აქმე №ას-503-2023 13 ივნისი, 2023 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი,მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ძ.კ–ს“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.თ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდური ხელფასის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ.თ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სს „ძ.კ–ს-ის“ (შემდეგში - მოპასუხე ან მოპასუხე კომპანია ან კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: 1.1. ბათილად იქნეს ცნობილი მოპასუხე კომპანიის 2022 წლის 12 მაისის ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ; 1.2. მოსარჩელე აღდგენილი იქნეს განთავისუფლებამდე დაკავებულ საგადასახადო აუდიტის კონსულტანტის თანამდებობაზე; 1.3. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 2250 ლარის ოდენობით (ხელზე მისაღები თანხა) 2022 წლის 12 მაისიდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

2. სარჩელი ეფუძნება შემდეგ გარემოებებს: 2020 წლის 15 სექტემბრიდან მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში დასაქმდა საგადასახადო კონსულტანტის პოზიციაზე. 2021 წლის 27 იანვარს განხორციელდა კომპანიის რეორგანიზაცია - შეიცვალა სამართლებრივი ფორმა და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება გარდაიქმნა სააქციო საზოგადოებად. 2022 წლის 10 მაისს, სატელეფონო აპლიკაცის “watsapp“-ის მეშვეობით კომპანიის დამფუძნებელმა მოსარჩელეს შეატყობინა, რომ აღარ სურდა მასთან თანამშრომლობის გაგრძელება და შესთავაზა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა. დამფუძნებლის შეთავაზებაზე საპასუხოდ დასაქმებულმა შესთავაზა, რომ დათანხმდებოდა ხელშეკრულების ორმხრივად შეწყვეტას, თუკი მიიღებდა უკვე ნამუშევარი დროის და დამატებით ორი თვის კომპენსაციას, რაზედაც კომპანიის დამფუძნებელმა უარი განაცხადა. ვინაიდან, კომპანიის დამფუძნებელთან მიმოწერის შემდეგ დასაქმებულისათვის გაურკვეველი იყო მისი დასაქმების სტატუსი, არაერთხელ მოითხოვა აღნიშნულ საკითხზე დამსაქმებლისაგან სრული და ამომწურავი ინფორმაციის მიწოდება. 2022 წლის 14 მაისს, მოსარჩელეს ჩაბარდა სამსახურიდან განთავისუფლების ბრძანება, რომელშიც დამსაქმებელი განთავისუფლების საფუძვლად უთითებდა, რამდენიმე პუნქტს: 1) დასაქმებულს კომპანიის კლიენტთან ჰქონდა დამოუკიდებელი კომუნიკაცია კომპანიის გვერდის ავლით მომსახურების გაწევის მიზნით; 2) კომპანიამ კლიენტისაგან მიიღო საჩივარი მოსარჩელის მიერ მომზადებულ ანგარიშში დაშვებულ შეცდომებთან დაკავშირებით; 3) კრიპტოვალუტით განსახორციელებელ ტრანზაქციებთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიერ მომზადებული პასუხი არ იყო სრული და ადეკვატური. 2022 წლის 23 მაისს, მოსარჩელემ წერილი გაუგზავნა მოპასუხეს და მოითხოვა ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლების დასაბუთება, რაზეც პასუხი არ მიუღია. მოსარჩელის განმარტებით, გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში მითითებული გარემოებები არ შეესაბამება სიმართლეს. მას კომპანიის კლიენტებთან დამოუკიდებელი კომუნიკაცია არ ჰქონია. სავარაუდოდ, მოპასუხეს საუბარი აქვს ერთჯერად გაუგებრობაზე, რომელიც სამსახურიდან გათავისუფლებამდე დაახლოებით ერთი წლით ადრე, 2021 წლის დასაწყისში მოხდა. აღსანიშნავია, რომ ამ შემთხვევასთან დაკავშირებით მოსარჩელეს რაიმე სახის დისციპლინური პასუხისმგებლობა (თუნდაც, გაფრთხილება) არ დაკისრებია, რაც ცხადყოფს, რომ ეს იყო არა უხეში დარღვევა - როგორც ამას მოპასუხე უთითებს, არამედ უბრალო გაუგებრობა. მეორე პუნქტთან დაკავშირებით, მოსარჩელისათვის უცნობია კლიენტის საჩივრის შინაარსი და ასევე ის ანგარიში, რომელზეც საუბარია გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში. მოსარჩელემ სცადა, კომპანიის დამფუძნებელთან გაერკვია, თუ კონკრეტულად რა შეცდომაზე იყო საუბარი გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში. ასევე, იყო თუ არა ეს „საჩივარი“ დასაბუთებული და რეალურად ჰქონდა თუ არა მოსარჩელეს დაშვებული რაიმე სახის შეცდომა. აღნიშნულზე კომპანიის დამფუძნებელთან საუბრისას აღმოჩნდა, რომ კომპანიის კლიენტს რეალურად საუბარი ჰქონდა არა მოსარჩელის მიერ მომზადებულ ანგარიშზე, არამედ არასწორად გაკეთებულ ბუღალტერიაზე. მოსარჩელე კომპანიაში დასაქმებული იყო საგადასახადო კონსულტანტის პოზიციაზე. ამასთან, კომპანიას ჰყავდა ბუღალტერი, რომელიც საბუღალტრო მომსახურებას უწევდა კლიენტებს. შესაბამისად, კლიენტის საჩივართან მოსარჩელეს რაიმე კავშირი არ აქვს. აღნიშნულზე მოსარჩელემ დეტალური განმარტება გაუგზავნა კომპანიის დამფუძნებელს, რაზედაც კონკრეტული პასუხი არ მიუღია. მესამე პუნქტთან დაკავშირებით გაურკვეველია, რატომ არ იყო მოსარჩელის მიერ კრიპტოვალუტებთან დაკავშირებით მომზადებული ანგარიში სრული და ადეკვატური. ასევე, გაურკვეველია ვინ შეამოწმა მისი სიზუსტე, როდესაც მოსარჩელე კომპანიაში ერთადერთი საგადასახადო კონსულტანტი იყო და შესაბამისად, ამ საკითხებზე კომპეტენცია მხოლოდ მას ჰქონდა. ამასთან, კრიპტოვალუტებთან დაკავშირებით მიღებული დავალება ბუნდოვანი იყო, რაზედაც მოსარჩელემ არაერთხელ მიუთითა კომპანიის დამფუძნებელს. გარდა ბუნდოვანებისა, დავალება მიღებული იყო გერმანულ ენაზე რომლის ცოდნის ვალდებულება დასაქმებულს არ ჰქონია. მიუხედავად მრავალჯერადი თხოვნისა, მიეღო აღნიშნული დოკუმენტის თარგმანი და განმარტება, რათა დეტალურად გარკვეულიყო მისი შინაარსში, ასეთი თარგმანი / განმარტება მოსარჩელეს არ მიუღია. მიუხედავად ამისა, მან სრულყოფილი ინფორმაცია მოიძია კრიპტოვალუტების დაბეგვრასთან დაკავშირებული ქართული რეგულაციების შესახებ და მიაწოდა ისინი კომპანიის დამფუძნებელს. ამ ინფორმაციაში რა ნაწილი იყო არასრული და არაადეკვატური - მოსარჩელისათვის დღემდე გაუგებარია. ამ შემთხვევაშიც ცხადი მხოლოდ ის არის, რომ ამ საკითხის განმარტება ან გარკვევა კომპანიას არც კი უცდია. ( იხ.. სარჩელი, ს.ფ.2-18).

3. მოპასუხემ წარდგენილ შესაგებელში სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე არა 2021 წლის დასაწყისში, არამედ 2022 წელში დაუკავშირდა კომპანიის ერთ-ერთ კლიენტს, რომელსაც შესთავაზა, რომ დაენიშნა მათი კომპანიის დირექტორად, რადგან მოსარჩელე უფრო იაფად გაუწევდა ბუღალტრულ მომსახურებას, ვიდრე მოპასუხე კომპანია. ასევე, არასწორად იყო შედგენილი მოსარჩელის მიერ კლიენტის ბუღალტერია, საბუღალტრო რეპორტები. საბუღალტრო ანგარიშები მზადდებოდა სწორედ „რეპორტების“ საფუძვლებზე, რომელსაც მოსარჩელე ადგენდა. რაც შეეხება კრიპტოვალუტით განსახორციელებულ ტრანზაქციებს, მოსარჩელის მიერ ამ სფეროში ჩატარებული საქმიანობა არ იყო მისაღები კომპანიის აქციონერ ფ.ვ–თვის, რასაც ადასტურებს მათ შორის განხორციელებული ელექტრონული მიმოწერა. მოსარჩელეს, კანონით დადგენილ ფარგლებში მიეცა ორი თვის კომპენსაცია და ნამუშევარი 6 სამუშაო დღის თანხა, ჯამში 1379.84 ლარი (საქართველოს ბანკის საგადახდო დავალება N4974 - ქვითარი). ( იხ. მოპასუხის შესაგებელი, ს.ფ. 80-88).

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 04 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე კომპანიის 2022 წლის 12 მაისის ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ და მოსარჩელე აღდგენილი იქნა განთავისუფლებამდე დაკავებულ პოზიციაზე - საგადასახადო აუდიტის კონსულტანტის თანამდებობაზე; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებით განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 2250 ლარის ოდენობით (ხელზე მისაღები ოდენობა) 2022 წლის 12 მაისიდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. ( იხ. ს.ფ.148-171).

5. მოპასუხემ აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა მოითხოვა წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით.( იხ. ს.ფ.190-204).

6. სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. (იხ. ს.ფ.229-246).

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები: მოსარჩელე 2020 წლის 15 სექტემბრიდან დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში საგადასახადო აუდიტის კონსულტანტის თანამდებობაზე. მისი შრომის ანაზღაურება სამსახურიდან გათავისუფლების პერიოდისთვის შეადგენდა 2812 ლარს (დარიცხული ოდენობა).

8. მოპასუხემ 2022 წლის 12 მაისის ბრძანებით მოსარჩელე საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ (შემდეგში - სშკ-ი) 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე გაათავისუფლა დაკავებული თანამდებობიდან 2022 წლის 12 მაისიდან. აღნიშნულ ბრძანებაში დასაქმებულის განთავისუფლების საფუძვლად მითითებულია: „მოპასუხე კომპანიის კლიენტთან დამოუკიდებელი კომუნიკაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა კომპანიის გვერდის ავლით მომსახურების გაწევას. ამის საფუძველზე კომპანიამ დაკარგა კლიენტი და დაზიანდა მისი რეპუტაცია; კომპანიის აქციონერმა მიიღო საჩივრის წერილი ერთ-ერთი კლიენტისგან, კერძოდ, ს.რ–გან, რომელიც ეხებოდა მოსარჩელის მიერ მომზადებულ საგადასახადო და აუდიტორულ ანგარიშებში გარკვეულ შეცდომებს; კომპანიის აქციონერმა კლიენტის დახმარების მიზნით დაგავალათ ინფორმაციის მოძიება კრიპტოვალუტით განსახორციებულ ტრანზაქციებზე, რაზედაც თქვენი მხრიდან გაცემული პასუხი არ იყო სრული და ადეკვატური.“( იხ. ს.ფ.41).

9. შპს „ძ.კ–სმა“ შეიცვალა სამართლებრივი ფორმა და გახდა სს „ძ.კ–ს“.

10. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების სშკ-ით გათვალისწინებული წინაპირობები განხორციელებულად არ მიიჩნია, კერძოდ, მოპასუხის მიერ მოსარჩელის სამუშაო აღწერილობის შესახებ მტკიცებულებების წარუდგენლობის გამო, არ დასტურდებოდა ვინ იყო კომპანიაში ანგარიშების შედგენაზე პასუხისმგებელი პირი; ვინაიდან კომპანიაში ასევე არსებობდა ბუღალტრის შტატი, მხოლოდ მოწმის ფ.ვ. განმარტება, რომ მოსარჩელის მიერ მომზადებული ანგარიშის სიზუსტის შეფასება მოახდინა საჯარო - ინტერნეტ სივრცეში მოძიებულ ინფორმაციასთან ურთიერთშედარების საფუძველზე, სასამართლომ არ გაიზიარა.

11. რაც შეეხება მოპასუხის მითითებას კრიპტოვალუტით განხორციელებული ტრანზაქციით უკმაყოფილო კლიენტზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სათანადო ცოდნის მქონე სპეციალისტის მიერ მომზადებული დასკვნის გარეშე, აღნიშნული არ შეიძლება მიჩნეული იქნას მოსარჩელი მიერ მომზადებული ანგარიშის /პასუხის მცდარობის უტყუარ პრეზუმფციად.

12. ხოლო რაც შეეხება მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოებას კომპანიის გვერდის ავლით კლიენტისთვის მომსახურების გაწევის მცდელობასთან მიმართებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით მოწმის მიერ გაკეთებული განმარტებები ბუნდოვანი და კონკრეტიკას მოკლებული იყო, გაურკვეველი იყო რა ტიპის მომსახურება უნდა გაეწია კლიენტისათვის მოპასუხე კომპანიას, რა ევალებოდა მოსარჩელეს და რა მომსახურების შეთავაზებით გადააჭარბა დასაქმებულმა თავის უფლება-მოვალეობებს. შესაბამისად, კლიენტის გადაბირების მცდელობა არ დასტურდებოდა. მით უფრო, აღნიშნულთან დაკავშირებით მოპასუხე კომპანიის დირექტორს მყისიერი რეაგირება არ ჰქონია.

13. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა დასაქმებულის მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც სსკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას იურიდიული ძალის არმქონედ აქცევს.

14. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება აპელანტმა (მოპასუხემ) გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

15. კასატორი მიუთითებს მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობების დარღვევაზე და აღნიშნავს, რომ მოწმეების: მ.გ–ის, ფ.ვ. ჩვენებებით, ასევე, ელექტრონული მიმოწერებით დასტურდებოდა სადავო ფაქტები. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს მითითებას, რომ დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა მოსარჩელის მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობის უხეში დარღვევის ფაქტი. აღნიშნულის საპირწონედ ვერ გამოდგება მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოსდა კლიენტების პრეტენზიები შეეხებოდა არა მოსარჩელის სამსახურეობრივ მოვალეობებს, არამედ ბუღალტერის მოვალეობებს, რომელიც დამსაქმებელ კომპანიას ემსახურება, ვინაიდან კლიენტების კონკრეტული პრეტენზიები ეხებოდა უშუალოდ მოსარჩელის მიერ შედგენილ ანგარიშებს და არა დამსაქმებელი კომპანიის ბუღალტერის მიერ შედგენილ ანგარიშებს. ამასთან, თუ მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ კლიენტების პრეტენზიები მიმართული იყო ბუღალტერის საქმიანობის წინააღმდეგ, მას აღნიშნული პრეტენზიების გასაბათილებლად შრომით ხელშეკრულებასთან ერთად უნდა წარედგინა ხელშეკრულების შემადგენელი ნაწილი - „თანამდებობრივი ინსტრუქცია“, რომელშიც წარმოდგენილია დასაქმებულის ძირითადი სამუშაო ფუნქციები და ვალდებულებები. ასეთი ინსტრუქცია მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

16. კასატორი მიუთითებს, რომ მოსარჩელისათვის დღეის მდგომარეობითაც არ არის ცნობილი, რეალურად თუ რა თანამდებობაზე იყო იგი დასაქმებული. მისი განმარტებით, იგი კომპანიაში დასაქმებული იყო „საგადასახადო კონსულტანტის“ თანამდებობაზე, თუმცა შრომითი ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ იგი კომპანიაში სამუშაოდ მიღებული იქნა „საგადასახადო აუდიტის კონსულტანტის“ თანამდებობაზე. სიტყვა „აუდიტი“ ნიშნავს ბუღალტრულ კონტროლს, ბუღალტრული ანგარიშგების ანალიზს და სათანადო რეკომენდაციის შემუშავება/ კონსულტაციას. აღნიშნული კი იმას ნიშნავს, რომ მის სახელშეკრულებო შრომით საქმიანობაში სწორედ საგადასახადო აუდიტის მოვალეობები შედიოდა, რაც მოიცავს ბუღალტრულ კონტროლს, ბუღალტრული ანგარიშგების ანალიზს და სათანადო რეკომენდაციის შემუშავება/კონსულტაციას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 1 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

18. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საკასაციო პალატის შეფასების საგანია მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერება და მისი სამართლებრივი შედეგები.

19. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებებისარასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

20. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაშვები, დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წამოყენებული არ არის, რომ:

21. მოსარჩელე 2020 წლის 15 სექტემბრიდან დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში საგადასახადო აუდიტის კონსულტანტის თანამდებობაზე. მისი შრომის ანაზღაურება სამსახურიდან გათავისუფლების პერიოდისთვის შეადგენდა 2812 ლარს (დარიცხული ოდენობა).

22. მოპასუხემ 2022 წლის 12 მაისის ბრძანებით მოსარჩელე საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ (შემდეგში - სშკ-ი) 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე გაათავისუფლა დაკავებული თანამდებობიდან. აღნიშნულ ბრძანებაში დასაქმებულის განთავისუფლების საფუძვლად მითითებულია: „მოპასუხე კომპანიის კლიენტთან დამოუკიდებელი კომუნიკაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა კომპანიის გვერდის ავლით მომსახურების გაწევას. ამის საფუძველზე კომპანიამ დაკარგა კლიენტი და დაზიანდა მისი რეპუტაცია; კომპანიის აქციონერმა მიიღო საჩივრის წერილი ერთ-ერთი კლიენტისგან, კერძოდ, ს.რ–გან, რომელიც ეხებოდა მოსარჩელის მიერ მომზადებულ საგადასახადო და აუდიტორულ ანგარიშებში გარკვეულ შეცდომებს; კომპანიის აქციონერმა კლიენტის დახმარების მიზნით დაგავალათ ინფორმაციის მოძიება კრიპტოვალუტით განსახორციებულ ტრანზაქციებზე, რაზედაც თქვენი მხრიდან გაცემული პასუხი არ იყო სრული და ადეკვატური.“( იხ. ს.ფ.41).

23. შპს „ძ.კ–სმა“ შეიცვალა სამართლებრივი ფორმა და გახდა სს „ძ.კ–ს“.

24. განსახილველ დავაში, მოსარჩელის მიერ სადავოადაა გამხდარი მის მიერ შრომითი მოვალეობების უხეში დარღვევის ფაქტი, კერძოდ, მოსარჩელე სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, რომ წარმოშობილი არ არის სშკ-ის 47-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ისეთი გარემოება (შრომითი მოვალეობის უხეში დარღვევა), რაც განაპირობებდა დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების საკმარის საფუძველს.

25. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

26. განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს მიერ შეფასების საგანს წარმოადგენს მოსარჩელისათვის სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნის წინაპირობების არსებობა. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

27. საქართველოს შრომის კოდექსის ( შემდეგში სშკ-ი) მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს შრომითი ურთიერთობის ის სახელმძღვანელო პრინციპები, რაც ამ სამართლებრივ ურთიერთობას ნებისმიერი სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობისაგან განასხვავებს. შრომითი ურთიერთობის სუბიექტები არიან დამსაქმებელი და დასაქმებული (სშკ-ის მე-3 მუხლი), ამასთან, დასაქმებული ეწევა დაქვემდებარებულ საქმიანობას, ასრულებს დამსაქმებლის მითითებას სათანადო ანაზღაურების პირობით. ამ შემთხვევაში, გადამწყვეტია სამუშაო პროცესი, რომელიც ორგანიზებულად წარიმართება დამსაქმებლის მიერ დადგენილი წესებითა და პირობებით (შრომითი ხელშეკრულება, შინაგანაწესი, საკანონმდებლო რეგულაცია და სხვა) (იხ. სუსგ №ას-934-2018, 05.06.2020წ.; №ას-1432-1352-2017, 16.03.2018წ.; №ას-1132-1088-2016, 17.02.2017წ.).

28. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ შრომითი ურთიერთობის სწორი სამართლებრივი რეგულაცია წარმოადგენს შრომის უფლების დაცვის გარანტს. შესაბამისად, დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის უფლებათა წონასწორობას ემსახურება შრომითი ხელშეკრულების შეჩერების თუ შეწყვეტის კანონიერი საფუძვლების არსებობა. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონისმიერ რეგულირებას აქვს შემაკავებელი ეფექტი, რომელიც ამ ურთიერთობის მონაწილეებს იცავს თვითნებობისა და სოციალური უსამართლობისაგან.

29. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში (შდრ. სუსგ №ას-941-891-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება; №ას-1502-1422-2017, 20 თებერვალი, 2018 წელი, პ-14.4).

30. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლის შესაბამისად, უზრუნველყოფილია შრომის თავისუფლება. შრომის თავისუფლება და სხვა სოციალური უფლებები ადამიანის სასიცოცხლო ინტერესებს უკავშირდება და ძირითადი უფლებების განხორციელების წინაპირობაა. „შრომა თავისუფალია“, რაც, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით ,„იმას ნიშნავს, რომ ადამიანს მინიჭებული აქვს უფლება, თავად განკარგოს საკუთარი შესაძლებლობები შრომით საქმიანობაში, თავად აირჩიოს შრომითი საქმიანობის ესა თუ ის სფერო, ასევე, შრომის თავისუფლებაში იგულისხმება სახელმწიფოს ვალდებულება, იზრუნოს მოქალაქეთა დასაქმებაზე და დაიცვას მათი შრომითი უფლებები. კონსტიტუციით დაცულია არა მარტო უფლება, არჩიო სამუშაო, არამედ ასევე უფლება, განახორციელო, შეინარჩუნო და დათმო ეს სამუშაო“ (იხ., საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის გადაწყვეტილება საქმეზე გადაწყვეტილება საქმეზე N2/2-389).

31. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ვინაიდან საკითხი შეეხება დასაქმებულის კონსტიტუციურ უფლებას - დამსაქმებლის მხრიდან ამ უფლების შეზღუდვა უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ კრიტერიუმებს, რომ მიჩნეული იქნეს მართლზომიერად, კერძოდ, შრომის უფლების შეზღუდვა გათვალისწინებული უნდა იყოს კანონით, უნდა ემსახურებოდეს ლეგიტიმურ მიზანს და იყოს პროპორციული. დასახელებული კრიტერიუმებიდან პირველი - „გათვალისწინებული იყოს კანონით“ ნიშნავს იმას, რომ ამ უფლების შეზღუდვა სშკ-ით გათვალისწინებულ კანონიერ საფუძველზე უნდა განხორციელდეს.

32. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა (უფლებრივი რესტიტუცია) და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნა სშკ-ის 48.8 (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით) და 58-ე (ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით).

33. საკასაციო პალატა კასატორის საკასციო საჩივრის ფარგლებში თავდაპირველად შეამოწმებს მოსარჩელესთან მოპასუხის მიერ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერებას, რაც შესაძლებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად ( შდრ: სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016წ; №ას-861-861-2018, 25.09.2018წ; სუსგ №ას-416-399-2016,29.06.2016წ.). სასამართლო ზედამხედველობის ფარგლებში ყოველთვის უნდა შეფასდეს ის სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორები, რომლებზე დაყრდნობითაც განისაზღვრება დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლის შესახებ გამოვლენილი ცალმხრივი ნების კანონიერების, თანაზომიერების საკითხი (შდრ: სუსგ №ას-887-854-2016, 08.02.2019წ.).

34. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე სამუშაოდან გათავისუფლდა სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა) საფუძველზე (იხ.ს.ფ.41).

35. იმ ვითარებაში, როდესაც სადავოა სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის ბრძანებების კანონიერება, გასათვალისწინებელია სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურება, რაც დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილებაში მდგომარეობს.

36. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსამართლის ერთ-ერთი ვალდებულება მტკიცებით საქმიანობაში მხარეთა შორის საპროცესო ვალდებულებების სწორი გადანაწილებაა. აღნიშნული ემსახურება პროცესის მონაწილე სუბიექტების უფლებრივი მდგომარეობის დაცვასა და იმავდროულად, უზრუნველყოფს მართლწესრიგის ეფექტურ ფუნქციონირებას. მტკიცების ტვირთის გადანაწილების დროს, უაღრესად დიდი მნიშვნელობისაა ის, თუ როდის გადადის მტკიცების ვალდებულება ერთი მხარიდან მეორეზე. როგორც წესი, ფაქტის მითითების და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, თუმცა, არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი. ამის თვალსაჩინო მაგალითია შრომითი დავა, რომლის დროსაც, ფაქტებზე მითითების ტვირთი და დამტკიცების ტვირთი პროცესის სხვადასხვა მონაწილეს ეკისრება, კერძოდ, დასაქმებული უთითებს სამუშაოდან მისი გათავისუფლებისათვის აუცილებელი სშკ-ის შესაბამისი ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობაზე, ხოლო დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მნიშვნელოვანი საფუძვლის მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება (Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 7). ამდენად, შრომითისამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებზე, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის (“Good Reason“) არსებობის მტკიცების ტვირთი, დამსაქმებელს ეკისრება. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია იმით, რომ შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებში, ,,სუსტი მხარის“ - დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომა პრიორიტეტულია. ცხადია, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად. მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები აქვთ. დამსაქმებელი სარგებლობს მტკიცებითი უპირატესობით, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საამისოდ გათვალისწინებული მართლზომიერი საფუძველი ჰქონდა“ (იხ., ილონა გაგუა „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე, თბ., 2020 წელი, გვ: 229-231; 258-259.).

37. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, დამსაქმებელია (მოპასუზე) ვალდებული სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტუროს დასაქმებულების (მოსარჩელე) მიერ, მათზე ხელშეკრულებით ანდა შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ საფუძვლად იქნება მიჩნეული.

38. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში (შდრ. სუსგ №ას-941-891-2015, 29 იანვარი, 2016 წ; №ას-1502-1422-2017, 20 თებერვალი, 2018 წელი, პ-14.4).

39. საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ მოპასუხის 2022 წლის 12 მაისის ბრძანების საფუძვლად მითითებულია: 1. მოპასუხე კომპანიის კლიენტთან დამოუკიდებელი კომუნიკაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა კომპანიის გვერდის ავლით მომსახურების გაწევას. ამის საფუძველზე კომპანიამ დაკარგა კლიენტი და დაზიანდა მისი რეპუტაცია; 2. კომპანიის აქციონერმა მიიღო საჩივრის წერილი ერთ-ერთი კლიენტისგან, კერძოდ, ს.რ–გან, რომელიც ეხებოდა მოსარჩელის მიერ მომზადებულ საგადასახადო და აუდიტორულ ანგარიშებში გარკვეულ შეცდომებს; 3. კომპანიის აქციონერმა კლიენტის დახმარების მიზნით დაგავალათ ინფორმაციის მოძიება კრიპტოვალუტით განსახორციებულ ტრანზაქციებზე, რაზედაც თქვენი მხრიდან გაცემული პასუხი არ იყო სრული და ადეკვატური“( იხ. ს.ფ.41).

40. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ წარმოშობენ იმგვარი დასკვნის გაკეთების საფუძველს, რომ მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული შრომითი მოვალეობები.

41. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მოპასუხის მითითებაზე, რომ სადავო ბრძანება ეფუძნება დასაქმებულის მხრიდან ჩადენილ სხვადასხვა დარღვევას: ერთ შემთხვევაში, მოსარჩელეს მოპასუხე კომპანიის კლიენტთან ჰქონდა დამოუკიდებელი კომუნიკაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა კომპანიის გვერდის ავლით მომსახურების გაწევას, რის გამოც, კომპანიამ დაკარგა კლიენტი და დაზიანდა მისი რეპუტაცია, მეორე შემთხვევაში, კომპანიის აქციონერმა მიიღო საჩივრის წერილი ერთ-ერთი კლიენტისგან - ს.რ–გან, რომელიც ეხებოდა მოსარჩელის მიერ მომზადებულ საგადასახადო და აუდიტორულ ანგარიშებში გარკვეულ შეცდომებს, ასევე სახეზე იყო კლიენტის დახმარების მიზნით კომპანიის აქციონერის დავალების მოსარჩელის მიერ სათანადოდ შეუსრულებლობა.

42. კასატორი მიუთითებს მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობების დარღვევაზე და აღნიშნავს, რომ მოწმეების: მ.გ–ის, ფ.ვ– ჩვენებებით, ასევე, ელექტრონული მიმოწერებით დასტურდებოდა სადავო ფაქტები. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს მითითებას, რომ დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა მოსარცელის მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობის უხეში დარღვევის ფაქტი. აღნიშნულის საპირწონედ ვერ გამოდგება მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოსდა კლიენტების პრეტენზიები შეეხებოდა არა მოსარჩელის სამსახურეობრივ მოვალეობებს, არამედ ბუღალტერის მოვალეობებს, რომელიც დამსაქმებელ კომპანიას ემსახურება, ვინაიდან კლიენტების კონკრეტული პრეტენზიები ეხებოდა უშუალოდ მოსარჩელის მიერ შედგენილ ანგარიშებს და არა დამსაქმებელი კომპანიის ბუღალტერის მიერ შედგენილ ანგარიშებს. ამასთან, თუ მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ კლიენტების პრეტენზიები მიმართული იყო ბუღალტერის საქმიანობის წინააღმდეგ, მას აღნიშნული პრეტენზიების გასაბათილებლად შრომით ხელშეკრულებასთან ერთად უნდა წარედგინა ხელშეკრულების შემადგენელი ნაწილი - „თანამდებობრივი ინსტრუქცია“, რომელშიც წარმოდგენილია დასაქმებულის ძირითადი სამუშაო ფუნქციები და ვალდებულებები. ასეთი ინსტრუქცია მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია ( იხ. საკასაციო საჩივარი; წინამდებარე განჩინების პ.15).

43. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის აღნიშნულ პრეეტნზიას და სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხემ სათანადო და დამაჯერებელ მტკიცებულებებზე მითითებით, ვერ უზრუნველყო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, სახელდობრ ვერ შეძლო სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად დასახელებული გარემოებების უტყუარობის გაქარწყლება. კერძოდ, საქმის მასალებით არ დასტურდება, თუ ვინ იყო კომპანიაში ანგარიშების შედგენაზე პასუხისმგებელი პირი, ვინაიდან კომპანიაში ასევე არსებობდა ბუღალტრის შტატი.

44. მხოლოდ მოწმის ფ.ვ. განმარტება, რომ მოსარჩელის მიერ მომზადებული ანგარიშის სიზუსტის შეფასება მოახდინა საჯარო - ინტერნეტ სივრცეში მოძიებულ ინფორმაციასთან ურთიერთშედარების საფუძველზე, გასაზიარებელი არაა შემდეგ გარემოებათა გამო: საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (სტრასბურგის სასამართლოს) განმარტებით, ნებისმიერ შემთხვევაში, მოწმეთა კომპეტენცია, პირველ რიგში ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად წესრიგდება (იხ. The Lüdi v. Switzerland, გადაწყვეტილება 15.06.1992, სერია A, №238, გვ. 20, პარაგრაფი 43 და the Schuler-Zgraggen v. Switzerland გადაწყვეტილება 24.06.1993. სერია № 263, გვ. 21. პარაგრაფი 66). საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 140-ე მუხლების ანალიზიდან კი, გამომდინარეობს, რომ მოწმის ჩვენების მიღებისას ეროვნულმა სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ. სწორედ ამ კრიტერიუმებით განისაზღვრება მოწმის ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტების იურიდიული სანდოობა. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ფ.ვ. წარმოადგენს მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ 202 წლის 12 მაისის ბრძანებაზე ერთ-ერთ ხელმომწერ პირს (იხ. ს.ფ. 43), შესაბამისად, მისი ჩვენება ვერ იქნება საკმარისი მტკიცებულება, გასაჩივრებულ ბრძანებაში მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად.

45. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ როგორც წინამდებარე განჩინების პ.36-ში აღინიშნა, შრომით სამართლებრივ დავებზე დასაქმებული უთითებს სამუშაოდან მისი გათავისუფლებისათვის აუცილებელი სშკ-ის შესაბამისი ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობაზე, ხოლო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის (“Good Reason“) არსებობის მტკიცების ტვირთი, დამსაქმებელს ეკისრება, შესაბამისად, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, თუ მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ კლიენტების პრეტენზიები მიმართული იყო ბუღალტერის საქმიანობის წინააღმდეგ, მას აღნიშნული პრეტენზიების გასაბათილებლად შრომით ხელშეკრულებასთან ერთად უნდა წარედგინა ხელშეკრულების შემადგენელი ნაწილი - „თანამდებობრივი ინსტრუქცია“, რომელშიც წარმოდგენილია დასაქმებულის ძირითადი სამუშაო ფუნქციები და ვალდებულებები. ასეთი ინსტრუქცია მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. ( იხ. წინამდებარე განჩინების პ.15).

46. რაც შეეხება მოპასუხის მითითებას კრიპტოვალუტით განხორციელებული ტრანზაქციით უკმაყოფილო კლიენტზე, საკასაციო პალატს მიაჩნია, რომ მხოლოდ ეს გარემოება საფუძვლად ვერ დაედება სადავო გარემოების დადასტურებულად ცნობას, რამდენადაც მოსარჩელის მიერ მომზადებული ანგარიშის /პასუხის მცდარობა შესაძლებელი იყო დადასტურებულიყო მხოლოდ რელევანტური მტკიცებულებით (მაგალითად, შესაბამისი ცოდნით აღჭურვილი სპეციალისტის დასკვნით).

47. რაც შეეხება მოპასუხის მიერ მითითებულ გარემოებას კომპანიის გვერდის ავლით კლიენტისთვის მოსარჩელის მიერ მომსახურების გაწევის მცდელობასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა და კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენით არ გაუქარწყლებია, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით მოპასუხე კომპანიის დირექტორს მყისიერი რეაგირება არ ჰქონია. გარდა ამისა, აღნიშნულთან დაკავშირებით მოწმის მიერ გაკეთებული განმარტებები სრული სიზუსტით არ იძილევა დასკვნის საფუძველს, რომ დასაქმებულის ქმედება მიჩნეული იქნეს კომპანიის ინტერესების საწინააღმდეგოდ. ბუნდოვანი და კონკრეტიკას მოკლებულია რა ტიპის მომსახურება უნდა გაეწია კლიენტისათვის მოპასუხე კომპანიას, რა ევალებოდა მოსარჩელეს და რა მომსახურების შეთავაზებით გადააჭარბა დასაქმებულმა თავის უფლება-მოვალეობებს. შესაბამისად, კლიენტის გადაბირების მცდელობის დასადასტურებლად, მოპასუხემ ვერ შეძლო რელევანტური მტკიცებულებების წარმოდგენა.

48. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში პრინციპი - „Ultima Ratio“, ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზშედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობას. ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (იხ. სუსგ-ები: №ას-1101-2022, 17 ნოემბერი, 2022; №ას-1350-2019, 27.11.2019წ; №ას-368-2019, 31.07.2019წ., პ.23; №ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.).

49. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ სასამართლო პრაქტიკაზე, რომლის მიხედვით შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა რამდენადაა „უხეში“ ხასიათის, ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში, ინდივიდუალური შეფასების საგანია, რა დროსაც, მხედველობაში მიიღება საქმის კონკრეტული გარემოებები. იმისათვის, რომ დამრღვევის მოქმედების სიმძიმე შეფასდეს, თავდაპირველად გამოკვლეულ უნდა იქნეს იმ სამსახურის დანიშნულება, სადაც დასაქმებული მუშაობს, დასაქმებულის ფუნქცია და მისი მოვალეობები (შდრ: სუსგ №ას-816-782-2016, 2016 წლის 6 დეკემბრისგანჩინება). ყოველგვარი დარღვევის ადეკვატურ ღონისძიებას სამსახურიდან გათავისუფლება არ წარმოადგენს. შესაძლოა, ზოგიერთ შემთხვევაში, დამსაქმებელ ორგანიზაციათა შინაგანაწესის მიხედვით დამსაქმებელი შეუზღუდავი იყოს არათანმიმდევრული პრინციპით დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების გამოყენების უფლებაში, თუმცა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მიუხედავად კანონმდებლობით მინიჭებული მართვასა და საკადრო პოლიტიკის განხორციელებასთან დაკავშირებული საქმიანობის უფლებამოსილებისა, ორგანიზაციის ხელმძღვანელი შეუზღუდავი არ არის და არ სარგებლობს აბსოლუტური ავტონომიით, რაც საკმარისი საფუძველი იქნებოდა დასაქმებულის სამსახურიდან გასათავისუფლებლად (იხ. სუსგ- ები: Nას-1210-2018, 15 თებერვალი, 2019; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი). საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ დისციპლინური გადაცდომის ჩამდენი პირის მიმართ, დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახედ სამსახურიდან გათავისუფლება ყველაზე მკაცრი დისციპლინური სახდელია (იხ., სუსგ-ები №ას-776-733-2015, 02 დეკემბერი, 2015 წელი; №ას-1028-970-2015, 03 თებერვალი, 2016 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი).

50. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხემ ვერ დაადასტურა მოსარჩელის მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც სსკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძვლით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას იურიდიული ძალის არმქონედ აქცევს.

51. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

52. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

53. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

54. სსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ძ.კ–ს-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. სს „ძ.კ–ს“ (ს.კ:........) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თ.კ–ვას მიერ 28.04.2023 წელს საგადასახადო დავალება N8475 გადახდილი 1350 ლარის 70% – 945 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი