიზიის აქტითა და აქტის თანდართული დოკუმენტებით (ტ.1, ს.ფ. 129-231) დასტურდება, რომ ბ.გ–ძის დავალებით, შპს „ფ–ოს“ თანამშრომლები, კლიენტთა უმრავლესობას არ აძლევდნენ სალარო აპარატის ჩეკებს და საზოგადების რეალური შემოსავალის დაფარვის მიზნით, მუდმივად აწარმოებდნენ ე.წ. „შავ ბუღალტერიას“ (ამ მიმართებით დამატებით იხ. საქმეში წარმოდგენილი ზ.ფ–ს გამოკითხვის ოქმი, რომლის თანახმად, პიცერიის მიერ ამორტყმული ჩეკები, რეალურ შემოსავალს არ ასახავდა და რეალური შემოსავლები დაფიქსირებული იყო უშუალოდ მისი და გ.მ–ის მიერ შედგენილ რვეულებში - იხ. ტ.2, ს.ფ. 270-274). ამავდროულად, შპს „ფ–ოს“ თანამშრომელთა უმრავლესობა მუშაობდა შესაბამისი ხელშეკრულების გარეშე, ასევე საბუღალტრო დოკუმენტებში ხდებოდა ოფიციალურად გაფორმებულ თანამშრომლებზე გაცემული ხელფასის ოდენობების შემცირება და ხარჯების ხელოვნური ზრდა, რითაც იმალებოდა კომპანიის რეალური შემოსავლები და შესაბამისად, მცირდებოდა დასაბეგრი მოგება. 2012 წლის 13 მარტს, შპს „ფ–ოდან“ (ს/ნ ..........) ამოღებული დოკუმენტაციისა და ე.წ. „შავი ჩანაწერების“ საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სპეციალურ გამოკვლევათა ექსპერტიზის დეპარტამენტში დაინიშნა 2007-2012 წლების საანგარიშო პერიოდის დოკუმენტური რევიზია. 2012 წლის 3 ოქტომბრის რევიზიის აქტის თანახმად, შპს „ფ–ოს“ ბიუჯეტში დამატებით გადასახდელად დაეკისრა 1 474 083 ლარი, მათ შორის ძირითადი გადასახადის სახით 1 001 684 ლარი და ჯარიმის სახით 472 399 ლარი (დამატებით იხ. საქმეში წარმოდგენილი აუდიტის დეპარტამენტის 21/12/2012 წლის №30420 ბრძანება). დარიცხვა ძირითადად განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ ფაქტობრივი შემოსავლები მნიშვნელოვნად აღემატებოდა ბუღალტრულად ნაჩვენებ მონაცემებს. აღნიშნულის საფუძველზე, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ, 2012 წლის 22 დეკემბერს გამოცემული იქნა N001-625 საგადასახადო მოთხოვნა, რითაც საზოგადოებას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ჯამში დაერიცხა 2 319 339,55 ლარი, მათ შორის ძირითადი 1 045 466 ლარი, ჯარიმა 472 399 ლარი და საურავი - 801 474.55 ლარი. ამდენად, მართალია, ბ.გ–ძემ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დიდი ოდენობით გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდებით ზიანი სახელმწიფოს მიაყენა, თუმცა, საყურადღებოა, რომ ამ გადასახადის გადაუხდელობამ თავის მხრივ, კომპანიისათვის ჯარიმის - 472 399 ლარისა და საურავის - 801 474.55 დაკისრება განაპირობა. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ბ.გ–ძეს არ წარმოუდგენია რაიმე რელევანტური მტკიცებულება იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ შემოსავლების დაფარვა და სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახადების გადაუხდელობა განპირობებული იყო საზოგადოების ინტერესებიდან გამომდინარე, ამავე საზოგადოების ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით. აღნიშნულიდან გამომდინარე კი, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკნას მასზედ, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ განსაკუთრებით დიდი ოდენობით გადასახადების გადახდისაგან თავის არიდებით, ბ.გ–ძემ ზიანი მიაყენა არა მხოლოდ სახელმწიფოს, არამედ საზოგადოებასაც.

28. პალატას მხედველობის მიღმა არ დარჩენია ის გარემოება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 1 ნოემბრის ცნობით, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) გადასახადი არ ერიცხება და შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 31 აგვისტოს ბრძანებით გაუქმდა საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება კომპანიის ქონებაზე, თუმცა, პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას მასზედ, რომ გადასახადების ანულირება ბ.გ–ძის მხრიდან წარმოებულ სამართლებრივ დავას მოჰყვა შედეგად, რამეთუ, სისხლის სამართლის საქმეზე დამდგარი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენითა და საქმეში წარმოდგენილი ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ N001-625 საგადასახადო მოთხოვნა რითაც საზოგადოებას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ჯამში დაერიცხა 2 319 339,55 ლარი, გასაჩივრებულ იქნა ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, სადაც შპს „ფ–ოს“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (დამატებით იხ. საქმეში წარმოდგენილი №5494/2/13 გადაწყვეტილება - ტ.1, ს.ფ.159-168). აღნიშნულის შემდგომ, 2014 წლის 25 აპრილს, საგადასახადო მოთხოვნა და შემოსავლების სამსახურის ბრძანება გასაჩივრებული იქნა თბილისის საქალაქო სასამართლოში, რომლის 2014 წლის 9 ივლისის განჩინებით, შპს „ფ–ოს“ უარი ეთქვა სასარჩელო განცხადების მიღებაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება გადამხდელის მიერ სააპელაციო წესით გასაჩივრებული იქნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოში, რომლის 2014 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით კი, ერთმნიშვნელოვნად დგინდება, რომ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) მიმართ დარიცხული დავალიანების სრულად ჩამოწერა არა ბ.გ–ძის მიერ განხორციელებული აქტივობების საფუძველზე, არამედ 2018 წლის 21 ივლისის №3263-რს კანონით საქართველოს საგადასახადო კოდექსში შეტანილი ცვლილებებიდან გამომდინარე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, საგადასახადო ორგანოს ინიციატივით განხორციელდა, ხოლო დავალიანების ჩამოწერის ერთ-ერთი საფუძველი იყოს ის, რომ შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 2013 წლის 01 იანვრის შემდგომი პერიოდისათვის (თანხის ჩამოწერამდე) საგადასახადო ორგანოსათვის არ წარუდგენია საგადასახადო დეკლარაცია/გაანგარიშება, გადახდილი არ არის გადასახადი (იხ. საქმეში წარმოდგენილი შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის 30/08/2018 წლის №96910-21-11 დასკვნა და შემოსავლების სამსახურის 31/08/2018 წლის წერილი - ტ.2, ს.ფ. 125-126, 129), რაც თავის მხრივ ადასტურებს შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) უფუნქციოდ დარჩენას.

29. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გამომდინარე იქიდან, რომ განსახილველი დავა არ განეკუთვნება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXXIV³ თავით გათვალისწინებულ საქმეთა კატეგორიას (ცალკეული დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვის გამარტივებული წესი), იგი სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა ზოგადი სტანდარტით შეფასებას ექვემდებარება, რაც ნიშნავს იმას, რომ განაჩენი, საქმის მასალებში არსებულ სხვა მტკიცებულებთან ერთად, როგორც ერთ-ერთი წერილობითი მტკიცებულება ისე უნდა შეფასდეს და გადაწყვეტილებაც სწორედ მათი შეპირისპირების შედაგად უნდა იქნეს მიღებული. ასეთ შემთხვევაში, განაჩენის მტკიცებულებითი ძალის შესუსტებას, შესაძლებელია მოპასუხე მხარის კვალიფიციური შედავება ანდა იმავე ან უფრო მაღალი სამართლებრივი ძალის ისეთი საპირისპირო მტკიცებულების წარდგენა იწვევდეს, რომელიც განაჩენში მოყვანილ მსჯელობას გააქარწყლებს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო ბრუნვის მნიშვნელოვანი თავისებურება ის არის, რომ ყოველი მხარე იმ ტვირთის მატარებელი შეიძლება იყოს, რომლის ზიდვაც მას შეუძლია. როცა დასტურდება, რომ იგი უძლურია ზიდოს ეს ტვირთი, პასუხისმგებლობის საკითხიც იხსნება. განსახილველ შემთხვევაში, სწორედ, მოპასუხეს ეკისრებოდა განაჩენში მოყვანილი მსჯელობის გამაქარწყლებელი გარემოებების მტკიცების ვალდებულება, რაც მან ვერ განახორციელა. საწინააღმდეგო მტკიცებულების არარსებობის პირობებში კი, განაჩენი უნდა შეფასდეს, როგორც შეუდავებელი წერილობითი მტკიცებულება.

30. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეს, განაჩენით დადგენილი ფაქტების გამაქარწყლებელი რელევანტური მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია, საქმეში კი, ბ.გ–ძის არამართლზომიერი ქმედებების დასადასტურებლად, გარდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენისა, წარმოდგენილია სხვა მტკიცებულებები, კერძოდ: შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) მიმართ ჩატარებული 2012 წლის 03 ოქტომბრის დოკუმენტური რევიზიის აქტი თანდართული მასალებით, ზ.ფ–ს გამოკითხვის ოქმი, აუდიტის დეპარტამენტის 21/12/2012 წლის №30420 ბრძანება, ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს №5494/2/13 გადაწყვეტილება, შემოსავლების სამსახურის 31/08/2018 წლის წერილი, შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის 30/08/2018 წლის №96910-21-11 დასკვნა და სხვა, რომელთა ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას მასზედ, რომ ბ.გ–ძემ ჩაიდინა სისხლის სამართლის კოდექსით დანაშაულად შერაცხული ქმედებები, რამაც საწარმოსათვის ზიანის მიყენება განაპირობა. აღნიშნული კი, გამოიხატა საზოგადოებისათვის (ს/კ ..........) მისი კუთვნილი ერთადერთი ქონების უკანონოდ ჩამორთმევასა და მესამე პირზე არამართლზომიერ გასხვისებაში, ასევე, საზოგადოებისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებითი გადასახადების დაკისრებაში, რაც ბ.გ–ძის დანაშაულებრივი ქმედებების უშუალო შედეგს წარმოადგენდა. აქედან გამომდინარე, პალატა ლოგიკურად და დასაბუთებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის მხრიდან მოსარჩელის მითითების გაზიარებას მასზედ, რომ მეორე პარტნიორის - ბ.გ–ძის მიმართ გააჩნია ისეთი უნდობლობა, რაც მათი შემდგომი საქმიანობის ერთობლივად გაგრძელებას გამორიცხავს.

31. პალატა აქვე, მიზანშეწონილად მიიჩნევს აღნიშნოს, რომ პარტნიორის გარიცხვის მიზნით, საზოგადოების ინტერესებისათვის საზიანო ქმედებების შეფასებისას, ზიანის მატერიალიზაცია (დადგომა) არ არის აუცილებელი. ხშირად, თავად ზიანის დადგომის ფაქტი არ არის რელევანტური, თუკი პარტნიორის ქმედება თავისთავად (მისი უარყოფითი ფინანსური შედეგის დადგომის გარეშეც) საზოგადოების ინტერესების წინააღმდეგაა მიმართული და პარტნიორებს შორის არსებულ ნდობას, როგორც საწარმოს არსებობის განმსაზღვრელ ელემენტს, გამოუსწორებლად ანგრევს. თუკი აშკარაა რომ პარტნიორის მოქმედებების მთავარი მამოძრავებელი მოტივი სამეწარმეო საზოგადოების ინტერსებისადმი გაუფრთხილებელი დამოკიდებულებაა, საკანონმდებლო წესებთან ფორმალური შესაბამისობაც კი არ აქცევს მათ კანონიერად. გარეგნულად კანონშესაბამისი ქმედებები სამოქალაქო-სამართლებრივი შეფასებით უფლების ბოროტად გამოყენებაა (სკ 115-ე მუხლი), რაც ასევე ზოგადი კეთილსინდისიერების პრინციპის (სკ 8 III) გამოხატულება და დაკონკრეტებაა. უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, მართლსაწინააღმდეგოდ ითვლება უფლების განხორციელება, რომელიც ზიანს აყენებს სხვა პირს და არ ისახავს უფლების განხორციელების აუცილებლობით ნაკარნახევი ინტერესის დაცვას (იხ. განმარტებები საქართველოს კანონზე „მეწარმეთა შესახებ“, (2022 წლის თებერვლის მდგომარეობით), თბილისი 2022, გ. გიგუაშვილი, გ. ჯუღელი, გვ. 225).

32. საკასაციო პალატა პარტნიორთა შორის ნდობის დეფიციტის, ვალდებულების დარღვევის სიმძიმის, ნდობის ბოროტად გამოყენებისა თუ საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენების მიზნის შეფასებისას, განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ბ.გ–ძის არამართლზომიერმა ქმედებებმა არა მხოლოდ საზოგადოებისათვის ქონების უკანონოდ ჩამორთმევა და მესამე პირზე გასხვისება განაპირობა, არამედ ამ არამართლზომიერი ქმედების შედეგად შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) კუთვნილი ქონების მესაკუთრე გახდა ბ.გ–ძის მეუღლის მიერ დაფუძნებული კომპანია - შპს „ფ–ო,“ (ს/კ ........) რომლის საქმიანობის ერთ-ერთ ძირითად საგანს საკვები ობიექტის მართვა წარმოადგენდა, რითაც საბოლოო ჯამში ის ფაქტობრივი მოცემულობა შეიქმა, რომ ბ.გ–ძე თავისი მეუღლის მეშვეობით ფაქტობრივად თვითონ გახდა კომპანიის 100%-იანი წილის ფლობელი, რომლის საკუთრებაში აღმოჩნდა შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) კუთვნილი უძრავ-მოძრავი ქონება, გააჩნია იდენტური სახელწოდება და ახორციელებს იგივე საქმიანობს იმავე პერსონალის მეშვეობით, რომლებიც დასაქმებულები იყვნენ შპს „ფ–ოში“ (ს/კ ..........). ამდენად, პრაქტიკულად ბ.გ–ძის არამართლზომიერი ქმედების განხორციელების მიზანი იყო და შედეგადაც მიიღო ის, რომ ფაქტობრივად გახდა იგივე კომპანიის 100%-იანი წილის მფლობელი (განსხვავებული საიდენტიფიკაციო კოდით და გ.რ–ის 50%-იან წილობრივი მონაწილეობის გარეშე) რომელიც მას დაფუძნებული ჰქონდა გ.რ–თან ერთად 50-50 პროცენტიანი წილობრივი მონაცემებით. აქედან გამომდინარე კი, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას მასზედ, რომ ბ.გ–ძემ დაარღვია ნაკისრი ვალდებულება - შელახა საზოგადოების მიზანი, რაც თავისთავად შეუძლებელს ხდიდა პარტნიორული ურთიერთობის შენარჩუნებას, ხოლო, ბ.გ–ძის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული და ამორალური ქმედების გამო, საზოგადოების პარტნიორთა შორის არსებობდა იმდენად სიღრმისეული უთანხმოება და უნდობლობა, რომ წარმოუდგენელი იყო შემდგომში, პარტნიორების ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელება.

33. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ მართებულად დაადგინა, რომ ბ.გ–ძემ ჩაიდინა ისეთი სახისა და ხარისხის არაკეთილსინდისიერი და არამართლზომიერი ქმედებები, რომლებმაც პარტნიორთა შორის ნდობა გამოუსწორებლად დააზიანა, შელახა საზოგადოების მიზანი და პრაქტიკულად, შეუძლებელი გახადა საზოგადოების მიერ საქმიანობის შემდგომში განხორციელება. აღნიშნული, ბუნებრივია, შეუძლებელს ხდის პარტნიორებს შორის ერთობლივი საქმიანობის გაგრძელებას, მით უფრო იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ ბ.გ–ძე და გ.რ–ი წარმოადგენენ თანაბარი, 50-50%-იანი წილობრივი მონაწილეობის პარტნიორებს. ამ სახის წილობრივი გადანაწილებისა და მათი ურთიერთდამოკიდებულების პირობებში კი, გარდაუვალია პარტნიორთა საერთო კრების პარალიზება. საერთო კრება ვერ იქნება გადაწყვეტილებაუნარიანი, რაც ავტომატურად წარმოშობს დაბრკოლებებს საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღებისას. შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალურთიერთობაში მოქმედი კეთილსინდისიერების პრინციპის მხედველობაში მიღებით, პალატა მიიჩნევს, რომ საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო საწარმოსა და კეთილდინდისიერი პარტნიორის სასარგებლოდ, რის გამოც, სააპელაციო პალატამ მართებულად დაასკვნა, რომ არსებობდა ბ.გ–ძის საზოგადოებიდან გარიცხვის მნიშვნელოვანი წინაპირობები.

34. აქვე, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ პარტნიორის გარიცხვის თაობაზე სააპელაციო პალატის მიერ მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას იმ კუთხით, რომ, როგორც უკვე აღინიშნა (იხ. ამ განჩინების 17.2 აბზაცი), შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის სამართლებრივ შედეგს წილზე საკუთრების უფლების ჩამორთმევა წარმოადგენს. საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა დაუშვებელია განხორციელდეს მისი წილის კომპენსაციის საკითხის გადაწყვეტის გარეშე, რათა არ მოხდეს მისი კონსტიტუციით დაცული საკუთრების უფლების შელახვა. აღნიშნული კი, თავის მხრივ, დამოკიდებულია კომპანიაში თავისუფალი სახსრების არსებობაზე (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-1203-2018, 25.04. 2019 წ.).

35. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ ისე იმსჯელა პარტნიორის საზოგადოებიდან გარიცხვის მართებულობასთან დაკავშირებით, რომ არ დაუდგენია პარტნიორის წილის კომპენსირებასთან დაკავშირებული გარემოებები, რის გამოც არსებობს საქმეს ხელახლა განსახილველად დაბრუნების სამართლებრივი საფუძველი. დასახელებული გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შემდგომ კი, სააპელაციო პალატამ ხელახლა უნდა იმსჯელოს 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, პარტნიორის გარიცხვისა და საზოგადოების წილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნების ნაწილში.

36. რაც შეეხება კასატორის არგუმენტს მასზედ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) უარი ეთქვა ბ.გ–ძის, რ.ბ–ისა და შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ........) მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, სადაც მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხეებისთვის ზიანის ანაზღაურება, რ.ბ–ის სახელზე რეგისტრირებული ქონებების 50%-ის მესაკუთრედ ბ.გ–ძის ცნობა, ბ.გ–ძის პარტნიორობიდან გარიცხვა და ბ.გ–ძის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება, რაც ფაქტობრივად განსახილველი საქმის იდენტური სასარჩელო მოთხოვნაა იმავე მხარეებს შორის, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, არ დაკმაყოფილდა გ.რ–ის მოთხოვნა პარტნიორის გარიცხვის თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ შპს „ფ–ოს“ პარტნიორთა კრებას არ ჰქონდა ნამსჯელი ბ.გ–ძის საზოგადოებიდან გარიცხვის შესახებ, ანუ, სახეზე არ იყო საზოგადოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება/კრების ოქმი, რასაც დაეთანხმა გ.რ–ი და სააპელაციო განხილვის ეტაპზე უარი თქვა სააპელაციო საჩივრის იმ ნაწილზე, რომლითაც იგი ბ.გ–ძის შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) პარტნიორობიდან გარიცხვასა და დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლებას ითხოვდა. განსახილველი სასარჩელო მოთხოვნა კი, შეეხება შპს „ფ–ოს“ (ს/კ ..........) 2020 წლის 10 მარტის კრების ოქმის ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარებას, რომლითაც გარიცხული იქნა პარტნიორი ბ.გ–ძე და ასევე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მისი დირექტორობიდან გათავისუფლების შესახებ. შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ სახეზეა დავის სხვადასხვა სამართლებრივი საფუძველი.

37. სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა.

38. იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს განსახილველ საქმეზე, შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპების გათვალისწინებით არ შეუფასებია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები წილის კომპენსაციის ღირებულების განსაზღვრის ნაწილში, საკასაციო პალატა სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, მოკლებულია სამართლებრივ შესაძლებლობას, თვითონ მიიღოს საქმეზე გადაწყვეტილება.

39. შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სააპელაციო სასამართლოს, რომელმაც საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინებაში მოცემული მსჯელობების შესაბამისად, უნდა შეამოწმოს მოსარჩელის მოთხოვნის წინაპირობები და საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი კვლევის შედეგად, მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ბ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, პარტნიორის გარიცხვისა და საზოგადოების წილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოთხოვნების ნაწილში ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება 2020 წლის 10 მარტის პარტნიორთა კრების ჩატარების წესისა და შედეგების კანონიერად აღიარების, პარტნიორის გარიცხვისა და საზოგადოების წილზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოთხოვნების ნაწილში და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე