საქმე №ას-424-2023 22 ივნისი, 2023 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი,მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა.მ–ნი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ა–იმ“ (შემდეგში - მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა ა.მ–ნის (შემდეგში - მოპასუხე ან კასატორი) წინააღმდეგ 8720 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

2. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ აქვს ბეტონის ქარხანა. 2021 წლის აპრილის თვეში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოპასუხეს უნდა ეყიდა ბეტონი, რომელსაც ჩაასხამდა მის საკუთრებაში არსებულ ობიექტზე მდებარე ქ. ახალქალაქში. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ ბეტონის ხარისხზე, რომელიც უნდა ყოფილიყო 300 მარკის და ფასზე, რომელიც შეადგენდა 1 კუბ ბეტონზე 180 ლარს. შეთანხმებისამებრ მოსარჩელემ მოპასუხეს მიაწოდა 104 კუბი ბეტონი, რაშიც მოპასუხეს უნდა გადაეხადა 18720 ლარი, საიდანაც გადაიხადა საფასურის ნაწილი 10000 ლარი, ხოლო გადასახდელი დარჩა 8720 ლარი, რომლის გადახდაზეც აცხადებს უარს.

3. მოპასუხემ წარდგენილ შესაგებელში სარჩელი არ ცნო, ხოლო სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ ბეტონის ხარისხი სვეტების ჩამოსასხმელად უნდა ყოფილიყო 350 მარკის, ხოლო რიგელებისა და კიბეებისა კი- 300 მარკის. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ ერთი კუბური მეტრი ბეტონის ფასზე (180 ლარი). 2020 წლის შემოდგომით ნამდვილად მიეწოდა მოაპსუხეს ბეტონი, რომელიც გამოყენებული იქნა მხოლოდ სვეტების დასაყენებლად. მიწოდებული ბეტონის ღირებულება 5500 ლარი მოპასუხემ ნაღდი ფულით გადაიხადა. ვინაიდან სვეტების გაშრობას სჭირდებოდა გარკვეული დრო და თანაც ზამთარი ახლოვდებოდა, მოპასუხემ შეაჩერა მშენებლობა. 2021 წლის აპრილში როდესაც მან განაახლა მშენებლობა, ის კვლავ დაუკავშირდა შესაბამის პირს და მშენებლობაზე რიგელების და კიბეების მოსაწყობად სთხოვა ბეტონი, რომლის მოცულობაზეც, როგორც წინა წელსაც, წინასწარ არ შეთანხებულან. შეთანხმდნენ იმაზე, რომ რამდენიც საჭირო იქნებოდა, იმდენს მიაწვდიდა. მოპასუხეს ვიდრე მიეწოდებოდა ბეტონი, 2021 წლის 27 აპრილს წინასწარ გადაურიცხა მოსარჩელეს 10000 (ათი ათასი) ლარი. მოპასუხეს ბეტონი მიეწოდა 2021 წლის 29 აპრილს - სულ 104 კუბ.მ 18720 ლარის ღირებულების. მიწოდებული ბეტონის დარჩენილი გადაუხდელი 8720 ლარიდან მოპასუხემ 2021 წლის მაისში 6000 ლარი ნაღდი ფულით გადაიხადა. გადასახდელი დარჩა მხოლოდ 2720 ლარი. აღნიშნული თანხის გადახდაზე კი უარი იმიტომ განაცხადა, რომ ბეტონი 300 მარკისა არ იყო. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად იყო 250 მარკა. ამის გარდა, ექსპერტიზის დასკვნით ასევე დადგენილია, რომ ფაქტიურად 7,26 მ3-ით ნაკლები ბეტონია მიწოდებული, რაც თანხაში შეადგენს 1306,40 ლარს. 8720 ლარიდან 6000 ლარი ხელზე გადაუხადა მოსარჩელეს, დარჩენილი 2720 ლარს კი უნდა გამოაკლდეს 1306,40 ლარი, მოსარჩელისათვის გადასახდელი აქვს მხოლოდ 1414 ლარი. აღნიშნული თანხის ფარგლებში მოპასუხემ სარჩელი ცნო.

4. ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 7,413.60 (შვიდი ათას ოთხას ცამეტი და სამოცი) ლარის გადახდა, რაც სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოპასუხის მიერ. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე კომპანიას აქვს ბეტონის ქარხანა.

7. 2021 წლის აპრილის თვეში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოპასუხეს უნდა ეყიდა ბეტონი, რომელსაც ჩაასხამდა მის საკუთრებაში არსებულ ობიექტზე მდებარე ქ. ახალქალაქში. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ ბეტონის ხარისხზე, რომელიც უნდა ყოფილიყო 300 მარკის და ფასზე, რომელიც შეადგენდა 1 კუბ ბეტონზე 180 ლარს.

8. სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა „კ:ზ–ის სამშენებლო მექანიკის, სეისმომედეგობის და საინჟინრო ექსპერტიზის ცენტრის“ საინჟინრო ექსპერტიზის სამმართველოს ექსპერტმა გ.მ–მა დაადასტურა მის მიერ გაცემული ორივე დასკვნა და განმარტა, რომ: 1) „ქ. ახალქალაქში, ........... ქუჩა №37-ში მდებარე მშენებარე ნაგებობაში მოწყობილ რიგელებში გამოყენებული 86,13 მ3 ბეტონი, კიბეების მოწყობილობისას გამოყენებული ბეტონის მოცულობამ შეადგინა 17,97 მ3. რგოლებში მოწყობილი D-20 მმ არმატურის წონა შეადგენს 6,97 ტონას, ხოლო არმატურის კარკასის მოსაწყობად გამოყენებული D-6 მმ გლინულას წონამ შეადგინა 1,1 ტონა.“ (2022 წლის 24 იანვრის საინჟინრო ექსპერტიზის № 000393822 დასკვნა); 2) „ქ. ახალქალაქში, ........... ქუჩა №37-ში მდებარე მშენებარე ნაგებობაში მოწყობილ რიგელებში გამოყენებული ბეტონის მოცულობამ არმატურის მოცულობის გამოკლებით შეადგინა 84,62 მ3, კიბეების მოწყობისას გამოყენებული ბეტონის მოცულობამ არმატურის მოცულობის გამოკლებით შეადგინა 12,12 მ3 (2022 წლის 18 თებერვლის საინჟინრო ექსპერტიზის № 001031022 დასკვნა).სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის 2020 წლის სექტემბერში დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელსაც მოსარჩელე არ ადასტურებს, წინამდებარე დავის განხილვის საგანს არ წარმოადგენს, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნა გამომდინარეობს 2021 წლის აპრილის თვის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მითითება 2020 წლის სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე არარელევანტურია წინამდებარე დავაში.

9. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნით მოსარჩელემ განახორციელა 96,74 მ3 ბეტონის მიწოდება, ნაცვლად მის მიერ მითითებული 104 მ3-ისა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2021 წლის აპრილის თვის ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში 96,74 მ3 მოცულობის ბეტონის მიწოდების, ასევე მისი სათანადო ხარისხის შესახებ გარემოება საქმის სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში განხილვის ეტაპზე სადავო არაა (იხ. 27.01.2023 სხდომის საოქმო ჩანაწერი : 12:37:10-12:38:45-12:38:50).

10. მოპასუხის/აპელანტის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მიწოდებული ბეტონის ხარისხის კუთხით პრეტენზია მყიდველს აქვს 2020 წლის სექტემბრის თვეში მიწოდებული ბეტონის მიმართ. აღნიშნულზე კი, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა, რადგან მიიჩნია, რომ წინამდებარე დავის ფარგლებში ეს საკითხი განხილვის საგანს არ წარმოადგენდა და სასამართლოს მხრიდან შეფასებული ვერ იქნება.

11. სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილის მიმართ აპელანტის მთავარ შედავებას წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ მისი მტკიცებით მხარეთა შორის შეთანხმებული ნასყიდობის საფასურიდან (18720 ლარი) 10 000 ლარი გადახდილი აქვს უნაღდო ანგარიშსწორებით, რაც მხარეთა შორის სადავო არა არის, და 6000 ლარი გადახდილი აქვს ნაღდი ანგარიშსწორებით. ასევე დარჩენილი 2720 ლარიდან მოპასუხე დავალიანებას ცნობს მხოლოდ 1414 ლარის ფარგლებში.

12. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხის სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა იმ საკითხზე, აქვს თუ არა მყიდველს გამყიდველისთვის 6000 ლარი გადახდილი 2021 წლის აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში.

13. სადავო საკითხთან მიმართებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2021 წლის აპრილში მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მოსარჩელე კომპანიას მოპასუხისათვის უნდა მიეწოდებინა 104 მ3 ბეტონი, რისთვისაც მყიდველს უნდა გადაეხადა 1 მ3-ზე 180 ლარი, ჯამში 18 720 ლარი.

14. დადგენილია, რომ გამყიდველმა მყიდველს მიაწოდა 96,74 მ3 ბეტონი, რისთვისაც უდავოა, რომ გამყიდველს გადახდილი აქვს 10 000 ლარი და დარჩენილი დავალიანების ოდენობა შეადგენს 7413,6 ლარს, საიდანაც სადავოა 6000 ლარის გადახდის ფაქტი.

15. სასამართლომ განმარტა, რომ მხარეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, სადაც ორივე მხარეს აქვს კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებები, კერძოდ, გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი, ხოლო მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება (სსკ-ის 477-ე მუხლი).

16. ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნისას, მოსარჩელემ (გამყიდველმა) ხელშეკრულების დადებისა და ვალდებულების არსებობის ფაქტი უნდა ამტკიცოს, ხოლო მოპასუხემ (მყიდველმა) - ვალდებულების შესრულების ფაქტი, ან იმ გარემოებათა არსებობა, რომლებიც გამორიცხავს შესრულებას ან აძლევს შესრულების დაყოვნების (შესრულების გადადების) უფლებას. აღნიშნულ დასკვნას აძლიერებს სსკ-ის 429-ე მუხლიც (კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი), რომელიც ადგენს ვალდებულების შესრულების მიღების წესს. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, კრედიტორი ყოველთვის ვალდებულია, გასცეს მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუ ამას მოვალე მოითხოვს.

17. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია სწორედ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესით, რომლის თანახმად, შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის ფლობა აუცილებლობას იმიტომ წარმოადგენს მოვალისათვის, რომ საპროცესო-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ფულადი ვალდებულების შესრულების მტკიცების ტვირთი მას ეკისრება.

18. შესაბამისად, სადავოობის შემთხვევაში, მოვალემ ამ დოკუმენტით შეიძლება დაადასტუროს ვალდებულების შესრულების ფაქტობრივი გარემოება, რასაც ვერ ვიტყვით კრედიტორზე, რომელსაც არანაირი საჭიროება არ აქვს, ფლობდეს ამ დოკუმენტს არც პროცესუალური და არც მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით. სწორედ ამიტომ, მოვალე აღჭურვილია მთელი რიგი უფლებებით, რომ შეძლოს ვალდებულების შესრულების და კრედიტორის მიერ ამ შესრულების მიღების ფაქტის დადასტურება“ (იხ. სუსგ საქმე №ას-773-773-2018, 2019 წლის 14 იანვარი; საქმე №ას-343-2022, 09 ნოემბერი, 2022 წელი).

19. მოპასუხე აპელანტი სადავოდ ხდიდა იმ გარემოებას, რომ 2021 წლის აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 10 000 ლართან ერთად ასევე გადახდილი აქვს 6000 ლარი ნაღდი ანგარიშსწორებით. მისი განმარტებით, 6000 ლარი მისმა ძმამ ა.მ–ნმა ხელზე გადასცა მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს. აღნიშნული ფაქტის არსებობას მოსარჩელე უარყოფს. აპელანტი მისი პოზიციის დასადასტურებლად იშველიებს საკუთარ ახსნა-განმარტებასა და მოწმეთა ჩვენებას.

20. სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში აღწერილი მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას აღნიშნა, რომ მის მიმართ აპელანტს რაიმე პრეტენზია არ დაუფიქსირებია, მისი არგუმენტაცია შეეხება მხოლოდ აღნიშნული ჩვენებების შეფასების საკითხს. რაც შეეხება მოწმეთა ჩვენებებს, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა შემდეგზე: 1. მოწმე ა.მ–ნი, რომელიც არის ა.მ–ნის ძმა, აცხადებს, რომ 6000 ლარი ს.ს (ი.ბ–ძეს) პირადად გადასცა; 2. მოწმე ა.ა–ნი, რომელიც წარმოადგენს მერიის მთავარ სპეციალისტს და არის მ–ების მეგობარი, აცხადებს, რომ თავად თანხის გადაცემას არასდროს დასწრებია; 3. მოწმე ა.ს–ნი, რომელიც არის მ–ების ნათესავი, აცხადებს, რომ მშენებლობაზე ს. (ი.ბ–ძე) მიდიოდა ხოლმე. ფულს ა–ნი უხდიდა, თუმცა კონკრეტული დრო და თანხის ოდენობა არ იცის; 4. მოწმე ა.ა–ნი, რომელიც წლებია მ–ებთან მუშაობს, როგორც დამხმარე მუშა, აცხადებს, რომ თანხას სამივე ძმა უხდიდა და ერთხელ დაინახა, რომ ჰა–ნმა ს.ს ფული მისცა, თუმცა თანხის ოდენობა არ იცის. 5. მოწმე ა. მ–ი, რომელიც არის მოპასუხის ძმა, აცხადებს, რომ 6000 ლარი ს.ს მისმა ძმამ ჰა–ნამ გადასცა. დარჩა მისაცემი 2000 ლარი; 6. მოწმე მ.ა–ნიანი აცხადებს, რომ ა–მა ბეტონი იყიდა ს–სგან, 10.000 ლარი გადარიცხა, დარჩა 2600 ლარი მისაცემი. აღნიშნულის შესახებ მისთვის ს–გან და ა–გან გახდა ცნობილი. მისი ფუნქცია მშენებლობის მეთვალყურეობა იყო, ფინანსურ საკითხებში არ ერეოდა. 7. მოწმე მ.ბ–ვი, რომელიც არის ბეტონმზიდის მძღოლი, აცხადებს, რომ ბეტონი რომელი ქარხნიდან მოჰქონდათ არ იცის. თანხის გადაცემასთან დაკავშირებით არაფერს ამბობს.

21. მოწმეთა ჩვენებების შეფასებით, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ შვიდი მოწმიდან მხოლოდ ორი უთითებს კონკრეტულად, რომ ა.მ–ნის ძმამ ა.მ–მა შპს „ა–ის“ დირექტორს - ი.ბ–ძეს, გადასცა ბეტონის ნასყიდობის საფასური 6000 ლარი ხელზე. აღნიშნული ორივე მოწმე არის ა.მ–ნის ძმა, რომლებიც ასევე მუშაობენ მშენებლობაზე და აქვთ შესაბამისი დაინტერესება. ამასთან, ერთ-ერთი მოწმე თავად ა. მ–ია. ამიტომაც, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ა. და ა. მ–ების ჩვენებები ვერ იქნება შეფასებული იმ ობიექტურ მტკიცებულებად, რის საფუძველზეც სასამართლო დაადგენდა სადავო თანხის გადაცემის ფაქტს. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც დარჩენილი ხუთი მოწმიდან ზოგი საერთოდ არ ფლობს ინფორმაციას თანხის გადაცემის შესახებ და ზოგიც აბსტრაქტულად უთითებს თანხის გადაცემის თაობაზე, თუმცა ვერ აკონკრეტებს მიზანსა და ოდენობას.

22. ამასთან, მოპასუხის მიერ მოყვანილი მოწმეებიდან, გარდა ა.ა–ნისა, რომელიც მ–ების მეგობარია, ყველა მოწმე მშენებლობაზე დასაქმებული პირია.

23. ზემოაღნიშნული გარემოებების მხედველობაში მიღებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მოწმეთა ჩვენებები არ არის საკმარისი ა.მ–ნის მიერ ფულადი ვალდებულების შესრულების დასადასტურებლად, მაშინ როდესაც საქმეში წარმოდგენილი სხვა არცერთი მტკიცებულება არ ადასტურებს მოპასუხის პოზიციას. სამოქალაქო ურთიერთობებში მხარეები ვალდებულნი არიან, გამოიჩინონ შესაბამისი სამოქალაქო სამართლებრივი წინდახედულობა და საკუთარი უფლებების დასაცავად შექმნან შესაბამისი მტკიცებულებები, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სსკ-ის 429-ე მუხლი სპეციალურად ადგენს კრედიტორის ვალდებულებას, რომ მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

24. სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. დამატებით პალატამ განმარტა, რომ მოწმეთა რაოდენობა მათი ჩვენებების სანდოობის ხარისხს ვერ აამაღლებს. მოპასუხე მხარეს საქმეში არ წარმოუდგენია იმგვარი მტკიცებულება, რაც საჭიროა ფულადი ვალდებულების შესრულებულად მიჩნევისთვის. ამასთან, მოპასუხეს არც იმ ობიექტურ გარემოებაზე მიუთითებია, თუ რატომ ვერ განხორციელდა შესრულებული ფულადი ვალდებულების დამადასტურებელი საბუთის კრედიტორისგან მიღება, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც კრედიტორი მეწარმე სუბიექტია და აღჭურვილია შესაბამისი ვალდებულებით აწარმოოს მიღებული შემოსავლისა და ტრანზაქციების აღრიცხვა. ასეთ პირობებში, მოწმეთა ჩვენებები, რომლითაც მითუმეტეს უტყუარად არ დასტურდება თანხის გადაცემის, მისი ოდენობისა და მიზნობრიობის ფაქტი, ვერ იქნება მიჩნეული ვარგისად მოპასუხის პოზიციის გაზიარებისთვის.

25. ამდენად, მოპასუხემ/აპელანტმა ვერ შეძლო მტკიცების ტვირთის ფარგლებში შემავალი იმ სადავო ფაქტის სარწმუნოდ დადასტურება, რომ მას 2021 წლის აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში, 10 000 ლართან ერთად, ასევე გადახდილი აქვს 6000 ლარი. შესაბამისად, იმ გარემოებების მხედველობაში მიღებით, რომ დადგენილია მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი, ასევე მოსარჩელის (გამყიდველის) მიერ საქონლის მიწოდების ფაქტი და არ დგინდება მოპასუხის (მყიდველის) მხრიდან ნასყიდობის საფასურის სრულად დაფარვის გარემოება, მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 7413,6 ლარის დაკისრება კანონიერად იქნა მიჩნეული.

26. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება აპელანტმა (მოპასუხემ) გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

27. კასატორი აღნიშნავს, რომ 2020 წლის სექტემბერში მოსარჩელე კომპანიამ მოპასუხეს (კასატორი) მიაწოდა 5000 ლარის ღირებულების ბეტონი, რომელიც მოპასუხემ გამოიყენა შენობის სასარდაფე ნაწილის სვეტების ჩასასხმელად. მოპასუხემ/კასატორი მიწოდებული ბეტონის ღირებულება 5000 ლარი 2020 წლის სექტემბერშივე ნაღდი ანგარიშსწორებით გადაუხადა პირადად მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს.

28. 2021 წლის აპრილის ბოლოს მოსარჩელე შეხვდა ი.ბ–ძეს და სთხოვა, რომ ბეტონი მიეწოდებინა მაისის თვის დასაწყისში. ვინაიდან მხარეთათვის არ იყო ცნობილი, თუ რა მოცულობის ბეტონი დასჭირდებოდა მოპასუხეს შენობის პირველი სართულის რიგელების და კიბეების ჩასასხმელად, ი.ბ–ძემ სთხოვა, რომ მისაწოდებელი ბეტონის ღირებულების ნაწილი - 10 000 ლარი წინასწარ ჩაერიცხა მოსარჩელე კომპანიის ანგარიშზე, დანარჩენი ნაწილი კი, როდესაც საბოლოოდ დაიანგარიშებდნენ მიწოდებული ბეტონის მოცულობას, მოპასუხეს ნაღდი ფულით უნდა გადაეხადა პირდად ი.ბ–ძისთვის, როგორც ეს მოხდა 2020 წლის სექტემბერში.

29. მოსარჩელემ მოპასუხეს ბეტონი მიაწოდა მაისის თვის დასაწყისში არა 104 მ3, არამედ 96,74 მ3. ბეტონის მიწოდებიდან სულ რაღაც 3-4 დღეში მოსარჩელის ძმამ ჰა.მ–ნმა, რომელიც ჩართული იყო მშენებლობის პროცესში და კარგადაც იცნობდა ი.ბ–ძეს, პირადად ხელზე გადასცა 6000 ლარი და დარჩენილი 2720 ლარის გადახდასაც დაჰპირდა მოკლე დროში. 6000 ლარის გადახდის შემდეგ მოსარჩელისათვის/კასატორისათვის ცნობილი გახდა, რომ ბეტონის ხარისხი და მარკა არ შეესაბამებოდა მხარეთა მიერ შეთანხმებულ მარკას და ხარისხს, რის გამოც ჰა.მ–ნის მიერ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში დაინიშნა ექსპერტიზა მიწოდებული ბეტონის მოცულობის და ხარისხის დადგენის მიზნით. ექსპერტის დასკვნამდე მოპასუხემ მოსარჩელეს დარჩენილი 2720 ლარის გადახდაზე უთხრა უარი. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, 2020 წლის სექტემბერში მიწოდებული ბეტონის მარკამ, რომელიც გამოყენებული იქნა შენობის სასარდაფე ნაწილის სვეტების - სულ 56 სვეტი, ჩასასხმელად, ნაცვლად 350 მარკისა შეადგინა 250. ექსპერტის დასკვნის თანახმად, 2021 წლის მაისში მიწოდებული ბეტონის მოცულობამ შეადგინა არა 104 მ3, არამედ 96,74 მ3. შესაბამისად, 2021 წლის მაისში მიწოდებული ბეტონის ღირებულებამ შეადგინა არა 18 720 ლარი, არამედ 17414 ლარი. მოპასუხის მიერ მოსარჩელე კომპანიისათვის 2021 წლის მაისში მიწოდებული ბეტონის ღირებულებიდან გადახდილი აქვს 16000 ლარი და გადასახდელი დარჩა 1414 ლარი.

30. კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სრულყოფილად არ გამოიკვლიეს და შეფასების გარეშე დატოვეს გამოკითხულ მოწმეთა ჩვენებები. მოწმეები ადასტურებენ ჰა.მ–ნის მიერ ი.ბ–ძისთვის თანხის გადაცემის ფაქტს. საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ 2020 წლის სექტემბერშიც ა.მ–ნმა ი.ბ–ძეს ხელზე გადასცა მიწოდებული ბეტონის ღირებულება 5000 ლარი, რაც ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ მხარეებს შორის მანამდეც ჰქონია ადგილი ნაღდი ანგარიშსწორებით თანხის გადახდას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 19 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

32. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 იანვრის განჩინების კანონიერება, რომლითაც უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 7,413.60 (შვიდი ათას ოთხას ცამეტი და სამოცი) ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ.

33. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებებისარასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

34. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაშვები, დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წამოყენებული არ არის, რომ:

35. მოსარჩელე კომპანიას აქვს ბეტონის ქარხანა.

36. 2021 წლის აპრილში მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მოსარჩელე კომპანიას მოპასუხისათვის უნდა მიეწოდებინა 104 მ3 ბეტონი, რისთვისაც მყიდველს უნდა გადაეხადა 1 მ3-ზე 180 ლარი, ჯამში 18 720 ლარი.

37. გამყიდველმა მყიდველს მიაწოდა 96,74 მ3 ბეტონი, უდავოა, რომ გამყიდველს გადახდილი აქვს 10 000 ლარი და დარჩენილი დავალიანების ოდენობა შეადგენს 7413,6 ლარს, საიდანაც სადავოა 6000 ლარის გადახდის ფაქტი.

38. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

39. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამრთლოს უფლება მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, §59; Perez v. France, §80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ, ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, §24; K.S. v. finland § 21).

40. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 477-ე მუხლის მეორე ნაწილი (მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება).

41. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

42. განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე საკასაციო პალატა საჭიროდ მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს ნასყიდობის ხელშეკრულების თავისებურებაზე.

43. სსკ-ის 477-ე მუხლის საფუძველზე, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. იმავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

44. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო სამართლით განმტკიცებული მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპი ყველაზე ნათლად ხელშეკრულების თავისუფლებაში გამოიხატება. ხელშეკრულების თავისუფლება ეფუძნება მხარეთა სურვილს, დაამყარონ კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობა. ხელშეკრულების თავისუფლება ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ხელშეკრულების დადების თავისუფლება; ბ) ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლება (შდრ: ირმა გელაშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 319, ველი 8, თბილისი, 2019; სერგი ჯორბენაძე, ხელშეკრულების თავისუფლება სამოქალაქო სამართალში, თბილისი, 2017, გვ.103.; ეკატერინე ბაღიშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 327, ველი 3, თბილისი, 2019). ნასყიდობის ხელშეკრულების დასადებად აუცილებელია მხარეთა ნამდვილი ნება და არსებით პირობებზე შეთანხმება საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით (იხ. ზ. ძლიერიშვილი, ქონების საკუთრებაში გადაცემის ხელშეკრულებათა სამართლებრივი ბუნება, თბილისი, 2021 წ, გვ.19).

45. სსკ-ის 477-ე მუხლის ანალიზის საფუძველზე, ნასყიდობის ხელშეკრულება კონსესუალურია და იგი დადებულად ითვლება მის ყველა არსებით პირობაზე საამისოდ დადგენილი ფორმით მხარეთა შეთანხმების მომენტიდან. შესაბამისად, ხელშეკრულების ძალაში შესვლა ნივთის გადაცემაზე დამოკიდებული არ არის. ამასთან, ხელშეკრულების მიზანი და ინტერესი, რასაკვირველია, საკუთრების უფლების გადაცემაშია და იგი, მისი შინაარსიდან გამომდინარე, სწორედ უფლების გადაცემას ემსახურება. ამდენად, ნასყიდობის ხელშეკრულება მოიცავს როგორც ვალდებულებით (მხარეები თანხმდებიან ხელშეკრულების პირობებზე), ისე სანივთო (გარიგებით საკუთრების უფლების განკარგვა და გადაცემა ხდება) გარიგების ელემენტებს და იგი, როგორც ერთიანი ხელშეკრულება, ერთობლივად უნდა იქნეს განხილული.

46. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველზე, სახელდობრ, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე მოპასუხისგან მოითხოვს ნასყიდობის საფასურის გადახდის დაკისრებას. საკასაციო სასამართლოს მიერ არაერთ გადაწყვეტილებაშია დადგენილი, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას სასამართლო იკვლევს, რამდენად ვლინდება სამართლებრივი და ფაქტობრივი გარემოებების ის ერთობლიობა, რომლებიც სასარჩელო მოთხოვნის, ან მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლის წარმატებას განაპირობებს. სასამართლო ვალდებულია, განსაზღვროს მოთხოვნის ფარგლები (ისე რომ არ გასცდეს მას), მოძებნოს დავის მომწესრიგებელი შესატყვისი სამართლის ნორმა (სპეციალური ან ზოგადი წესი) და დაადგინოს იმ გარემოებათა არსებობა/არარსებობა (ფაქტობრივი გარემოებები), რომლებიც ამ ნორმის გამოყენებისთვის აუცილებელ წინაპირობებს წარმოადგენენ.

47. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ გარემოებებზე, რომ 2021 წლის აპრილში მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მოსარჩელე კომპანიას მოპასუხისათვის უნდა მიეწოდებინა 104 მ3 ბეტონი, რისთვისაც მყიდველს უნდა გადაეხადა 1 მ3-ზე 180 ლარი, ჯამში 18 720 ლარი. გამყიდველმა მყიდველს მიაწოდა 96,74 მ3 ბეტონი, უდავოა, რომ გამყიდველს გადახდილი აქვს 10 000 ლარი და დარჩენილი დავალიანების ოდენობა შეადგენს 7413,6 ლარს, საიდანაც სადავოა 6000 ლარის გადახდის ფაქტი.

48. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

49. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლენი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობის პრინციპმა თავისი ასახვა ჰპოვა სსსკ–ის მთელ რიგ სხვა ნორმებში.

50. შეჯიბრებითობის პრინციპის შინაარსის ანალიზი საფუძველს გვაძლევს გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნები: 1. შეჯიბრებითობის პრინციპი მოიცავს მხარეთა საქმიანობას მხოლოდ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების სფეროში. საკითხი იმის შესახებ, რომ სასამართლოსაქმის განხილვას (სამოქალაქო პროცესს) იწყებს მხოლოდ დაინტერესებული პირის მოთხოვნით, ან, რომ სასამართლო არ უნდა გასცდეს მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებს და ა.შ. განეკუთვნება არა შეჯიბრებითობის, არამედ დისპოზიციურობის პრინციპის სფეროს. 2. მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) ეკისრებათ თვითონ მხარეებს. 3. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (შესაგებელს). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული აგრეთვე სსსკ-ის 178–ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე, სსსკ-ის 201–ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ. 4. მხარეებმა თვითონ უნდა მიუთითონ მტკიცებულებებზე, რომელთა საფუძველზე უნდა დამტკიცდეს (დადასტურდეს) მათ მიერ თავიანთი მოთხოვნის (შესაგებლის) დასაბუთების მიზნით მითითებული ფაქტები. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ 178–ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მტკიცებულებანი, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს (ე.ი. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს), აგრეთვე, სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, მოპასუხემ თავის პასუხში (შესაგებელში) უნდა მიუთითოს რა მტკიცებულებებით შეიძლება დამტკიცდეს ეს გარემოებები, ე.ი. მოპასუხის მიერ თავის შესაგებელში მითითებული გარემოებები.

51. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრიციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102–ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს.

52. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარისთქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება. შესაბამისად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანია მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობის ფაქტები, რომლებზეც მიუთითებენ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების (შესაგებლის) დასაბუთება–გამართლების მიზნით.

53. „სამართლებრივი დავისას სამოქალაქო საქმის განმხილველ მოსამართლეს ორი ამოცანა აქვს დასაძლევი: პირველ რიგში, მან უნდა გამოარკვიოს, თუ რა მოხდა სინამდვილეში. მეორე რიგში კი, მოსამართლემ სამართლებრივად უნდა შეაფასოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს, არსებობს თუ არა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. მოსარჩელემ სასამართლოს უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებს სასარჩელო მოთხოვნას. თუ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ მოთხოვნას, მაშინ სარჩელი უკვე ამ საფუძველზევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს. ასეთ შემთხვევაში მოსამართლეს არა აქვს უფლება, საკუთარი ინიციატივით მოიძიოს სასარჩელო მოთხოვნის დამადასტურებელი გარემოებები და შეაგროვოს მტკიცებულებები. თუ მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულია ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ადასტურებენ მოთხოვნის არსებობას, მაშინ უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული, ამ გარემოებების არსებობის უარყოფა“ (იხ. თომას ჰერმანი, მტკიცებულებითი სამართალი, GIZ, თბილისი, 2016, გვ.3-4). „მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს“ (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2004, გვ.64). შეუძლია თუ არა სასამართლოს თავისი ინიციატივით შეიტანოს მტკიცების საგანში და საფუძვლად დაუდოს გადაწყვეტილებას ფაქტები,რომლებზეც მხარეებიარ მიუთითებენ? იურიდიულ დოქტრინაში გაბატონებული მოსაზრების თანახმად, სასამართლოს ეს არ შეუძლია (იხ. დამატებით: თ. ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბილისი, 2005, გვ. 87; ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2004, გვ.64).

54. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა ნამდვილი შეჯიბრება რეალურად შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არ იყვნენ ამ შეჯიბრებაში მონაწილე მხარეები თანასწორნი. სასამართლო, ვერ გამოიტანს გადაწყვეტილებას, თუ მან არ მოუსმინა ორივე დაპირისპირებულ მხარეს ან არ მისცა მათ შესაძლებლობა გამოიყენონ საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ყველა უფლება და მექანიზმი თავიანთი პოზიციის გასამართლებლად, თავიანთი უფლებების დასაცავად.

55. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სარჩელისაგან მოპასუხის თავდაცვის ისეთ ეფექტურ საშუალებას, როგორიცაა შესაგებელი. შესაგებელი, როგორც მოპასუხის საპროცესო თავდაცვის საშუალება მნიშვნელოვანი ინსტიტუტია სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, მასში ვლინდება წერილობითი შეჯიბრებითობის პრინციპი. იგი ასევე, ერთგვარი გამოხატულებაა დისპოზიციურობის (სსსკ-ის მე-3 მუხლი) პრინციპისა, რომელიც უზრუნველყოფს მხარეთა საპროცესო უფლებების ავტონომიურად განკარგვის შესაძლებლობას. საპროცესო ავტონომიის ფარგლებში მოპასუხის გადასაწყვეტია ცნობს თუ არა სარჩელს, დაასრულებს თუ არა საქმეს მორიგებით, ან რა სახის საპროცესო თავდაცვის საშუალებას გამოიყენებს, რაც გარკვეულწილად დავაში შესვლას და სარჩელში მითითებულ გარემოებებზე პასუხის გაცემას გულისხმობს. შესაბამისად, სარჩელის წარმატება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად კვალიფიციურად დაიცავს თავს მოპასუხე სარჩელისაგან.

56. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ შესაგებლის ზოგადი კლასიფიკაცია შემდეგია: მატერიალური და საპროცესო შესაგებელი; აბსტრაქტული (ზოგადი) და კონკრეტული შესაგებელი; მარტივი და კვალიფიციური (არსებითი) შესაგებელი. რა ტიპის შესაგებელს წარადგენს მოპასუხე, სრულად თავსდება ამ უკანაკნელის ნების ავტონომის ფარგლებში. კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება გამომდინარეობს სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან (ივარაუდება, რომ შედავებული უნდა იყოს დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტები და არა სამართლებრივი მოსაზრებები, ე.ი. ისეთი ფაქტები, რომელთა არსებობა წარმოშობენ მოთხოვნას), წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები, დამტკიცებულად ითვლება. მოსამართლემ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოს პირველ რიგში საპროცესო შესაგებელს, ხოლო ამის შემდეგ მატერიალურ შესაგებელს. მატერიალური შედავება მიმართულია სარჩელის მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგის მიღწევის წინააღმდეგ, რაც გულისხმობს მოპასუხის მხრიდან ისეთ ფაქტებზე (წინაპირობებზე) მითითებას, რომლებიც გამორიცხავენ, წყვეტენ ან აფერხებენ (განუხორციელებელს ხდიან) სარჩელით მოთხოვნილი შედეგის დადგომას.

57. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 201-ე მუხლის მეოთხე და მეხუთე ნაწილების თანახმად, „პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. მოპასუხე ვალდებულია, პასუხს დაურთოს მასში მითითებული ყველა მტკიცებულება. თუ მოპასუხეს საპატიო მიზეზით არ შეუძლია პასუხთან ერთად მტკიცებულებათა წარდგენა, იგი ვალდებულია, ამის შესახებ მიუთითოს პასუხში. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოპასუხეს ერთმევა უფლება, შემდგომში წარადგინოს მტკიცებულებები). სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანი, რომელიც წარმოადგენს სადავო მატერიალურსამართლებრივ ფაქტებს, რომელზეც მიუთითებენ მოსარჩელე და მოპასუხე, მოთხოვნის თუ შესაგებლის დასაბუთების ან გაქარწყლებისათვის, შეუძლებელია წარმოვიდგინოთ მტკიცებითი საქმიანობის გარეშე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილი ნათელი დადასტურებაა იმისა, რომ მოპასუხე ვალდებულია, საქმის მომზადების მიზნით აქტიურად იმოქმედოს, რაც, უპირველესად, სასამართლოსათვის სარჩელზე მისი წერილობითი მოსაზრებების წარდგენაში გამოიხატება. მოპასუხის მიერ ამ უფლების განუხორციელებლობა, სსსკ-ის 206-ე მუხლის შესაბამისად, ართმევს მას უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს (ანუ, სასამართლოს სხდომაზე მხარისაგან მტკიცებულების მიღება აღარ ხდება). ამ შემთხვევისათვის სხვა რაიმე სპეციალურ შედეგს კანონი არ ადგენს“ (შდრ. სუსგ დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-664-635-2016, 02 მარტი, 2017, პ.201).

58. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შესაგებლის სახეებიდან განსაკუთრებული დატვირთვა გააჩნია კვალიფიციურ შედავებას. კვალიფიციური შედავება იურიდიულ დოქტრინაში განმარტებულია შემდეგნაირად: „მოპასუხე მოსარჩელის მოხსენების ნაცვლად წარმოადგენს მოვლენათა განვითარების მისეულ, განსხვავებულ ვერსიას, რომელიც ცალკეულ საკითხებში სადავოს ხდის მოსარჩელის მოხსენებას“ (შდრ. მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი სამოქალაქო სამართალში, შ.შმიტი, ჰ.რიჰტერი, (GIZ), 2013წ., გვ.19.). კვალიფიციურ შედავებას არსებით შედავებადაც მოიხსენიებენ. ამგვარი შედავება, ერთი მხრივ, შეიძლება გამორიცხავდეს სარჩელის დაკმაყოფილებას უსაფუძვლობის გამო, ხოლო მეორე მხრივ, ცვლიდეს მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებული სამართლებრივი ურთიერთობის კვალიფიკაციას, საიდანაც მოსარჩელეს დამატებითი მოხსენების (ფაქტების მითითების) გარეშე გაუჭირდება იმ შედეგის მიღწევა, რომელიც სარჩელით აქვს მოთხოვნილი. კვალიფიციური (არსებითი) შედავება მოსამართლეს ავალდებულებს მოიძიოს მოთხოვნის სხვა დამფუძნებელი ნორმა, ასევე შეამოწმოს საგამონაკლისო ნორმები.

59. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მას შემდეგ, რაც მოსამართლე მოიძიებს მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას, განსაზღვრავს ნორმის ფაქტობრივ ელემენტებს (წინაპირობებს), ამ წინაპირობებს მიუსადაგებს მოსარჩელის მიერ მოხსენებულ ფაქტებს და თითეულ წინაპირობაზე გასცემს დადებით პასუხს, იგი ამოწმებს რომელ ფაქტებს ხდის მოპასუხე სადავოდ (მოპასუხის სტადია). თუ მოპასუხეს არ აქვს წარდგენილი კვალიფიციური (არსებითი) შედავება, არამედ მხოლოდ სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტების უარყოფით შემოიფარგლება, მოსამართლე გადადის მტკიცების სტადიაზე, რაც ნიშნავს სადავოდ გამხდარი ფაქტების დადგენის პროცესს. მოპასუხის მხრიდან არსებითი ხასიათის შედავების შემთხვევაში, მოსამართლემ ასევე უნდა მოიძიოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც გამორიცხავს, წყვეტს ან აფერხებს მოთხოვნის განხორციელებას, ხოლო ნორმის წინაპირობების შემოწმება იმავე წესით ხორციელდება. აქაც მნიშვნელოვანია რას პასუხობს მოსარჩელე მოპასუხის არსებით შედავებას, არ არის გამორიცხული მოსარჩელემაც კვალიფიციური პასუხი გასცეს მოპასუხის ამგვარ განმარტებას. ამდენად, მოსამართლე ასე უწვეტად გადადის მოსარჩელის სტადიიდან მოპასუხის სტადიაზე და პირიქით, ვიდრე არ დასრულდება მხარეთა განმარტებების ურთიერთგაცვლის პროცესი, რომლის შედეგადაც უნდა გაირკვეს უდავო და სადავო (მტკიცების საგანში შემავალი) ფაქტები.

60. შესაგებლის შინაარსობრივი მხარე, განსაკუთრებით ფაქტობრივი ნაწილი გავლენას ახდენს მტკიცების ტვირთზე. სსსკ-ის 102.1 მუხლის ზოგადი დათქმიდან გამომდინარე, უფლების შემწყვეტი, შემაფერხებელი და გამომრიცხველი შესაგებლის მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოპასუხეს.

61. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებლების შემოწმება მიმდინარეობს შემდეგ ეტაპებად: ა) მოპასუხის მიერ, ასეთი შესაგებლის განხორციელების შემთხვევაში, უპირველესად უნდა იქნეს მოძიებული მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა, რომელიც შესაძლოა უპირისპირდებოდეს მოსარჩელის (სამართლებრივ) მოთხოვნის უფლებას; აღნიშნული სამართლებრივი ნორმა, ისევე, როგორც მოსარჩელის სტადიაზე მოსაძიებელი მოთხოვნის საფუძველი, უნდა გამომდინარეობდეს კანონიდან. ბ) შემდეგ ეტაპზე მიმდინარეობს მოპასუხის ახსნა-განმარტებების შემოწმება ზუსტად ისე, როგორც მოსარჩელის განმარტებების შემოწმება ხდება მოსარჩელის სტადიაზე. კერძოდ, მოპასუხის შესაგებელი მოწმდება ზემოხსენებულ საპირისპირო ნორმასთან მიმართებით. ამრიგად, ამ ეტაპზე მოპასუხის განმარტებები უნდა ასაბუთებდეს ამ საპირისპირო ნორმის დისპოზიციის არსებობას და ამ კუთხით, უნდა იყოს გამართული. გ) მესამე ეტაპზე უნდა შემოწმდეს უკვე მოსარჩელის პასუხი, რამდენად სათანადოდ (საკმარისად) ედავება იგი საპირისპირო ნორმის შედეგის დამფუძნებელ გარემოებებს.

62. იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის მიერ მითითებულ (არსებით) გარემოებებზე შედავებას საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთების გარეშე, მაშინ ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება უკვე მტკიცების სტადიაზე მიიღება იმისდა მიხედვით, (მტკიცების ტვირთის განაწილების გათვალისწინებით) დამტკიცდება თუ არა ეს სადავო გარემოებები; თუ მოპასუხე ვერ ახერხებს საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთებას და ვერც მოსარჩელის მიერ მითითებული და მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების სათანადო შედავებას, სასამართლოს შეუძლია მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკმაყოფილოს სარჩელი; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს სამართლებრივი შესაგებლის დასაბუთებას და თუ მოსარჩელე არ ხდის სადავოს მის შესაგებელს, მაშინ სასამართლო მიდის დასკვნამდე, რომ უარი უნდა ეთქვას სარჩელს საპირისპირო (მოთხოვნის გამომრიცხავი) ნორმის არსებობის გამო; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის არსებითი გარემოებების შედავებას და ასევე, საპირისპირო ნორმის წინაპირობების საკმარისად დასაბუთებას, მაშინ მტკიცების სტადიაზე უნდა გაირკვეს, მტკიცდება თუ არა სადავო გარემოებები (მტკიცების ტვირთის გადანაწილების შესაბამისად). შემდეგ ეტაპზე, უნდა შემოწმდეს, ახერხებს თუ არა მოსარჩელე თავისი მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების იმგვარ დასაბუთებას, რომელიც, ასევე, აქარწყლებს მოპასუხის მიერ დასაბუთებულ საპირისპირო მითითებებს (ნორმებს).

63. განსახილველ საქმეზე დადგენილია, რომ მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებელი (იხ.ტ.1. ს.ფ.39).

64. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებელის წარდგენის დროს, მოპასუხე სადავოდ არ ხდის მოთხოვნის წარმოშობის წინაპირობებს, იგი ფაქტობრივად ეთანხმება მოსარჩელეს ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლებში, თუმცა, მიიჩნევს, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა მისი მხრიდან ვალდებულების შესრულების გამო (ასეთი მოცემულობის პირობებში მტკიცების საგანში შედის მხოლოდ ერთი გარემოება - „ვალდებულების შესრულება“, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს, რომ ვალდებულება არ შესრულებულა (მითითების ტვირთი), რომლის გაქარწყლება და დამტკიცებაც მოპასუხის მხარესაა.

65. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვალდებულებითი სამართლის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ინსტიტუტს წარმოადგენს ვალდებულების შეწყვეტა. შეწყვეტის შემდეგ ვალდებულება აღარ არსებობს. მის მონაწილეებს ერთმანეთთან აღარ აკავშირებთ უფლებები და მოვალეობები. ვალდებულების შეწყვეტას იწვევს განსაზღვრული გარემოებები, რომლებსაც ვალდებულების შეწყვეტის საფუძვლებს უწოდებენ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულია ვალდებულების შეწყვეტის სხვადასხვა საფუძვლები. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობის მიზანი არის ვალდებულებით გათვალისწინებული შესრულების მიღება მხარეების მიერ, ე.ი. შესრულებით მიიღწევა ის მიზანი, რასაც ვალდებულების მონაწილეები ისახავდნენ. ამის შემდეგ უკვე აღარ არსებობს ამ ურთიერთობის გაგრძელებისათვის სამართლებრივი საფუძველი. ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს ვალდებულების შეწყვეტის ყველაზე გავრცელებულ საფუძველს. სსკ-ის 427-ემუხლის თანახმად, ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით (შესრულება) (იხ.დამატებით: გიორგი სვანაძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ონლაინ კომენტარი, მუხლი 427, ველი 5, www.gccc.ge).

66. საკასაციო პალატა განმარტავს, იმისათვის, რომ სსკ-ის 427-ე მუხლის საფუძველზე, ვალდებულება კრედიტორის სასარგებლოდ შესრულებით შეწყდეს, სახეზე უნდა იყოს შესრულების მიზნით განხორციელებული ქმედება, რომელიც განხორციელებულია : ა) ჯეროვნად, ბ) კეთილსინდისიერად, გ) დათქმულ დროსა და ადგილას, დ) უფლებამოსილი პირის მიმართ. ჩამოთვლილი წინაპირობები კუმულატიურად უნდა იყოს დაკმაყოფილებული. ასეთი შესრულება ვალდებულების შეწყვეტას ნიშნავს და ასეთ შემთხვევაში, კრედიტორს არა აქვს უფლება, ხელმეორედ მოითხოვოს შესრულება (შდრ. სუსგ №ას-736-704-2016, 25 ნოემბერი, 2016 წელი).

67. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ვალდებულების შესრულების თაობაზე დავის წარმოშობის შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი მოვალეს აკისრია. მან უნდა დაამტკიცოს, რომ ვალდებულება შეასრულა და ამით ვალდებულება შეწყდა. მოვალეს ესჭიროება სათანადო მტკიცებულება, რომ შეწყვეტის მიზნით ვალდებულების შესრულების ფაქტი დაამტკიცოს. კრედიტორი ასეთი დოკუმენტის გაცემით ადასტურებს, რომ მან შესრულება მიიღო, ვალდებულება შესრულდა და შეწყვეტილია. პრაქტიკაში ვალდებულების შესრულების ან/და მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტის სხვადასხვა სახე არსებობს, როგორიცაა: ქვითარი, მიღება-ჩაბარების აქტი, სალარო გასავლის ორდერი, ხელწერილი, საბანკო გადარიცხვის ამონაწერი და სხვა (შდრ: სუსგ №ას-1288-2019, 04 მარტი, 2019წ., პ.125.). ვალდებულების შესრულების მტკიცების ტვირთი, როგორც საპროცესო, ისე მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, მოვალის ვალდებულებას წარმოადგენს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი და სსკ-ის 429-ე მუხლი).

68. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი წერილობითი ფორმით უნდა იქნეს შედგენილი, რათა დავის შემთხვევაში, გამოყენებული იქნეს მოვალის მიერ, როგორც ვალდებულების შეწყვეტის დამადასტურებელი მტკიცებულება. ფორმა, ნების გამოვლენის განცხადების საშუალებაა. კრედიტორი და მოვალე შეიძლება შეთანხმდნენ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის ელექტრონულ ფორმაზეც (ასეთ შემთხვევაში, შესაძლებელია ელექტრონული ხელმოწერის გამოყენებაც). მოვალეს შეუძლია მოითხოვოს არა მხოლოდ ვალდებულების მთლიანად შესრულების დამადასტურებელი, არამედ მისი ნაწილობრივ შესრულების მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტიც. მართალია, ფულადი ვალდებულებების მარეგულირებელი ნორმები არ უთითებს გადახდის სავალდებულო ფორმაზე, თუმცა, იგი განმარტებულ უნდა იქნას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლით მოცემულ კონტექსტში. დასახელებული მუხლი, რომელიც სისტემურად მოთავსებულია სსკ-ის მეექვსე კარში (ვალდებულების შეწყვეტა შესრულებით) არეგულირებს ფულადი ვალდებულების შესრულების წესს. შესაბამისად, მოვალემ უნდა წარადგინოს უნაღდო ან ნაღდი ანაგარიშწორების გზით თანხის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი (სამოქალაქო კოდექსის 429-ე, 386-ე მუხლები).

69. სსკ-ის 429-ე მუხლი ადგენს ვალდებულების შესრულების მიღების წესს, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის ფლობა აუცილებლობას წარმოადგენს მოვალისათვის, რადგან საპროცესო-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ფულადი ვალდებულების შესრულების მტკიცების ტვირთი სწორედ მას ეკისრება (შდრ: სუსგ №ას-334-2021, 05 ნოემბერი, 2021 წ.).

70. კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სრულყოფილად არ გამოიკვლიეს და შეფასების გარეშე დატოვეს გამოკითხულ მოწმეთა ჩვენებები. მოწმეები ადასტურებენ ჰა.მ–ნის მიერ ი.ბ–ძისთვის თანხის გადაცემის ფაქტს. საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ 2020 წლის სექტემბერშიც ა.მ–ნმა ი.ბ–ძეს ხელზე გადასცა მიწოდებული ბეტონის ღირებულება 5000 ლარი, რაც ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ მხარეებს შორის მანამდეც ჰქონია ადგილი ნაღდი ანგარიშსწორებით თანხის გადახდას ( იხ. საკასაციო საჩივარი, წინამდებარე განჩინების პ.31.).

71. საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს, წინამდებარე საქმეზე დადგენილია, რომ მხარეთა შორის 2020 წლის სექტემბერში დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, წინამდებარე დავის განხილვის საგანს არ წარმოადგენს, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნა გამომდინარეობს 2021 წლის აპრილის თვის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან. შესაბამისად, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხის მითითება 2020 წლის სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე არარელევანტურია წინამდებარე დავაში და სასამართლოს მხრიდან შეფასებული ვერ იქნება.

72. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ, მოწმეთა ჩვენებების არასრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე დატოვების შესახებ, საკასაციო პალატა არ იზიარებს შემდეგ გარემოებათა გამო:

73. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (სტრასბურგის სასამართლოს) განმარტებით, ნებისმიერ შემთხვევაში, მოწმეთა კომპეტენცია, პირველ რიგში ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად წესრიგდება (იხ. The Lüdi v. Switzerland, გადაწყვეტილება 15.06.1992, სერია A, №238, გვ. 20, პარაგრაფი 43 და the Schuler-Zgraggen v. Switzerland გადაწყვეტილება 24.06.1993. სერია №263, გვ.21. პარაგრაფი 66). საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 140-ე მუხლების ანალიზიდან კი, გამომდინარეობს, რომ მოწმის ჩვენების მიღებისას ეროვნულმა სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ. სწორედ ამ კრიტერიუმებით განისაზღვრება ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტების იურიდიული სანდოობა.

74. მოპასუხე აპელანტი სადავოდ ხდის იმ გარემოებას, რომ 2021 წლის აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 10 000 ლართან ერთად, მოსარჩელისათვის ასევე გადახდილი აქვს 6000 ლარი ნაღდი ანგარიშსწორებით. მოპასუხის განმარტებით, 6000 ლარი მისმა ძმამ ჰა.მ–ნმა ხელზე გადასცა მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს. აღნიშნული ფაქტის არსებობას მოსარჩელე უარყოფს. მოპასუხე მისი პოზიციის დასადასტურებლად იშველიებს საკუთარ ახსნა-განმარტებასა და მოწმეთა ჩვენებას.

75. სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში აღწერილი მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას აღნიშნა, რომ მის მიმართ აპელანტს რაიმე პრეტენზია არ დაუფიქსირებია, მისი არგუმენტაცია შეეხება მხოლოდ აღნიშნული ჩვენებების შეფასების საკითხს. რაც შეეხება მოწმეთა ჩვენებებს, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა შემდეგზე: 1. მოწმე ა.მ–ნი, რომელიც არის ა.მ–ნის ძმა, აცხადებს, რომ 6000 ლარი ს.ს (ი.ბ–ძეს) პირადად გადასცა; 2. მოწმე ა.ა–ნი, რომელიც წარმოადგენს მერიის მთავარ სპეციალისტს და არის მ–ების მეგობარი, აცხადებს, რომ თავად თანხის გადაცემას არასდროს დასწრებია; 3. მოწმე ა.ს–ნი, რომელიც არის მ–ების ნათესავი, აცხადებს, რომ მშენებლობაზე ს. (ი.ბ–ძე) მიდიოდა ხოლმე. ფულს ა–ნი უხდიდა, თუმცა კონკრეტული დრო და თანხის ოდენობა არ იცის; 4. მოწმე ა.ა–ნი, რომელიც წლებია მ–ებთან მუშაობს, როგორც დამხმარე მუშა, აცხადებს, რომ თანხას სამივე ძმა უხდიდა და ერთხელ დაინახა, რომ ჰა–ნმა ს.ს ფული მისცა, თუმცა თანხის ოდენობა არ იცის. 5. მოწმე ა. მ–ი, რომელიც არის მოპასუხის ძმა, აცხადებს, რომ 6000 ლარი ს.ს მისმა ძმამ ჰა–ნამ გადასცა. დარჩა მისაცემი 2000 ლარი; 6. მოწმე მ.ა–ნიანი აცხადებს, რომ ა–მა ბეტონი იყიდა ს.სგან, 10.000 ლარი გადარიცხა, დარჩა 2600 ლარი მისაცემი. აღნიშნულის შესახებ მისთვის ს.სგან და ა–გან გახდა ცნობილი. მისი ფუნქცია მშენებლობის მეთვალყურეობა იყო, ფინანსურ საკითხებში არ ერეოდა. 7. მოწმე მ.ბ–ვი, რომელიც არის ბეტონმზიდის მძღოლი, აცხადებს, რომ ბეტონი რომელი ქარხნიდან მოჰქონდათ არ იცის. თანხის გადაცემასთან დაკავშირებით არაფერს ამბობს.

76. მოწმეთა ჩვენებების შეფასებით, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ შვიდი მოწმიდან მხოლოდ ორი უთითებს კონკრეტულად, რომ ა.მ–ნის ძმამ ა. მ–მა შპს „ა–ის“ დირექტორს - ი.ბ–ძეს, გადასცა ბეტონის ნასყიდობის საფასური 6000 ლარი ხელზე. აღნიშნული ორივე მოწმე არის ა.მ–ნის ძმა, რომლებიც ასევე მუშაობენ მშენებლობაზე და აქვთ შესაბამისი დაინტერესება. ამასთან, ერთ-ერთი მოწმე თავად ა. მ–ია. ამიტომაც, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ა. და ა. მ–ების ჩვენებები ვერ იქნება შეფასებული იმ ობიექტურ მტკიცებულებად, რის საფუძველზეც სასამართლო დაადგენდა სადავო თანხის გადაცემის ფაქტს. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც დარჩენილი ხუთი მოწმიდან ზოგი საერთოდ არ ფლობს ინფორმაციას თანხის გადაცემის შესახებ და ზოგიც აბსტრაქტულად უთითებს თანხის გადაცემის თაობაზე, თუმცა ვერ აკონკრეტებს მიზანსა და ოდენობას. ამასთან, მოპასუხის მიერ მოყვანილი მოწმეებიდან, გარდა ა.ა–ნისა, რომელიც მ–ების მეგობარია, ყველა მოწმე მშენებლობაზე დასაქმებული პირია.

77. ზემოაღნიშნული გარემოებების მხედველობაში მიღებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მოწმეთა ჩვენებები არ არის საკმარისი მოპასუხის მიერ ფულადი ვალდებულების შესრულების დასადასტურებლად, მაშინ როდესაც საქმეში წარმოდგენილი სხვა არცერთი მტკიცებულება არ ადასტურებს მოპასუხის პოზიციას. სამოქალაქო ურთიერთობებში მხარეები ვალდებულნი არიან, გამოიჩინონ შესაბამისი სამოქალაქო სამართლებრივი წინდახედულობა და საკუთარი უფლებების დასაცავად შექმნან შესაბამისი მტკიცებულებები, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სსკ-ის 429-ე მუხლი სპეციალურად ადგენს კრედიტორის ვალდებულებას, რომ მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

78. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მიერ ფულადი ვალდებულების დადასტურების შემთხვევაში და ვალდებულების შეუსრულებლობის თაობაზე მისი მითითების პირობებში, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ მოპასუხეს ვალდებულება შესრულებული არ აქვს. ამდენად, ფულადი ვალდებულების დადასტურების ტვირთი აკისრია მოსარჩელეს. მხოლოდ ამ შემთხვევაში მოქმედებს პრეზუმფცია მოპასუხის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის თაობაზე. ამ პრეზუმფციის გაქარწყლების ტვირთი (ვალდებულების შესრულების ტვირთი) აკისრია მოპასუხეს. ფულადი ვალდებულებების შესრულების თაობაზე წერილობითი მტკიცებულებების არ არსებობის პირობებში (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლი) მოწმეების ჩვენება დასაშვებია მხოლოდ სხვა მტკიცებულებებთან ერთად.

79. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულებათა დასაშვებობის ინსტიტუტი დამოკიდებულია მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმის შინაარსზე ანუ სამოქალაქო პროცესში მტკიცებულებათა დაშვების ან ამორიცხვის საკითხი უნდა გადაწყდეს იმ ნებართვების თუ აკრძალვების მიხედვით, რაც გათვალისწინებულია მატერიალური ნორმით. კონკრეტული ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული ფაქტების შედეგად წარმოშობილი ურთიერთობების დასადასტურებლად, რაც საბოლოოდ წარმოადგენს სამართლის ნორმით გათვალისწინებულ მაკვალიფიცირებელ ელემენტებს, აუცილებელია ისეთი მტკიცებულებების არსებობა, რომლებიც თუნდაც მოწმეთა ჩვენებებთან ერთობლივად უტყუარად მიუთითებენ ყველა მნიშვნელოვან გარემოებებზე.

80. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ფულადი ვალდებულების შესრულების დადასტურებისათვის არ არის საკმარისი მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებები. მოწმეთა ჩვენებებთან ერთად აუცილებელია ისეთი მტკიცებულების არსებობა, რაც ერთობლივად მაღალი ალბათობით დაადასტურებდნენ სადავო ფაქტს (მაგალითად, უშუალოდ კრედიტორის წერილი, თუნდაც მესამე პირისადმი მიმართული, რომელშიც მითითებული ინფორმაცია ვალდებულების შესრულების თაობაზე, ან/და კრედიტორის მოქმედებები, რომლებიც მიუთითებენ ვალდებულების მიღებაზე და სხვა). სსკ-ის 429-ე მუხლის დანაწესი ზღუდავს მხარეებს არა გარიგების ფორმის, არამედ მტკიცებითი საშუალებების არჩევანში, შესაბამისად, ფულადი ვალდებულების შესრულება ვერ დადასტურდება მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებით. ფულადი ვალდებულების შესრულებისას კანონი „არ ენდობა“ მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებს (ამ შემთხვევაში, მოწმის ჩვენების, როგორც არაპირდაპირი (ინდიციური) მტკიცებულების შეფასება, ემპირიული წესების საფუძველზე ხორციელდება სხვა მტკიცებულებთან შეფასების გზით). (შდრ: სუსგ №ას-334-2021, 05 ნოემბერი, 2021 წ., პ.111).

81. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. შესაბამისად, გასაზიარებელია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ მოწმეთა რაოდენობა მათი ჩვენებების სანდოობის ხარისხს ვერ აამაღლებს. მოპასუხე მხარეს საქმეში არ წარმოუდგენია იმგვარი მტკიცებულება, რაც საჭიროა ფულადი ვალდებულების შესრულებულად მიჩნევისთვის. ამასთან, მოპასუხეს არც იმ ობიექტურ გარემოებაზე მიუთითებია, თუ რატომ ვერ განხორციელდა შესრულებული ფულადი ვალდებულების დამადასტურებელი საბუთის კრედიტორისგან მიღება, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც კრედიტორი მეწარმე სუბიექტია და აღჭურვილია შესაბამისი ვალდებულებით, აწარმოოს მიღებული შემოსავლისა და ტრანზაქციების აღრიცხვა. ასეთ პირობებში, მოწმეთა ჩვენებები, რომლითაც მითუმეტეს უტყუარად არ დასტურდება თანხის გადაცემის, მისი ოდენობისა და მიზნობრიობის ფაქტი, ვერ იქნება მიჩნეული ვარგისად მოპასუხის პოზიციის გაზიარებისთვის.

82. ამდენად, მოპასუხემ ვერ შეძლო მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში შემავალი იმ სადავო ფაქტის სარწმუნოდ დადასტურება, რომ მას 2021 წლის აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში, 10 000 ლართან ერთად, მოსარჩელისათვის ასევე გადახდილი აქვს 6000 ლარი. საქმეზე დადგენილად ცნობილი გარემოებებისა და მტკიცებულებების საფუძველზე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მყიდველმა ვერ წარმოადგინა ნასყიდობის ფასის ნაწილის - 6000 ლარის (მოთხოვნის შეწყვეტა) გადახდის დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულება, შესაბამისად, სახეზე არაა სსკ-ის 427-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულების შეწყვეტის საფუძველი.

83. შესაბამისად, იმ გარემოებების მხედველობაში მიღებით, რომ დადგენილია მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი, ასევე მოსარჩელის (გამყიდველის) მიერ საქონლის მიწოდების ფაქტი და არ დგინდება მოპასუხის (მყიდველის) მხრიდან ნასყიდობის საფასურის სრულად დაფარვის გარემოება, მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 6000 ლარის დაკისრება კანონიერად უნდა იქნეს მიჩნეული.

84. საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით განმტკიცებულ საპროცესო სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პრინციპზე - დისპოზიციურობაზე, რომლის თანახმადაც, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი.

85. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა უფლების განმკარგავი აქტია, რომელიც შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მის სამართლებრივ შედეგთან ერთიანობაში. სარჩელის ცნობა შეუქცევადია და მას ამ ნაწილში გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოჰყვება შედეგად იმდენად, რამდენადაც სარჩელის ცნობას საფუძვლად ედება პრეზუმფცია, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიას და არ აპირებს ამ მოთხოვნისაგან თავდაცვის საპროცესო საშუალების გამოყენებას (იხ. სუსგ №ას-1028-2021, 01 ივლისი, 2022).

86. ამასთან, სსსკ-ის 208.3 მუხლის მიხედვით, თუ მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხე ცნობს სარჩელს, მოსამართლე გამოიტანს გადაწყვეტილებას სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ. ამრიგად, დასახელებული სამართლებრივი ნორმები მხარეებს აძლევს შესაძლებლობას თავად განსაზღვრონ დავის საბოლოო შედეგი. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხემ სრულად განკარგა პროცესუალური უფლება ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანების სახით 1414 ლარის დაკისრების ნაწილში სარჩელის ცნობით (იხ. ტ.1.ს.ფ.281) ( შდრ: სუსგ №ას-1293-2022, 18 იანვარი, 2023 წ.).

87. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

88. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივ საკითხებზე, არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

89. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

90. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

91. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო საჩივარზე კასატორმა წარმოადგინა 300 ლარის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. შესაბამისად, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს 18/03/2023 საგადახდო დავალება #2114758318 საფუძველზე გადახდილი 300 ლარიდან 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.მ–ნის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. ა.მ–ნის (პ/ნ .........) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს რ. მ–ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 18/03/2023 წ. (სწრაფი გადახდის ტერმინალით TRM 140, საგადასახადო დავალება N2114758318) გადახდილი 300 ლარიდან 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე